subtitlecat.com

All language subtitles for IHuman.2019.720p.WEBRip.x264.AAC-[YTS.MX]-tur

Afrikaans

Akan

Albanian

Amharic

Arabic

Armenian

Azerbaijani

Basque

Belarusian

Bemba

Bengali

Bihari

Bosnian

Breton

Bulgarian

Cambodian

Catalan

Cebuano

Cherokee

Chichewa

Chinese (Simplified)

Chinese (Traditional)

Corsican

Croatian

Czech

Danish

Dutch

English

Esperanto

Estonian

Ewe

Faroese

Filipino

Finnish

French

Frisian

Galician

Georgian

German

Greek

Guarani

Gujarati

Haitian Creole

Hausa

Hawaiian

Hebrew

Hindi

Hmong

Hungarian

Icelandic

Igbo

Indonesian

Interlingua

Irish

Italian

Japanese

Javanese

Kannada

Kazakh

Kinyarwanda

Kirundi

Kongo

Korean

Krio (Sierra Leone)

Kurdish

Kurdish (Soranî)

Kyrgyz

Laothian

Latin

Latvian

Lingala

Lithuanian

Lozi

Luganda

Luo

Luxembourgish

Macedonian

Malagasy

Malay

Malayalam

Maltese

Maori

Marathi

Mauritian Creole

Moldavian

Mongolian

Myanmar (Burmese)

Montenegrin

Nepali

Nigerian Pidgin

Northern Sotho

Norwegian

Norwegian (Nynorsk)

Occitan

Oriya

Oromo

Pashto

Persian

Polish

Portuguese (Brazil)

Portuguese (Portugal)

Punjabi

Quechua

Romanian

Romansh

Runyakitara

Russian

Samoan

Scots Gaelic

Serbian

Serbo-Croatian

Sesotho

Setswana

Seychellois Creole

Shona

Sindhi

Sinhalese

Slovak

Slovenian

Somali

Spanish

Spanish (Latin American)

Sundanese

Swahili

Swedish

Tajik

Tamil

Tatar

Telugu

Thai

Tigrinya

Tonga

Tshiluba

Tumbuka

Turkish

Turkmen

Twi

Uighur

Ukrainian

Urdu

Uzbek

Vietnamese

Welsh

Wolof

Xhosa

Yiddish

Yoruba

Zulu

Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated: 1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:25,040 --> 00:00:27,920 Zekâ, anlama becerisidir. 4 00:00:28,000 --> 00:00:30,240 Bildiklerimizi makinelere aktardık. 5 00:00:30,240 --> 00:00:31,720 Yapay zekâ (YZ) hızla yükseldi, 6 00:00:31,760 --> 00:00:34,200 ama bazıları yeni teknolojinin… 7 00:00:34,200 --> 00:00:36,960 bazı sorunları olacağını düşünüyor. 8 00:00:36,960 --> 00:00:38,520 Onu kontrol edemeyeceğiz. 9 00:01:00,200 --> 00:01:03,520 YZ oluşturma konusunda elde edilen başarı insanlık tarihinin en büyük olayıdır. 10 00:01:03,520 --> 00:01:09,720 Maalesef aynı zamanda en son olay da olabilir.” Stephen Hawking [Teorik Fizikçi] 11 00:01:37,720 --> 00:01:40,280 Yapay zekânın dayandığı algoritmalar hâlihazırda kullanılıyor… 12 00:01:40,280 --> 00:01:41,920 ve bu daha başlangıç. 13 00:01:51,400 --> 00:01:54,880 YZ çağında yeni yakıt, veriler. 14 00:01:57,200 --> 00:01:59,240 Bugün Amazon, Google ve Facebook… 15 00:01:59,240 --> 00:02:01,440 insan tarihi boyunca varolmuş diğer tüm şirketlerden… 16 00:02:01,440 --> 00:02:03,840 daha zengin ve daha güçlü. 17 00:02:05,000 --> 00:02:08,680 Bugün bir milyar insanın düşüncelerine… 18 00:02:08,680 --> 00:02:11,360 bir avuç teknoloji şirketini yöneten bir avuç insan yön veriyor. 19 00:02:12,720 --> 00:02:16,840 Bu teknoloji, insan olmanın anlamını değiştiriyor. 20 00:03:00,520 --> 00:03:05,520 eİnsan 21 00:03:11,880 --> 00:03:16,360 Basit manada yapay zekâ, biyolojik olmayan zekâdır. 22 00:03:17,320 --> 00:03:20,920 Zekâ da temelde hedeflere ulaşma becerisidir. 23 00:03:23,440 --> 00:03:27,440 # Max Tegmark Hayatın Geleceği Enstitüsü # Şuna kaniyim ki YZ nihayetinde ya insanlığın başına gelmiş en iyi şey… 24 00:03:27,440 --> 00:03:29,640 ya da en kötü şey. 25 00:03:31,240 --> 00:03:34,920 Onu bugünün ve yarının tüm sorunlarını çözmek, hastalıkları tedavi etmek, 26 00:03:34,920 --> 00:03:40,600 iklim değişikliği sorununu halletmek, 27 00:03:40,800 --> 00:03:42,880 yoksulluktan kurtulmak için kullanabiliriz. 28 00:03:44,400 --> 00:03:47,480 Ama aynı teknolojiyi… 29 00:03:47,480 --> 00:03:51,800 gözetleme imkânlarının, eşitsizliğin ve çilenin arttığı… 30 00:03:51,800 --> 00:03:54,640 zorba bir dünya diktatörlüğü kurmak için de kullanabiliriz. 31 00:03:56,240 --> 00:03:59,280 Bu teknolojinin çağımızın en önemli tartışması olmasının sebebi budur. 32 00:04:04,400 --> 00:04:07,600 Yapay zekâ artık her yerde… 33 00:04:08,440 --> 00:04:11,480 çünkü bugün düşünen makinelere sahibiz. 34 00:04:12,440 --> 00:04:15,560 İnternete veya sosyal medyaya girdiğinizde… 35 00:04:15,840 --> 00:04:20,280 karşınıza öneriler konusunda kararlar veren bir yapay zekâ motoru çıkar. 36 00:04:21,280 --> 00:04:25,400 Facebook’ta arkadaşlarınızın postlarına bakarken bir YZ motoru… 37 00:04:25,400 --> 00:04:29,120 # Zeynep Tüfekçi Teknoloji Sosyologu # önce hangisinin gösterileceğini… 38 00:04:29,120 --> 00:04:30,760 hangisinin gizleneceğini kararlaştırır. 39 00:04:30,840 --> 00:04:34,200 Sigorta yaptırırken bir YZ motoru… 40 00:04:34,200 --> 00:04:36,280 ne kadar risk altında olduğunuzu anlamaya çalışır. 41 00:04:37,160 --> 00:04:40,720 Bir işe başvurduğunuzda özgeçmişinize… 42 00:04:40,720 --> 00:04:43,440 muhtemelen bir YZ motoru bakar. 43 00:04:51,360 --> 00:04:53,520 Verilerden oluşuyoruz. 44 00:04:54,240 --> 00:04:59,520 Hepimiz öyle, davranışlarımız, 45 00:04:59,760 --> 00:05:03,000 sohbetlerimiz, sevmelerimiz, her gün yapıp ettiklerimiz hep veri. 46 00:05:05,400 --> 00:05:09,120 # Eleonare Pauwels Birleşmiş Milletler Üniversitesi # Bu sebeple bilgisayar bilimcileri muazzam büyüklükte veriler dâhilinde… 47 00:05:09,120 --> 00:05:14,120 gidişatı tanımlamayı, sınıflandırmayı ve tahminde bulunmayı öğrenebilen… 48 00:05:14,560 --> 00:05:18,680 köklü öğrenme algoritmaları geliştiriyorlar. 49 00:05:31,400 --> 00:05:35,200 Artık hassas gözetleme imkânlarına sahibiz, 50 00:05:35,200 --> 00:05:38,760 Bunu “algoritmik gözetleme” olarak adlandırabiliriz, 51 00:05:38,760 --> 00:05:41,840 Bu da demek oluyor ki bir ortamda tanınmamanız artık imkânsız. 52 00:05:43,120 --> 00:05:46,120 Algoritmalar sizi her daim izliyorlar. 53 00:05:51,080 --> 00:05:54,400 Bugün dünyadaki YZ geliştirme çalışmalarının neredeyse tamamını… 54 00:05:54,400 --> 00:05:56,880 bir avuç büyük teknoloji şirketi veya… 55 00:05:57,040 --> 00:05:58,760 birkaç büyük devlet yapıyor. 56 00:06:01,920 --> 00:06:06,160 Yapay zekâ en çok da cinayet, 57 00:06:06,160 --> 00:06:11,160 casusluk ve beyin yıkama faaliyeti için geliştiriliyor. 58 00:06:11,560 --> 00:06:13,720 Demek ki bir de askerî YZ’den söz etmek lazım. 59 00:06:13,720 --> 00:06:16,840 # Ben Goertzel Hanson Robotics Baş Bilgisayar Bilimcisi # Büyük devletler, tüm gözetleme aygıtını… 60 00:06:16,840 --> 00:06:19,040 YZ kullanarak inşa ediyorlar, 61 00:06:19,080 --> 00:06:21,720 bir de reklâmcılık sektörü var, burada YZ… 62 00:06:21,720 --> 00:06:25,880 insanlara bir şeyler satmaya çalışan reklâmların yaptıklarını yapıyor. 63 00:06:29,080 --> 00:06:32,080 Bugün insanlar bir yol ayrımında. 64 00:06:33,520 --> 00:06:36,680 Bugünkü YZ çok dar. 65 00:06:37,840 --> 00:06:40,560 Ta başlangıçtan beri yapılan YZ araştırmalarında amaç… 66 00:06:40,560 --> 00:06:43,320 her şeyi bizden daha iyi yapacak YZ üretmekti, 67 00:06:44,680 --> 00:06:46,320 sonuçta bir Tanrı yarattık. 68 00:06:47,640 --> 00:06:49,920 Bildiğimiz hayatı kökten değiştirecek.. 69 00:06:53,040 --> 00:06:55,760 Bugün bir adım çekilip… 70 00:06:55,760 --> 00:06:57,680 bu meseleyi dikkatle ele almak çok önemli. 71 00:06:59,400 --> 00:07:01,520 Ne tür bir toplum istiyoruz? 72 00:07:04,760 --> 00:07:07,440 Dolayısıyla böylesi bir tarihsel dönüşümün içinden geçiyoruz. 73 00:07:08,880 --> 00:07:11,240 Bu yeni yaratığı kendi ellerimizle büyütüyoruz. 74 00:07:11,280 --> 00:07:14,240 Yeni bir ürün var elimizde. 75 00:07:16,120 --> 00:07:19,640 Ama bu ürünü ve yapacağı her şeyi… 76 00:07:19,640 --> 00:07:23,000 kontrol etmek mümkün değil. 77 00:07:33,600 --> 00:07:37,240 İsviçre Ulusal Süper Bilgisayar Merkezi 78 00:07:57,000 --> 00:08:00,320 Biz bugün YZ’nin… 79 00:08:00,320 --> 00:08:05,280 birçok önemli alanda insanı geride bırakıyor oluşuna… 80 00:08:05,280 --> 00:08:10,480 ilk kez tanık olduğumuz özel bir dönemi tecrübe ediyoruz. 81 00:08:13,960 --> 00:08:16,040 Jürgen Schmidhuber NNAISENSE Baş Bilimcisi 82 00:08:16,040 --> 00:08:19,880 Her şey değişecek. Yeni bir hayat biçimi ortaya çıkıyor. 83 00:08:22,800 --> 00:08:26,400 Jürgen Schmidhuber kimilerine göre YZ’nin babasıdır. 84 00:08:26,400 --> 00:08:32,000 Bugün dünya genelinde milyarlarca insan tarafından kullanılan makine öğrenimi... 85 00:08:32,000 --> 00:08:37,000 ve yüz tanıma yöntemlerini geliştiren çalışmalarıyla makine öğrenimini ve YZ’yi dönüştürmüştür. 86 00:08:45,000 --> 00:08:50,920 Çocukken etkimi nasıl maksimize edeceğimi düşünürdüm. 87 00:08:52,040 --> 00:08:56,280 Sonra anladım ki… 88 00:08:56,280 --> 00:08:59,960 öğrendikçe benden daha akıllı olan bir şey oluşturayım ki… 89 00:09:00,040 --> 00:09:01,680 ben emekli olayım, 90 00:09:01,680 --> 00:09:04,480 o akıllı şey de kendisini geliştirerek… 91 00:09:04,480 --> 00:09:06,960 çözemediğim tüm sorunları çözsün. 92 00:09:08,120 --> 00:09:11,080 Lugano, İsviçre 93 00:09:11,160 --> 00:09:14,520 O günden beri beni harekete geçiren fikir… 94 00:09:14,520 --> 00:09:16,360 sınırsız kıldığım… 95 00:09:18,280 --> 00:09:20,800 o ufak yaratıcılık kırıntılarının sayısını çoğaltmaktı. 96 00:09:39,240 --> 00:09:43,320 Genel amaca hizmet edecek bir yapay zekâ nasıl oluşturabilirim? 97 00:09:45,560 --> 00:09:49,600 Zeki olmak istiyorsanız, konuşmaları, videoyu, el yazısını, yüzleri, 98 00:09:49,680 --> 00:09:54,560 her şeyi tanımanız gerekir, 99 00:09:54,560 --> 00:09:57,560 ilerleme ancak bu şekilde mümkün olmuştur. 100 00:09:59,280 --> 00:10:03,120 Münih ve İsviçre’deki laboratuvarlarda geliştirdiğimiz Uzun Kısa Süreli Bellek… 101 00:10:03,120 --> 00:10:07,480 ve nöral ağlara bakılabilir, bunlar ses tanıma, 102 00:10:07,960 --> 00:10:11,760 çeviri ve video tanıma için kullanılmaktadır. 103 00:10:12,640 --> 00:10:16,680 Bunlar artık herkesin akıllı telefonunda, 104 00:10:16,680 --> 00:10:20,680 bir milyar iPhone’da, iki milyar Android telefonda bulunmaktadır. 105 00:10:22,000 --> 00:10:27,000 Artık bugün genel hedefe ulaşma noktasında… 106 00:10:27,120 --> 00:10:29,400 her türden faydalı yan ürünü üretiyoruz. 107 00:10:40,000 --> 00:10:45,000 Ana hedefse, öğrenerek öğrenme algoritmasını bizzat kendisi geliştirecek olan… 108 00:10:45,000 --> 00:10:50,960 Yapay Genel Zekâdır. 109 00:10:52,960 --> 00:10:56,960 Bu türden yapay zeka, öğrenme yöntemini geliştirmeyi öğrenecek, 110 00:10:56,960 --> 00:11:00,960 ayrıca hesaplamanın temel sınırları haricinde… 111 00:11:00,960 --> 00:11:04,480 her türden sınırdan azade biçimde… 112 00:11:04,480 --> 00:11:08,000 o yöntemi sürekli geliştirecek. 113 00:11:14,600 --> 00:11:17,880 Benim en çok sevdiğim robotlardan biri bu. 114 00:11:17,880 --> 00:11:21,400 Biz, bunu yapay merakla ilgili çalışmalarımızda kullanıyoruz. 115 00:11:22,640 --> 00:11:27,640 Bu robota kendi kendisine bir şeyler öğretmeyi öğretiyoruz. 116 00:11:32,880 --> 00:11:33,960 Bir bebek ne yapar? 117 00:11:33,960 --> 00:11:37,840 Bir bebek, meraklı gözlerle dünyasını keşfeder. 118 00:11:39,960 --> 00:11:42,200 Yerçekiminin nasıl işlediğini, 119 00:11:42,200 --> 00:11:45,120 belirli şeylerin nasıl devrildiğini bu şekilde öğrenir. 120 00:11:46,720 --> 00:11:50,000 Bebek dünya hakkında sorular sormayı öğrendikçe, 121 00:11:50,000 --> 00:11:52,520 bu soruları cevaplamayı öğrendikçe… 122 00:11:52,640 --> 00:11:55,520 genel sorunları çözen biri hâline gelir. 123 00:11:56,560 --> 00:11:59,000 Yapay sistemlerimiz… 124 00:11:59,160 --> 00:12:03,320 insanların kendilerine sordukları sorulara cevap vermekle kalmazlar… 125 00:12:03,320 --> 00:12:07,000 aynı zamanda her türden soru sormayı da öğrenirler. 126 00:12:10,880 --> 00:12:14,920 YZ’ye kendi görevlerini icat etme özgürlüğü verilmelidir. 127 00:12:17,840 --> 00:12:20,640 Verilmezse, çok da akıllı olamayacaktır. 128 00:12:22,160 --> 00:12:26,800 Diğer yandan neler yapabileceğini öngörmek de çok zor bir iş. 129 00:12:49,560 --> 00:12:52,920 Teknolojinin doğaya ait bir güç olduğunu düşünüyorum. 130 00:12:55,440 --> 00:13:00,040 Bence teknoloji ile biyolojik evrim arasında birçok benzerlik var. 131 00:13:08,840 --> 00:13:10,640 Tanrı gibi davranmak. 132 00:13:13,480 --> 00:13:16,520 Bilim insanları bir süredir Tanrı gibi davranmakla suçlanıyorlar. 133 00:13:16,840 --> 00:13:18,840 Ilya Sutskever OpenAI Araştırma Direktörü 134 00:13:18,960 --> 00:13:22,400 Oysa bugüne dek yarattıklarımızdan… 135 00:13:23,400 --> 00:13:26,280 çok farklı bir şey yaratıyoruz. 136 00:13:29,520 --> 00:13:33,520 Ilya Sutskever derin öğrenme ve yapay zekâ alanındaki en büyük tarihsel atılımların… 137 00:13:33,520 --> 00:13:37,520 bazılarının ardındaki itici güç ve en önemli yaratıcı akıllardan biridir. 138 00:13:37,520 --> 00:13:40,800 Elon Musk kendisini dünyanın en büyük YZ araştırma laboratuvarlarından biri olan OpenAI’ın… 139 00:13:40,800 --> 00:13:43,800 başına geçmesi konusunda ikna etmiştir. 140 00:13:49,800 --> 00:13:53,280 YZ anlayışı ile nispeten çok küçük yaştan beri ilgileniyorum. 141 00:13:55,080 --> 00:13:58,440 Bir noktadan sonra bilhassa makine öğrenimiyle ilgilenmeye başladım. 142 00:14:01,680 --> 00:14:03,520 Deneyim nedir? 143 00:14:03,520 --> 00:14:04,720 Öğrenme nedir? 144 00:14:04,720 --> 00:14:05,720 Düşünme nedir? 145 00:14:06,880 --> 00:14:08,160 Beyin nasıl çalışır? 146 00:14:10,160 --> 00:14:12,760 Bunlar felsefi sorulardır, gelgelelim hem faydalı şeyler yapabilen… 147 00:14:12,760 --> 00:14:16,000 hem de bu sorulara cevap bulmamıza yardım eden… 148 00:14:16,000 --> 00:14:18,240 algoritmalar oluşturabiliriz. 149 00:14:20,000 --> 00:14:22,240 Bunun uygulamalı felsefe olduğunu söylemek mümkün. 150 00:14:48,080 --> 00:14:51,440 Yapay Genel Zekâ, YGZ. 151 00:14:52,600 --> 00:14:57,200 Bu, bir insanın yaptığı her türden işi veya görevi… 152 00:14:57,200 --> 00:15:00,360 ondan daha iyi yapan bir bilgisayar sistemidir. 153 00:15:13,200 --> 00:15:15,840 Evet, ileride kendi hedefleri olan… 154 00:15:17,360 --> 00:15:20,160 tümüyle otonom varlıklar yaratabileceğiz. 155 00:15:24,080 --> 00:15:25,640 Bu varlıklar insanlardan daha akıllı oldukça… 156 00:15:25,640 --> 00:15:30,440 bu varlıklara sahip olunması ve… 157 00:15:30,440 --> 00:15:34,720 bu varlıkların hedefleriyle bizim hedeflerimizin örtüşmesi meselesi… 158 00:15:36,240 --> 00:15:39,360 önemli hâle gelecek. 159 00:15:42,600 --> 00:15:45,360 OpenAI’da yapmaya çalıştığımız tam da bu. 160 00:15:45,360 --> 00:15:49,720 Geleceğin insanlık için hayırlı olma ihtimalini artırmak adına… 161 00:15:49,720 --> 00:15:53,960 araştırmalara öncülük etmeye, onları yönlendirmeye ve… 162 00:15:53,960 --> 00:15:56,120 ilk koşulları oluşturmaya çalışıyoruz. 163 00:16:11,680 --> 00:16:14,240 Bugün YZ, harika bir şeydir çünkü ileride… 164 00:16:14,360 --> 00:16:16,440 bugünkü sorunlarımızın tamamını çözecektir. 165 00:16:19,080 --> 00:16:22,600 İstihdam, hastalık, yoksulluk gibi sorunları çözüme kavuşturacak… 166 00:16:24,680 --> 00:16:26,560 ama aynı zamanda… 167 00:16:29,000 --> 00:16:31,360 yeni sorunlara yol açacaktır. 168 00:16:34,600 --> 00:16:36,360 Bence… 169 00:16:40,480 --> 00:16:43,120 yalan haber sorunu bin kat daha kötü… 170 00:16:43,120 --> 00:16:44,760 bir sorun olarak gündeme gelecek. 171 00:16:46,440 --> 00:16:48,840 Siber saldırılar uç noktalara varacak 172 00:16:50,640 --> 00:16:53,480 İleride tümüyle otomatik YZ silâhlara sahip olunacak. 173 00:16:56,120 --> 00:17:00,000 Yapay zekâ, kalıcı diktatörlüklere sebep olma potansiyeline sahip. 174 00:17:05,840 --> 00:17:08,680 Önümüzdeki 10-15 yıl içinde… 175 00:17:08,840 --> 00:17:12,600 zeki sistemlerin sayısı iyice artacak, 176 00:17:12,600 --> 00:17:17,120 bu sistemler, toplum üzerinde muazzam etkilere yol açacak. 177 00:17:19,480 --> 00:17:21,160 Bu gelişmelerden insanlar faydalanabilecek mi? 178 00:17:22,840 --> 00:17:24,840 Kimler faydalanacak, kimler faydalanamayacak? 179 00:17:44,560 --> 00:17:47,680 IBM’in hesabına göre 2012’de… 180 00:17:47,680 --> 00:17:51,920 ortalama bir insan her gün... 181 00:17:52,080 --> 00:17:55,120 500 megabaytlık dijital ayak izi üretiyordu. 182 00:17:55,120 --> 00:17:57,400 İnsanlığın bir günde ürettiği veriyi… 183 00:17:57,400 --> 00:18:01,280 kâğıda basıp yedekleyeceğinizi bir düşünsenize. 184 00:18:01,280 --> 00:18:05,040 # Michal Kosinski Bilişimsel Psikolog # İnsanlığın bir günde ürettiği veriyi içerecek… 185 00:18:05,040 --> 00:18:08,240 kâğıtların toplam kalınlığı ne olurdu acaba? 186 00:18:09,600 --> 00:18:12,680 Güneşle dünya arasındaki mesafenin dört katını bulurdu. 187 00:18:14,560 --> 00:18:20,360 2025’te kişi başı üretilen veri miktarı… 188 00:18:20,640 --> 00:18:22,400 günde 62 gigabayt olacak. 189 00:18:23,800 --> 00:18:28,320 Michal Kosinski bu dönemde en fazla tartışmalara yol açmış veri bilimcilerinden biri. 190 00:18:28,320 --> 00:18:34,120 Çığır açıcı araştırması Cambridge Analytica gibi şirketlerin yöntemlerine kaynaklık etti. 191 00:18:36,960 --> 00:18:42,360 Hayatlarımız boyunca bir ton dijital ayak izi bırakıyoruz geride. 192 00:18:44,800 --> 00:18:49,400 Bu veriler bize, kim olduğumuz, ne istediğimiz, ne yaptığımız konusunda… 193 00:18:49,400 --> 00:18:52,320 gayet iyi fikirler sunan bilgisayar algoritmaları oluşturma imkânı veriyorlar. 194 00:18:56,040 --> 00:18:59,160 Çalışmamda farklı türde ayak izlerine baktım. 195 00:18:59,320 --> 00:19:02,640 Facebook beğenilerini, dili, 196 00:19:02,640 --> 00:19:06,880 kredi kartı kayıtlarını, internet araması geçmişlerini ve arama kayıtlarını inceledim. 197 00:19:07,760 --> 00:19:11,880 Her seferinde şunu buldum: yeterince veriniz varsa… 198 00:19:12,000 --> 00:19:14,360 ilerideki davranışları doğru tahmin edebilir, 199 00:19:14,360 --> 00:19:17,560 önemli özellikleri açığa çıkartabilirsiniz. 200 00:19:19,160 --> 00:19:21,280 Bu yöntem iyi işlerde kullanılabilir, 201 00:19:21,280 --> 00:19:24,680 fakat insanları manipüle etmek gibi işlerde de kullanılabilir. 202 00:19:29,920 --> 00:19:33,880 Facebook iki milyardan fazla insana… 203 00:19:33,880 --> 00:19:36,480 her gün bilgi aktarıyor. 204 00:19:38,760 --> 00:19:42,840 Facebook motorunun işleyişinde ufak bir değişiklik yaptığınızda… 205 00:19:42,840 --> 00:19:46,520 milyonlarca insanın kanaatini… 206 00:19:46,520 --> 00:19:49,880 dolayısıyla oyunu değiştirebiliyorsunuz. 207 00:19:50,720 --> 00:19:52,680 - AB’den çıkmak istiyoruz! - Ne zaman istiyoruz? 208 00:19:52,720 --> 00:19:54,160 - Şimdi! 209 00:19:56,080 --> 00:19:59,520 Bir siyasetçi, seçmenlerinden herbirinin hangi mesajı beğeneceğini bilemeyebilir ama… 210 00:19:59,640 --> 00:20:02,360 bir bilgisayar… 211 00:20:02,520 --> 00:20:05,720 hangi politik mesajın… 212 00:20:06,000 --> 00:20:08,920 özellikle ikna edici olabileceğini bilebilir. 213 00:20:11,320 --> 00:20:12,640 Bayanlar baylar, 214 00:20:12,640 --> 00:20:16,160 müsaadenizle bugün size büyük verilerin ve… 215 00:20:16,160 --> 00:20:20,440 psikografinin seçim sürecindeki gücünü anlatacağım. 216 00:20:20,440 --> 00:20:22,360 Cambridge Analytica’dan gelen veriler… 217 00:20:22,360 --> 00:20:25,080 50 milyon Facebook kullanıcısına ait… 218 00:20:25,080 --> 00:20:28,320 kişisel verileri gizlice işledi. 219 00:20:28,320 --> 00:20:31,680 ABD! 220 00:20:31,680 --> 00:20:35,480 Trump’ın seçim kampanyası esnasında tuttuğu veri şirketi… 221 00:20:35,880 --> 00:20:41,080 potansiyel Amerikan seçmenlerinden gizlice toplanan bilgileri kullanmıştı. 222 00:20:41,080 --> 00:20:42,960 Dediklerine göre bu bilgilerle… 223 00:20:42,960 --> 00:20:46,800 ABD’deki her bir yetişkinin kişiliği konusunda tahminlerde bulunabiliyorlar. 224 00:20:47,480 --> 00:20:49,480 Bu akşam Cambridge Analytica’nın… 225 00:20:49,480 --> 00:20:51,560 sırlarını ifşa eden Christopher Wiley’yi dinliyoruz. 226 00:20:51,640 --> 00:20:55,000 Biz veri işleme programları üzerine çalışmıştık. 227 00:20:55,000 --> 00:20:59,200 Bu programlar verileri çekiyor, kişisel özellikleri ve diğer… 228 00:20:59,200 --> 00:21:01,920 psikolojik vasıfları belirleyen algoritmalarla bu verileri işliyor, 229 00:21:01,920 --> 00:21:06,000 böylece algoritmaların açığa çıkarttığı zihinsel açıkları istismar etme imkânı buluyorduk. 230 00:21:06,040 --> 00:21:10,600 AÇIKLIK DÜRÜSTLÜK DIŞADÖNÜKLÜK UYUMLULUK DUYGUSAL DENGESİZLİK 231 00:21:15,520 --> 00:21:17,440 Cambridge Analytica bir seferinde… 232 00:21:17,560 --> 00:21:20,440 kullandığı modellerin benim çalışmamı temel aldığını söylemişti, 233 00:21:22,520 --> 00:21:25,160 aslında şirket, seçmenleri yönlendirme amaçlı yöntemleri kullanan… 234 00:21:25,160 --> 00:21:30,080 yüzlerce şirketten sadece biriydi. 235 00:21:32,120 --> 00:21:35,760 Bana, gazeteciler Trump’ın seçilmesi veya… 236 00:21:35,760 --> 00:21:38,320 Brexit’in desteklenmesi konusunda 237 00:21:38,800 --> 00:21:42,000 neler düşündüğümü soruyorlar. 238 00:21:42,000 --> 00:21:43,960 Bu soruyu nasıl yanıtlarsın ki? 239 00:21:45,400 --> 00:21:51,760 Sanırım bu tür konular üzerinden suçlanma meselesiyle başa çıkmak zorundayım. 240 00:22:07,720 --> 00:22:11,240 Teknoloji başta iyi ve demokratikleştirici bir güç olarak yola çıktı... 241 00:22:12,360 --> 00:22:15,120 # Kara Swisher Teknoloji Muhabiri # ve herkesin… 242 00:22:15,120 --> 00:22:17,920 engelsiz ve denetimsiz temas kurmasını sağladı. 243 00:22:20,200 --> 00:22:25,120 İnsan ırkı için iletişim alanında bundan daha büyük bir deney yapılmamıştı. 244 00:22:26,320 --> 00:22:29,040 Herkes söz söyleme hakkına kavuşursa ne olur? 245 00:22:29,800 --> 00:22:31,800 Daha fazla demokrasi, 246 00:22:31,840 --> 00:22:34,520 tartışma, hoşgörü olacağını… 247 00:22:34,560 --> 00:22:37,680 varsaysanız da… 248 00:22:37,680 --> 00:22:39,760 bunların hepsini birileri gasp etmiştir. 249 00:22:41,320 --> 00:22:43,880 Biz, herkesi birbirine bağlamadan yanayız. 250 00:22:44,960 --> 00:22:46,640 Dünya toplumu için bu gerekli. 251 00:22:47,800 --> 00:22:50,520 Bugün birçok insanın iletişim kurmasını… 252 00:22:50,520 --> 00:22:53,560 Facebook denilen tek bir şirket sağlıyor. 253 00:22:55,640 --> 00:22:57,360 Aynı şeyi Google için de söyleyebiliriz. 254 00:22:57,360 --> 00:23:00,560 # Sergey Brin Google Kurucularından # Dünya hakkında bilmek istediğiniz her şeyin kaynağı onlar. 255 00:23:01,560 --> 00:23:05,040 Bu küresel enformasyon ekonomisini... 256 00:23:05,120 --> 00:23:07,840 küçük bir grup insan kontrol ediyor. 257 00:23:14,400 --> 00:23:17,920 Tüm teknoloji şirketleri, dünyanın en zenginleri. 258 00:23:18,760 --> 00:23:24,480 Google, Apple, Microsoft, Amazon, Facebook. 259 00:23:26,320 --> 00:23:29,040 # Yobie Benjamin Melek Yatırımcı # On yıl içinde şirketlere ait güç yapısının tamamının… 260 00:23:29,040 --> 00:23:31,760 elektron takas etme işine… 261 00:23:31,760 --> 00:23:34,800 girmiş olması… 262 00:23:34,800 --> 00:23:39,440 gerçekten şaşırtıcı. 263 00:23:41,240 --> 00:23:47,080 Yeni para birimi, artık bu küçük bitler ve baytlar. 264 00:23:53,560 --> 00:23:55,800 Biz görmesek bile… 265 00:23:55,800 --> 00:23:58,840 veriler her yanda parasallaşıyor 266 00:24:00,960 --> 00:24:04,280 Google’ın elinde her türden bilgi var. 267 00:24:04,280 --> 00:24:07,120 İnsanları GPS konumu üzerinden takip ediyorlar. 268 00:24:07,120 --> 00:24:10,080 # Lee Fang Gazeteci, Intercept # Arama geçmişini eksiksiz biliyorlar. 269 00:24:10,080 --> 00:24:12,840 Politik tercihlerinizden haberdarlar. 270 00:24:12,840 --> 00:24:14,840 Cinsel tercihlerden sağlık sorunlarına kadar her şeyi… 271 00:24:14,840 --> 00:24:17,560 sadece arama geçmişinizden… 272 00:24:17,560 --> 00:24:19,480 öğrenmek mümkün. 273 00:24:19,480 --> 00:24:21,880 Dolayısıyla Google’ın eli kolu her yana ulaşabiliyor. 274 00:24:28,760 --> 00:24:31,640 Bu sayede Google ve Facebook… 275 00:24:31,640 --> 00:24:34,160 aynı zamanda birer reklâm simsarı olarak… 276 00:24:35,040 --> 00:24:38,200 büyük birer gözetleme makinesi hâline geliyor. 277 00:24:38,200 --> 00:24:42,040 Bu, herkese sıradan geliyor ama aslında bunlar yüksek teknolojili reklâm simsarları. 278 00:24:42,920 --> 00:24:46,080 Çok kâr ediyorlar, çünkü yapay zekâ kullanarak… 279 00:24:46,080 --> 00:24:49,760 bizimle ilgili tüm verileri işliyorlar ve… 280 00:24:51,560 --> 00:24:54,680 mesajları ne olursa olsun, bize ulaşmak isteyen reklâmcılarla… 281 00:24:54,680 --> 00:24:59,680 bizi bir araya getiriyorlar. 282 00:25:03,000 --> 00:25:07,880 Teknolojinin sorunlarından biri de bağımlılık yapması. 283 00:25:07,880 --> 00:25:09,920 Bu şirketler, her şeyi sizi kendilerine… 284 00:25:09,920 --> 00:25:12,040 bağlayıp kullanacak şekilde tasarlıyorlar. 285 00:25:13,200 --> 00:25:16,840 Esasen dikkatlerinizle beslenen bir makine olmak istiyorlar. 286 00:25:18,600 --> 00:25:21,760 Böylece dikkatiniz hiç dağılmıyor, matrise teslim oluyorsunuz, 287 00:25:21,760 --> 00:25:23,520 her daim gözünüz orada. 288 00:25:26,600 --> 00:25:30,480 Okuduklarınızı kontrol edenler, düşüncelerinizi de kontrol ediyor. 289 00:25:32,200 --> 00:25:34,520 Daha önce görüp beğendiklerinize daha fazla maruz kalıyorsunuz, 290 00:25:34,600 --> 00:25:37,880 bu sayede trafik hızlanıyor, daha fazla reklâm geliyor, 291 00:25:39,320 --> 00:25:43,160 # Silvija Seres Matematikçi # ama bir yandan da bir yankı odasına kilitleniyorsunuz. 292 00:25:43,160 --> 00:25:46,360 Bu da günümüzde tanık olduğumuz kutuplaşmaya sebep oluyor. 293 00:25:46,480 --> 00:25:49,320 Rio De Janeiro, Brezilya 294 00:25:49,960 --> 00:25:52,600 Bazen Trump’a benzetilen, 295 00:25:52,600 --> 00:25:56,000 Brezilya’nın sağcı popülist adayı Jair Bolsonaro, 296 00:25:56,000 --> 00:25:58,640 Pazar günü yapılan, ülkesinde son otuz yıllık dönemde… 297 00:25:58,640 --> 00:26:01,840 kutuplaşmanın en yoğun olduğu seçimi kazandı. 298 00:26:01,840 --> 00:26:02,840 - Bolsonaro! 299 00:26:03,160 --> 00:26:05,160 Stockholm, İsveç 300 00:26:05,160 --> 00:26:09,000 Bugün dünya genelinde gitgide daha fazla… 301 00:26:09,000 --> 00:26:12,560 kutuplaşmaya ve çatışmaya tanık olunuyor. 302 00:26:12,560 --> 00:26:15,000 Birmingham, İngiltere 303 00:26:15,000 --> 00:26:19,080 Politik uçlar, grupçuluk, taraftarlık... 304 00:26:19,080 --> 00:26:22,200 böylece kendini iyi hissetme noktasında… 305 00:26:22,200 --> 00:26:24,680 algoritmalara başvuruluyor. 306 00:26:24,680 --> 00:26:27,240 Atina, Yunanistan 307 00:26:30,440 --> 00:26:33,160 Muhtemelen sosyal medya dünya genelinde… 308 00:26:33,160 --> 00:26:35,400 nefret suçlarına yönelik ilgiyi artırıyor. 309 00:26:35,480 --> 00:26:38,120 Artık mesele internetin ateşli ortamında… 310 00:26:38,120 --> 00:26:41,760 insanların nasıl radikalize edileceği. 311 00:26:41,760 --> 00:26:45,880 Bu teknoloji devleri için önemli bir an olabilir mi? 312 00:26:45,960 --> 00:26:48,840 Yayınladıkları şeyleri dünyayla paylaşanlar olarak bu işin sorumluluğunu alacaklar mı? 313 00:26:49,800 --> 00:26:52,760 Güçlü ve etkili bir teknolojiyi… 314 00:26:52,760 --> 00:26:56,680 eğer Google ve Facebook devreye sokuyorsa… 315 00:26:56,680 --> 00:26:59,400 o, muhtemelen milyarlara ulaşacaktır. 316 00:26:59,520 --> 00:27:02,760 Yapay zekâ kutuplaştırmayı hızlandırıyorsa… 317 00:27:02,760 --> 00:27:05,080 demek ki elinizde, dünyayı altüst edecek bir güç vardır. 318 00:27:05,720 --> 00:27:09,240 Beyazların hayatı önemlidir! 319 00:27:09,320 --> 00:27:13,640 Siyahların hayatı önemlidir! 320 00:28:00,640 --> 00:28:04,080 Yapay Genel Zekâ, YGZ. 321 00:28:06,360 --> 00:28:08,320 En akıllı arkadaşınızın… 322 00:28:09,600 --> 00:28:11,960 onun kadar akıllı bin arkadaşı olduğunu, 323 00:28:14,680 --> 00:28:17,600 onları bin kat daha hızlı çalıştırabildiğini varsayalım. 324 00:28:17,600 --> 00:28:19,960 Böylece her gün… 325 00:28:19,960 --> 00:28:22,520 üç yıllık düşünce üretecektir. 326 00:28:22,520 --> 00:28:25,520 Üç yılda yapacağınız işi… 327 00:28:26,600 --> 00:28:31,520 her gün yapabildiğinizi bir düşünsenize! 328 00:28:52,440 --> 00:28:55,720 Şunu söylemek haksız olmaz: 20. yüzyılın başında… 329 00:28:55,720 --> 00:28:59,800 kuantum fizikçilerinin ürettikleri düşüncelerden… 330 00:28:59,800 --> 00:29:02,520 daha fazla heyecan verici düşüncelere sahibiz bugün. 331 00:29:02,520 --> 00:29:04,240 Onlar nükleer gücü keşfetmişlerdi. 332 00:29:05,760 --> 00:29:08,400 Bence bu sürecin parçası olduğumuz için epey şanslıyız. 333 00:29:15,320 --> 00:29:18,840 Makine öğrenimi konusunda uzman olan, bilgili ve deneyimli birçok kişi… 334 00:29:18,840 --> 00:29:20,840 YGZ konusuna şüpheyle yaklaşıyor. YGZ’nin ne zaman oluşturulacağı, 335 00:29:22,360 --> 00:29:25,920 bunun mümkün olup olmadığı konusuna ilişkin sorular soruyor. 336 00:29:31,480 --> 00:29:35,760 Ama bugün birçok insan bir şeyi tam olarak anlayabilmiş değil henüz. 337 00:29:36,520 --> 00:29:41,080 YZ, nöral ağlar sayesinde… 338 00:29:41,240 --> 00:29:45,240 bilgisayarların ulaştığı hız… 339 00:29:45,240 --> 00:29:47,000 birkaç yıl içinde yüz bin kat artacak. 340 00:29:49,320 --> 00:29:52,080 Donanım endüstrisi, uzun zamandır… 341 00:29:52,120 --> 00:29:54,680 sırada ne olduğunu bilmiyordu, 342 00:29:55,680 --> 00:30:00,920 ama bugün kullanılan yapay nöral ağlar sayesinde… 343 00:30:00,920 --> 00:30:03,440 büyük bilgisayarlar yapılabilecek. 344 00:30:04,520 --> 00:30:06,920 Artık silikonun içine bir beyin yerleştirmek mümkün. 345 00:30:07,520 --> 00:30:10,520 Google Veri Merkezi 346 00:30:14,440 --> 00:30:18,720 İlk YGZ temelde paralelde çalışan, 347 00:30:18,720 --> 00:30:22,720 belirli bir uzmanlık alanı olan nöral ağ işlemcileriyle donatılmış… 348 00:30:22,840 --> 00:30:25,640 oldukça büyük veri merkezleri olacak. 349 00:30:28,080 --> 00:30:30,920 Kompakt, işleyen, güce aç bu paket… 350 00:30:32,160 --> 00:30:35,560 on milyon hanenin tükettiği enerjiyi tüketecek. 351 00:30:54,160 --> 00:30:55,600 Bir tane biftekli sandviç. 352 00:30:55,640 --> 00:30:58,280 Bugün küçük bir değişiklik yapayım dedim. 353 00:30:58,280 --> 00:30:59,520 Bugünlük sadece. 354 00:31:04,080 --> 00:31:06,280 İlk YGZ’ler bile insanlardan… 355 00:31:06,280 --> 00:31:09,080 çok daha fazla becerikli olacaklar. 356 00:31:10,960 --> 00:31:14,720 İnsanlar herhangi bir görev konusunda ekonomik açıdan faydalı olmaktan çıkacaklar. 357 00:31:16,200 --> 00:31:17,880 Madem elinizde o işi daha iyi ve daha ucuz yapan bir bilgisayar var, 358 00:31:17,880 --> 00:31:22,000 neden o işte bir insan çalıştırasınız ki? 359 00:31:28,920 --> 00:31:31,040 YGZ dünya tarihindeki… 360 00:31:31,880 --> 00:31:34,680 en önemli teknoloji olarak… 361 00:31:34,680 --> 00:31:36,640 kendi yerini bulacak. 362 00:31:39,400 --> 00:31:42,560 Elektrik, nükleer ve internet birleşse… 363 00:31:42,560 --> 00:31:44,160 onun boyunu aşamaz. 364 00:31:45,760 --> 00:31:47,640 Tüm beşeri bilimlerin, 365 00:31:47,640 --> 00:31:49,680 bilgisayar biliminin amacı, Son Oyun’dur, 366 00:31:49,680 --> 00:31:52,560 işte bu Son Oyun. 367 00:31:52,560 --> 00:31:54,040 İllaki inşa edilecek. 368 00:31:54,120 --> 00:31:56,000 Beraberinde yeni bir yaşam biçimi ortaya çıkacak. 369 00:31:56,000 --> 00:31:57,080 Böylelikle… 370 00:31:59,200 --> 00:32:00,760 biz demode hâle geleceğiz. 371 00:32:22,080 --> 00:32:24,520 Avrupalı imalatçılar Amerikalıların yoğun olarak… 372 00:32:24,520 --> 00:32:27,480 zaruri donanıma yatırım yaptıklarını biliyorlar. 373 00:32:27,480 --> 00:32:29,800 Güç, performans ve üretkenlik üzerine kurulu… 374 00:32:29,800 --> 00:32:31,640 yeni bir cesur dünyaya adım atılıyor. 375 00:32:32,360 --> 00:32:35,480 Büyük ekranda göreceğiniz… 376 00:32:35,480 --> 00:32:39,040 tüm görüntüleri, şu Macintosh üretecek. 377 00:32:39,760 --> 00:32:42,200 Windows 95 Geliştirme Ekibi’ni… 378 00:32:42,200 --> 00:32:44,680 size takdim etmek, benim için onurdur. 379 00:32:45,640 --> 00:32:49,040 İnsanın fiziksel emeği… 380 00:32:49,040 --> 00:32:50,640 yüzyıl içerisinde hükmünü yitirecek. 381 00:32:51,400 --> 00:32:55,160 Zihinsel emek de hızla demode hâle geliyor. 382 00:32:55,160 --> 00:32:58,840 # Stuart Russel Bilgisayar Bilimcisi # Bu sebeple birçok orta sınıf işi ortadan kayboluyor. 383 00:33:01,000 --> 00:33:02,320 Bazen devrimci bir ürün gelir… 384 00:33:02,360 --> 00:33:05,960 ve her şeyi değiştirir. 385 00:33:06,360 --> 00:33:09,200 Bugün Apple telefonu yeniden icat ediyor. 386 00:33:20,720 --> 00:33:24,280 Makine zekâsı, artık her yanda. 387 00:33:24,280 --> 00:33:27,640 Makinelerden daha iyi yaptığımız… 388 00:33:27,640 --> 00:33:29,640 işlerin listesi hızla kısalıyor. 389 00:33:35,720 --> 00:33:37,400 Şoförsüz otomobiller harika şeyler. 390 00:33:37,400 --> 00:33:40,000 Muhtemelen onlar sayesinde kaza sayısı azalacak. 391 00:33:40,000 --> 00:33:43,680 Ama bir yandan da ABD’de… 392 00:33:43,680 --> 00:33:46,440 on milyon kişi işlerini kaybedecek. 393 00:33:46,480 --> 00:33:50,000 Peki o işsiz on milyon insanı ne yapacaksınız? 394 00:33:54,920 --> 00:33:58,360 Eşitsizliklerin artması sonucu… 395 00:33:58,360 --> 00:34:01,800 # Salil Shetty Uluslararası Af Örgütü # toplumsal çatışma ve gerilim riski alabildiğine artıyor. 396 00:34:11,560 --> 00:34:13,880 Doğası gereği YGZ, tüm işleri… 397 00:34:13,880 --> 00:34:16,640 bizden daha iyi yapacak. 398 00:34:16,680 --> 00:34:18,600 “İnsanların makinelerden daha iyi yapacakları işler hep olacak” diyenler… 399 00:34:18,600 --> 00:34:21,120 bilime karşı bahse giriyorlar ve… 400 00:34:21,120 --> 00:34:24,200 YGZ’nin hiç varolmayacağını söylüyorlar. 401 00:34:30,880 --> 00:34:33,640 Bugün son sürat karanlık bir tünele giren bir trene tanıklık ediyoruz, 402 00:34:33,640 --> 00:34:37,880 anlaşılan o ki hep birlikte… 403 00:34:37,880 --> 00:34:39,680 o trenin tekeri üzerine yatmış uyuyoruz. 404 00:35:19,000 --> 00:35:24,400 Stanford Üniversitesi, ABD 405 00:35:29,160 --> 00:35:34,720 Ürettiğimiz dijital ayak izinin büyük bir kısmı, dijital görüntüler. 406 00:35:35,680 --> 00:35:39,320 Bir psikolog olarak beni asıl ilgilendiren konu ise… 407 00:35:39,360 --> 00:35:41,480 yüzlerimize ait dijital görüntüler. 408 00:35:44,520 --> 00:35:47,280 Ortalama bir eşcinselle heteronun… 409 00:35:47,280 --> 00:35:50,000 yüz hatları arasındaki farkını buradan görebilirsiniz. 410 00:35:50,120 --> 00:35:52,640 Gördüğünüz gibi hetero erkeklerin… 411 00:35:52,680 --> 00:35:55,400 Çeneleri biraz daha geniş. 412 00:35:55,680 --> 00:36:00,600 Lezbiyenlerin de heterolara kıyasla çeneleri biraz daha geniş. 413 00:36:02,520 --> 00:36:05,680 Bilgisayar algoritmaları yüzlerinizin resmi üzerinden… 414 00:36:05,680 --> 00:36:08,280 politik görüşlerinizi, cinsel yöneliminizi… 415 00:36:08,280 --> 00:36:11,120 veya zekânızı ortaya koyabiliyor. 416 00:36:12,080 --> 00:36:16,760 İnsan beyni bile hetero ile eşcinseli birbirinden ayırabiliyor. 417 00:36:16,920 --> 00:36:21,520 Ama artık bilgisayar daha doğru tespit ediyor. 418 00:36:21,680 --> 00:36:25,200 Burada gördüğünüz şey… 419 00:36:25,200 --> 00:36:29,400 kullanıma hazır bir yüz tanıma yazılımı. 420 00:36:29,400 --> 00:36:31,640 Bu, dünya genelinde eşcinseller için… 421 00:36:31,640 --> 00:36:34,320 korkunç bir haber aslında. 422 00:36:34,320 --> 00:36:35,680 Sadece eşcinseller de değil, 423 00:36:35,680 --> 00:36:38,320 çünkü aynı algoritma, özel vasıfları, 424 00:36:38,320 --> 00:36:42,360 muhalifleri, liberal veya ateistleri… 425 00:36:42,360 --> 00:36:45,120 tespit etmek için de kullanılabilir. 426 00:36:46,840 --> 00:36:50,080 Örneğin Suudi Arabistan’da… 427 00:36:50,080 --> 00:36:52,160 ateist olmanın cezası ölüm. 428 00:36:59,800 --> 00:37:04,240 Akademisyen olarak görevim, bize has özelliklerimizi açığa çıkartabilen… 429 00:37:04,440 --> 00:37:08,280 algoritamların tehlikeleri konusunda insanları uyarmak. 430 00:37:09,800 --> 00:37:14,080 Sorun şu ki insanlar kötü bir haber aldıklarında… 431 00:37:14,080 --> 00:37:16,280 çoğunlukla onu ciddiye almamayı tercih ederler. 432 00:37:17,800 --> 00:37:22,240 Her gün ölüm tehdidi almak ürkütücü… 433 00:37:22,240 --> 00:37:24,840 ki birkaç tehdit almışımdır bugüne dek, 434 00:37:25,920 --> 00:37:30,880 ama bilim insanı olarak ben, ihtimal dâhilinde olanı göstermek zorundayım. 435 00:37:33,600 --> 00:37:36,920 Dolayısıyla ben asıl, başkalarının özelliklerinin yüzlerine bakıp… 436 00:37:36,920 --> 00:37:41,120 tahmin edilip edilemeyeceği meselesiyle ilgileniyorum. 437 00:37:45,720 --> 00:37:49,880 Eğer yüze bakıp depresyonu, intihar eğilimini tespit edebiliyorsanız… 438 00:37:49,880 --> 00:37:53,600 tren istasyonlarına yerleştirilecek bir kapalı devre TV sistemi… 439 00:37:53,680 --> 00:37:56,520 birçok insanın hayatını kurtarabilir. 440 00:37:59,120 --> 00:38:03,840 Peki ya kimlerin suça meyilli olduğunu tahmin edebilseydik? 441 00:38:04,960 --> 00:38:07,160 Okulda rehberliğe gitmişsinizdir, 442 00:38:07,160 --> 00:38:10,400 orada bir psikolog çalıştırılır ve bu kişi çocukların belirli davranış sorunları… 443 00:38:10,400 --> 00:38:14,840 olup olmadığını tespit eder. 444 00:38:17,320 --> 00:38:20,080 Düşünsenize, 445 00:38:20,080 --> 00:38:22,600 Facebook’taki beğeniler, yüz ifadeleri, dil kullanımı üzerinden… 446 00:38:22,600 --> 00:38:24,800 suç işleme ihtimalini… 447 00:38:24,800 --> 00:38:27,600 doğru bir şekilde tahmin edebileceğimizi düşünün. 448 00:38:32,320 --> 00:38:35,120 Ben yöntemler geliştirmiyorum, 449 00:38:35,200 --> 00:38:38,880 sadece akademi ortamında bir şeyleri sınıyorum ya da tarif ediyorum. 450 00:38:40,600 --> 00:38:42,800 Bir yandan yeni teknolojilerin… 451 00:38:42,800 --> 00:38:47,800 riskleri konusunda uyarıda bulunmak… 452 00:38:47,960 --> 00:38:50,560 bir yandan da yeni fikirler sunmak mümkün. 453 00:39:11,160 --> 00:39:16,080 Henüz veri güdümlü toplumların gelecekte ne yöne doğru… 454 00:39:16,440 --> 00:39:21,400 # Philip Alston İnsan Hakları Avukatı # evrileceğini görmüş değiliz. 455 00:39:23,560 --> 00:39:26,640 Teknoloji şirketleri işlerini kolay kılmak adına, 456 00:39:26,720 --> 00:39:30,160 herkesten toplanan tüm bilgileri… 457 00:39:30,160 --> 00:39:31,680 elde etmek istiyorlar. 458 00:39:33,480 --> 00:39:36,840 Polis ve ordu aynı şeyi… 459 00:39:37,080 --> 00:39:39,440 güvenliği sağlamak adına yapıyor. 460 00:39:41,960 --> 00:39:46,440 İkisinin birçok ortak çıkarı var, 461 00:39:46,440 --> 00:39:51,120 bu sebeple işbirliğinin kapsamı genişliyor, 462 00:39:51,200 --> 00:39:56,800 Askeri Teknoloji Kompleksi denilen şey giderek büyüyor. 463 00:40:00,400 --> 00:40:03,000 CIA’in Silikon Vadisi ile… 464 00:40:03,000 --> 00:40:06,120 uzun zamandır sıkı bir ilişkisi var. 465 00:40:07,120 --> 00:40:10,280 Birlikte kurdukları girişim şirketi In-Q-Tel, 466 00:40:10,280 --> 00:40:13,880 CIA’in kullanmayı düşündüğü çığır açıcı teknolojileri geliştiren… 467 00:40:13,880 --> 00:40:17,520 yeni teknoloji şirketlerine yatırım yapıyor. 468 00:40:18,680 --> 00:40:22,120 Palantir denilen büyük veri analizi şirketi… 469 00:40:22,120 --> 00:40:25,120 In-Q-Tel’in yatırım yaptığı şirketlerden biri. 470 00:40:28,960 --> 00:40:31,800 In-Q-Tel, Palantir sayesinde köşeyi döndü. 471 00:40:31,800 --> 00:40:36,000 Şirket, devletin bile rekabet edemediği zekâya ve yapay zekâ becerilerine sahip… 472 00:40:36,000 --> 00:40:40,760 bir satıcı firmanın kurulmasına… 473 00:40:40,840 --> 00:40:44,440 # Spencer Woodman Araştırmacı Gazeteci # katkıda bulundu. 474 00:40:46,360 --> 00:40:48,720 İyi akşamlar, ben Peter Thiel. 475 00:40:49,720 --> 00:40:54,200 Ne siyasetçiyim ne de Trump. 476 00:40:54,200 --> 00:40:58,600 Trump bir kurucu ve bugün Amerika’yı yeniden kurmanın vaktidir. 477 00:41:01,280 --> 00:41:03,960 Palantir’in kurucusu Peter Thiel, 478 00:41:03,960 --> 00:41:06,600 Trump’ın geçiş süreci danışmanı, 479 00:41:06,680 --> 00:41:09,200 ayrıca yakın arkadaşı ve bağışçısı. 480 00:41:11,080 --> 00:41:13,480 Trump, milyonlarca göçmeni… 481 00:41:13,680 --> 00:41:17,560 sınır dışı etme vaadiyle seçildi. 482 00:41:17,560 --> 00:41:22,240 Bunu da ancak istihbaratla yapabilirsiniz, 483 00:41:22,240 --> 00:41:25,000 Palantir de zaten bu noktada devreye giriyor. 484 00:41:28,680 --> 00:41:33,360 Yaşadığınız yer, 485 00:41:33,360 --> 00:41:37,200 işiniz, bildikleriniz, komşularınız, 486 00:41:37,360 --> 00:41:40,920 aileniz, ziyaret ettiğiniz yerler, 487 00:41:40,920 --> 00:41:44,480 kaldığınız yerler, sosyal medya profilinizle… 488 00:41:44,480 --> 00:41:46,320 ilgili tüm verilere erişiyorlar. 489 00:41:49,240 --> 00:41:53,240 Palantir bu verileri alıyor, emniyete, göçmenlik dairesine, 490 00:41:53,240 --> 00:41:58,240 istihbarat kurumlarına, sizi takip etmeleri, 491 00:41:58,480 --> 00:42:02,360 bulmaları, sizinle ilgili her şeyi öğrenmeleri konusunda… 492 00:42:02,440 --> 00:42:06,200 yardımcı olacak şekilde… 493 00:42:06,200 --> 00:42:09,560 yapılandırıyor. 494 00:42:48,440 --> 00:42:51,040 Biz, insanların hayatını etkileyen ve her daim… 495 00:42:51,040 --> 00:42:53,880 önemli olan kararları alma noktasında YZ’den yararlanıyoruz. 496 00:42:54,800 --> 00:42:58,040 Eski YZ, insanların nasıl işlediğini bildiği, 497 00:42:58,040 --> 00:43:01,400 kendisine ait bir zekâya sahipti, ama bugün… 498 00:43:01,440 --> 00:43:04,000 güçlü YZ sistemleri kendileri için öğreniyorlar, 499 00:43:04,080 --> 00:43:07,480 kimse nasıl çalıştıklarını bilmiyor… 500 00:43:07,480 --> 00:43:09,680 ki bu da onlara güvenilmesini iyice güçleştiriyor. 501 00:43:14,280 --> 00:43:17,840 Burada fütüristik teknolojiden değil, bugünün ta kendisinden söz ediyoruz. 502 00:43:19,480 --> 00:43:23,120 YZ, itfaiye binasının veya bir okulun nereye inşa edileceğini… 503 00:43:23,200 --> 00:43:25,880 belirlemenize yardımcı olabilir. 504 00:43:25,920 --> 00:43:28,400 Kefaletle serbest bırakılıp bırakılmayacağınıza, 505 00:43:28,400 --> 00:43:30,640 hapiste kalıp kalmayacağınıza o karar verebilir. 506 00:43:30,680 --> 00:43:32,920 Polisin nerede olacağını da o söyleyebilir. 507 00:43:32,920 --> 00:43:37,120 # Ben Wizner Amerika Temel Haklar Birliği # Hakkınızda ek gözetim süresi verilip verilmeyeceğine de karar verebilir. 508 00:43:43,360 --> 00:43:46,160 Bugün ABD’de tahminlere dayalı polislik, yaygın görülen bir pratik. 509 00:43:47,000 --> 00:43:50,920 Algoritma kullanarak suçun nerede işleneceğini belirliyorlar, 510 00:43:51,760 --> 00:43:55,240 buradan da memurların nerelere gönderileceğini söylüyorlar. 511 00:43:56,440 --> 00:43:59,440 Burada suç oranına ilişkin ölçümler kullanılıyor. 512 00:44:00,640 --> 00:44:02,680 Bu noktada belirgin bir önyargının devrede olduğunu biliyoruz. 513 00:44:02,800 --> 00:44:05,080 Siyahlar ve Hispaniklerin araçları beyazlara kıyasla daha fazla kenara çekiliyor, 514 00:44:05,080 --> 00:44:07,160 sık sık polis tarafından durduruluyor, 515 00:44:07,200 --> 00:44:09,840 bu önyargılı veriler üzerinden… 516 00:44:09,840 --> 00:44:11,840 oturup... 517 00:44:11,840 --> 00:44:13,600 “polisler şuraya gitsin” diyoruz. 518 00:44:13,640 --> 00:44:17,320 Polisler o mahallelere gidiyor ve oradaki insanları gözaltına alıyorlar. 519 00:44:17,680 --> 00:44:21,160 Sistemdeki önyargılı verilere yenileri ekleniyor. 520 00:44:21,160 --> 00:44:23,080 Buna “geri bildirim döngüsü” deniliyor. 521 00:44:36,000 --> 00:44:40,680 Tahmine dayalı polislik uç noktalara varıyor ve… 522 00:44:41,600 --> 00:44:45,920 “bana bebeğini göster… 523 00:44:45,920 --> 00:44:48,880 suç işleyip işlemeyeceğini sana söyleyeyim” noktasına ulaşıyor. 524 00:44:51,320 --> 00:44:55,800 Bugün tahminde bulunuyoruz, o çocukları yakın takibe alıyoruz, 525 00:44:55,800 --> 00:45:01,120 sonra sorun çıkartacağına dair ilk işareti verdiğinde… 526 00:45:01,120 --> 00:45:03,720 üzerine atlıyoruz. 527 00:45:03,720 --> 00:45:06,720 Bu da polislik faaliyetini daha da etkili kılıyor. 528 00:45:07,000 --> 00:45:11,240 Ama aynı zamanda toplumu gaddarlaştırıyor ve… 529 00:45:11,240 --> 00:45:16,240 mevcut adaletsizlikleri perçinliyor. 530 00:45:22,960 --> 00:45:27,800 Sabit kamera ve dron gözetleme kameralarından oluşan ağın… 531 00:45:27,800 --> 00:45:30,920 yüz tanıma teknolojileri açısından geliştiğini ve… 532 00:45:30,920 --> 00:45:34,440 devletin diğer gözetleme altyapısına… 533 00:45:34,440 --> 00:45:37,040 bağlandığını bir düşünsenize. 534 00:45:38,080 --> 00:45:41,200 Gelecekte teknoloji… 535 00:45:41,200 --> 00:45:45,720 tüm hareketlerimizi kapsamlı bir biçimde izleyip kaydedecek. 536 00:45:47,680 --> 00:45:50,320 Bu, aynı zamanda şu anlama geliyor: 537 00:45:50,320 --> 00:45:52,920 İleride devletlerin ve güçlü şirketlerin… 538 00:45:52,960 --> 00:45:56,640 hayatlarımızı geriye sarıp izlemelerini sağlayacak, 539 00:45:56,640 --> 00:45:58,720 gözetleme amaçlı bir zaman makinesi yapılmış olunacak. 540 00:45:58,720 --> 00:46:01,800 Şimdilik şüphe edilecek bir şey yok, 541 00:46:01,800 --> 00:46:03,880 ama beş yıl sonra onlar… 542 00:46:03,880 --> 00:46:08,120 bizim hakkımızda daha fazla bilgi sahibi olmak isteyecekler. 543 00:46:08,120 --> 00:46:10,280 Yaptığımız, gördüğümüz her şeyi, 544 00:46:10,280 --> 00:46:13,080 tanıdığımız herkesi bilmek isteyecekler. 545 00:46:14,440 --> 00:46:17,000 Ulusal Güvenlik Kurumu, New York 546 00:46:17,000 --> 00:46:19,320 Bu, başkalarına terk edilmeyecek denli… 547 00:46:19,320 --> 00:46:21,680 büyük miktarlarda güç demek. 548 00:46:22,920 --> 00:46:25,280 Böylesi bir dünyayı bugünden hayal etmek güç gelse de… 549 00:46:25,360 --> 00:46:29,160 bunu mümkün kılacak mimari yapıyı… 550 00:46:29,200 --> 00:46:31,680 çoktan inşa ettiğimizi söylemem gerek. 551 00:46:49,000 --> 00:46:52,000 Yapay Zekayı Seviyorum 552 00:46:53,200 --> 00:46:55,240 Yapay Zeka Sizin İçin Çalışsın 553 00:46:56,000 --> 00:46:59,000 Watson ile Buradan İletişime Geçin 554 00:47:07,160 --> 00:47:10,160 Politika muhabiriyim ve güçlü sektörlerin politik güçlerini… 555 00:47:10,280 --> 00:47:14,680 kamu politikası süreçlerini etkileme noktasında… 556 00:47:14,680 --> 00:47:17,200 nasıl kullandıkları meselesiyle epey ilgiliyim. 557 00:47:21,000 --> 00:47:24,320 Büyük teknoloji şirketleri ve lobileri kapalı kapılar ardında… 558 00:47:24,440 --> 00:47:27,480 bir araya geliyorlar ve… 559 00:47:27,520 --> 00:47:29,320 yaşamımıza etki eden siyasetleri oluşturuyorlar. 560 00:47:30,800 --> 00:47:35,800 Bu, gözetleme politikaları kadar veri toplama ile ilgili politikalar için de geçerli, 561 00:47:35,800 --> 00:47:40,560 ayrıca ordu ve dış politika da bu sürece dâhil oluyor. 562 00:47:43,920 --> 00:47:50,200 2016’da Savunma Bakanlığı Savunma İnovasyon Kurulu oluşturdu. 563 00:47:50,240 --> 00:47:53,840 Bu özel kurulun amacı… 564 00:47:54,000 --> 00:47:56,400 teknoloji şirketlerinin üst düzey yöneticilerini orduyla bir araya getirmek. 565 00:47:59,160 --> 00:48:03,400 Google’ın sahibi olan Alphabet şirketinin eski başkanı Eric Schmidt, 566 00:48:03,400 --> 00:48:07,040 Savunma İnovasyon Kurulu’nun başkanı oldu, 567 00:48:07,240 --> 00:48:09,920 Kurulun ilk önceliklerinden biri… 568 00:48:09,920 --> 00:48:13,840 “orduya daha fazla yapay zekânın dâhil edilmesini sağlamak”. 569 00:48:15,920 --> 00:48:19,200 Son iki yıldır bir gönüllü grubuyla çalıştım. 570 00:48:19,200 --> 00:48:22,160 Grubun amacı, ordu için yenilikler ortaya koymaktı, 571 00:48:22,160 --> 00:48:26,800 gördüm ki birçok muhteşem insan… 572 00:48:26,800 --> 00:48:30,480 kötü bir sistemin tuzağına düşmüştü. 573 00:48:33,280 --> 00:48:37,480 Savunma Bakanlığı’nın gözüyle baktıkça insansız sistemleri düşünmeye, 574 00:48:37,720 --> 00:48:41,000 #Robert Work Eski Savunma Bakanlığı Müsteşarı # robotik ve insansız sistemlerin… 575 00:48:41,000 --> 00:48:46,000 savaş konseptini nasıl değiştireceğiyle ilgilenmeye başladım. 576 00:48:46,160 --> 00:48:50,320 İnsansız sistemleri ve robotları daha akıllı kıldıkça… 577 00:48:50,320 --> 00:48:53,560 ordunuzu da daha güçlü kılabiliyorsunuz. 578 00:48:55,560 --> 00:48:59,520 Savunma Bakanlığı’nda Robert Work… 579 00:48:59,520 --> 00:49:02,440 Ehil Projesi olarak da bilinen… 580 00:49:02,440 --> 00:49:05,560 İşlevlerarası Algoritmik Savaş Ekibi olarak anılan bildiriyi kaleme aldı. 581 00:49:07,840 --> 00:49:10,760 Eric Schmidt bir dizi konuşma yaptı, röportajlar verdi. Buralarda… 582 00:49:10,760 --> 00:49:14,320 bu çabanın amacının Hava Kuvvetleri’nin verimliliğini artırmak, lojistikle… 583 00:49:14,320 --> 00:49:18,240 sürece katkı sunmak olduğunu söyledi ama… 584 00:49:18,240 --> 00:49:21,320 perde gerisinde başka bir çalışma yürütülmekteydi. 585 00:49:26,720 --> 00:49:29,760 2017 sonunda Ehil Projesi’nin parçası olarak… 586 00:49:29,760 --> 00:49:33,720 Eric Schmidt’in şirketi Google’a… 587 00:49:33,720 --> 00:49:36,120 el altından, projenin diğer kısmı üzerine çalışma görevi verildi. 588 00:49:36,120 --> 00:49:41,200 Burada amaç, Irak ve Afganistan’da… 589 00:49:41,480 --> 00:49:46,280 kullanılan dronlardan yığınla görüntü almak… 590 00:49:46,320 --> 00:49:49,720 ve bir yapay zekâya savaş sahasında hedefleri hızla tanımlamayı öğretmekti. 591 00:49:52,600 --> 00:49:58,480 Elimizdeki sensör, tüm şehrin tam hareketli videosunu kayıt altına alabiliyor. 592 00:49:58,480 --> 00:50:01,480 Ayrıca yedişer kişilik üç ekip… 593 00:50:01,680 --> 00:50:06,360 sürekli çalışıyor ve bilgilerin yüzde 15’ini işliyor. 594 00:50:06,360 --> 00:50:09,880 Geri kalan bilgi, kurgu odasına gidiyor. 595 00:50:11,120 --> 00:50:14,040 Buradan şunu söylemek mümkün: 596 00:50:14,040 --> 00:50:17,800 “YZ ve makine öğrenimi, bilgilerin tamamını işlememize yardımcı olabilir.” 597 00:50:25,400 --> 00:50:28,600 Google’ın uzun zamandır mottosu, “Kötü biri olma.” 598 00:50:28,760 --> 00:50:30,640 Kamuoyu nezdinde… 599 00:50:30,640 --> 00:50:35,080 şeffaf olduklarına dair bir imaj oluşturmayı bilmişler. 600 00:50:35,080 --> 00:50:39,200 Ama Google, yavaş yavaş savunma bakanlığı için çalışan… 601 00:50:39,200 --> 00:50:41,720 bir yüklenici hâline geldikçe gizliliği koruma yoluna gidiyor. 602 00:50:41,720 --> 00:50:45,280 Google üstelik… 603 00:50:45,280 --> 00:50:49,040 kimsenin bilmediği programlar üzerine çalışan işverenlerle iş tutuyor. 604 00:51:01,840 --> 00:51:03,280 Genelde Google’da… 605 00:51:03,280 --> 00:51:07,160 # Tyler Breisacher Eski Google Çalışanı # herkesin şirketin başka bir kısmında yürütülen… 606 00:51:07,160 --> 00:51:09,840 bir proje hakkında bilgi almasına izin verilir. 607 00:51:11,200 --> 00:51:14,320 Bu Ehil Projesi ile birlikte her şey gizlenmeye başlandı. 608 00:51:14,320 --> 00:51:18,760 Bence şirkette pek görülmeyen böylesi bir durum, insanları endişeye sürükledi. 609 00:51:20,640 --> 00:51:22,960 Bu hikâye açığa çıkınca… 610 00:51:22,960 --> 00:51:25,560 çıkarttığı yangın tüm şirketi sardı. 611 00:51:25,560 --> 00:51:28,440 Tepkisini ortaya koymak için kimileri istifa etti, 612 00:51:28,440 --> 00:51:31,920 bazıları da bu çalışmaya itiraz eden bir dilekçeyi imzaya açtılar. 613 00:51:34,120 --> 00:51:37,680 “Artık bu işin parçası olmak istemiyorum” demelisiniz. 614 00:51:38,840 --> 00:51:41,760 Savunma bakanlığına iş yapan şirketler var elbette. 615 00:51:41,760 --> 00:51:45,840 Google o şirketlerden biri olmamalı. 616 00:51:45,840 --> 00:51:50,040 Çünkü insanlar Google’a güvenmeli ki Google çalışabilsin. 617 00:51:52,080 --> 00:51:55,720 Günaydın, Google I/O’ya hoş geldiniz. 618 00:51:57,320 --> 00:52:00,160 Google’ın çalışanlarını, dron hedef tespit programının sadece… 619 00:52:00,160 --> 00:52:03,360 9 milyon dolar değerinde olduğuna, 620 00:52:03,360 --> 00:52:06,760 Google gibi dev bir şirketin… 621 00:52:06,920 --> 00:52:10,720 dişinin kovuğunu doldurmayacağına dair… 622 00:52:11,160 --> 00:52:13,520 sözlerle yanlış yönlendirdiğine dair epostalara şahit olduk. 623 00:52:14,400 --> 00:52:17,320 Oysa şirket kaynaklı epostalardan anlaşıldığı kadarıyla… 624 00:52:17,320 --> 00:52:21,400 şirket, Ehil Projesi’nin 250 milyon dolar kazandıracağını düşünüyor, 625 00:52:21,520 --> 00:52:26,520 tüm bu çabanın Google’ın… 626 00:52:26,640 --> 00:52:29,920 10 milyar doları bulacak… 627 00:52:29,920 --> 00:52:32,680 daha büyük bakanlık ihalelerine kapı aralayacak onayı… 628 00:52:32,680 --> 00:52:35,000 almasını sağlayacağını umut ediyordu. 629 00:52:45,720 --> 00:52:49,760 Ordu ihaleleri için rekabet etmenin yarattığı basınç, esasen rakiplerin de… 630 00:52:49,760 --> 00:52:53,800 kendi alışkanlıklarını değiştirdiği bir dönemde gündeme gelmişti. 631 00:52:55,840 --> 00:53:00,080 Aynı şekilde Amazon da orduya ve polis teşkilâtına kur yapıyordu. 632 00:53:00,080 --> 00:53:02,280 IBM gibi önde gelen şirketler de… 633 00:53:02,280 --> 00:53:04,880 ordu ve emniyetle ilişki kurmaya çalışıyordu. 634 00:53:05,840 --> 00:53:09,440 Rekabet gücünü koruyabilmek için Google, kendisini yavaş yavaş dönüştürdü. 635 00:53:10,520 --> 00:53:14,520 Lockheed Martin Reklâmı 636 00:53:15,160 --> 00:53:18,920 Savunma Bakanlığı Bilim Kurulu… 637 00:53:18,920 --> 00:53:22,040 bugün yaşanan tüm teknolojik ilerlemeler içinde en önemli adımın… 638 00:53:22,160 --> 00:53:26,760 yapay zekâ ve onun öncülük ettiği… 639 00:53:26,800 --> 00:53:30,800 otonom operasyonlar olduğunu söylüyordu. 640 00:53:30,800 --> 00:53:32,600 Bu alanlara yeterince yatırım yapıyor muyuz, asıl soru bu. 641 00:53:37,800 --> 00:53:41,200 Otonom ölümcül silâhlar, kontrol dışı silâhlar geliştirirseniz, 642 00:53:41,240 --> 00:53:45,840 gerçekten otonom olan silâhlar üretirseniz… 643 00:53:45,840 --> 00:53:51,520 geçmişte bir başkanın dediği gibi, 644 00:53:51,520 --> 00:53:54,000 “uluslararası hukukun canı cehenneme, 645 00:53:54,000 --> 00:53:56,400 bu silâhlar bizim elimizde. 646 00:53:56,400 --> 00:53:58,560 Onlarla dilediğimiz şeyi yaparız” dersiniz. 647 00:54:02,560 --> 00:54:03,920 O günlere artık çok yakınız. 648 00:54:03,960 --> 00:54:06,360 Elinizde zaten belirli bir donanım varsa ve… 649 00:54:06,360 --> 00:54:10,240 tek yapmanız gereken, onu tümüyle otonom kılacak düğmeye basmaksa… 650 00:54:10,360 --> 00:54:13,240 bunu yapmanıza ne mani olabilir ki? 651 00:54:14,680 --> 00:54:19,080 Savaş mekanizmasının ulaştığı hız gerçekten de korkulacak düzeyde. 652 00:54:19,880 --> 00:54:24,360 # Liz O’Sullivan Ehil Projesi Muhbiri # Peki ya siz makine iseniz, 653 00:54:24,360 --> 00:54:28,040 milyonlarca farklı senaryoyu uyguluyorsanız ve elinizdeki dronların yarısını… 654 00:54:28,080 --> 00:54:30,800 kontrol ediyorsanız ve aynı anda işbirliği içinde hareket ediyorsanız? 655 00:54:30,800 --> 00:54:35,600 O dron sürüsünün görevi bir şehre saldırmaksa ne olur? 656 00:54:37,480 --> 00:54:39,880 O şehri nasıl ele geçirirler? 657 00:54:39,880 --> 00:54:42,760 Sorunun cevabını bu yaşanana dek bilemeyeceğiz. 658 00:54:50,040 --> 00:54:53,920 Bir YZ sisteminin kime saldırılacağına… 659 00:54:53,920 --> 00:54:56,200 karar vermesini istemiyoruz, 660 00:54:56,200 --> 00:54:59,520 böylece otoriter rakiplerimize karşı gelmiş oluyoruz. 661 00:54:59,520 --> 00:55:02,360 Kanaatime göre otoriter bir rejim, 662 00:55:02,440 --> 00:55:05,720 ölümle sonuçlanacak kararlar alma konusunda… 663 00:55:05,720 --> 00:55:08,480 bir makineye yetki vermekte hiçbir sorun yaşamayacaktır. 664 00:55:09,400 --> 00:55:12,640 Dolayısıyla yaşayıp göreceğiz olan biteni. 665 00:55:37,280 --> 00:55:41,040 YZ sayesinde bugün hep birlikte… 666 00:55:41,040 --> 00:55:44,320 en temel düzeyde, 667 00:55:44,400 --> 00:55:46,320 insan olmanın anlamını düşünmek zorunda kalıyoruz. 668 00:55:48,640 --> 00:55:50,520 Bugün insan olarak süper akıllı bir makinenin… 669 00:55:50,520 --> 00:55:53,000 yapabildiklerinden daha iyi neleri yapabiliyorum? 670 00:55:56,320 --> 00:56:00,800 Önce kendi teknolojimizi yaratıyoruz, ardından da o bizi yeniden yaratıyor. 671 00:56:01,000 --> 00:56:05,640 Bizim bizi güzel insan kılan şeylerin bir kısmının… 672 00:56:05,640 --> 00:56:07,520 elimizden kayıp gitmediğinden emin olmamız gerekiyor. 673 00:56:11,840 --> 00:56:14,400 Zeki makineler yapınca… 674 00:56:14,400 --> 00:56:16,720 insan oluşumuzu tefekkür etmemize yarayan… 675 00:56:16,920 --> 00:56:20,680 felsefi dağarcık bize yetmemeye başladı. 676 00:56:23,000 --> 00:56:25,960 # Tobias Rees Felsefeci, Berggruen Enstitüsü # Kendi insanlığınızı tarif etmede kullandığınız terimleri… 677 00:56:25,960 --> 00:56:28,960 listelemenizi istesem… 678 00:56:28,960 --> 00:56:31,120 elinizde çok fazla terim olmadığını görürsünüz. 679 00:56:31,120 --> 00:56:38,160 Kültür, tarih, toplumsallık, belki siyaset, medeniyet, 680 00:56:38,840 --> 00:56:45,120 Öznellik… tüm bu terimler… 681 00:56:45,680 --> 00:56:48,040 insanın sadece hayvan olmadığı, 682 00:56:49,000 --> 00:56:52,200 makineden fazlası olduğuna dair önermeleri temel alırlar. 683 00:56:55,160 --> 00:56:59,080 Eğer makineler gerçekten düşünürlerse… 684 00:56:59,280 --> 00:57:03,520 o zaman zihinlere şu türden felsefi sorular üşüşür: 685 00:57:04,880 --> 00:57:09,080 Biz kimiz? Dünyadaki yerimiz nedir? Dünya nedir? Nasıl bir yapıya sahiptir? 686 00:57:09,080 --> 00:57:12,200 Elimizdeki kategoriler güvenilir mi? 687 00:57:12,200 --> 00:57:14,520 Hâlâ işe yarıyorlar mı? Eskiden de mi yanlışlardı? 688 00:57:19,520 --> 00:57:22,240 Birçok insan zekâyı sadece bizim gibi biyolojik organizmalarda varolabilen… 689 00:57:22,240 --> 00:57:26,200 gizemli bir şey sanıyor, oysa… 690 00:57:26,200 --> 00:57:29,280 zekâ, bilgileri işleme meselesinden başka bir şey değil. 691 00:57:30,280 --> 00:57:32,240 Zekânın hücre ve beyindeki karbon atomlarıyla mı yoksa… 692 00:57:32,240 --> 00:57:35,960 bilgisayarlardaki… 693 00:57:35,960 --> 00:57:38,040 silikon atomlarıyla mı işlendiğinin bir önemi yok. 694 00:57:38,160 --> 00:57:41,520 Beyinden İlham Alan Zekâ Araştırmaları Merkezi Çin Bilimler Akademisi Otomasyon Enstitüsü 695 00:57:41,520 --> 00:57:44,000 Yapay zekâ kısmen… 696 00:57:44,000 --> 00:57:47,560 evrim sürecinin ürettiği büyük fikirleri kullanabildiği için başarılı. 697 00:57:47,560 --> 00:57:49,240 Örneğin gördük ki beynin içindeki… 698 00:57:49,320 --> 00:57:52,920 tüm nöronlar, karmaşık yollardan birbiriyle bağlantılı. 699 00:57:52,920 --> 00:57:55,680 Biz bu fikri aldık, 700 00:57:55,680 --> 00:57:58,360 bilgisayarlardaki yapay nöral ağlara aktardık, 701 00:57:59,320 --> 00:58:02,800 makine zekâsı meselesini bu şekilde devrimcileştirdik. 702 00:58:07,680 --> 00:58:10,280 Eğer bir gün Yapay Genel Zekâ’ya kavuşursak, 703 00:58:10,320 --> 00:58:14,080 YZ yapay zekâ programlama işini daha iyi yapar, 704 00:58:14,320 --> 00:58:18,920 böylece YZ alanındaki ilerleme sürecine… 705 00:58:18,920 --> 00:58:22,960 programcı insanlar değil bizzat YZ hâkim olur. 706 00:58:25,440 --> 00:58:29,080 Kendi kendisini geliştiren YZ insan zekâsını geride bırakır… 707 00:58:29,080 --> 00:58:33,000 ve süper zekânın oluşmasını sağlar. 708 00:58:34,960 --> 00:58:37,960 Bu da bizim ürettiğimiz son inovasyon olur, 709 00:58:37,960 --> 00:58:40,520 çünkü o icat edilecek her şeyi… 710 00:58:40,520 --> 00:58:42,000 çok daha hızlı icat eder. 711 00:59:54,040 --> 00:59:59,040 Gelecek hakkında konuşmak zorundayız. 712 00:59:59,120 --> 01:00:02,440 Yapay zekâlı geleceği sadece insanlığın nereye gittiği değil… 713 01:00:02,440 --> 01:00:06,280 ayrıca o geleceğe gitmek toplum için ne anlam ifade ediyor… 714 01:00:06,280 --> 01:00:09,640 soruları üzerinden sorgulamak gerekiyor. 715 01:00:10,920 --> 01:00:14,600 # Brad Smith Microsoft Başkanı # Mesele, bilgisayarların yapabildikleri değil… 716 01:00:14,640 --> 01:00:17,600 onların yapması gereken şeylerin ne olduğu. 717 01:00:17,600 --> 01:00:21,960 YZ’yi geleceğe taşıyan kuşağın parçası olarak… 718 01:00:22,200 --> 01:00:27,680 biz öncelikle bu soruya cevap bulmalıyız. 719 01:00:34,560 --> 01:00:37,360 İnsan gibi düşünen makineyi henüz yaratmadık ama… 720 01:00:37,400 --> 01:00:39,440 o ana giderek yaklaşıyoruz. 721 01:00:41,120 --> 01:00:44,800 Belki de beş yıl içinde YZ insan zekâsı seviyesine ulaşacak, 722 01:00:44,800 --> 01:00:47,440 belki de bu süreç, elli veya yüz yıl sürecek. 723 01:00:47,680 --> 01:00:51,560 Sürenin artık bir önemi kalmadı. Tüm insanlık tarihi dikkate alındığında… 724 01:00:51,560 --> 01:00:56,080 bu süre artık çok kısa. 725 01:01:01,200 --> 01:01:02,520 Çok güzel. 726 01:01:15,760 --> 01:01:19,360 YZ denilen saha fazlasıyla beynelmilel. 727 01:01:19,360 --> 01:01:23,800 Çin yükselişte, YZ öğrenimine katkı sunacak çokça veri toplama… 728 01:01:23,800 --> 01:01:26,960 ve YZ ardındaki işlem gücü açısından… 729 01:01:26,960 --> 01:01:29,640 ABD, Avrupa ve… 730 01:01:29,760 --> 01:01:33,120 Japonya ile yarışıyor. 731 01:01:35,960 --> 01:01:40,560 Genç bir Çinli araştırmacılar kuşağı var artık. 732 01:01:40,560 --> 01:01:43,920 Yeni devrimin nereden kaynaklanacağını kimse bilmiyor. 733 01:01:44,520 --> 01:01:48,160 Ne Düşünüyorsunuz? Çin, Silikon Vadisi’ni Ne Zaman Sollar? 734 01:01:50,120 --> 01:01:54,280 Çin, hep dünyanın süper gücü olmak istemiştir. 735 01:01:56,120 --> 01:01:59,400 Çin devleti, YZ’nin teknoloji ve iş dünyası sahasında… 736 01:01:59,400 --> 01:02:03,920 kendisini en ileri noktaya taşıyacağını düşünüyor. 737 01:02:04,200 --> 01:02:07,800 Bu nedenle devlet, YZ’yi muazzam bir fırsat olarak görüyor. 738 01:02:09,160 --> 01:02:13,680 # Zeng Liang Melek Yatırımcı # Elde bayrak öne çıkıp “bu saha güzel. 739 01:02:13,680 --> 01:02:16,320 Şirketler bu sahaya girmeli” diyor. 740 01:02:16,320 --> 01:02:18,320 Sonra ticaret dünyası ve şirketler de… 741 01:02:18,320 --> 01:02:20,680 “tamam devlet öne geçti. Bu bizim için hayırlı. 742 01:02:20,800 --> 01:02:22,520 Bu işe para yatıralım” diyorlar. 743 01:02:23,920 --> 01:02:28,000 Baidu, Tencent ve AliBaba gibi Çinli teknoloji devleri… 744 01:02:28,080 --> 01:02:31,800 YZ sahasına ciddi yatırımlar yapıyorlar. 745 01:02:33,400 --> 01:02:36,720 Çin’in YZ geliştirme çalışmalarındaki hızlı artışın sebebi bu. 746 01:02:43,440 --> 01:02:47,200 Çin’de herkesin Alipay ve WeChat gibi ödeme platformlarında bir hesabı var. 747 01:02:47,360 --> 01:02:49,480 Cep telefonuyla ödeme yaygınlaştı. 748 01:02:50,440 --> 01:02:53,520 Bu sayede harcama alışkanlıkları, kredi notu gibi konulara dair bilgiler… 749 01:02:53,520 --> 01:02:58,000 # Yixin Chen Yapay Zekâ Mühendisi # artık daha çok YZ üzerinden analiz ediliyor. 750 01:03:01,160 --> 01:03:06,120 Çin’deki havalimanlarında ve tren istasyonlarında… 751 01:03:06,120 --> 01:03:08,240 yüz tanıma teknolojisi yaygın olarak kullanılıyor. 752 01:03:09,040 --> 01:03:11,560 Gelecekte, belki de birkaç ay içinde… 753 01:03:11,560 --> 01:03:14,400 trene binmek için kâğıt bilet almak zorunda kalmayacaksınız. 754 01:03:14,800 --> 01:03:16,320 Sadece bir yüze sahip olmak kâfi gelecek! 755 01:03:24,640 --> 01:03:29,720 Dünyanın en büyük yüz tanıma platformunu üretiyoruz. 756 01:03:32,560 --> 01:03:37,320 Platformumuzu kullanan 300.000 geliştirici var. 757 01:03:38,320 --> 01:03:41,560 Birçok özçekim kamera applikasyonu mevcut. 758 01:03:41,560 --> 01:03:43,960 Bunlar, sizin daha güzel görünmenizi sağlıyor. 759 01:03:46,560 --> 01:03:49,800 Dünyada milyonlarca kamera var, 760 01:03:50,760 --> 01:03:54,880 bence bunların her biri birer veri üreticisi. 761 01:03:58,840 --> 01:04:02,600 Makine, sizin yüzünüzün özelliklerini ayrıştırıyor, 762 01:04:02,800 --> 01:04:06,640 sonra da yüzünüz bir kod paragrafına dönüşüyor. 763 01:04:07,720 --> 01:04:12,000 Böylelikle yaşınızı, cinsiyetinizi… 764 01:04:12,000 --> 01:04:13,480 ve duygularınızı tespit edebiliyoruz. 765 01:04:16,640 --> 01:04:20,120 Alışveriş, ne tür bir şey aradığınızla, neye baktığınızla ilgili bir mesele. 766 01:04:20,120 --> 01:04:25,360 Gözbebeklerinizi izliyoruz, bir ürüne odaklandığınızda… 767 01:04:25,640 --> 01:04:28,680 bu süreçte sizi takip ediyoruz ve 768 01:04:28,680 --> 01:04:32,120 ne tür insanlar ne tür ürünler seviyor sorusuna cevap bulabiliyoruz. 769 01:04:42,440 --> 01:04:45,800 Görevimiz, Çin’de milyonlarca YZ geliştiricinin çalışmasını sağlayacak… 770 01:04:45,960 --> 01:04:50,320 bir platform kurmak. 771 01:04:51,240 --> 01:04:58,040 Elde edebildiğimiz tüm verileri inceliyoruz. 772 01:05:00,440 --> 01:05:04,360 Sadece kullanıcı profillerini değil… 773 01:05:04,360 --> 01:05:08,400 şuan ne yaptığınızı, 774 01:05:09,480 --> 01:05:12,080 coğrafi konumunuzu da ele alıyoruz. 775 01:05:15,400 --> 01:05:21,840 Bu platform öyle değerli ki… 776 01:05:21,840 --> 01:05:27,680 kâr konusunda bir endişemiz yok çünkü kâr tam da orada. 777 01:05:29,680 --> 01:05:34,440 Çin’deki sosyal kredi sistemi bu türden aplikasyonlardan biri sadece. 778 01:05:46,000 --> 01:05:48,040 Çin devleti YZ, 779 01:05:48,040 --> 01:05:50,800 büyük veri platformları, yüz tanıma, 780 01:05:50,800 --> 01:05:53,640 ses tanıma gibi farklı teknoloji türlerini… 781 01:05:53,640 --> 01:05:57,040 halkının yaptıklarını… 782 01:05:57,040 --> 01:05:58,800 izlemek için kullanıyor. 783 01:06:01,880 --> 01:06:04,120 Bence Çin, elindeki verileri toplumsal mühendislik ürünü… 784 01:06:04,240 --> 01:06:09,240 muhalifsiz bir toplum kurmak için kullanmakla ilgili niyetini… 785 01:06:09,600 --> 01:06:13,320 açıktan beyan eden bir devlet. 786 01:06:16,040 --> 01:06:19,080 # Sophie Richardson İnsan Hakları Gözlemevi # Çin devletinin sosyal kredi sisteminin mantığı… 787 01:06:19,080 --> 01:06:23,200 şu düşünceye dayanıyor: 788 01:06:23,200 --> 01:06:27,680 Herkes kredi alacak kıymete sahip olmalıdır. 789 01:06:27,920 --> 01:06:31,840 Buna bir de politik boyut ekleniyor ve şu sorular soruluyor: 790 01:06:31,880 --> 01:06:34,280 “Güvenilir bir insan mısınız?” 791 01:06:36,520 --> 01:06:40,280 “İnternette ne söylediniz, devlet kurumlarını hiç eleştirdiniz mi?” 792 01:06:40,280 --> 01:06:42,840 “Sabıka kaydınız var mı?” 793 01:06:43,720 --> 01:06:47,360 Tüm bu bilgiler bir araya getiriliyor, 794 01:06:47,360 --> 01:06:51,840 devletin görüşüne göre insanların performansı bu bilgiler ışığında ölçülüyor, 795 01:06:51,840 --> 01:06:56,520 böylece gerekli notu alanlar hizmetlerden veya yardımlarından yararlanma imkânı buluyor. 796 01:06:57,800 --> 01:06:59,720 Ama iyi bir not alamazsanız, 797 01:06:59,720 --> 01:07:02,160 cezalandırılıyorsunuz veya belirli kısıtlamalara tabi tutuluyorsunuz. 798 01:07:05,960 --> 01:07:09,040 İnsanların bu tür etiketleme girişimlerine karşı çıkması imkânsız. 799 01:07:09,040 --> 01:07:12,120 Devlet hizmeti alma, 800 01:07:12,120 --> 01:07:18,000 uçağa binme, pasaport edinme, 801 01:07:18,000 --> 01:07:20,480 çocuğu okula yazdırma hakkına kavuştuğunda… 802 01:07:20,480 --> 01:07:23,600 etiketlendiğini anlıyor ve… 803 01:07:23,600 --> 01:07:27,560 bunun olumsuz sonuçları olduğunu görüyor. 804 01:07:44,960 --> 01:07:48,640 Son bir iki yılımızın büyük bir kısmını Çin genelinde gözetleme teknolojisinin… 805 01:07:48,680 --> 01:07:53,200 kötüye kullanım örneklerini inceleyerek geçirdik. 806 01:07:53,200 --> 01:07:56,040 Ülkenin kuzeybatısındaki, Türk Müslüman, Uygur, Kazak ve Hui halkından kişilerin… 807 01:07:57,600 --> 01:08:01,240 yarısından fazlasının yaşadığı… 808 01:08:01,240 --> 01:08:05,880 Sincan bölgesinde birçok çalışma yaptık. 809 01:08:08,440 --> 01:08:11,000 Çin devleti, bu bölgeyi ve halkını… 810 01:08:11,000 --> 01:08:14,920 politik açıdan şüpheli veya hain olarak görüyor. 811 01:08:17,600 --> 01:08:20,040 Bu süreçte… 812 01:08:20,160 --> 01:08:23,120 Entegre Ortak Operasyonlar Platformu konusunda kimi bilgiler elde ettik. 813 01:08:23,120 --> 01:08:27,200 Bu tahmine dayalı polislik programı… 814 01:08:27,200 --> 01:08:30,560 yeniden politik eğitimden geçirilmesi gereken insanların… 815 01:08:30,640 --> 01:08:33,560 bulunduğu listeler hazırlıyor. 816 01:08:39,080 --> 01:08:42,760 Rapor için görüşülen insanlar, Sincan’daki politik eğitim kamplarından söz ettiler. 817 01:08:42,760 --> 01:08:46,120 Bu açıklamalar, gözetleme devletine dair… 818 01:08:46,120 --> 01:08:50,400 sıra dışı bir resim sunmaktaydı. 819 01:08:53,480 --> 01:08:56,400 Bölge, yüz tarama amaçlı gözetleme kameralarıyla, 820 01:08:56,400 --> 01:09:00,400 kontrol noktalarıyla, vücut tarayıcılarıyla, 821 01:09:00,600 --> 01:09:04,040 evlerin dışına konulmuş QR kodlarıyla doluydu. 822 01:09:05,680 --> 01:09:10,480 Evet, gördüklerimiz distopya filmi gibiydi, o an… 823 01:09:10,680 --> 01:09:13,160 “Vay be, böylesi bir dünyada yaşamak gerçekten tüyler ürpertici” diye düşündük. 824 01:09:13,160 --> 01:09:16,520 Şuan Çin’de 13 milyon… 825 01:09:16,520 --> 01:09:19,160 Türk Müslüman yaşıyor. 826 01:09:30,840 --> 01:09:33,080 Intercept’in haberine göre Google… 827 01:09:33,080 --> 01:09:36,320 Çin’de kendi arama motorunun sansürlü hâlini kullanıma sokmaya hazırlanıyor. 828 01:09:36,480 --> 01:09:38,720 Pekin’deki sansür kurallarına rağmen, Google’ın yeni pazar arayışı… 829 01:09:38,720 --> 01:09:42,160 onun yolunu Çin’e düşürüyor. 830 01:09:42,160 --> 01:09:44,080 Sansür, baskı ve gözetleme konusundaki suç ortaklığından bahsettiniz. 831 01:09:44,080 --> 01:09:46,640 Bu yüzden istifa etmenin ahlaki sorumluluk olduğunu söylüyorsunuz. 832 01:09:46,640 --> 01:09:51,040 Bu konuda başka neler söyleyebilirsiniz? 833 01:09:51,080 --> 01:09:54,240 Çin’de faaliyet yürütmek için… 834 01:09:54,240 --> 01:09:56,240 Google adına Çin’de bir girişim şirketi kurulmak zorunda. 835 01:09:56,240 --> 01:09:58,920 Asıl soru şu: bu girişim şirketi, kara listeyi ne düzeyde kontrol edecek, 836 01:09:58,920 --> 01:10:01,960 gözetlenen Çinlilere ulaşma konusunda… 837 01:10:01,960 --> 01:10:05,200 ne düzeyde bir serbestliğe sahip olacak? 838 01:10:05,240 --> 01:10:07,480 Bence Google’ın bu konuda insan hakları örgütlerinin… 839 01:10:07,480 --> 01:10:12,040 sorularına cevap vermiyor oluşu herkesi fazlasıyla rahatsız etmeli. 840 01:10:16,640 --> 01:10:21,120 Demokrasilerin işleyişi konusunda muhalefet zaruridir. 841 01:10:21,120 --> 01:10:25,560 Böyle düşündüğüm için muhalifler üzerindeki koruma kalkanının zayıflamasından… 842 01:10:25,560 --> 01:10:27,520 nemalanmak veya bu sürece katkı sunmamak adına mecburen istifa ettim. 843 01:10:28,560 --> 01:10:30,920 Bugün BM… 844 01:10:30,920 --> 01:10:34,200 yeniden eğitim kamplarında… 845 01:10:34,200 --> 01:10:36,520 200.000 ilâ bir milyon arasında Uygur’un kaybolduğunu söylüyor. 846 01:10:36,520 --> 01:10:39,280 Google; Çin’de denetimli bir versiyonunu faaliyete geçirirse… 847 01:10:39,280 --> 01:10:42,440 suça ortak olacak gibi ciddi bir tartışma var. 848 01:10:45,080 --> 01:10:51,280 # Jack Poulson Google Muhbiri # Yusufçuk, Çin’deki mevzuatı araştıracak projenin adı. 849 01:10:51,400 --> 01:10:55,640 Bu çalışma sansürlenen içerikleri, 850 01:10:55,800 --> 01:10:59,520 insan haklarına ilişkin temel sorguları, 851 01:10:59,520 --> 01:11:03,080 politik temsilcilerle ilgili, engellenmiş bilgileri, 852 01:11:03,200 --> 01:11:07,080 öğrenci eylemlerine dair, engellenmiş bilgileri kapsıyor. 853 01:11:07,080 --> 01:11:09,200 Bu, işin küçük bir kısmı. 854 01:11:09,200 --> 01:11:12,280 Belki de asıl üzerinde durulması gereken konu, gözetleme meselesi. 855 01:11:16,080 --> 01:11:19,600 Müdürlerime ve arkadaşlarıma meseleyi aktardığımda, 856 01:11:19,600 --> 01:11:23,400 herkes endişelendi ama “ben bir şey bilmiyorum” demekle yetindi. 857 01:11:27,760 --> 01:11:30,200 Sonra son bir toplantı yaptık. 858 01:11:30,200 --> 01:11:35,080 Bu konuyla bağlantılı olan ciddi konuların hiçbirisi el alınmadı. 859 01:11:37,000 --> 01:11:39,800 Ben de istifamı müdüre sunmakla yetinmeyip… 860 01:11:39,800 --> 01:11:42,960 tüm şirkete dağıttım. 861 01:11:42,960 --> 01:11:45,440 Aktardıklarım o mektuptan. 862 01:11:50,360 --> 01:11:55,960 O süreçte gözüme uyku girmedi. Sürekli baş ağrısı çektim. 863 01:11:55,960 --> 01:11:58,520 Geceleri terleyerek uyandım. 864 01:12:00,640 --> 01:12:03,360 O mektupta söylediklerimle birlikte, 865 01:12:03,360 --> 01:12:07,960 konuştuğum günden beri dünya genelinde olumlu tepkiler aldım. 866 01:12:10,360 --> 01:12:13,920 Mühendisler, teknik katkılarının… 867 01:12:13,920 --> 01:12:16,280 nerede kullanıldıklarını bilmeli, 868 01:12:16,280 --> 01:12:19,360 ahlaki karar sürecine dahil olabilmeliler. 869 01:12:27,040 --> 01:12:29,600 Birçok yurttaş kurallara dayalı teknolojinin… 870 01:12:29,600 --> 01:12:32,280 ne anlama geldiğini pek idrak edemiyor. 871 01:12:33,720 --> 01:12:36,280 Herkes işi dilimliyor, 872 01:12:36,280 --> 01:12:38,320 sadece kendisine düşen payı biliyor, 873 01:12:38,320 --> 01:12:41,160 o payın bütün içinde nereye denk düştüğünü anlamıyor. 874 01:12:44,640 --> 01:12:51,040 Bu noktada akla fizikçilerin atom bombası ile ilgili çalışmaları gelmeli. 875 01:12:53,840 --> 01:12:56,600 Benim parçası olduğum cemaat de böyle. 876 01:12:59,240 --> 01:13:03,480 Nükleer bilimci değilim, uygulamalı matematikçiyim, 877 01:13:04,400 --> 01:13:09,400 doktora programıma para, silâh laboratuvarlarında çalışacak insanları eğitmek için aktarıldı. 878 01:13:12,960 --> 01:13:17,080 Ortada varoluşsal bir tehdit söz konusu. 879 01:13:17,840 --> 01:13:22,080 Yapay zekâya yön verenler, askeri alanda da öncülüğü elde edecek. 880 01:13:31,440 --> 01:13:34,080 Çin, en büyük ekonomi olan ABD’yi geçmeyi umut ediyor. 881 01:13:34,240 --> 01:13:37,480 Çin, yapay zekânın kendisine daha hızlı ve… 882 01:13:37,480 --> 01:13:42,440 daha büyük sıçrama imkânı sunacağına inanıyor. 883 01:13:43,880 --> 01:13:46,480 Ayrıca Çin, askeri güç açısından… 884 01:13:46,480 --> 01:13:49,840 ABD’yi geçebileceğini görüyor. 885 01:13:57,600 --> 01:13:59,640 Planları çok basit. 886 01:13:59,840 --> 01:14:03,640 2020’de ABD’yi yakalamak, bu teknolojilere kavuşmak, 887 01:14:03,640 --> 01:14:07,840 2025’te bu alanda ABD’yi geçmek, 888 01:14:07,920 --> 01:14:12,600 2030’da YZ ve otonom teknolojiler konusunda dünya lideri olmak istiyorlar. 889 01:14:15,120 --> 01:14:16,880 Ulusal planları bu şekilde. 890 01:14:16,880 --> 01:14:21,800 Plan, en az 150 milyar dolarlık bir yatırımla destekleniyor. 891 01:14:21,800 --> 01:14:25,080 Bunun bir yarış olduğu çok açık. 892 01:14:50,080 --> 01:14:52,080 YZ, tıpkı ateş gibi. 893 01:14:53,360 --> 01:14:56,280 Ateş, 700.000 yıl önce icat edildi. 894 01:14:57,480 --> 01:14:59,840 Olumlu ve olumsuz sonuçları oldu. 895 01:15:01,960 --> 01:15:06,800 Ateş, geceleri ısınmak veya yemek yapmak için kullanılabildiği gibi… 896 01:15:08,520 --> 01:15:14,440 insanları öldürmek için de kullanılabilir. 897 01:15:19,840 --> 01:15:24,280 Ateş de YZ gibi büyüyor. 898 01:15:24,320 --> 01:15:27,440 İnsanın müdahalesi olmadan çoğalıyor. 899 01:15:30,520 --> 01:15:35,960 Avantajları dezavantajlarından fazla oldukça… 900 01:15:35,960 --> 01:15:39,760 onu geliştirmeye devam ediyoruz. 901 01:15:49,560 --> 01:15:51,200 Avrupa uyanıyor. 902 01:15:52,160 --> 01:15:58,400 Avrupa’daki birçok şirket, yeni YZ dalgasının… 903 01:15:58,720 --> 01:16:01,520 mevcut dalgadan daha büyük olacağını görüyor. 904 01:16:03,320 --> 01:16:08,000 Yeni YZ dalgası, robotlarla ilgili. 905 01:16:09,800 --> 01:16:15,440 Her şeyi üreten makineler, 906 01:16:15,440 --> 01:16:19,360 başka makineleri üreten makineler daha da akıllı hâle gelecekler. 907 01:16:26,680 --> 01:16:29,960 Çok yakın bir gelecekte… 908 01:16:29,960 --> 01:16:33,320 çocuklarımızı eğitir gibi eğiteceğimiz robotlarımız olacak. 909 01:16:35,640 --> 01:16:38,680 Örneğin küçük bir robotla konuşup ona… 910 01:16:39,960 --> 01:16:42,560 “bak buraya robot. 911 01:16:42,560 --> 01:16:44,640 Bir akıllı telefon montajlayalım. 912 01:16:44,640 --> 01:16:48,400 Bir tabaka plastik bir de tornavidamızı alalım, 913 01:16:48,720 --> 01:16:52,320 her şeyi bu şekilde vidalayalım. 914 01:16:52,320 --> 01:16:54,320 Hayır böyle değil. 915 01:16:54,320 --> 01:16:57,720 Bu şekilde robot, bu şekilde” diyeceğim. 916 01:16:58,840 --> 01:17:01,680 Robot bir iki sefer beceremeyecek… 917 01:17:01,880 --> 01:17:05,840 ama aynı işi benden daha iyi yapmayı öğrenecek. 918 01:17:06,720 --> 01:17:11,400 Sonra öğrenmeyi bırakıp milyonlarca telefon üretecek ve satacak. 919 01:17:32,400 --> 01:17:35,800 YZ mevzuatı, kulağa çekici bir fikirmiş gibi geliyor… 920 01:17:35,800 --> 01:17:38,200 Ama ben, bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. 921 01:17:40,240 --> 01:17:42,720 İşe yaramayacak olmasının bir sebebi de… 922 01:17:42,720 --> 01:17:46,360 bilim insanlarındaki merak. 923 01:17:47,280 --> 01:17:49,600 Onlar mevzuat yönetmelik falan takmazlar. 924 01:17:52,640 --> 01:17:56,760 Askeri güçler de takmaz. 925 01:17:56,760 --> 01:17:59,040 Onlar “biz Amerikalılar yapmazsak… 926 01:17:59,040 --> 01:18:00,640 Çinliler yapacak… 927 01:18:00,720 --> 01:18:03,160 Çinliler ise “Biz yapmazsak… 928 01:18:03,160 --> 01:18:04,840 Ruslar yapacak.” derler. 929 01:18:07,720 --> 01:18:10,800 Politik mevzuatın türü cinsi önemsizdir. 930 01:18:10,920 --> 01:18:14,640 Tüm askeri endüstriyel kompleksler… 931 01:18:14,680 --> 01:18:17,600 geri kalmamak istedikleri için… 932 01:18:18,680 --> 01:18:21,280 her türden mevzuatı görmezden gelmeye mecburdurlar. 933 01:18:26,040 --> 01:18:27,640 Xinhua’ya hoş geldiniz. 934 01:18:27,680 --> 01:18:30,240 Ben dünyanın ilk kadın yapay zekâlı haber sunucusuyum. 935 01:18:30,280 --> 01:18:32,720 Beni Xinhua ve arama motoru şirketi Sogou birlikte geliştirdi. 936 01:18:33,040 --> 01:18:36,320 OpenAI şirketinin geliştirdiği program… 937 01:18:36,320 --> 01:18:39,520 tıpkı insanlar gibi belirli tutarlılığı ve güvenirliği olan hikâyeler yazabiliyor. 938 01:18:39,520 --> 01:18:41,480 Bu, makine için küçük… 939 01:18:41,520 --> 01:18:44,320 tüm makineler için dev bir adım. 940 01:18:44,320 --> 01:18:47,160 IBM’in en yeni yapay zekâ sistemi deneyimli tartışmacı insanlarla… 941 01:18:47,160 --> 01:18:51,560 karşı karşıya geldi ve canlı tartışmayı kazandı. 942 01:18:51,560 --> 01:18:54,160 Bilgisayarın ürettiği sahte video tekniğiyle… 943 01:18:54,160 --> 01:18:58,000 porno filmlerdeki kadınların yüzleri değiştiriliyor. 944 01:19:02,520 --> 01:19:06,480 Yapay zekâ, korkunç bir hızla gelişiyor. 945 01:19:07,960 --> 01:19:10,160 Çok hızlı ilerliyor. 946 01:19:10,200 --> 01:19:12,960 Bazı yönlerden biz, şuan sadece başlangıç aşamasındayız. 947 01:19:14,480 --> 01:19:17,600 Bu potansiyeli olan aplikasyonlar altın madeninden farksız. 948 01:19:19,600 --> 01:19:23,440 2012’den beri derin öğrenme… 949 01:19:23,440 --> 01:19:25,360 bilgisayar vizyonu oluşturanlar açısından oyunu değiştirdi. 950 01:19:25,360 --> 01:19:28,720 Derin öğrenme tekniğini ilk biz benimsedik. 951 01:19:28,720 --> 01:19:31,080 Onu bilgisayar grafikleri sahasına uyguluyoruz. 952 01:19:34,640 --> 01:19:39,800 Devlet ve askeri istihbarat kurumları birçok araştırmamıza fon aktarıyor. 953 01:19:43,960 --> 01:19:47,840 Gerçekçi fotoğrafik haritalar oluştururken… 954 01:19:47,840 --> 01:19:50,320 iki hususa, 955 01:19:50,320 --> 01:19:53,760 bir kaynağa ve hedefe ihtiyaç duyuyoruz. Bu noktadan sonra yüzü değiştirebiliyoruz. 956 01:19:58,880 --> 01:20:03,720 Örneğin bir aplikasyon sayesinde yüz değiştiriyorum… 957 01:20:03,720 --> 01:20:06,120 ve ona söylemediği şeyleri söylettiriyorum. 958 01:20:08,920 --> 01:20:12,160 Eğlence ve yaratıcılık için kullanmak mümkün bunu. 959 01:20:12,160 --> 01:20:16,120 Ama aynı zamanda bu aplikasyonu… 960 01:20:16,120 --> 01:20:18,360 videoları değiştirmek ve sahte haber yapmak için kullanabilirsiniz. 961 01:20:21,040 --> 01:20:23,320 Bu çok tehlikeli sonuçlara yol açabilir ama. 962 01:20:24,800 --> 01:20:29,320 Yanlış kişilerin eline geçerse hızla kontrolden çıkabilir. 963 01:20:33,360 --> 01:20:35,760 Bu yeni dönemde düşmanlarımız… 964 01:20:35,760 --> 01:20:39,600 bizi başkaları gibi gösterebilir, 965 01:20:39,600 --> 01:20:41,840 istediği zaman söylemediğimiz sözleri bize söylettirebilir. 966 01:20:42,440 --> 01:20:46,960 İlerlerken bir yandan internetten gelen her şeye karşı daha fazla uyanık olmak zorunda kalıyoruz. 967 01:20:46,960 --> 01:20:50,720 Basit gelebilir ama enformasyon çağında… 968 01:20:50,720 --> 01:20:55,200 ilerleme yöntemimiz… 969 01:20:55,200 --> 01:20:58,120 Berbat bir distopyada yaşamakla… 970 01:20:58,160 --> 01:21:00,280 hayatta kalmak arasındaki ayrımı verir. 971 01:22:31,080 --> 01:22:36,960 Çalışmalarım konusunda en fazla dillendirilen eleştiri şu: 972 01:22:37,320 --> 01:22:43,600 “Eskiden kafatasına veya yüze bakıp karakter analizi yapan aptal çalışmalar vardı. 973 01:22:45,120 --> 01:22:49,160 Bir kişinin karakterini yüzünden okuyabileceğini… 974 01:22:49,200 --> 01:22:52,000 iddia eden insanlar vardı. 975 01:22:53,840 --> 01:22:55,880 Bu zırvadan başka bir şey değil. 976 01:22:56,040 --> 01:23:01,040 Burada ırkçılık ve batıl inanç söz konusu.” 977 01:23:05,320 --> 01:23:09,480 Ama birinin geçmişte bir iddiada bulunması ve bu iddiayı geçersiz bir mantıkla… 978 01:23:09,640 --> 01:23:14,640 desteklemeye çalışması… 979 01:23:14,960 --> 01:23:18,960 doğalında söz konusu iddiayı boşa çıkarmaz. 980 01:23:23,800 --> 01:23:25,720 İnsanlar elbette cinsel yönelim veya politik görüşler noktasında… 981 01:23:26,080 --> 01:23:30,200 gizlilik hakkına sahip olmalıdır ama… 982 01:23:32,320 --> 01:23:35,600 korkarım teknolojinin mevcut gerçekliğinde… 983 01:23:35,600 --> 01:23:38,240 gizlilik kesinlikle imkânsızdır. 984 01:23:42,640 --> 01:23:44,920 İnsanlar geriye dönüşün mümkün olmadığını anlamalılar. 985 01:23:44,920 --> 01:23:48,360 Algoritmalardan kaçış mümkün değil. 986 01:23:51,120 --> 01:23:55,680 O kaçınılmaz ve rahatsız edici gerçeği, yani gizliliğin kalmadığı gerçeğini… 987 01:23:56,560 --> 01:23:59,440 ne kadar erken kabul edersek toplumların gizlilik sonrası çağa… 988 01:24:01,760 --> 01:24:05,360 ne kadar hazır olduklarını… 989 01:24:05,400 --> 01:24:10,680 düşünmeye o kadar erken başlamış oluruz. 990 01:24:20,800 --> 01:24:23,800 Yahudi Soykırımı Anıtı, Berlin 991 01:24:35,080 --> 01:24:37,080 Yüz tanıma meselesi gündeme geldiğinde… 992 01:24:37,080 --> 01:24:43,320 # Věra Jourová Avrupa Komisyonu Üyesi # aklıma, tarihimizin en karanlık dönemi geliyor. 993 01:24:45,480 --> 01:24:49,000 Toplumun bir kısmının kabul gördüğü, 994 01:24:49,040 --> 01:24:52,680 bir kısmının ise ölüme mahkum edildiği… 995 01:24:53,680 --> 01:24:56,920 bir sistemin içinde yaşanılan o dönem. 996 01:25:01,680 --> 01:25:06,200 Bu tür bir aygıt Mengele’nin elinde olsaydı ne yapardı? 997 01:25:10,760 --> 01:25:14,400 Onu doğal seçim için en hızlı ve verimli yol olarak kullanır, 998 01:25:18,400 --> 01:25:22,120 kıyamet anlayışına temel teşkil ederdi. 999 01:26:15,880 --> 01:26:19,880 Yakın gelecek tüm hikâyeniz yüzlere, 1000 01:26:19,880 --> 01:26:25,360 genlere, davranışlara ve duygulara ait, 1001 01:26:25,760 --> 01:26:28,400 birbiriyle bağlantılı bir dizi veri tabanında kayıtlı olacak. 1002 01:26:30,960 --> 01:26:35,320 Böylelikle yurttaş olarak yapıp ettiklerinizi, ilişkilerinizi, 1003 01:26:35,320 --> 01:26:39,520 politik ve cinsel yönelimlerinizi kaydeden… 1004 01:26:39,520 --> 01:26:41,920 çevrim içi bir… 1005 01:26:41,920 --> 01:26:45,920 dijital avatarınız olacak. 1006 01:26:50,040 --> 01:26:54,040 Tüm bu veriler üzerinden algoritmalar davranışlarımızı epey hassas biçimde… 1007 01:26:54,120 --> 01:26:58,400 manipüle edecek, düşünme tarzımızı, 1008 01:26:58,400 --> 01:27:03,920 hatta duygularımızı değiştirecek. 1009 01:27:25,680 --> 01:27:30,520 İlk YGZ’lerin inançları ve arzuları epey önemli olacak. 1010 01:27:32,720 --> 01:27:35,560 Demek ki önemli olan, onları doğru biçimde programlamaktır. 1011 01:27:36,200 --> 01:27:37,840 Bu yapılmazsa… 1012 01:27:38,800 --> 01:27:44,200 doğal seleksiyonun evrimsel niteliği… 1013 01:27:44,200 --> 01:27:48,360 o sistemler lehine işleyecek ve onların bekasını her şeyin üzerine yerleştirecek. 1014 01:27:51,880 --> 01:27:56,680 İnsanlardan nefret edip onlara zarar vermek istemeyecek ama… 1015 01:27:58,800 --> 01:28:01,120 çok güçlü olacak ve… 1016 01:28:01,400 --> 01:28:05,480 insanların hayvanları tehdit ettiği gibi o da insanları tehdit edecek. 1017 01:28:06,960 --> 01:28:08,200 Mesele, bizim hayvanlardan nefret etmemiz değil. 1018 01:28:08,280 --> 01:28:11,960 Bence insanlar hayvanları sever, 1019 01:28:12,360 --> 01:28:17,200 ama iki şehir arasına otoban inşa etme fikri gündeme geldiğinde… 1020 01:28:17,600 --> 01:28:20,120 gidip hayvanlardan izin almayız. 1021 01:28:20,120 --> 01:28:23,320 O yolu sırf bizim için önemli diye yaparız. 1022 01:28:24,240 --> 01:28:29,000 Bence otonom olan ve kendi adına çalışan YGZ’lerle… 1023 01:28:29,000 --> 01:28:34,680 bizim aramızda bu türden bir ilişki kurulacaktır. 1024 01:28:47,200 --> 01:28:51,400 Önce YGZ’yi inşa etme konusunda farklı güçler arasında bir tür silâh yarışı yaşanırsa… 1025 01:28:51,400 --> 01:28:54,160 bu güçler, inşa ettikleri şeyin… 1026 01:28:54,160 --> 01:28:58,040 insanlar için olup olmadığından… 1027 01:28:58,440 --> 01:29:00,520 emin olma noktasında çok fazla zaman bulamayacaklardır. 1028 01:29:03,520 --> 01:29:06,520 Çünkü görebildiğim kadarıyla… 1029 01:29:06,560 --> 01:29:09,240 YGZ’yi geliştirmek için yoğun bir çalışma söz konusudur. 1030 01:29:09,240 --> 01:29:12,320 Bu muazzam, durdurulması mümkün olmayan bir güçtür. 1031 01:29:15,800 --> 01:29:18,760 Kanaatimce tüm yeryüzü ileride… 1032 01:29:18,760 --> 01:29:22,080 güneş panelleri ve veri merkezleriyle kaplanacak. 1033 01:29:26,240 --> 01:29:28,720 Bu tür endişelerin varolduğu koşullarda… 1034 01:29:28,720 --> 01:29:32,840 önemli olan, YGZ’yi bir şekilde… 1035 01:29:32,840 --> 01:29:35,600 birden fazla ülkeyle işbirliği içerisinde kurmaktır. 1036 01:29:38,080 --> 01:29:41,200 Gelecek, yapay zekâlar için hayırlı olacak. 1037 01:29:42,120 --> 01:29:45,000 İnsanlar için de hayırlı olsa iyi olur tabii. 1038 01:30:06,760 --> 01:30:10,600 Bu omuzlarıma fazla sorumluluk yüklüyor mu? 1039 01:30:10,600 --> 01:30:11,840 Pek de yüklemiyor. 1040 01:30:13,440 --> 01:30:16,760 Einstein’ın ailesinin omuzlarında… 1041 01:30:16,760 --> 01:30:19,120 fazla sorumluluk var mıydı? 1042 01:30:20,200 --> 01:30:21,800 O aile ki Einstein’ı var etmiş, 1043 01:30:22,160 --> 01:30:25,280 ama onlar, oğullarının yapacaklarını önceden tahmin edemezlerdi, 1044 01:30:25,440 --> 01:30:27,280 Dünyayı değiştireceğini bilemezlerdi. 1045 01:30:28,600 --> 01:30:32,560 Dolayısıyla onları bu şey için sorumlu tutamazsınız. 1046 01:30:57,640 --> 01:31:00,240 Ben, pek insan merkezci biri değilimdir. 1047 01:31:01,840 --> 01:31:05,520 Ben, evrenin daha da karmaşıklaştığı evrim sürecinde… 1048 01:31:05,520 --> 01:31:08,080 küçük bir sıçrama tahtasıyım. 1049 01:31:10,840 --> 01:31:14,880 Diğer taraftan şu benim için net: ben yaratılışın zirvesi değilim. 1050 01:31:14,880 --> 01:31:19,360 İnsanlık da genel olarak yaratılışın zirvesi değil. 1051 01:31:21,160 --> 01:31:26,320 Biz, bizi aşacak olan, bizden daha büyük bir şey için sahneyi kuruyoruz. 1052 01:31:29,000 --> 01:31:32,800 Sonrasında o şey, insanların yürüyemeyeceği bir yol açacak, 1053 01:31:32,800 --> 01:31:37,960 tüm evreni en azından erişilebilir olan evreni dönüştürecek. 1054 01:31:41,520 --> 01:31:46,520 Bu büyük çalışmanın parçası olmak… 1055 01:31:46,640 --> 01:31:50,280 hem güzel hem korkutucu. 1056 01:32:14,080 --> 01:32:16,040 Yapay zekâ kaçınılmaz. 1057 01:32:17,560 --> 01:32:23,360 Yapay zekânın silâha dönüştürülmesine… 1058 01:32:23,360 --> 01:32:27,920 mani olacak mevzuata sahip olmak şart. 1059 01:32:28,680 --> 01:32:32,000 Böylesine güçlü bir aygıtın silâha… 1060 01:32:32,000 --> 01:32:33,960 dönüştürülmesine artık ihtiyacımız yok. 1061 01:32:37,120 --> 01:32:42,000 Bence en önemli şeylerden biri de bir ihtiyaç olarak uluslararası yönetimin kendisi. 1062 01:32:43,920 --> 01:32:46,320 Burada güç dengesizliği söz konusu, çünkü bugün… 1063 01:32:46,320 --> 01:32:49,160 şirketler tüm ülkelerden daha fazla güce, 1064 01:32:49,160 --> 01:32:51,120 kudrete ve beceriye sahipler. 1065 01:32:51,120 --> 01:32:54,080 İnsanların seslerinin işitileceğinden nasıl emin olacağız? 1066 01:32:58,040 --> 01:32:59,720 Kanunsuz bir alan olamaz bu. 1067 01:32:59,920 --> 01:33:02,080 Hakların belirlenmesi şart. 1068 01:33:02,120 --> 01:33:05,880 Bu yüzyılda tüm bu muhteşem yeni teknolojileri… 1069 01:33:05,880 --> 01:33:10,400 elde etmek için çok kavga verdiğimiz, 1070 01:33:10,400 --> 01:33:15,400 artık kırılgan hâle gelmiş insan haklarını tesis etmeden… 1071 01:33:15,640 --> 01:33:19,200 benimseyemeyiz. 1072 01:33:28,680 --> 01:33:32,200 YZ ne iyi ne de kötü bir şey. 1073 01:33:32,200 --> 01:33:36,480 O sadece onu kontrol edenlerin arzularına ve hedeflerine hizmet edecek. 1074 01:33:36,880 --> 01:33:41,240 Bugün YZ, çok çok küçük bir grubun kontrolünde. 1075 01:33:44,440 --> 01:33:49,280 Tarihin bu noktasında kendimize sormamız gereken en önemli soruyu… 1076 01:33:49,280 --> 01:33:51,400 cevaplamak için teknik bilgiye ihtiyaç yok. 1077 01:33:51,600 --> 01:33:57,560 Asıl soru şu: 1078 01:33:57,560 --> 01:33:59,760 tüm bu teknolojiyle ileride ne tür bir toplum oluşturmak istiyoruz? 1079 01:34:01,400 --> 01:34:05,120 Biz, insanların bu dünyada nasıl bir rol oynamalarını istiyoruz? 1080 01:35:10,120 --> 01:35:15,640 Google ve Facebook film için yaptığımız röportaj teklifini geri çevirdi. 1081 01:35:15,960 --> 01:35:18,560 Çeviri ve altyazı: Puruli Kültür Sanat 93011