Original subtitles

Towarzysze, Trajk skończył swoją rolę polityczną.

Przystępujemy do otwartego boju z bronią w ręku.

Towarzyszu Sebastianie, z polecenia warszawskich tajnych władz rewolucyjnych

udacie się do Kalińca.

Tam nawiążecie odpowiednie kontakty i rozpoczniecie przygotowania do

szefa żandarmerii tamtejszego rejonu. Czy są jakieś pytania?

Nie mam.

Wykonacie rozkaz.

Tak jest.

Ja nie mogę, proszę pana, pogodzić się z terrorem, z tymi waszymi wystąpieniami

bojowymi, znaczonymi krwią ludzką.

Nikt nie wymaga od pana udziału w akcjach, panie rejencie. Ano tak, ale

stanowią część ruchu, któremu więcej niż żyjam.

Skryto bójstwo musi budzić otrząs moralny. To odstraszy ludzi.

Mój drogi, gdyby bojowcy czynili coś, co jest niezgodne z sumieniem, nie byłoby

między nimi ludzi wierzących. A sama słyszałam o jednym, który spowiadał się

przed śmiercią.

Panie Sebastianie, ilu znam w Kalińcu socjalistów, którzy przykładnie chodzą

kościoła.

Kłaniam się, panie.

Obywatel Sebastian, pan Ceglarski.

Pan Ludwik Ceglarski jest swoim człowiekiem, chociaż burżuj, ale

czerwony.

Prawie socjał.

No nie, socjalistą nie jestem, ale moim robotnikom zastrajki nie potrącałem.

Mimo wszystko nie wiem, czy nie jestem na czarnej liście.

Ja nie jestem od zestawiania czarnych list.

Rozchodzicie, rozchodzicie, nie robić tutaj złego bliska.

No prędzej, prędzej, do domów, do domów.

Dlaczego państwo nie możecie znieść terroru naszej partii wobec zbójeckiej

najeźdźców, a pokornie znosicie moralne bicie całego narodu popytką?

A nawet więcej.

Nawet mordowanie najlepszych jego synów.

Jeśli ktoś jest zbójem, nie znaczy, abym ja stosował te same metody.

Dlatego naszym obowiązkiem, naszym świętym powolaniem jest stworzyć i

nowe społeczeństwo.

Nowych ludzi.

No, oni się wychowują w ogniu idei, w ogniu walki.

Niestety.

Idea ma nie tylko blask, ale i broczę krwią.

Idea może w istocie uskrzydla człowieka.

ale z czasem przekształca się w doktrynę, która rodzi fanatum, żądny

przeciwnika. Pan zapomina o jed... Każda wielka, dotychczasowa idea splamiona

jest krwią i śmiercią swoich przeciwników.

Przecież nawet chrystianizm okazał się w czynach swoich wyznawców równie

krwiożerczy jak machometanizm.

No, pan oczywiście powie, że idea rośnie przede wszystkim krwią.

swoich ofiar.

Tak, to właśnie chciałem powiedzieć.

Owszem, krew ofiar mamy.

Kiedy idea jest w zalążku, kiedy przystępujemy do walki, jest już i krew

przeciwników. Kiedy zwycięża, zostaje tylko już krew

przeciwników.

Nie, nie! Nie, Mikasiu, ja ci na to nie pozwolę. Panie, uspokój się!

Nie, nie.

Dlaczego?

Dlaczego wciągacie Michasię w to wszystko?

Zaraz, o co chodzi? Chcecie ją zgubić, tak?

Ja już postanowiłam i pojadę. Koniec, puść to.

Przecież komora celna jest do tej pory zamknięta. Dla mnie otworzą, Michasiu.

Zaraz, o co chodzi? Bo ja nic nie robię. Moja droga, z Warszawy przybył wybitny

działacz rewolucyjny, znany policji.

Ostrzeżono go, że dzisiejszej noc ma zostać aresztowany.

Przyjechał rano do Kalinca i należy go przewieźć przez granicę. Dokonam tego

osobiście. A może go wyprawimy naszymi drogami? Dajcie go mnie! No otóż to

właśnie! Daj go Huni, daj go Holszowski!

Przywiozę tego człowieka zawiniętego w burkę jako chorego syna do lekarza.

Nie takie rzeczy przewodziłam przez granicę. To jest niedobytrzymanie,

ale jednak. Skąd tobie, starej babie, takie głupstwa przychodzą do głowy? No

przecież masz rodzinę, sklep.

Danii to są wyjątkowe czasy i każdy musi... Jakie czasy? Jakie wyjątkowe? No

popatrz, funiu, najeżdżać w cudzy dom, narażać kobietę, to jest, uważasz,

bezczelność. Więc idź.

Idź zaraz na policję i powiedz, że tu siedzi ten człowiek.

Rewolucjonista.

Więc do tego już doszło.

że własna żona robi ze mnie donosiciela.

O Jezus Maria.

Jezus Maria. Jeżeli ją zarejestrują, to ja sobie odbiorę życie.

Jezus. Słuchaj, tatuś. Po co ty wyprawiasz tę awanturę? Jestem

rozumiesz? Nie rozumiem ciebie, a nikogo nie byłem niespokojny.

Słuchaj, tatuś.

A ile mogą być warte te moje albumy z markami, gdybym je chciał sprzedać?

Synuchna, kochany, już siódma dochodzi, powinni być przyszlabania, a ty znowu o

pieniądzach. Jezus Maria.

Kupować i sprzedawać, to jest ostatnie łajdawstwo na świecie. Jezus Maria.

To mój jedyny ukochany syn.

Cała moja nadzieja.

Choroba jest naraźliwa.

Radzę panu trzymać się od chorego z daleka.

Witoszycach jest lekarz, którego w Kalinicy uważa się za słaby. Dlatego

do niego jechać przez granicę.

Boże, Boże, Boże, żeby nie było za późno.

Boże.

Gdybyś nie ukrywała, ciągle przede mną każdego swojego kroku ja bym mógł tego

człowieka odwieźć. Mnie też znają na granicy.

Tani?

Nikt nie mógł tego zrobić lepiej niż ja.

Jedyne, czego od ciebie chciałam, to żebyś mi nie przeszkadzał.

A ty, właśnie wtedy, kiedy potrzeba zimnej krwi, zachowałeś się jak pętak.

I pomyśleć, że byłeś kiedyś w powstaniu.

Jeżeli te twoje hiterie to dowód miłości, to taki, że mnie do reszty od

odtręczył.

Ty wiesz, że dzisiaj rano była u mnie rewizja?

Czego oni mogli u ciebie szukać?

O, mój kochany, przecież bywają u mnie często różne odezwy, pisma nielegalne,

ale tym razem na szczęście nic nie znaleźli. Wiesz, przyszli do mnie, bo

że pisuję listy do pani Chłasko, a pani Chłasko zamieszana jest przecież w różne

sprawy. Ale powiedziałam im parę słów prawdy, kiedy plądrowali mi mieszkanie.

Cydzilibyście się, mówię, tak dręczyć i prześladować biednych ludzi.

Resztami i rewizjami nic nie wskuracie, tylko ludzie się jeszcze będą bardziej

buntować.

I wiesz, widziałam, że się wstydzą.

Zwłaszcza jeden.

A w ogóle to potem zachowywali się całkiem przyzwoicie.

Nawet przepraszali.

A wiesz co, Basiu, to dziwne.

Zawsze tam, gdzie mieszkasz, jest trochę tak jak u nas w domu, u matki.

Jak gdybyś nosiła ze sobą strzępki domu, którego już nie ma.

No jak, to przecież u was jest więcej rodzinnych pamiątek niż u mnie.

Tak, tak, ale u mnie jest trochę inaczej.

Widocznie tylko kobieta potrafi nieść aromat minionych dawnych czasów.

O, to jest pamiątka po naszej mamie.

Pamiętam, dostałam kiedyś po łapach za to, że utrąciłam mu pióropusz.

I tak już został z utrąconym pióropuszem.

Wiesz, często myślam i wracam do powstania.

Przecież...

Aby pójść do powstania, trzeba było mieć więcej odwagi, niż przewozić w dorożce

przez granicę spiskowców, prawda?

A czego ta Michasia chce ode mnie?

Pamiętam, wpadliśmy w zasadzkę.

Dwa dni broniliśmy się.

Byłem rany, dostałem kulą w piersi.

Tutaj.

Dalej, bra...

Daniel, Daniel, co tobie?

No tak, nie jestem szczęśliwy.

Postawiłem na miłości, przegrałem.

Jak to przegrałeś?

Tak.

Michasia raczej kocha każdego psa napotkanego na ulicy niż mnie.

A Bodzi już dawno odsunął się ode mnie.

Czuję to.

Bo ty nie idziesz z nimi w ten świat, w którym oni chcą żyć.

Ja nie uznaję tego świata.

Boże, jak ja się cieszę, że Ciebie spotkałem.

I ja się cieszę.

A gdzie ciocia?

Ciocia poszła z Tomaszem i z Emilką do serca.

Wobec tego mamy dużo czasu.

Jak ja się cieszę. I ja się cieszę.

Napijemy się wina?

Zgoda.

Panie Walerianie, dwie szklaneczki Tokaju.

Jakieś ciastka.

Coś jeszcze?

Wody. Młody.

Kryniczanka. Tak.

Jestem szczęśliwy.

Naprawdę jestem szczęśliwy. Wszyscy są szczęśliwi, chyba że ktoś gwałtownie

być niestęśliwy.

Ale zrobiłaś się światowa i zabawna. No, nie żartuję.

Bardzo proszę.

Dziękuję.

Wiesz co? Zrobię sobie szampana. Doleję do wina wody.

Co za profanacja. O, bąbelki.

Ale mi się to też podoba. Jakie dobre. Spróbuj.

No?

Pewnie dlatego, że to tobie się podoba.

Kiedy cię znów zobaczę?

Pewnie zaraz wyjeżdżasz do Warszawy.

Jutro.

A za rok kończę.

Wiesz, cierpię się, chociaż trochę mi żal, bo pensjonarskie życie jest

cudowne. Zresztą każde życie jest cudowne.

Agnieszka, może powiedz mi, gdzie jest to każde takie cudowne życie?

Bo ja nie umiem znaleźć.

Tu jest, tam, wszędzie.

Dajmy na to.

Ale pewnie.

Żeby mieć nawet trzy życia, to jeszcze byłoby jej czym wypełnić. A nawet by

starczyło na czwarte.

To ja widać jestem dziurawy jak sito.

Bo mnie nie można niczym zapełnić.

Wszystko przecieka.

Dzień dobry, pani.

Dzień dobry, panu.

Cieszę się, że pana widzę.

Muszę panu wyznać, że niepokoiłam się o pana.

A ja często myślałem o pani.

Przyznam się, że byłem zadowolony z tego incydentu.

Bo widzi pani na przykład, jak czasem słyszę, że Wojtko gdzieś na kogoś

szarżuje, zawsze się wstydzę, że nie szarżuje na mnie.

Więc byłem brat.

A ja wracam na wieś. Potem.

Nie mogę sobie zupełnie poradzić z dziećmi. Tomaszek rozbicurmanił się

Potrzebuję twardej ręki ojca. Bardzo boję się o niego. Bardzo się boję.

Zresztą boję z Emilką zdalić poprawkę do następnej klasy.

Tylko Agnieszka uczy się znakomicie.

I dla pozostałych dzieci muszę postarać się o korepetytora.

I tak to jest, proszę pana.

Tak to jest.

Niech pan nas odwiedzi czasem w tym naszym Serbinowie.

No i rewolucja pomału dogasa, jak wszystko w życiu. Na ta chwila należy

spodziewać końca wojny z Japończykami.

Basiu! Basko!

Co mi tam rewolucja? Patrz, Dalenicki przysłał mi wreszcie zgodę na budowę

nowych czworaków.

Żeni się z Mioduską.

Pewnie dlatego taki szczodry.

Patrz, jak tą miłość ludzi zmienia.

Dajcie spokój kobiety. Obiecałem wam czworaki. Macie czworaki.

No idźcie, panie.

Cegły starczy? Myślę, że starczy.

No co, pani Olcza?

Wycistałem z Paryżanina czworaki, co?

To roboty, panie. Jadę jazdę czegły na szybciej.

Bogumił!

Bogumił! Agnieszka skończyła szkołę z nagrodą.

Co rejczo moje?

To moje rejczo.

Cieszę się.

Chodź, pokażę ci, jak ludziom buduję czpuraki.

Wspieszę się.

Boję się, bym się dalemiecki nie rozmyślił.

Janusz!

Janusz! No, nareszcie!

Przypomniałeś sobie, że jest na kwiecie serbinów.

Jak tam rogi co? Ty wiesz, że pojechali do kiechocinka.

Wyjechali w wodzie, jak tylko ojciec...

Skończą wykłady. Zostałem w kaźniczu.

Zostałem no i postanowiłem spędzić urlop. Dlaczego braliś doroszkę? Trzeba

dać znać. Posłalibyśmy konie. No właśnie. O ile wujostwo mnie nie

chciałem spędzić trochę czasu.

Najwyżej sam uciekniesz od wiejskiej lby.

Albo pan Ceglarski zabierze cię nieodpodziewanie jak kiedyś.

Ceglarski wyjechał za granicę.

A więc za bezrybiu.

i rak ryba.

Uwiedźcie mnie na górze w pokoju babci Ostrzyńskiej. Ale gdzie są moje dekty?

Mam tu wtedy tylko proszek, czoteczkę do zębów i nocną koszulę, bo myślałem, że

tylko przenosuję. Boguniu, trzeba otworzyć okno na górze i wywietrzyć.

Nie widziałem cię blisko rok i ledwie mogę poznać.

Tak powstarzałam?

Szalenie powstarzałaś.

Jestem wzruszona nabożeństwem. Msza na wsi ma swój urok.

W ogóle wszelkie obrzędy na mnie działają.

Przejmuję się uczuciami ludzi, patrząc na nich, jak się modlą. A już

najbardziej, porywa mnie śpiew tłumu.

Jakie ty właściwie masz włosy?

Jak żyję, takiego koloru nie widziałem. No popatrz sama i powiedz. Jakiego

koloru masz włosy? No popatrz.

Ej, no!

Dobranoc. Kto to słyszał, żeby chodzić spać z kurami?

No pewnie, jak ktoś cały dzień wysypia się pod drzewem, to nic dziwnego, że

potem marudzi po nocy.

Bo to wiejskie powietrze tak odurza.

Chodźmy do ogrodu.

Chodźmy.

A jak będziecie wracali, to nie zapomnijcie zamknąć drzwi na klucz, bo

jeszcze nie spać. Dobrze, mamo.

Cieszę się, że będę mógł sobie z tobą codziennie pogadać.

W skalińcu zmuszony jestem do obcowania z ludźmi, którzy drażnią mnie, męczą.

Od których nie mogę się uwolnić.

To fatalnie działa.

A ty masz na mnie taki dobry wpływ.

Patrz.

Patrz, gwiazda spadła.

Może druga spadnie?

Pomyśl coś prędko, może się spełni. A co na przykład?

Pomyśl za mnie. Nie, to musi być jakieś twoje życzenie.

No, żeby co?

No, żebym żył.

Przecież żyjesz, Janusz.

Teraz jest dobrze.

No więc, Agnisiu, jak to jest z tą miłością? Czy w życiu bywa tylko jedna

miłość, czy więcej?

No to zależy od człowieka. Dla każdego co innego jest prawdziwą miłością.

Nie, kocha się tylko raz i to na całe życie.

W tym, że mężczyźnie wolno zdradzać ukochaną kobietę, bo to w jego życiu nie

żadnego znaczenia.

Natomiast kobiecie nie wolno zdradzać mężczyzny.

A to dlaczego?

Bo to zupełnie co innego.

Ale jak to co innego?

To są bardzo skomplikowane sprawy. Trzeba wiele w życiu doświadczyć, żeby

pełni zrozumieć. To jest...

Jak to?

Co do mnie, to wiem, że nie poznam w życiu ani jednego mężczyzny, ani wielu.

Bo to może być tylko dla jakichś cudnych kobiet. Dla takich, jakie opisują w

powieściach. O, śmiej się ze mnie. Śmiej.

Śmiej się z tej skromności.

Czy ty udajesz?

Czy nie wiesz, że to ty jesteś ta cudna?

To ty jesteś cudna.

Janusz! Janusz!

Ja wiem, że to nie miało żadnego znaczenia.

Więc to nie miało dla ciebie...

Żadnego znaczenia?

Miało, straszne.

Ale nie myśl, że wyciągam z tego wniatek, że ty mnie lubisz.

Dziecko jesteś.

Śliczne.

Nie wiesz i nigdy się nie dowiesz, czym ty dla mnie jesteś. Gdybym tu nie

przyjechał, nie wiem, co by się ze mną stało.

Ja nie powinienem zbliżać się do żadnej kobiety.

Nie jestem ciebie wart.

Janusz.

Co cię gnębi? Może będę mogła czymś ci pomóc.

Ulżyć.

Bądź cierpliwa, kochanie.

Czuję, że kiedyś przyjdzie dzień, powiem ci wszystko i wtedy będę inny.

Wiem, że przyjdzie taki dzień.

Musi przyjść.

Dzisiaj będzie wieczorem.

Po koledze.

Czeka na mnie o dziesiątej, kiedy ta oto będzie już.

Nie

przychodź,

Janusz. Proszę cię to na wszystko.

Jutro ci wytłumaczę.

Stało się tak, jak chciałam.

Dlaczego?

Dlaczego?

Wyobraź sobie, Agnisiu, że Janusz wczoraj wieczorem wyjechał. Zaraz po

pójściu na górę przyjechał umyślny. Skalińca przywiózł depeszę. Janusz

natychmiast poprosił o koniec. Zdaje się, że Katelbina zachorowała.

Może to i dobrze, że ten bętwał wyjechał, bo ja widzę, że to jest

Masz rację, niech Pan Bóg da sobie nie wyzdrowić jak najsypszej, ale ja nie

chciałabym, żeby tutaj wracał. Janusz zajmuje się tylko miłostkami i lepiej,

żeby go tutaj nie było.

Janusz.

Właśnie miałem do Ciebie iść.

Co tobie?

Wyglądasz okropnie.

U kogo byłeś dzisiaj w nocy w naszym domu?

Jesteś chora?

Masz chyba gorączkę, bo mówisz od rzeczy.

Chora.

I umrę z tej gorączki, to musisz wiedzieć.

Co się stało?

Słyszałam, jak wychodziłeś dzisiaj w nocy z naszego domu.

Wybiegłam za tobą na ulicy.

Wybiegać w nocy na ulicy?

Prosto z łóżka?

Nie.

Nie.

Wiesz, że mnie się to bardzo podoba?

Podoba ci się taka rozpacz i męka.

Nie, cieszę się, że mnie kochasz.

A ta twoja męka?

Wyjdzie ci tylko na dobre.

Zeszczuplejesz i będzie cię w tym warwie do twarzy.

A gdybyś była tak niezupełnie pewna, przestałabyś mnie wtedy kochać.

No, nie bądź taka smutna.

I dość tych przewidzeń.

Przecież gdyby była jakaś kobieta, to bym ci powiedział.

Dziś albo jutro.

No ale teraz już idź.

No, jazda.

Jazda, kochanie.

Tutaj przyjdzie zaraz moja mama.

Nie martw się.

Wszystko będzie dobrze.

Przebacz mi, jeżeli potrafisz.

Żadna kobieta nie jest powodem tego.

że do ciebie nie mogę wrócić.

Ale mam w sobie tyle jeszcze siły, czy może uczciwości, aby ci wrócić z

nalezienia jak najprędzej człowieka godnego ciebie.

Na mnie machnij ręką.

Jestem nasz męs.

Żadna kobieta.

Pisze to będąc tam właśnie z panią Celiną.

Teraz wiem, że jesteś winna.

A mówiłeś mi zawsze, że gdyby uczucia twoje zmieniły się, uprzedziłbyś mnie o

tym.

Po co było kłamać, oszukiwać?

Przecież wiesz, że wszystko bym od ciebie przyjęła.

Nawet zdradę.

Odpisuj mi.

Nie przychodź więcej, gdyż cię nie przyjmę.

Nie chcę cię więcej widzieć.

Przestałeś dla mnie istnieć, więc ciesz się.

Nie będę ci się więcej naprzykrzać. Ja już ciebie nie kocham, ale kto raz był z

tobą, nigdy już nikogo nie pokocha do śmierci i nieszczęśliwości.

Zgiń, przepadnij, ty diable z anielską twarzą.

Jak ja ginę przez ciebie, Celina.

Agnicha, powiedz mi, czy ty naprawdę chcesz jechać na ten uniwersytet?

Tak, na przyrodę, do Szwajcarii, do Lozanny.

No, a czy ta przyroda zapewni ci przyszłość?

Bo, moje dziecko, my bez majątku niestety musimy o tym myśleć.

Oczywiście, tatuś. Niech się tatuś nie martwi.

Koleżanki i koledzy! Proszę o spokój!

Kolega Śniadowski jeszcze nie skończył. Bardzo proszę.

Dziękuję, panie.

Nadchodzą czasy, w których niepodległość Polski stanie się na powrót sprawą

międzynarodowej wagi.

Wojna europejska wisi na włosku.

I wybuchnie, jeżeli nie wkrótce, to za kilka lat.

A wówczas hasła na te niepodległości, które dziś leżą wdeptane w błoto,

poniechane przez wszystkich, staną się znowu atutem w grze o przyszłość Europy.

I dlatego już dzisiaj, z tego miejsca, ze szwajcarskiej ziemi, wznosimy

Polska po stu latach niewoli musi stać się na powrót krajem wolnym?

i niepodległym!

Można?

Zaniepokoiłem się, że pani wyszła stąd sama.

Pan Zachrypu, pan musi być bardzo zmęczony.

Owszem, jestem bardzo zmęczony.

Jakbym wymusił korzec zboża.

I trochę mi smutno.

Widzi pani, ja dążę do wzbudzenia pewnego rodzaju egzaltacji uczuć

narodowych.

To konieczne w niewoli.

Niewola leczy się tym, jak choroba gorączką.

Tylko jak podtrzymać tę egzaltację potem?

Żeby się nie przerodziła w zwykły nacjonalizm?

To będzie nowe zadanie, które pan spełni tak jak każde inne.

Ja wierzę, że pan je spełni.

Właściwie dlaczego mówimy sobie pani i panie, a nie jak wszyscy?

To znaczy, że w życiu pana

jest inna kobieta, którą pan kocha?

No cóż, wydaje mi się, że jest to wystarczający powód, żeby się przestać

widywać.

Kim jest ta... Szczęśliwa wybrana, skoro pan już zaczął ze mną tę sprawę.

Nie ma jej tutaj.

Wyjechała do Paryża.

Więc niech pan idzie za nią. Pobierzcie się.

Niech nie cierpi.

Nie będzie tego ślubu, proszę pani.

No to co?

Bardzo panu współczuję, że się panu życie tak pogmatwało.

A co do mnie?

Ale proszę nie patrzeć tak smutno.

Przecież my się jeszcze nie kochamy.

Niech pani ucieka ode mnie.

Nie było pani ani na uniwersytecie, ani u sztoka i... Chodziłem,

szukałem jak szalony.

Myślałem, że się coś stało.

I po co?

Przecież teraz już zawsze będę się gdzieś podziewała.

A pan może myślał, że coś mi się stało z rozpaczy?

Nie.

Czy możesz mnie kochać takim, jakim jestem?

Mogę cię kochać mimo wszystko.

Mimo żadnej pewności.

Czy jest w życiu większa pewność niż ta, że nie ma żadnej?

Marcysiu.

Co?

Martyś, przecież tak pada.

Nie, nie.

Nie szkodzi.

Po co przyszedłeś?

Jak to po co?

Przecież chyba sto razy przyjemniej byłoby ci u melikopów.

Chodzi ci o to, że przypadkiem spotkałaś nas na Oridezale?

Nie wiesz, że cię nie widziałem.

A czy wtedy u Bellera też przypadkiem bawiłeś się tak dobrze?

U Bellera rzeczywiście zachowałem się skandalicznie.

Ale widzę, że jesteś nieźle poinformowana.

Dlaczego i ty, biedno melekopfi, mnie oszukujesz tymi głupimi bajkami o Paryżu

tym podobnie?

Nie, Agniesz.

Ja was nie oszukuję.

Ja z wami walczę.

Bo mnie nie wolno kochać.

Rewolucjoniście nie wolno kochać.

Miłość fałszuje prawdziwy obraz świata.

W człowieku zakochanym nie ma miejsca na nienawiść, a my walczymy nienawiścią,

rozumiesz?

Dlatego ja muszę zwalczyć w sobie tę straszliwą tęsknatę do miłości.

Muszę.

Przecież jednak jesteśmy sobie potrzebni.

Prawda?

Nie, nie, nie. Nie całej w oczy.

W oczy całują ludzie nieszczęśliwi.

A my przecież jesteśmy szczęśliwi.

Prawda?

No cóż, miałaś się więcej ze mną nie zobaczyć. Czemu więcej uciekasz na drugą

stronę ulicy?

Czy jest tak, jak napisałam w liście?

To jest jak?

Że inna kobieta.

Nie, żadna inna kobieta.

Ale, ale twoje uczucia zmieniły się, tak?

Tak, moje uczucia zmieniły się zupełnie.

I nic nie jestem temu winny.

Czy mam to koniecznie wyjaśniać? Nie trzeba.

Ja wcale nie pytam.

Bądź zdrow.

Wszystkiego najlepszego.

Co zamierzasz robić?

Przecież ja ci we wszystkim pomogę. Poradzę.

Nie trzeba. Ja wyjeżdżam do Jastrzębi. Do Katelby.

No, dobrze.

No to dobrze.

Teraz mogę ci powiedzieć, że zawsze mnie męczyła myśl o tym człowieku.

Być może dlatego nie byłem nigdy taki, jak chciałaś.

Może dlatego.

I ten jeden list z Paryża od Panny Wojnarowskiej.

Tak nagle wszystko odmienił.

Ten jeden list kazał ci zapomnieć o wszystkim, co się zdarzyło między nami

te długie miesiące.

Angliciu, w moich uczuciach nic się nie zmieniło.

Ja tamtą sprawę dawno uważam za zamkniętą i skończoną.

Panna Wojnarowska.

Panna Kowunia.

Tak ją pieszczotliwie nazywali moi rodzice.

Kiedy miałam czternaście lat...

Widywałam ją w naszym domu w Serbinowie.

Prawie się w niej zakochałam.

Większość wyboru.

Biedna.

To dziwna osoba.

Biedna i nieszczęśliwa. Była dla mnie cztery lata.

Przenosiła się z wydziału na wydział. Aż w końcu nic nie ukończywszy wyjechała

do Paryża.

Drodzy Magnisiu, ja się po prostu o nią boję. Ona jest zbyt niedrównoważona.

Rozumiesz? Więc idź za nią, niech nie cierpi.

Nie pojadę do Paryża.

Dlaczego?

Zresztą ja nie należę do siebie.

Należę do sprawy.

Dniami i wieczorami wystaje pod oknem. Ja już nie wiem, co ma robić, moja

kochana. Ja chyba wezmę w końcu policję.

O, patrz, o, widzisz?

Znowu stoi.

Moja droga, kochana pani, co pani tak źle wygląda?

Chętnie wciągnęłabym panią do życia społecznego.

Potrzeba nam ciągle nowych twarzy.

Dziękuję, pani rejentowo.

Może to pani dobrze zrobi. Zaraz po wakacjach rozpoczynamy cykl o

równouprawnieniu kobiet. To bardzo ważna kwestia.

Dziękuję. Ja zgłoszę się do pani rejentowej po wakacjach.

O czym ty z nią rozmawiasz, moja kochana? Nie rozumiem. Po co?

Panie doktorze! Panie doktorze! Panie doktorze! U pani Kacelbiny coś się

Nie można się do jej mieszkania dodzwonić. A jak przyłożyć ucho, to nic,

coś tam u niej charczy.

Jezu, Jezu, Jezu. Wiecie, chyba się już kończy. O Jezu, Jezu.

O Jezu.

Cicho!

Cicho!

Potrzebuję mleka. Pani mleka rano nie pij.

Co? Nie macie w domu mleka? A może trzeba po księdza?

Nie jęczeć!

Krochmalu mówię! A jak nie to chcesz mąki? Mąki, mąki. O Jezu, a gdzie ja tej

mąki dostanę? Sklepę aż w rynku. A jak Krochmalu nie dostanie, to to chcesz

jajek!

Panie doktorze, panie doktorze, nie mam krok, bo wyczuwam od sąsiadów. Dawaj. O

Jezusie, o Jezusie, o Jezusie.

Gdzie leci? O Jezusie, o Jezusie, o Jezusie. Leci, leci.

O Jezusie, o Jezusie, o Jezusie.

Smołowicza,

doktora Smołowicza.

Co, kolega, stosowałeś?

Puchanie żołądka.

To już koniec.

Fatalna reakcja na jod.

Serce prawie ustalo.

I widzisz, kolega, jak ta krtań puchnie?

Ostrożnie!

To łądek nadżarty, nie można uciskać, pęknie.

O, jak zrew, język spuch, zawala gardło.

Zastrzyk trzeba zrobić.

Agniesiu, córeńko.

Słyszałaś to za nieszczęście. Katelbina nie żyje.

Wyskoczyło okno?

Nie, podobno zażyła za dużo jakiegoś lekarstwa, ale kto wie, czy się po

nie otruła.

Boi się o tym powiedzieć Emilce. Ona jest taka wrażliwa, delikatna i tak

przyszła do siebie z powodu złej cenzury.

A jeżeli to było samobójstwo, to jakżeż ona musiała być nieszczęśliwa, jeżeli aż

do tego doszło.

Co ona się tak uczypiła tego Janusza?

Pamiętasz rok temu, jak tak nagle Janusz wyjechał od nas w nocy?

Katelbina podobno spodziewała się dziecka.

Poroniła, bardzo długo chorowała, a potem leczyła się w Poznaniu.

Ja nie mogę sobie wyobrazić, jak można chcieć...

Popełnić samobójstwo.

Widzisz, córeńko, bywają takie upokorzenia, że jeżeli nie znajdzie się

porę, kto poda rękę...