Original subtitles

Niech ciszą!

Cisza!

Cisza! Cisza!

Dziękuję wielmożnej pani i wielmożnemu panu, że nie pogardziliście skromnym

poczęstunkiem, no i żeście chcieli do nas przyjść.

Dziękuję za wszystko dobre, a już najwięcej za błogosławieństwo.

Niech państwu Bóg wynagrodzi, żeście chcieli mnie, sierocie, ojcować.

Daj wam Boże. Daj wam Boże, żebyście byli w sensie.

Trochę. No to zostańcie tylko pilnować mi Tomaszka, żeby się znowu nie upił.

Tatusiu.

Zobaczcie, co ja...

Nie mówię, że ty nam wstyd przynosisz.

Jak ty się tych ludzi nie wstydzisz? Ja nie wiem, dlaczego mama znowu chce ode

mnie. Wszyscy piją, jak jest wesele.

A oni mnie wcale nie mają za nic.

Oni mnie bardziej lubią od was wszystkich.

Mamo, ja... Agnissiu, obiecałaś mi, że go przypilnujesz. Co za wstyd.

Co za wstyd.

Mamo... On ginie. On po prostu ginie. Co robić, córko?

Mamo... Jedyna moja, co robić.

Może z księdzem Komodzińskim porozmawiać, co?

Mamo, ja bym... Ja bym nie wywlekała przed obcymi ludźmi sprawy Tomaszka.

Skąd mama wie, jak jest przy bliższym poznaniu ten ksiądz?

Dzień dobry. Dzień dobry.

No, wal pan śmiało, panie Olczak.

No, ale jakoś nie mam odwagi się wypowiedzieć.

Ale wesele na wsi, jak to się mówi, bez poprawin, no to znaczy się jak

niewesele. No i tego... Krótko mówiąc, Basiu, pan Olczak z drużbami przyszli

prosić na poprawiny.

Ja nie pójdę. Ja wiem.

Wielmożna pani gniewa się na nas.

Znaczy się względem panicza Tomaszka.

Prawda. Przyznaję. Nie upilnowało się i podlał się.

Przyznaję. Znaczy się, że... Ale to nie o to chodzi, panie Olczak. Tylko my z

mężem naprawdę nie możemy pójść.

Spodziewamy się księdza, proszę wielmożnej pani.

Znaczy się... A to będzie dla nas wstyd, jeżeli...

Przy gościu nie będzie nikogo ze dworu.

Będzie wstyd.

Mamo, myślę, że będzie najlepiej, jeżeli pójdziemy obie z Emilką, dobrze?

Co ty o tym sądzisz?

Uważam, że powinny pójść, skoro my nie możemy.

Bo my naprawdę nie możemy, pani Olczyk.

Dziękuję wielmożnej pani.

Dziękuję wielmożnemu panu. Dziękuję.

Bardzo.

Emilka!

Emilka!

Chodź. Gdybyście na tych poprawinach spotkały księdza Komodzińskiego, to

zaproście go do nas na podwieczorek. Dobrze mam.

Moje najdroższe, kochane, idźcie i dobrze się bawcie.

Chodź.

Tak nic jeszcze nie, to tak przyjemnie.

Proszę księdza proboszcza i wielmożną panienkę do tamtej izby.

Zaparzyłam świeżą herbatkę.

Rozdrzeję dobrodzieja. Bóg dał prać gospodyni, ale na mnie już czas ku domu.

Proszę księdza, zapomniałam, że rodzice też proszą na podwieczorek. Ja wywołam

Emilkę i pójdziemy razem.

Emilka! Dziękuję, ale może innym.

Może innym razem wpadnę do państwa.

Proszę powiedzieć rodzicom, że nie mogę.

Ale coś nie zrób.

Jaka szkoda, że ksiądz odchodzi.

Tomasz, księdzu, trzeba konia zaprzęgać, bo już się nie... Daj ta spokój,

gospodyni, daj ta spokój.

Wolę i z piechotą. Trzeba rozruszać to dziecko, bo bym się za bardzo

Przechadzka dobrze mi zrobiła.

Odprowadzę księdza, można?

Kościół twierdzi, że o ile nie rozważyć, Jak jest twój stosunek do Boga, nie

możesz mieć właściwego stosunku do człowieka.

A wy, w waszych świeckich ideałach, nie dążycie do tego samego, tylko

nie macie myśli przewodniej.

Raz wam się człowiek wydaje wszystkim, to znowu owa społeczność, o której pani

tyle mówiła.

Ksiądz mówi, że społeczność nie jest wszystkim zaraz. I ja tak często myślę.

może jednak dla człowieka jest wszystkim jedyną rzeczywistością?

Bo przecież Bóg, którego tak niezachwianie każe wierzyć. Wiara

siła, która tworzy z nieprawdopodobną płodnością, ale i niszczy. A teraz pani

bluźnisz. Bluźnię?

Więc niech mi ksiądz wytłumaczy.

W kalińcu pod kościołem siedzi istota wielkości rocznego dziecka.

Kretyn, poklaka, nie widzi, nie mówi, nie słyszy. Zamiast twarzy jedna zbita

masa.

Kładzie mu się groszaki na rękę, taką jak dłoń embriona czy niemowlęcia.

Czym to jest świetne nauki o nieśmiertelnej duszy? Jak oświecić ten

boską? Jak zbawić? Jak potępić?

Spójrz no, pani, na te wierzby nad drogą. Twój własny ojciec takim czuby

ponacinał. I patrz, jak nienaturalnie odrosły.

Czy to nie kaleki nieszczęsne wobec zdrowej wierzby, a psują życi krajobraz?

Wydają ci się po kraku upośledzoną.

A twój ojciec nie ze złości im to uczynił.

Jeno dla wyższego celu, żeby zboża nie zacienialy, które tu aż do nich

A wy patrzycie na te wierzby i nie kaleki w nich widzicie. Jeno osobliwe

piękno i pożyteczność.

Malujecie je, opiewacie w wierszach.

Wiecie czym jest ów podkościelny kaleka?

Jak wygląda w oczach tworzącej myśli Boga?

I czy my jesteśmy w jego zamiarach, gdy nas tak ponacina i pokaleczy?

E, co tu gadać?

Zamilknąć by wypadalo i skierić głowę w pokorze.

Już chyba wrócę do domu.

Ksiądz pewnie myśli.

że jestem heretyczka.

Zgubiona, potępiona.

Nie, moje dziecko.

Myślę, że Pan Bóg spogląda na Ciebie i cieszy się.

No to kłaniaj się rodzicom i kiedy mnie wspomnisz, to nie wspominaj źle.

Niech Cię Pan Bóg ma w Twojej opiece.

Ksiądz Komodziński nie żyje.

Zabalenie płuc, które starał się przechodzić, piorunem wyprawiło go na

świat.

Musiał mieć słabe serce. Pamiętam, zawsze mu było zimno.

O już, to nasza parafia to nie ma szczęścia do proboszczów.

Raz dostaliśmy dobrego, to się nie szanował i zamęczył się na śmierć.

Ale dobrzy ludzie nigdy się nie szanują.

Tak jakby nie byli stworzeni dla tego świata.

Zobacz.

Gdzie nie rzucić okiem, wszędzie piszą o burzach i cyflonach.

Nad całym światem szaleją.

Coraz częściej pisze się o końcu świata, o jakiejś tam wielkiej wojnie.

A!

Bliskie są do Agniewki.

Jesienią znowu przyjeżdża do kraju.

Postanowiłem wydrenować Serbinów.

Czworaki ludziom pobudowałem, teraz pora na drewno.

Basiu, jutro pojadę do Kalińca. Pojadę do Kalińca i wejdę w kontakt z

przedsiębiorstwem melioracyjnym Baścika.

Co o tym sądzisz?

To ja wiem.

Rób jak uważasz.

Mnie się ten Baścik nie podoba. Musi mieć polipa w nosie. Coś zawsze ma

zębę.

Dzień dobry.

Witamy, witamy.

Panie Niechcic, biuro moje dostało zamówienie na ostatni posiadany zapas

Jeżeli pan się nie zdecyduje natychmiast, następny transport będzie

Bo z powodu strajków ceny uległy zmianie.

Szanowny panie, wszystko idzie w górę. Ludzie znów zaczynają gadać o wojnie.

Co dzisiaj to nasze, co jutro, to nie wiadomo.

Proszę o 10 dni zwłoki, panie baj. Tak?

Lada dzień spodziewam się listu od pana Dolnickiego.

No tak, oczywiście, oczywiście.

Co się stało?

Tomaszek wrócił z Warszawy, nie zdał do następnej klasy.

Świadectwo ma fatalne.

Przyjechał z nim Jerzmanowski.

Wiesz ten, no wiesz ten zięć Lucjana Kocieła.

Zaprowadził go do stajni, pokazuje mu konie i zierbaki.

Jego już nic nie zmieni.

Może dopiero moja śmierć go poruszy.

Bogumił, co ty?

No to tu, dajcie mi go na praktykę.

Wezmę go do warsztatów kolejowych, a potem sadzę na węglarkę i niech się uczy

masynisty. To pomoka praktyki, ten i teorie zrozumie. No cóż, moi drodzy, ja

brałem dwóję w szkole, a teraz jestem wcale do rzeczy kolejarzem. No to

ja go mogę wziąć do drenowania i wtedy będzie miał najlepszą praktykę.

Kiedy wszyscy moi koledzy podostawali praktyki w fabrykach i na kolejach.

Tylko, że szkoła jest głupia, tatuś.

Wszystko ułatwia tylko dobrym uczniom, a powinno być odwrotnie.

Ale ja pokażę tym wszystkim po tej praktyce u pana Jerzmanowskiego. Mam w

projekt zbudowania nowego typu lokomotywy. A kiedy przedstawię go po

szkole, wtedy dopiero się okaże, kto był w niej dobrym uczniem, a kto nie.

Tak właśnie, będzie tak samo jak z jarostami.

Bo nie wiem, czy pan wie, że dwa lata temu chciał nas w jarostach osadzić.

W tych samych jarostach.

Co to jej niechci co by po powstaniu stracili. A zobaczy mama, że ja was

w tych jarostach.

Szalona pałka. No ale ma chłop fantazję. Lubię takich.

Dlaczego Daleniecki nie odpowiada na listy?

Ja nie wiem. Zawsze odpowiadał szybko.

Po co ty się tak śpieszyłeś z tymi planami? Przecież on gotów się nie

Będzie się awanturował o wydatek. Zobaczysz, jeszcze ty będziesz

winien. Co to znaczy nie zgodzić? Ja niech spróbuję.

W takim razie ja umywam ręce od wszystkiego i rzucam serbinów. Niech

kogoś na moje miejsce.

Ja z drenowania nie zrezygnuję.

A Paryż jak milczał, tak milczy.

Niedobrze, Basiu.

Na dalsze wzrośnięcie ich ceny, przeciwnie, należy się spodziewać, że

Szczegóły pozostają, dosłownie mówię, nad tym poważaniem andermocz.

Matko boska.

Bogumił, Bogumił, chodź, no, czytaj, no, ty od tego miejsca, to jest

przywójostwo. Zobacz, co on pisze.

Przywójostwo nie sprzedaliby.

Swoich placów na Oczkowie nadarza się sposobność zbycia ich na dość

warunkach, zwłaszcza, że jak się zdaje, nie ma widoków na dalsze wzrośnięcie ich

ceny. Przeciwnie należy się spodziewać, że spadną.

Szczegóły pozostają do ustnego omówienia w Kalincu z poważaniem Anselm

Ostrzyński.

No?

Co?

No co ty na to?

Aha, prawdę mówiąc, ja już zapomniałem o tych placach.

Moja matka w twoim wieku nosiła już czepek. To jest, uważasz, to jest,

bezczelność, żeby się tak ubierać, kiedy się będzie niedługo babką. Daniu,

nudzisz mnie.

Cudownie, żeście przyjechali.

Anselm zaręczył się.

Ślub odbędzie się tego lata.

Państwo młodzi zamieszkają w Kalinicu. To właśnie kapelusz na ich ślub.

Twarzowy, prawda, Basiu?

Anselmo otrzymał koncesję na budowę fabryki maszyn i przyrządów młyńskich. W

związku z tym zamierza nabyć od was wasze plasy.

Mogę ofiarować 9 tysięcy rubli.

Jeżeli ciocia uważa, że suma jest za niska.

Nie, ale skądże znowu? Zresztą ty wiesz najlepiej.

Prawda, Boguniu?

No, oczywiście.

Narzeczona Anzelma pochodzi z dobrej, ale biednej rodziny. Bez posagu, moja

droga. Bez posagu.

Bogatej żony szuka ten, kto chce pieniądze tracić, a ja muszę je

Moja żona musi być zdrowa, inteligentna, ładna i moja.

Akt kupna -sprzedaży placów pomiędzy Bogumiłem Niechcicem z Serbinowa,

a Anzelmem Ostrzeńskim zamieszkałem w Kalińcu.

Proszę tu wszędzie poprawić pomiędzy panem Bogumiłem i panem Anselmem. Tak

panie rejencie, tak jest.

Mówią, że podobno Austria tak dąży do wojny z Rosją.

A nie, nie, nie. To Niemcy prą wszystkich do wojny. Niemcom potrzebne

kolonie. I myślą, że o ile zakotują w Europie, to zyskają coś w Afryce albo i

Azji.

No a jak się już zaczęło od Turcji, to się na byle czym nie skończy.

Bo słowiańskie narody na Balkanach... Czytałem gdzieś, że Turcja to beczka

prochu, na której dyplomaci palą fajkę pokoju.

Proszę, gotowe, panie rejencie.

Proszę panów do podpisu.

Ogromnie jestem szczęśliwy, ciociu, że wujostwo raz przecież zrobili dobry

interes.

Czas już był na to.

Jeszcze tylko dwa dni mogę czekać, panie Niechcic.

Ja nie mam pojęcia skąd ta zwłoka.

Dzisiaj wysłałem depeszę z opłaconą odpowiedzią, no i... Tak, a słyszał pan,

jaki wspaniały interes zrobił młody Ostrzyński na tych placach?

Miał niby budować fabrykę maszyn, a tymczasem panie sprzedał cały teren

spółce drzewnej. I to jak sprzedał? Sto za sto!

Pan Ostrzyński to kombinator.

Skupił zawczasu placę od innych posiadaczy i tym sposobem zagarnął, co

mogło przypaść.

Dobre, co?

Przecież ja zawsze mówiłam, że Anselm to człowiek niepewny.

On nas po prostu okpił.

Właściwie to sprawę można byłoby mu wytoczyć.

Można mu wytoczyć sprawę i żądać zwrotu nadwyżki, którą sobie chytrze

przewłaszczył.

A ja myślę, Basiu, że on nie wiedział, że osiągnie za tę pracę takie zyski.

Tak myślisz?

Ty masz rację.

Ty masz rację. On nam zaproponuje podział niespodziewanych zysków.

Basiu!

Adresa dnie znanej, Lidty Pańskiej odesłałem, Bonar.

Coś takiego.

No, no i co robić?

Dziś mija ostatni termin u Baścika.

Trzeba się decydować.

Albo zrezygnować ze wszystkiego, albo jechać, podpisać umowę, dać zadatek i

zaryzykować. O nie, ryzykować? Jezus Maria, nie radzę. Żadnego ryzyka nie ma,

się na pewno zgodzi.

Jadę do Kalinica.

Jakbyś spotkał gdzie tego Anselma, to powiedz mu parę słów do słuchu, niech

przynajmniej wie, co ludzie o nim myślą. Masz rację, Basiu.

Powiem mu parę słów rozsądnych i wie, co oni myślą.

Zaczynamy od białolęki w stronę kościoła, do gościńca, a dalej za

Panie Baścik!

Panie Baścik, podpisuję umowę!

O, nareszcie!

Kto prędko robi, dwa razy robi. Co, depeszka wreszcie przyszła?

Przyszła. Kiedy nam to nawet było niepotrzebne? Podpis i nazwisko pana

wystarczy nam. Paryż niepotrzebny, bo my wiemy, kto to jest pan Niechcic.

Nie mam racji. Aha, więc za dateczek, tak jak mówiliśmy.

Tak, najdalej jutro wpłacimy. Dziesięć tysięcy.

Podpis pana Niechcica to dla nas wektel. Dziewięć tysięcy, pani Baścin.

Dziewięć? Niech będzie dziewięć. Termin wpłaty najdalej jutro. Oczywiście.

Pana zelmy w domu?

Pan Janusz jest skonający.

Proszę, niech pan zdejmie płaszcz i wejdzie Antoniowo. Naprawdę stan jest

beznadziejny?

Meningitin. Skąd się to wzięło?

Zapalenie opon mózgowych.

Oczy powikłania po anginie. Za wcześnie wstał. Nastąpiła decydywa.

Na szczęście w tym stanie to już nie jest zaraźliwe.

Proszę, proszę.

Była jestem zupełnie sama.

Nie truć mnie.

Pan Michasiu, opanuj się. Zostaw Pana Bogu miła. Coś to znowu zawieszanie się

szczycie. Nie ma żadnej nadziei. Męczy się biedak strasznie.

A wieża mzylna?

Jemu interesy nie dają chwili spokoju. Ma tyle na głowie. I urządza mieszkanie.

Musiał iść, bo przywieźli meble. A też nie spał tej nocy.

Daj receptę Antoniowej. Niech pośle kogoś do apteki.

Może nie dać ja się tym zajmem. Muszę być w mieście.

Mam tam pewną sprawę.

Michasiu.

Rany boskie, rany boskie. Michasiu, tego nie przytrzymaj.

Nie można by coś zrobić, żeby to przestało.

Możemy wezwać drugiego lekarza.

A co ja panu zrobię?

Lepiej by pan uknógł i pomodlił się lekkiejsze skonanie.

Przyniosłem lekarstwo.

Cicho, cicho!

Michasia wreszcie zasnęła.

Anselm także się położył tak, że nie ma kto siedzieć przy Januszu.

Drogi panie Bułgimile, niech pan do niego idzie, bo słyszę, że jęczy.

Ciągle powtarzałem, żeby go wysłali do szpitala. No przecież po to są szpitale

higiena, prawda?

Nie rozumiem tych oświetlnych przesprzątów drogi, panie Bogumile.

niego idzie.

Panie doktorze, czy to długo jeszcze może potrwać?

Owszem, to jeszcze może potrwać jakiś czas.

Chyba teglarki przyjechały.

Przynieśli kwiaty dla pana Janusza od pana teglarskiego.

Przed dwoma godzinami wróciłem z Warszawy.

Może wezwać innych lekarzy. Wiem, może konsylium.

Samochód czeka na dyspozycję.

Ta nie jest beznadziejna.

Ale to może jeszcze długo potrwać.

Pojadę do domu, zawiadomić Basię i postaram się zaraz wrócić. Niech pan

zostanie, niech pan zostanie. Nawet pan nie wie, jak mi pan dodaje odwagi.

Kiedy my tutaj idziemy razem z Basią, jak najszybciej.

Pani, pani, czy to wszystko...

Micha się nie zabije?

Panie szwagrze, przecież to pański syn umiera.

Tak mi dziwnie dobrze.

Nic mnie nie boli.

No i powiedz, gdzie jest ta dusza, w którą tak

jest?

Nie było jeszcze jej we mnie.

Paradańczyków?

Zabiegów?

Przywróciło mi trochę tej duszy.

Po prostu kwestia procesu.

Procesu chemicznych licencji.

To tak, jakbyś powiedział, że... że nie ma słońca.

Ja wiem.

Zabiłem Celinę.

Jeżeli jest to wótre, dusza, to nie to, co mówisz.

Tylko, że taki chory mogę uniezależnić się,

cześć i trzymać stanowiska.

Taki jestem.

Ustnął.

A meble, synusiu, dobrze się przedstawiają?

O, jesteś.

Pierwszy raz mi się zdarza, Basiu, bym nie dostał pieniędzy na zawołanie. W

trzech miejscach mnie zwiedli.

Tarn muter obiecał dać gotówkę, a konto zboża w krewiu szelma.

Dał na tydzień.

Przestanę z nim handlować.

Co robisz?

Do jutra muszę wpłacić za datek u Baścika, dałem słowo.

Co robić?

Po co masz chodzić i prosić? Niech sąda ci to mniej.

Przecież mamy swoje pieniądze w banku. Weźmiesz, dasz Baścikowi i za dwa

tygodnie sobie odbierzemy.

Nie boisz się ryzykować?

Nie chcę, żeby się dłużej gryzł.

Drenowaniem.

Zresztą co to za ryzyko, mój drogi?

Tatusiu!

Tatusiu! Trzyset list od pana Dalenieckiego. Leży tam na biurku. Z

Co tobie?

Palenicki sprzedał Serbinów.

Uprzejmie donoszę o sprzedaży majątku Serbinów. Wstępna umowa między mną a

Mowruckim już została podpisana.

Ale tu jest wyraźnie napisane.

Wszelkie wydatki inwestycyjne przekraczające sumę 3000 rubli mogą być

podejmowane za zgodą i wiedzą właściciela. To jest tu wymienione w

trzecim jako jeden z warunków. A pan wypłaca olbrzymią sumę na drenowanie,

wymaga pożyczki hipotecznej?

Do czego to było potrzebne?

Jak to, do czego to było potrzebne?

Ja paryskimi perfumami się nie perfumuję, tylko świerdzę gnojem, bo w

grzebie. Ja jeden wiem, co tej ziemi potrzeba i co zrobiłem.

Zapomniał pan, że ja orzekam, co dobre, a co nie.

Ja i kontrakt.

Był między nami drugi kontrakt, niepisany, który pozostawał mi swobodę

działania. Ale pan tej swobody nadłużył, panie Niechcic.

No i może mi pan zechce wskazać, z czego pan zapłaci te dziewięć tysięcy, bo ja

nie mogę znaleźć.

Te dziewięć tysięcy wydarłem żonie i dzieciom.

Wszystko, co mamy, zaryzykowałem dla tego gruntu. Zaryzykowałem i straciłem

przez to, że pan potajemnie handluje ludzkim losem.

Przecież myśmy tylko dla chleba poszli na służbę do takiego człowieka jak

Daleniecki.

Piękne maniery, sprytny łeb.

Od spodem champ.

Jaki on jest, to jest, ale on ma serbinę.

A dla mnie serbinów to więcej niż chleb.

Ja... Ja nie wyobrażam sobie.

Nie wyobrażam sobie miejsca dla nas gdzie indziej. W ogóle co ty mówisz?

Co ty mówisz? Przecież życie jest wszędzie.

Sami to zawsze mówiłeś.

Wielu rzeczy.

Będziemy żyć.

Musimy żyć.

Wiesz, wtedy, kiedy się zobaczyłem po raz pierwszy w tym świecącym staniczku.

No, u ładów.

Pomyślałem sobie, że chcę z tobą żyć aż do śmierci.

Dobra jesteś na ciężkie godziny.

Jesteś kochająca nawet wtedy, kiedy nie kochasz.

Nie, to nieprawda.

Nigdy właściwie kochać nie umiałam. Na żadne godziny nie jestem dobra.

Zatruwałam ci całe życie.

Nigdy cię w niczym nie podtrzymałam, nie posieszyłam.

Aż dziwne, że mogłeś wytrzymać ze mną przez tyle lat.

Czyż można przestać kochać niebo i ziemię tylko dlatego, że bywa niepogoda?

Mamusiu, tatusiu, ktoś do nas jedzie!

A cóż to za tyczka chmielu?

Niedalennie. Niedaleniecka to ma już chyba sześćdziesiątka, a to jest

młoda kobieta.

Może poprosimy państwa do salonu? Do salonu! Do salonu!

Jestem Obródzki. To ja jestem właśnie tym nazwiską Serbinowa. Strasznie

przepraszam, żeśmy się dotąd z panem nie poznali. To moja wina, ale ja to

wszystko wyjaśnię i pani przebaczy.

Przepraszam. Czy przygotował pan wszystkie księgi majątkowe? Słyszcie, są

kancelarii.

Wobec tego przejdźmy od razu do interesów.

Proszę bardzo.

Może herbaty przygotuję, co?

Proszę? Może herbaty? Nie, nie, nie.

Ależ ona piękna.

Pierwszy raz widzę, żeby kobieta w jej wieku tak wyglądała. Przecież ona jest

jakieś osiem lat ode mnie starsza, a pięć to już na pewno.

Wychowana w dobrobycie i nieróbstwie.

Ale co za gust.

Ubrana znakomicie.

Jakie ładne kwiaty.

Pani lubi kwiaty? Bardzo.

Ja bardzo, bardzo.

A to córeczka. Tak.

Jak ładna córeczka.

Mąż remisji niech się idzie. My bardzo dziękować pana za tyle lata.

Moja mąż mówi o nieporozumieniu.

Nie ma żadnego nieporozumienia.

Państwo dostać wszystko, co należy.

Ziemia, pensja, tu.

Państwo dostać zaraz cała suma.

Ziemia. I ziemia.

Ile państwo potrzebuje ziemia?

Dwie włóki?

Trzy włóki?

Rzeczenie mojej żony jest, aby państwo oprócz normalnego odszkodowania

dwie włóki ziemi jako gratulacje za długoletnią, ciężką pracę.

Żadnych darów.

Jesteśmy państwu szalenie zobowiązani, ale nie.

Nie ma żadna szkoda.

Panie Bogumile, czy wolno tak mówić?

Panie Bogumile, pan jest tu gospodarzem, ale co się tyczy pańskiego dobra, to my

będziemy już myśleć i porozumiemy się.

Porozumiemy się.

Panie Bogumile, błagam, niech pan zechce mi uwierzyć, że tu w Serbinowie jest

pan nadal gospodarzem.

Nadal. Panu, panu jedynie zawdzięczamy, że nie wyjeżdżałem z Serbinowa z

torbami, ale jeżeli by pan miał z własnej kieszeni, to ja nigdy... Ale

słowo, że wziął to na siebie pan Daleniecki.

Prawdą jest, że nie dałbym mu z tego tak prędko się wykręcić. Znam go i wiem, że

jest krętacz i bez serca. Zresztą to ona, ona postawiła warunek.

Jedno tylko mnie zasmuta teraz.

Kiedy pana poznałem, Żerugu jest miejsca takiego jak pan człowieka. Dlatego

proszę, proszę, niech pan weźmie... Niech pan rozważy jeszcze raz moją

propozycję. Niech pan u mnie zostanie na takich samych warunkach jak u

Dalanieckiego. Nie, nie.

Ja w Sorbinowie już nie zostanę.

Mój czas już minął.

Ale cieszę się, że pan to obejmie.

To tak, jakbym tu zostawił swojego syna.

No cóż, ja... Ja to jestem, proszę pana, taki sobie kiepski wariat.

Ale, ale błagam, niech pan się jeszcze zastanowi. Bardzo proszę.

Przecież, no przecież, niech pan tu spojrzy. Przecież pan zna te pola, te

Pan nie może stąd odejść.

Wczoraj, kiedy brodziliśmy po polach, Obródzki zaproponował mi, żebym został

z nim w Serbinowie.

Na dotychczasowych warunkach.

No i co ty na to?

Odmówiłem. Bo we dwóch nie mielibyśmy tutaj co robić.

No tak.

Wiesz, Owrócki wyliczył mi, że należy nam się więcej, niż mogliśmy się tego

spodziewać.

Utrzymuję na przykład, że po dwudziestu paru latach nieprzerwanej pracy mamy

prawo do procentu od przyrostu majątku.

Niemożliwe.

Dlatego poddał Dalenicki projekt tych dwóch włók.

Możemy je dostać w ziemi albo w gotówce.

Tego się nie spodziewałam.

Powiedziałem mu, że się zastanowię.

Żal mi odrywać od Serbinowa te dwie włóki, a znowu zamienić na pieniądze to

jakbym...

Sprzedał pan coś żywego i bliskiego.

A może zrzec się?

Zrzec się?

Zrzec się czegoś, co nam się słusznie należy? Przecież to nie jest żadna

darowizna, której należy się wstydzić.

Ja myślę, że ten Owrócki na zakończenie przemówił do rozumu temu, by szałkowi i

sumienie go ruszyło.

A ja myślę, Basiu, że Owrócki wcale nie przekonał Dalenieckiego.

Tylko, że Owrócki chce wypłacić wszystko z własnej kieszeni.

I to mnie gnębi, bo ja się na to nigdy nie zgodzę.

Ja nie rozumiem, mój drogi, dlaczego ty od godziny siedzisz i zastanawiasz się,

z jakiej kieszeni będą płacić swoje zobowiązania ci, co handlują z

Czy to nie wszystko jedno z jakiej?

Że ty pomyślałaś przez chwilę nad latami życia, które tu zmarnowałeś.

Zmarnowałeś!

Roztroniłeś po polach buraczanych, w chlebach, w stajniach, w oborach i po

Po co?

Żeby nabijać kabzę Dalenickiemu.

Panie Bogumile kochany, jak panu wiadomo, już od dłuższego czasu

pamiętów. Kroję, szarpię na kawałki.

I dzisiaj...

kiedy doszły nas wieści o hultajstwie tego uperfumowanego Lajda Kasparyża,

pomyśleliśmy z Ksawunią, aby wam zaproponować kupno dworu, ogrodu i

pamiętowa. Jest tego w sumie trzy włóki. Nie chcę drogo, bo wiem, w czyje ręce

to oddaję. Dwadzieścia tysięcy rubli.

Wniesiecie mi gotówką, ile możecie. A co do reszty, Ksawunia, będąc teraz

dziedziczką pamiętowa, godzi się rozłożyć na tyle rat, Ile wam potrzeba?

Proszę pani.

Proszę pani, przyszła Olka Chrobotówna i chce się musowo z panią zobaczyć.

Chrobotówna czego na tutaj szuka? Mówi, że ma wiadomości od Tomaszka. Od

Tomaszka?

Mój ojca i syna, przecież Tomaszek jest u Jarzmanowskich.

Pan Tomaszek jest w Pogórzu na wapiennikach.

Ja też tam teraz robię.

A co on tam robi w tych wapiennikach?

On nic nie robi, tak sobie chodzi.

Przychodzi do tych wapienników i powiada, że się z państwem pogniewał.

Tym drugim państwem też się pogniewał.

Niech pani go stamtąd zabierze.

Jakby się z panem Tomaszkiem miał zrobić co złego, to znowu byłoby na mnie.

Jezus Maria, zabierze się Tomaszka, tylko jak tam trafić?

Trzeba jechać na budy, a potem zapytać o wapienniki.

Ja tam będę stała przy piecach i pokażę wielmożnej pani, gdzie szukać pana

Tomaszka.

Myślałam, że pani nie przyjdzie.

Gdzie Tomaszek?

Niedaleko. Zaprowadzę panią do piwo.

Gdzie? Dokąd?

My do pieców.

Tą panią.

To jest pani Niechcic, matka Tomaszka. No weź szczeniaka, bo jak nie, to kości

po lamie. Nie bądź głupi.

To mój narzecony.

Ciągle mnie spiekuje.

Zazdrosny o pana Tomaszka.

On nas jeszcze kiedyś pozabija.

Niech pani poczeka. Zaraz się dowiem, gdzie on jest.

Nie widzieliście Tomasza?

Jest tam, w starym piecu.

Już wiem.

Dawaj cudzibkę pod waleta. Niech ma.

Syn takiego ojca.

Syn takiego ojca z karciarzami.

Mąsia?

Mamusia, tu?

Tak, mamusia, tu. Czego? To już oczy wytrzeszczasz.

Do domu!

Do domu!

Dlaczego, Jerzmanos, ty nic nam nie donieścisz, że od nich wyjechałeś?

Przecież ja tego, ja pisałem.

No czego mamusia chce ode mnie? Ja nic nie zrobiłem, zostawcie mnie w pokoju.

nigdy nic nie robisz. No to po co te awantury?

Ja nic nie robię, ja tu jestem u kolegi na praktyce. A, na praktyce. Tak, jego

ojciec jest właścicielem wapienników. Tak, właśnie widziałam tę praktykę.

nie tylko mam się idzie do kantoru i się zapyta. Od jutra miałem zacząć pracę w

kantorze. Ale przecież ja już sobie przypominam, mamuśku kochana. Przecież

Jerzmanowskiemu powiedziałem, że ja jadę do domu. No bo tego, no bo ja jechałem.

Ale wiesz, ale w pociągu to ja spotkałem kolegę i ten... Ja tu zostanę.

Nigdzie nie zostaniesz.

Ty, praktyka w kantorze. Od jutra. Ja już znam te twoje od jutra. Wszystko

zaczynasz od jutra. Jak chcesz pracować, to pracuj tutaj z robotnikami czy

piecasz. No tak, mamusia, woli, że ja bym zwykłym robotnikiem, kiedy mogłem

dostać takie porządne stanowisko w kantorze. Nie zależy mi na tym, w tej

kim będziesz.

Serwinów sprzedany.

Mamusiu, mamusia, żartuję.

Stąd się tu po swoje rzeczy. Pójdziemy razem.

Ale po co, mamusiu, to kawałek drogi. Pójdziemy razem, synu. Mamusia się

nadmęczy, naprawdę.

Widzę, że mama znowu mi nie wierzy, tak? Wy wszyscy mi nie wierzycie.

Ale jeszcze się pokażę, kto mówi prawdę, a kto nie.

Dokąd, synu?

Synku!

Synku, poczekaj!

Synku!

Po co mamusia ze mną przyjechała?

Ja i tak nie pojadę.

To opętanie, synku, to minie.

To minie. Nie męczcie mnie, ja i tak jestem dość nieszczęśliwy.

Wracajmy! Tylko wracajmy.

Chciałam powiedzieć, że aż nie wiem, co mi się robi z żalu.

Przecież to ty lach na życia i teraz tak to nagle wszystko zostawić.

Przecież to niesprawiedliwe.

Moja kałużna.

Moja kałużna serwinów będzie trwać bez nas.

Boguniu, proszę cię, proszę cię, powiedz tym, co na wozach jadą, żeby po

wybojach jechali ostrożnie, bo nam zmarnują wszystko, dobrze? Basiu, już im

mówiłem.

Wasiu, weź ten barometr. O, u ciebie będzie najbezpieczniej.

Walenty!

A potem niech Walenty każe to siano i błoto.

Czy Julka nie pamięta, gdzie myśmy zapakowały wazonik ze strzelcem po babci

ostrzeńskiej? Boję się, że on nam się potłucze, a... Tym kufrzem mi się

A mnie się wydaje, że tam. Proszę sprawdzić, Julko, droga. Natusiu, ja już

jestem spakowana.

Tak się cieszę, że wyjeżdżamy już z Serbinowa.

Basiu, ja tu jeszcze zostanę na noc. Mam tu kilka spraw do załatwienia.

Nie trzeba wytrzymać!

Wolę się przejść z piechotą.

Wyobraź sobie... Wyobraź sobie Basia Owruckiego zamordowali w pociągu, który

wracał z Rosji do Kalinca.

Jezus Maria.

Dlaczego akurat jego spotkał tak okrutny los?

Tak się czuję, jakby ktoś grunt usunął spod nóg.

Panie Boże, świeć nad jego duszą.