Original subtitles

Co ci jest, Boguniu? Widzę, że jesteś jakiś nieswój. Ja nie wiem.

Sam się sobie dziwię, że nie potrafisz tak pracować, jak powinienem.

A przecież, Basiu, dorobiliśmy się własnego konta.

Znaleźli się namże ludzie, którzy nie pozwolili nas ukrzywdzić.

Pomogli utrzymać się na powierzchni.

Widocznie starzeję się albo odwykłem od gospodarowania swoim i muszę się od nowa

przyzwyczajać.

Dziecino moja, co tobie?

Znowu płaczesz?

Co cię gnębi?

Żal mi serbinowa.

Co spojrzę na te pola, to chce mi się płakać.

A mnie się wydaje, że tobie żal czegoś więcej niż Serbinowa.

No, kochanie ty moje, powiedz rodzicom, co cię gnębi.

Przecież ty jedna nam zostałaś.

Ty i Tomaszek.

Agniesia to już jest jak obca, ciągle zajęta tylko swoimi sprawami. Teraz też

nie rozumiem, dlaczego siedzi w tej Warszawie.

Czy ona aby nie egoistka?

Spotykałam się z nim przez całą wiosnę i lato.

Z kim?

Ze Stasiem Kozarewiczem.

Przyjeżdżał konno pod cmentarz w Małocinie.

Boże, jak on pięknie wyglądał na koniu.

Dziecko złote, ty wiesz, co mogło wyniknąć z takich spotkań?

Kiedy myśmy nic złego nie robili, mamusiu.

Chodziliśmy sobie, siadywali na rowie i płakali nad swoim losem.

Bo jemu rodzice nie dawali się ze mną żenić.

Ale ja nie wierzyłam, że naprawdę nie dadzą.

On mnie tak mocno kochał.

I nawet kiedy płakałam, to było mi z nim tak dobrze.

Planowaliśmy, że on przyjedzie do Serbinowa na praktykę.

Potem, jak Serbinów sprzedano, planowaliśmy, że z Owródzkim to się da

A kiedy Owródzkiego zabito, planowaliśmy ucieczkę w świat.

Jezus Maria.

Ale stało się inaczej, mamusiu.

Bo rodzice Stasinka zabrali go i wysłali na praktykę w inne strony.

A stamtąd, stamtąd napisał już tylko raz.

że wszystko między nami skończone, bo rodzice każą mu się żenić z kim innym.

No, dziecko moje, kochana Agnieszka też rozstawała się z narzeczonym, a teraz

wyszła za niego za mąż i są szczęśliwi.

No, no, no, no, no, no. A ci dwaj?

A ci dwaj, co pisywali do ciebie?

Też się się podobali, co?

Nie, ja nie chcę o nich słyszeć. Tam ci dwaj już mnie nic nie obchodzą.

Nie jesteś teraz biedna.

Śliczność jak obrazek.

Znajdziesz sobie stu lepszych, ładniejszych, mądrzejszych od tego

A zresztą, czy tylko miłość istnieje na tym świecie?

Wszystko zrobione według zaleceń ojca.

Wyłatałem dach, otynkowałem mury, no ale wszystko na nic. Gdzie nie spojrzeć, o,

grzyb, wilgoć.

Poszło dużo gotówki, córeczko, no ale trzeba dom przygotować na spokojną

starość.

Kto wie, co nas jeszcze czeka.

Postanowiliśmy z ojcem, żeby Tomaszek nie wracał do Warszawy.

Rozpuścił się tam jak dziadowski bicz. A w Kalincu też strach go trzymać ze

względu na tych robotów.

Och, mamo, tato, jaka jestem szczęśliwa, że znowu jestem z wami.

Tomaszka oddaliśmy na powrót do kalinieckiej handlówki. No tak, ale

szóstej klasy, ponieważ nie zdał zaległych mu poprawek.

Ach, tak.

Z Emilką też niedobrze.

Smutna, ciągle popłakuje.

Uważałem, że jeżeli nie powiodło się jej w szkole, to może nada się do

gospodarstwa.

Omyliłem się. Tu jej idzie jeszcze gorzej. No nic dziwnego, że się w końcu

przejęła. Zawsze była szalenie uczuciowa.

Jeżeli się czemuś dziwię, to temu, że dotychczas zachowywała się tak

Mnie się też nie śpieszy z wizytami, ale pani Ksawuni nie możemy odmówić.

Poczuję się dotknięta i gotowa się obrazić.

Dla mnie to całe obywatelstwo ziemskie to funta kłaków nie warte. A poza tym

wiem się w co ubrać.

No przecież w tej bluzce wyglądasz bardzo ładnie.

Będzie tam pewno pół okolicy, zaczną wymądrzać się, zadzierać nosa, kto ich

wie.

Nie rób historii, Basiu. Przecież ja ich wszystkich znam. Z jarmarków, z

interesów. I zaręczam ci, że choćby nie wiem, jak zadzierali nosa, nie mają go

na gębie wyżej niż drudzy.

O,

proszę państwa!

Zagadka. Największy wynalazek XX wieku.

Gramofon.

Jak dotychczas to ja nie widzę ani jednej musli twarz.

O ile się dobrze orientuję, to małżonka szanownego pana jest bliską krewną tego

domu.

I czemuż to pani nigdy się tu nie widuje?

Miałem przyjaciela, który był ożeniony z Ostrzeńską. Żywię przeświadczenie, że

owa Ostrzeńska musiała być powinnowata, drogiej pani.

Nawet była do niej podobna. Boże, cóż to była za piękna kobieta.

Ojciec szanownego pana był w posiadaniu majątku Jarosty, nieprawdaż?

Tak, zgadza się.

Znam, znam.

Cudowny majątek. A jak był zagospodarowany?

A teraz co?

Dostał się w niepowołane ręce.

Cóż, teraz prawie wszystko dostało się w niepowołane ręce.

On jest przecież mocny i dorodny jak drudzy.

Zawsze był taki wesół w towarzystwie.

Jeżeli on tak siedzi, to znaczy, że nic tu ponad.

Chciałabym pani pokazać moje kaktusy.

Jestem z nich niesłychanie dumna.

Pierwszy raz w tym roku zakwitły mi tak wcześnie.

Nasze damy mają ministerialne główki.

Moja żona, niech sobie sąsiad wystawi.

drukowała coś w bluszczu, czy w jakimś innym organie kobiecym.

Sąsiedzie, świetny kawał. Słyszałem takie powiedzonko. Co to jest miłość?

No, tęsknota do miejsca swego urodzenia.

Do miejsca swego urodzenia. To doskonale do miejsca. Czyli jednym

słowem patriotę.

że jak się zakochają w kobiecie, to zdech, pies, kompletnie gwiazdko. Mogą

robić tylko na zimno. Inaczej kontromitacja na całe życie.

Może oni są lepsi od nas, może gorsi, nie wiem.

Jedno pewne, że mają pieniądze i czas i stać ich na takie wielkopańskie gesty.

Nas nigdy nie było stać.

W tym ciągłym harowaniu.

To obcy świat.

Dla nich wszystko obce, co za ich progiem.

No, małych jeszcze znamy, Basiu.

Pójdę trochę sobie w pola rozplanować porządek fraz wiosennych.

Boguniu, weź kożuszek!

Bój się Boga, Bogumił. Tak długo chodzić po polach w twoim wieku.

Bogumił.

Bogumił, co tobie?

Zdejmij kożuch.

Nic,

nic.

Daj mi wodę.

Coś mi wlazło w pierście i strasznie pieczę.

Jezus Maria, ma gorączkę.

Ty masz gorączkę. Po coś ty brał ten kożuszek?

Jezus Maria, 40 stopni.

Tylko proszę się nie przerażać gorączką.

Nieprzytomny.

No nie ma jeszcze nieszczęścia.

Stan jego jest o tyle ciężki, że nie można go lekceważyć, ale nic groźnego.

Lewe płuc.

Dla palenia płuc?

Spokojnie, droga pani.

Tu trzeba zimnej krwi.

O ile nie zajdą żadne komplikacje, to przebieg choroby zapowiada się

Serce trochę zmęczone, ale jeszcze mocne.

Damy zaraz kamforę.

Z czego mąż pani ma w piersiach i pod obojczykiem takie zagłębienia?

Tam kiedyś zebro musiało być złamane. Tak, to w powstaniu był pchnięty

Ach tak, mam dzisiaj blizny.

To musiał być żelazny organizm, żeby po takim upływie krwi... Czy nie chorował

nigdy na płuca?

Nie, nigdy. Dopiero w ostatnich latach kasłał, ale myślałam, że to od fajki.

Tam, pod tą dziurą odpchnięcia bagnetem, płuco jest zbafniałe.

Mamy też początek rozedmy.

Żelazny, żelazny organizm.

Dwór, macie państwo, pakowniejszy niż w Serbinowie.

No i otoczenie ładniejsze.

A co z Wojnarowskim?

Na starość został mieszczuchem.

O, widzi pani, ten człowiek ma w piersiach zepsuty zegarek zamiast serca

Według tego, co my, lekarze, o tym wiemy, powinien już nie żyć od

lat.

Pasiu?

Co, Boguniu?

Co, kochanie?

Wypij to.

Wypij, kochanie.

Czy ja zachorowałem?

Zachorowałeś, ale jest już ci lepiej.

Wypij to lekarstwo.

Lekarstwo?

Czy był doktor?

Nie doktor.

Był. Powiedział, że będzie wszystko w porządku. Wypij to do dna, no.

Robiłem Ci tyle kłopotu, takiego, że to... Ja nie...

Nie dam się zlicznować.

Nie pozwolę się zlicznować.

Nie pozwolę się zlicznować.

Ja... Ja nie pozwolę się...

Nie mogę tajć, droga pani, że wywiązał się proces ropny lewego płuca.

Stan nie jest beznadziejny, ale groźny.

Przywiozłam parę butelek wina.

Chętnie przyjadę na noc.

Żeby czuwać z panią na zmianę przy chorym.

Dziękuję pani, pani Xavero.

Ale do prawdy nie śmiem pani trudzić.

Szczególnie teraz, kiedy córka jest w domu.

Córka państwa wyszła za mąż dla pana Śniadowskiego.

Tak, ale ta druga, Agnieszka.

To masz.

Ucz się.

Ucz się, syn.

Córeczko.

Córeczko, gdzie jak mieszka?

Przyjedzie, tatusiu.

Na pewno przyjedzie.

Proces ropny lewego płuca rozwija się.

Odwagi, chintroga pani.

Odwagi.

Mamusiu, tatuś prosi.

Co, Bogunio?

Co, kochanie?

Czy Tomaszek zwrócił pieniądze?

Jakie pieniądze? A, zwrócił.

Zwrócił.

Dobry chłopiec.

Mój syn jeden.

Nie umierasz, Boguniu. Nie umierasz.

Umieram, Basiu.

Bóg ze mną.

Bogumił, nie zostawiaj mnie.

Nie zostawiaj mnie samej. Co ja teraz zrobię bez ciebie?

Mama! Dziecko moje złoże!

Dziecko moje złoże!

Nie słyszałam.

Mama, co to jest? Co to się dzieje tam? To nic, goście. Tomaszek i Emilka

zaprosili koleżanki i kolegów. Bawią się przecież z tańczą. Ale przecież mamo,

przecież jest żałoba, jak można?

To u młodych może być żałoba.

Ja nawet nie mam pretensji. Emilka zawsze taka była nieszczęśliwa, że w

wszyscy się bawią, tylko u nas pusto.

Niech używa.

Przecież to tylko przez lato.

Mamo, jak wrócę z Anglii od Marcina, to zabiorę mamusię do Warszawy.

Zamieszkamy razem.

Nie, ja tu muszę zostać.

Pilnować inaczej roztrwonią pracę ojca w ciągu roku wszyscy.

Ja też.

Nie mów nic Emilce i Tomaszkowi. Oni są tacy szczęśliwi, że nareszcie mogą żyć

tak, jak chcą.

Im się też coś od życia należy.

Mamo.

Zebraliśmy się tutaj, aby omówić, jaka ma być rola samych Polaków w dziele

zdobywania niepodległości.

Przy czyim współudziale mamy ją wywalczyć i na jaką cenę.

Obywatel Siwek jest dowódcą doborowej Kompanii Młodych Strzelców w Krakowie.

Warszawy został skierowany jako instruktor kierownictwa działających na

Krakowa Organizacji Poczynań Zbrojnych.

Zadaniem jego jest... Przeniesienie zdobytych na tamtym gruncie doświadczeń

militarnych na teren zaboru rosyjskiego. No, w naszym przypadku na teren

Warszawy. Ten młody Kijowianin odbył służbę wojskową w armii rosyjskiej.

Ukończył ją w stopniu chorążego.

A obecnie studiuje biologię na Uniwersytecie w Krakowie.

Są jakieś pytania?

No tak.

Wy o mnie wiecie wszystko, a ja o was nic.

Ale jak przyjdzie pora, tak zaznajomimy się.

No, no, no. A ty Agnicha nie dokazuj, bo napiszę do Marcina. A on, wiesz, żartów

nie lubi i szanuje dyscyplinę wojskową.

Przyjechał ja do Warszawy, aby organizować młodzież w związek walki

Na razie teoretycznie, bo tu u was oręża, znaczy się broni, jeszcze wciąż

Nie widzę też możliwości ćwiczeń, które wymagają przestrzeni, ruchu i krzyku.

Nie można się na ten przykład złożyć do ataku na bagnety i dokonać prawidłowego

pchnięcia. Bez okrzyku.

Cicho, cicho.

Dosyć się żyło mędrkowaniem i sentymentami.

Teraz wola i charakter dochodzą do głosu. I one urobią tę polską jazgę na

żołnierzy niepodległości.

Ciągle tylko wola i charakter. A kiedy wreszcie ludzkość zacznie żyć pełnią

życia?

My, Agnicha, zostawmy ludzkość.

My niewolnikami najpierw przestańmy być. Teraz nie pora na rozważania i

kontemplacje. Teraz trzeba nam stworzyć czynnik siły, zdobyć wolność, a

zdobywszy, utrzymać ją.

Agnicha!

No, stuknij się ze mną.

Kiedy wreszcie będzie ta upragniona wojna?

Bo na Bałkanach podobno ucichła, a Rosja, jak mówią, gotowa godzić się z

Austrią. A tobie tak śpieszno do wojny?

Nie.

Podobnie jak wy wszyscy tutaj żyję w napięciu.

Przyzwyczaiłam się do myśli, że jest to jedyne wyjście.

Może nie jedyne, jakie istnieje, ale jedyne, na jakie stać świat dzisiejszy.

czekam na wojnę, jak na zmiłowanie boskie.

Nie tylko dlatego, że nam przyniesie wolność, ale dlatego, że na wojnie

wszystkie prywatne, egoistyczne interesy tracą znaczenie. Agnicha, wojna więcej

połączy ludzkość niż spokój, bo rozegrany spór więcej brata niż tęsła

Wojna to idealizm.

Gospoda oficery, jermak.

A ja

nienawidzę słowa wojny.

Jedyna wojna jako tak usprawiedliwiona.

Wojna o niepodległość wynika przecież tylko i wyłącznie z istnienia zbrodni.

Zbrodni zaborów.

Wybania jednego narodu na ziemię i duszę drugiego.

Ale to przecież musi kiedyś ustać.

Wierzę, że wojny muszą oddać.

Przecież na tyle człowieka przeobrazić można.

A jeśli nie można?

To w takim razie świat byłby zbyt okrutnym żartem złośliwego Boga.

Przecież wszystko się zmienia.

Czy my wiemy, jakie procesy doskonalenia zachodzą w systemie gwiazd, słońc?

A spójrz na świat rośnie. Ileż tam człowiek dokonał przeobrażeń?

Miałby się sam tylko nie zmienić? Nie zaprzestać tych okrutnych walk?

tego wzajemnego wyrzynania się, nietolerancji, nieszanowania poglądów

Na obecnym etapie człowieka można użyć jedynie mechanicznie, w swojej masie.

Narzucić mu swoją wolę. Nie zgadzam się z tym.

Tylko człowiek, nie masa, żywy, pojedynczy, realny człowiek jest źródłem

wszystkiego. Bo tylko w żywym człowieku powstają zjawiska społeczne, narodowe,

religijne.

Olesz, przecież największą rewolucją socjalizmu jest to, że powiedział nie

interes, nie pieniądze, nie zysk czy maszyna, a więc wytwory ludzkie.

Ale człowiek ma rządzić życiem.

Wiesz, że i ty tak myślisz.

Olesz!

Dlaczego mi nie dałaś znać, że jesteś chora?

Napisałam nawet list, ale podarłam.

Dlaczego podarłaś?

Nie wiem.

Nie, nie, nie witaj się ze mną i usiądź z daleka, bo się zarazisz.

Tulipany?

O tej porze?

Jakie piękne!

W tej mojej noży tulipany.

Ale to chyba drogie olej. Do czego to podobne?

To kwiatów dla chorych bratowy. Taki zwyczaj.

Nic banalniejszego pod słońcem.

Piękne.

Chyba już niedługo wyjedziesz z Warszawy.

Przez marzec jeszcze chyba zostanę w Warszawie.

Chyba, żeby mnie odwołali na roboty gdzie indziej.

Albo wypadnie wracać do Krakowa w razie wojennych alarmów.

No ale to się jeszcze tej wiosny nie przewiduje.

Likt?

Od Marcina? Co pisze?

Od Marcina.

Marcin to złoty człowiek.

On mój mistrz.

I mój brat.

On mnie zrobił czym jestem.

A wczoraj dostałam list od mamy.

Pisze, że ma kłopoty.

Na tym pamiętowie są długi.

Tyle, że ziemia tam doskonała.

Czarnoziem.

Poza Ukrainą nie ma na świecie dobrej ziemi.

Tam u nas, na Ukrainie, najpospolitszy człowiek jest poetą.

Najliższy śpiewa kartystą.

Najgłupszy prostak myśliciele.

Taka to już ziemia, takie powietrze.

Nie wiem, Oleś, od czego te twoje włosy tak lśnią?

Od złych myśli.

Zaraz jest się.

Co tylko masz mi do powiedzenia?

No cóż, ja wiem.

Jest takich, co umrą, a nie powiedzą.

Czego nie powiedzą?

Kiedy się znów zobaczymy?

Nie wiem.

Do widzenia, Agnicha.

Był ten pan wysoki.

Zostawił karteczkę na biurku.

Ten pan dopiero co wyszedł. Bardzo się śpieszył.

Nagły wyjazd z powodów niezależnych ode mnie. Czekałam blisko godzinę.

Bardzo mi smutno, że nie mogłem się pożegnać, ale mój pociąg odchodzi z

Wilno za trzy kwadranse.

Trzy kwadranse.

Proszę pana, proszę pana, pociąg Lewinno. Gdzie pociąg Lewinno? Z tamtego

Tam? Tak.

Musi się pani spieszyć, bo zaraz odchodzi.

Przepraszam.

Olesz!

Agnika!

Agnika!

Olesz! Agnika!

Olesz!

No, no, no, uważaj!

Odjazd!

Na długo? Na długo!

A potem wprost!

Ojej! Agnicha!

Agnicha, do widzenia!

Pamiętaj o mnie!

Do widzenia, Agnicha!

Jechałem jak w błogim dnie.

Prozbałem się włożyć kapelusz, żeby nie sprofanować śladu.

Nucę w duchu starą piosenkę, której mnie nauczyła matka. Bywaj dziewczę zdrowe,

zaśpiewaj niecenzuralną resztę.

Bywaj dziewczę zdrowe, ojczyzna mnie woła.

I marzę.

Na to przecież mogę sobie pozwolić.

Zniszcz ten list, moja droga, kochana Agno, ale wspomnij mnie choć czasem.

Olesz

My, proszę pani, oboje z Emilką kochamy się.

I rzecz w tym, że chcielibyśmy się pobrać.

Oczywiście, jeżeli się ona pani wyrazi zgodę.

Jeżeli Emilka czuje, że będzie z panem szczęśliwa, to szczęść wam Boże.

Och, mamusiu, będę szczęśliwa.

Będę.

Cieszę się, córeńko, że osiądziesz z mężem w Pamiętowie.

Płacisz Agnieszkę Tomaszka.

I w ten sposób plon życia ojca nie pójdzie na marne.

Tak? Tak, tak, mój kochany. Nie myśl sobie, nie myśl sobie, że tylko ty jeden

jesteś na świecie. Staśko Zarewicz, którego kochałam, jak się dowiedział, że

wychodzę za mąż, przysłał mi ten cudowny list pełen żalów i wymówek. O, to

znaczy, że mnie jeszcze kocha. skoro jest jeszcze o mnie zazdrosny.

Daj mi ten list.

Panie, to nieładnie tak czytać cudze listy. Daj mi ten list. Nie dam.

Daj mi ten list.

Mój kochany, skoro tak chcesz, to powiem ci szczerą prawdę. Ja jeszcze wciąż

kocham Stasinka.

A tak, a tak. I nawet kiedy się z tobą całuję, to mam ciągle jego przed oczami.

Cofnij za słowo. Nie cofnę.

Jeżeli nie cofniesz, to się zastrzelę. A idź, idź, zastrzel się.

Zastrzel się, skoro ci tak życie niemiłe.

Zobaczysz, że się zastrzelę.

Sewuś, Sewuś, wróć.

Wróć, ja żartowałam, słyszysz? Zastrzelę się. Ja go nie kocham.

Zobaczysz, że się zastrzelę. Ja tylko ciebie, ciebie jednego kocham.

Tylko, tylko ciebie, Sewuś.

Sewuś.

Żebyś mi cię nie ważyła więcej spotkań. z tym młodym Bartądem. Ale mamusiu,

przecież ja go kocham. Kochasz go? Tak, przekonałam się, że tylko jego kocham.

Dziś dostałam list od jego matki. Ty posłuchaj, co ona pisze.

Kiedy zobaczyłam, że syn pani Tomaszek, zaczyna od Tomaszka, że syn Tomaszek

zbyt nachalnie asystuje naszej córce Jadwini, uznałam za słuszne wywieźć ją

klasztoru. Teraz posłuchaj, co pisze o tobie.

Zaś co się tyczy zaręczyn naszego Sebunia z panną Emilką, to...

No ja nie mogę tego spokojnie, zupełnie czytać. Po prostu pomaga naznaczy mnie i

ciebie o łapanie w sidła niedoświadczonego chłopca, jak pisze.

Głupia baba.

Ja nic nie mam przeciwko twojemu narzeczonemu, ale nie jest to człowiek z

charakterem, skoro nie potrafił przeciwstawić się swoim rodzicom, a

oszczędził przykrości.

Jeżeli chcesz z nim zrywać, to zrywaj od razu. Kiedy ja wcale nie chcę z nim

zrywać, mamusiu.

Zaraz po wielkiej nocy.

Jednakże jest pewien warunek.

Warunek? A jakiże to warunek?

Matka Sewunia oświadczyła, że pamiętów nie jest czymś dla niego.

Ruina i w dodatku obłożony długami.

I dlatego rodzice Sewunia postanowili postarać się dla niego o jakąś

Mówiąc, że porządna dzierżawa jest lepsza niż byle jaka własność.

Byle jaka własność.

Emilka wychodzi na Wielkanoc za mąż, za tego młodego Bartholda.

Powiedzieli mi, że nie chcą osiąść w pamiętowie.

Wolę pierwszą, lepszą dzierżawę niż byle jaką własność.

Tak mi powiedział mój zięć.

Postanowiłam więc sprzedać pamiętów.

Napisałam w tej sprawie list do Marcinów o ewentualną zgodę i właśnie odpowiedź.

Uważam ten folwark za własność mamy i proszę im rozporządzać, Według własnej

woli. O ile Milka z mężem nie chcą tu osiąść, nie widzę lepszego wyjścia niż

sprzedać.

Przecież Tomaszek i tak roztrwoni wszystko w krótkim czasie. Żądane

plenipotencje prześlimy natychmiast.

Pamiętów uczuciowo związane jest z nami tylko wspomnieniem ojca, ale to

wspomnienie jest w nas i gdziekolwiek pójdziemy, zabierzemy je ze sobą.

Wspomnienie jest w nas.

Tak więc, panie Ludwiku, trzeba będzie sprzedać pamiętów.

Dobrze, że chociaż to nasze mieszkanie nieduże, łatwo utrzymać czystość, nikt

nie błoci, nie śmieci.

Oj, to codzienne borykanie się z wielkim domem na wsi, z gospodarstwem, wieczna

troska o służbę, o świnie, o kury. Tak mnie moja Julko zmęczyły, że nareszcie

teraz spokojnie oddycham.

Albo ciągle deszcze.

Deszcze to znów susze.

Ciągły lęk o plony, wszystkich domowników oprać, napchać brzuchy, żeby

chwili słyszeć, mamo jest.

No niech Nojulka podejdzie do okna.

Każdy z tych przechodniów zasługuje na to, żeby o nim pomówić osobno.

Właściwie dokąd się to wszystko toczy i po co?

Boże mój, gdybym posiadała więcej wiedzy, znała wszystkie tajemnice

nawet wszechświata, na pewno zrozumiałabym to.

Ale żeby posiąść te wiedzy, człowiek musiałby mieć dużo wolnego czasu.

Nie można bez wytchnienia tkwić w szarych, bezbarwnych, monotonnych

życia, a jednocześnie zagłębiać się w rzeczy wiekuiste.

Może kiedyś przyjdą czasy, w których każdy będzie mógł zaspokoić te obydwie

tęsknoty.

Ale nim przyjdą, trzeba się pocieszać, że gdziekolwiek się jest, byleby się

człowiekiem, dźwiga się razem z innymi losy świata.

Mamuśku, mamuśku, kochana, to już ostatni rachunek. Naprawdę. To wszystko

za Jadwinią. Ja ją tak strasznie kocham, że nie mogę bez niej żyć.

Ale jak skończę handlówkę, pojadę za nią do Francji.

Zapiszę się na politechnikę, żeby być bliżej niej, a potem tego.

Potem się pobierzemy i będę człowiekiem jak należy.

Mamuśku, proszę cię, zapłać ten ostatni raz.

Ile wynosi ten rachunek?

To trzeba razem.

Ten i jeszcze kilka dawnych.

Ojej. Synu, nie zabijaj mnie.

Ile się tego długu uzbierało?

Nie wiem, uzbierało się tylko kilkaset rubli.

Pieniędzy majątkowych nie ruszę.

To krwawice naszego ojca, to dla mnie świętość.

Ale mamuśku, mamuśka ma jeszcze trochę tego, no biżuterii.

No przecież to już jest mamusie niepotrzebne.

Można by tego sprzedać.

Mam kupca, Basiu, na tę broszkę.

A co to takiego?

Przepraszam na chwilę. To polikon.

To jest, chciałam powiedzieć, polifon.

Tego, proszę pani, w Warszawie nawet nie mają. Ja sprowadzam wprost z Wiednia.

To nowość, nowość.

Radzę się zastanowić.

Basiu, nie dobrze robisz, pozbywając się tak cennej rzeczy.

Ta broszka jest wyjątkowo piękna. Mam pewną terminową sprawę. Potrzebne mi są

pieniądze natychmiast.

Wiem. Długi Tomaszka.

Ja na twoim miejscu ogłosiłabym w gazecie kalinieckiej, że za długi mojego

Tomasza Niechcica, nie odpowiadam. Podpis Barbara Niechcic, kropka. A ja

wierzę, że pewnego dnia zdołam odmienić to lekko myślne serce.

A może mamuchna się jednak namyśli i pojedzie z nami do Zabłota?

Tam jest teraz tak pięknie. Zdechciów wszystko odnowił. Po prostu bombonierka.

Nie zostanę w Kalinku.

Takie mam bezwzględne sumienia, że zostawiamy mamusię tutaj samą w tym

zakurzonym mieście. No, nie zostaje przecież na Puszkowie, mamu. Strzeńskich

kreglarski obiecał mnie odwiedzać. Agnieszka przyjeżdża kwietnia. Poza tym

Jankę. Proszę zajmować miejsca w przedziałach. Mamusiu. Proszę zajmować

w przedziałach. Do widzenia. Do widzenia.

Synku.

Opiekuj się nim, Emilko. On potrzebuje dużo serca. Dobrze, mamusiu.

Do widzenia, mamusiu. Do widzenia, mamusiu.

Do widzenia.

Do widzenia.