Original subtitles

KERNCENTRALE FORSMARK, ZWEDEN

Ik werkte in de kerncentrale van Forsmark, Zweden.

Als je de gecontroleerde zone in wilde...

moest je eerst door een monitor...

die je controleerde op radioactieve deeltjes.

Dat was de normale procedure, maar die ochtend ging het alarm af.

Niemand kon erdoor omdat het alarm steeds afging.

Ik dacht niet dat het echt was...

dus ik vroeg een jongen in de rij of ik z'n schoen mocht lenen...

zodat ik die kon analyseren.

De snelheid waarmee de pieken stijgen zegt iets over de radioactiviteit.

Deze keer schoten ze omhoog.

Het was angstaanjagend.

Het alarm ging af om de centrale te evacueren.

Eerst dachten de Zweden dat er bij hen sprake was van een kernongeval.

Later stelden Zweedse wetenschappers vast...

dat de oorsprong ergens in de Sovjet-Unie lag.

OP 26 APRIL 1986 VOND ER EEN EXPLOSIE PLAATS...

IN DE KERNCENTRALE VAN TSJERNOBYL IN OEKRAÏNE.

Aan de rechterkant, de centrale hal, reactor vier.

Er komen details binnen over het ernstige ongeluk...

in een Sovjet-kerncentrale in Oekraïne.

Hoger, hier. Hou hem hier vast.

Het wordt het ergste kernongeluk in de geschiedenis genoemd.

In een enorme reactor zou een kernsmelting hebben plaatsgevonden.

Men is vooral bang voor de straling, een stille moordenaar.

Blijkbaar blijft die uit Tsjernobyl stromen.

Het kan leiden tot ziekte en de dood.

Een dramatische stijging in dodelijke schildklierkanker...

bij kinderen die zijn blootgesteld aan de radioactieve neerslag.

Hoe langer je leeft, eet en drinkt in besmette gebieden...

hoe meer straling zich in je lichaam ophoopt.

Is het een meltdown? - Daar kan ik nu niets over zeggen.

Reagan was het land uit, maar toen vroeg vicepresident George Bush...

hoe ernstig het reactorongeluk was.

Voor mij als nucleair ingenieur was dit het ergst denkbare ongeluk.

VEERTIG JAAR LATER VERTELLEN OVERLEVENDEN OVER DIE TIJD.

SOMMIGEN VOOR HET EERST.

Er waren ongelooflijke daden van moed en heldhaftigheid...

opoffering en extreem patriottisme.

We verloren onze vrienden, onze buren.

Zoveel jonge mensen stierven.

Hoe kunnen we begrijpen wat er gebeurd is...

als de Sovjets ons niets vertellen?

Dit was een wereldwijde ramp.

Honderden miljoenen mensen wilden weten...

of ze gevaar liepen, of het eten veilig was.

Maar de Sovjets bleven stil.

Dit was een ongecontroleerde kernsmelting.

Ik heb in de afgelopen 40 jaar nooit de kans gehad...

om hier openlijk over te praten.

Een CIA-agent heeft doorgaans weinig met de media te maken.

In 1986 werkte ik als nucleair analist voor de CIA.

Ik was 27 en werkte al vier jaar voor de CIA.

Ik weet nog dat ik op maandag 28 april terugkwam van de lunch.

De Sovjets hadden eindelijk erkend dat er een probleem was.

Er wordt hulp verleend, maar er zijn geen details bekendgemaakt.

Er zou een ongeluk gebeurd zijn in de kerncentrale van Tsjernobyl.

Dat was onheilspellend...

want Tsjernobyl lag verder weg dan we aanvankelijk dachten.

MOSKOU, SOVJET-UNIE

De Zweedse en Deense ambassades hebben gezanten gestuurd...

om de Sovjets te vragen om meer openheid.

Wyatt Andrews, CBS News, Moskou.

De diplomatieke gemeenschap en verslaggevers...

eisten antwoorden van de Sovjet-autoriteiten.

CIA - VOLGENDE AFSLAG RECHTS

We zetten meteen onze middelen in om meer te weten te komen.

We zetten de verkenningssatellieten in...

die lang niet zo alomtegenwoordig waren als nu.

Dus we moesten een reden verzinnen om satellietbeelden te verkrijgen.

We zeiden dat we wilden kijken of er reddingsteams waren en zo.

De volgende ochtend werd onze nucleair analist gebeld...

door de beeldanalisten, die zeiden: De reactor is inderdaad ontploft.

Onze reactie was: 'Nee, dat was gelogen.

Dat gebeurt niet met reactoren.'

Op de beelden was te zien dat het gebouw volledig verwoest was.

Als nucleair ingenieur stond ik paf dat hij zo was ontploft...

en dat de verwoesting zo enorm was.

Zo'n kernexplosie had nooit eerder plaatsgevonden.

Er was nooit eerder zoveel straling vrijgekomen.

Het was afschuwelijk.

De kernreactor wordt geïnstalleerd. Er gaat een nieuwe wereld open.

Sovjetpropaganda drong er al jaren op aan...

dat de nucleaire technologie van de Sovjet-Unie vooraanstaand was.

De bouw van de kerncentrale in Tsjernobyl begon in 1970.

In 1986 waren vier reactoren actief.

Wat ze uniek maakte, was hun enorme omvang.

Ze waren veel groter dan de reactoren in het westen.

Elke reactor produceerde 1000 megawatt aan elektriciteit.

Dat was genoeg om een miljoen moderne huizen van stroom te voorzien.

De centrale lag ten noordwesten van Kiev.

Zo'n 1300 kilometer van Forsmark in Zweden...

waar de straling van het ongeluk voor het eerst werd waargenomen.

Een enorme wolk radioactief materiaal trok over Europa.

We wisten, vanwege de grote afstanden...

en de metingen op die afstanden, dat het om een flinke uitstoot ging.

Het is moeilijk te meten welk effect de radioactieve isotopen...

op je lichaam en gezondheid kunnen hebben.

Zelfs lagere hoeveelheden kunnen jaren later kanker veroorzaken.

ZWEDEN

Ik weet nog ik in de bus zat van Forsmark naar Uppsala...

en kinderen zag spelen.

Ik wilde uitstappen en zeggen dat ze daar niet moesten spelen.

Maar het was geen bus die zomaar stopt.

Niemand wist wat die hoeveelheid straling in de lucht...

met de atmosfeer zou doen, hoe ver de besmetting zich zou verspreiden...

en hoe gevaarlijk dat kon zijn.

In Forsmark spraken we veel met iedereen in de controlekamer.

We dachten vooral:

'Hoe was het om in Tsjernobyl te zijn...

in een kerncentrale die zo'n lot had ondergaan?'

Op de avond van het ongeluk werkte ik als senior turbine control engineer.

Ik was 28 jaar.

IGOR KIRSHENBAUM REACTOROPERATOR

Waarom heb je er nooit over gepraat?

Ik wilde een nieuw leven beginnen.

En wilde niet terug naar het verleden.

25 APRIL 1986 23.30 UUR

TWEE UUR VOOR HET ONGELUK

REACTOR 4 KERNCENTRALE TSJERNOBYL

We kwamen een half uur voor onze dienst op het werk aan.

Ik zat rechts, bij twee turbinebesturingspanelen.

Zodra onze dienst begon, werd een experiment voorbereid.

Reactor vier zou worden gesloten voor routineonderhoud.

De operators grepen die kans aan...

om een lang uitgestelde veiligheidstest uit te voeren.

Ironisch genoeg was het experiment bedoeld...

om de reactorveiligheid te vergroten in het geval van een stroomstoring.

Ze waren een dag voor het ongeluk met het experiment begonnen.

Helaas werd het experiment onderbroken...

omdat er meer elektriciteit nodig was en bleef de reactor langer uit.

Door de vertraging moest de test door de nachtploeg uitgevoerd worden.

Ik wist niet dat er een experiment gepland was.

Niemand had ons iets verteld.

De afdelingschef belde me.

Hij legde uit wat we gingen doen, in welke volgorde.

Igor Kirshenbaum plus nog twee mensen waren verantwoordelijk voor de test.

Aleksandr Akimov, diensthoofd...

en Leonid Toptunov, die de reactor direct bestuurde.

De reactor was zeer instabiel tijdens de uitschakeling.

Toptunov was niet erg ervaren.

Hij maakte de uitschakeling van een kernreactor...

voor het eerst in z'n carrière mee.

Tijdens overgangen, het opstarten en uitschakelen...

renden mensen rond, om het zacht uit te drukken.

De spanning was voelbaar.

Ze waren moe en wilden het af krijgen.

Ze kregen niet vaak de kans om zoiets te doen.

De hoogste baas in de kamer was Anatoly Dyatlov.

Hij was plaatsvervangend hoofdingenieur voor de hele centrale.

Er waren meningsverschillen over het testprotocol.

De test was zo lang uitgesteld...

dat een deel van het team dreigde te vertrekken.

Dyatlov, die nooit een goed humeur had...

was al bijna 24 uur wakker.

Het laatste wat Dyatlov tegen Akimov zei, was:

'Waar wacht je op?'

Ik kreeg het bevel om te starten.

Ik drukte op de stopknop...

om de generator van het stroomnet te halen.

Als laatste stap drukte Toptunov op de AZ-5-knop...

om de reactor uit te schakelen.

Er klonk een vreselijk kabaal.

Er was iets gebeurd. Maar niemand wist wat.

ALEXEI MOSKALENKO POLITIE-INSPECTEUR

In 1986 was ik 29.

Die avond begonnen we rond de centrale te patrouilleren.

Er was een koelvijver bij de centrale.

We zagen twee stropers netten uitzetten.

Ik moest ze uit het water halen...

dus kleedde ik me uit tot m'n onderbroek.

Ik weet nog dat we 400 meter van de reactor waren.

Net toen we die twee wilden arresteren...

hoorden we achter ons een knal. We draaiden ons om en keken.

Toen klonk er een tweede knal.

Gerommel, stof dat van het plafond dwarrelde.

IGOR KIRSHENBAUM REACTOROPERATOR

Flikkerende lampen.

De noodverlichting ging aan.

Er wervelde een wolk boven ons.

Het regende een soort as.

Het stonk vreselijk.

Op dat moment gingen de waarschuwingslampen aan de muur...

van groen naar rood.

We reden 200 meter en stopten voor de vierde reactor.

Ik zei: God, wat is er van het gebouw over?

Het halve gebouw was verwoest.

01.30 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

In Pripjat?

Hallo? De derde en vierde reactor? - Ja, reactoren drie en vier.

Als gevolg van de explosie? - Ja.

Staat het dak in brand? - Ja, het dak staat in brand.

Er kwamen allerlei berichten binnen.

Er werd iemand naar binnen gedragen die brandwonden had.

Het was Shashenok.

Vladimir Shashenok, die de turbines in de gaten hield...

werd overspoeld met radioactieve stoom.

Hij was nat en kreunde.

Hij werd weggedragen. En hij overleed.

Dyatlov kwam binnen en zei: Ik begrijp niet wat er gebeurd is.

Er was ongetwijfeld verwarring in de controlekamer.

Ze wisten alleen dat er iets mis was, maar niet wat.

Ze geloofden niet dat de reactor vernietigd kon zijn.

De kerncentrale van Tsjernobyl lag om een lange centrale gang,

De vier reactoren stonden op een rij.

Elke reactor had z'n eigen controlekamer.

En elke controlekamer werd van de reactorhal gescheiden...

door vele dikke betonnen muren.

Reactor vier was verwoest, samen met alle sensoren en apparatuur...

die moesten doorgeven wat er in de reactorkern gebeurde.

Dus ze tastten volledig in het duister.

01.34 UUR - MELDKAMER BRANDWEER KIEV, OEKRAÏNE

Wat staat er in brand? - Explosie in de derde reactor.

In het hoofdgebouw, tussen de derde en vierde reactor.

Zijn er nog mensen binnen? - Ja.

Attentie, zet het hele korps in.

PETRO KHMEL BRANDWEERMAN

We begonnen te rijden.

Ik zag het vuur. Het brandde als een kaars.

Er was een lichtzuil die recht omhoog schoot.

PETRO SHAVREY BRANDWEERMAN

De brandweerlieden hadden zoiets nog nooit gezien.

Die vreemde gloed van de kernsmelting.

We reden over de brug en ik zag een gloed.

Yura Khylko zei: Jongens, dit is eenrichtingsverkeer.

Ik vroeg wat hij bedoelde.

Hij zei: Zie je wat er gebeurt? We halen het niet.

Die brandweerlieden zetten hun leven op het spel.

Net als de brandweerlieden bij het World Trade Center.

Ze wisten waar ze aan begonnen, maar deden het toch.

Er was een grote, ronde, zwarte wolk.

We moesten met het team naar het dak van de vierde reactor.

Het gebouw was verwoest.

Hier lag beton, daar grafiet.

Vuur, vlammen.

Het moeilijkste was om de situatie onder controle te krijgen.

We wisten niet aan hoeveel straling we werden blootgesteld.

Straling als ongrijpbare, reukloze en mogelijk dodelijke kracht...

is de onzichtbare vijand.

De engste en dodelijkste vorm van straling zijn gammastralen.

Die gaan door het lichaam als kogels uit een machinegeweer.

Ze verscheuren het lichaam op celniveau en beschadigen het DNA.

Ze kunnen fatale verwondingen veroorzaken, zelfs van grote afstand.

En ze laten zich alleen tegenhouden door dikke platen lood...

of enorme betonblokken.

Direct na het ongeluk straalden delen van de reactor...

duizenden röntgen per uur uit.

Een fatale dosis voor iedereen die in de buurt stond.

We hadden alleen maskers...

om ons te beschermen tegen de rook. Meer niet.

Geen beschermende pakken tegen radioactiviteit.

02.27 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

Tienduizend m2 van het dak staat al in brand.

Als het dak afbrandt, brandt de hele centrale af.

De hele centrale, alle vier de reactoren.

We hebben 30 tot 40 eenheden gestuurd. De hele regio is opgeroepen.

Overal woedde brand.

Ik klom het dak op.

Ik zag dat het dak vol gaten zat. Het was verwoest en trilde.

Ze waren gewapend met water en schuim.

Dat is wat je meeneemt naar een industriebrand.

Duisternis...

rook, brandhaarden, delen van het dak die instorten...

en mannen bedekt met bitumen.

Er was geen tijd om te praten en rond te kijken.

Was het eng?

Hoe bedoel je, eng? Ik moest snel handelen.

Ze riepen: 'Waar zijn de slangen?' Ik kon alleen aan hen denken.

Niet aan hoe eng het was.

'Breng de brandslangen, breng water.' Hoe kon je bang zijn?

De angst kwam later pas.

03.26 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

Er is een gevaar.

Er is een risico op ernstige stralingsziekte.

De stralingsvelden op de daken van de reactorgebouwen...

waren zo intens dat vrijwel meteen...

brandweerlieden symptomen van acute stralingsziekte vertoonden.

Ze waren al aan het overgeven.

Ze zeiden een voor een: Petro, ik voel me rot.

Ik stuurde ze naar beneden en de ambulance nam ze mee.

Mensen in de controlekamer begrepen nog steeds niet helemaal...

wat er precies was gebeurd, zelfs uren na de explosie.

Dyatlov kwam terug van nog een ronde.

Hij zei op rustige toon: Onnodig personeel moet weg.

Later kwam Dyatlov weer bij me langs.

Hij riep: Al het onnodig personeel moet de controlekamer verlaten.

Twintig minuten later arriveerde de hoofdingenieur.

Hij eiste dat er water naar de reactor werd gebracht.

De reactor kreeg geen koelwater. Dat zou een kernsmelting veroorzaken.

Het werd dus een noodzaak om water in de reactor te krijgen

Maar de kleppen van het koelsysteem moesten handmatig worden gekeerd.

Akimov en Toptunov verlieten de controlekamer...

om kranen open te zetten...

en de reactor op andere wijze te koelen.

Ze waren daar heel lang, in die hevige gammastraling.

Ze beseften niet dat wat ze deden tijdverspilling was.

Helaas was de reactor al vernietigd en konden ze niets meer doen.

Akimov en Toptunov waren blootgesteld aan een dodelijke dosis straling.

Ze stierven een paar weken later.

Ze offerden hun leven op om te doen wat ze konden.

Als Dyatlov me niet had weggestuurd, was mij hetzelfde overkomen.

Ik kan dus zeggen dat Dyatlov m'n leven heeft gered.

Op de ochtend van 26 april...

was het vuur op het dak van de reactor geblust.

De brandweer had reactorgebouw drie en de rest van het complex gered.

Ik heb veel bewondering voor die brandweerlieden.

Velen van hen stierven in de dagen en weken daarna.

07.00 UUR 5,5 UUR NA HET ONGELUK

Om 07.00 uur was het alarm afgegaan.

Iedereen was van het dak gekomen.

Eerst was ik opgelucht. Maar toen begon het.

Ik had al ernstige brandwonden op m'n benen.

Ineens voelde ik me heel slecht. Toen viel ik flauw.

Toen ik wakker werd...

lag ik al in het ziekenhuis van Pripjat.

Van de brandweerlieden die op het dak van reactor drie waren...

werden meerdere blootgesteld aan een dodelijke dosis straling.

We voelden ons vreselijk.

We controleerden constant of iedereen nog leefde.

Deze lag hier, die daar.

De brandweerlieden die er als eerste waren...

hadden een huid als geroosterd vlees.

Het beschermende schild van de reactor was twee of drie meter dik...

en woog ruim 2000 ton.

Dat hele ding werd 100 meter de lucht in geblazen.

Tweeduizend ton.

De hoeveelheid energie die vrijkwam, was indrukwekkend.

Honderdzesentachtig brandweerlieden blusten alles...

op de daken van het reactorgebouw en op het terrein.

Maar iets bleef branden.

De brand in de reactorkern was niet gedoofd.

Dat was een veel hetere brand en veel moeilijker te bestrijden.

Al dat radioactieve materiaal kwam via de rookpluimen omhoog...

waarna het over het terrein ging...

en uiteindelijk naar andere landen en plekken over de hele wereld.

Je hebt het over een ongekende hoeveelheid straling...

recht de lucht in.

Elke minuut, elk uur...

bleef het grote hoeveelheden radioactieve deeltjes regenen.

De dichtstbijzijnde stad was Pripjat...

op drie kilometer van de kerncentrale van Tsjernobyl.

Er kwam die ochtend geen officieel bericht...

dat er een ongeluk had plaatsgevonden.

De inwoners van Pripjat deden hun ding zoal altijd op een mooie lenteochtend.

Niemand vertelde ze dat ze in levensgevaar waren.

Ons appartement was twee kilometer van de centrale, dus heel dichtbij.

In 1986 was ik acht jaar.

OLENA MOKHNYK INWONER VAN PRIPYAT

Pripjat was gebouwd voor de kerncentrale.

Het was een vrolijke stad.

Veel kinderen, veel bloemen.

Er waren veel rozen geplant.

Daar werd ik voor gefotografeerd voor de stadsbrochure.

Ik was de hoofdarchitect van de stad Pripjat.

MARIA PROTSENKO HOOFDARCHITECT VAN PRIPJAT

Ik moest de stad ontwikkelen voor de toekomst.

De meeste inwoners waren jong.

De gemiddelde leeftijd was 27.

Wat verwacht je als er veel jonge mensen zijn?

Veel liefde en dus veel kinderen.

08.30 UUR 7 UUR NA HET ONGELUK

We werden normaal wakker en gingen naar school.

Sovjetscholen waren open op zaterdagochtend.

Alle aanwezigen werden blootgesteld aan radioactieve straling.

Voor het ongeluk werd er nooit gesproken...

over veiligheidsmaatregelen.

De kerncentrale werd gezien als volkomen veilig.

Niemand stond erbij stil dat er iets gevaarlijks kon gebeuren.

Op school was er helemaal geen sprake van paniek.

De docent gaf ons jodiumpillen.

Die moesten we innemen.

Er was geen goede verklaring voor het wat en waarom.

We gingen naar het toilet en gooiden ze weg.

Waarom zouden we pillen slikken? Dat is niet leuk.

We mochten eerder weg, maar moesten direct naar huis toe.

Het was lente, dus mooi weer. We waren blij. Hoera, geen school.

09.00 UUR 7,5 UUR NA HET ONGELUK

Rond 09.00 uur op zaterdagochtend...

werden lokale functionarissen opgeroepen.

Er werd uitgelegd dat iedereen gewoon z'n gang moest blijven gaan...

en dat er geen paniek mocht uitbreken.

We kwamen die dag bijeen...

en kregen officieel te horen dat er een ongeluk was gebeurd.

Iemand vroeg hoe gevaarlijk het in de stad was.

Niemand zei iets over stralingsniveaus.

Er werden stralingsmetingen verricht door Sovjettroepen door de hele stad.

Ik vroeg ze: Hoe zijn de niveaus daar?

Ze zeiden: Prima.

Op filmbeelden van 26 en 27 april in Pripjat...

zijn heldere witte flitsen te zien, mogelijk door de straling.

Het waren militairen. Ze wisten dat ze niet mochten praten.

Mensen ontwikkelden die gewoonte in hun jeugd...

in de tijd van Stalin, om hun mond te houden.

De Sovjet-autoriteiten wilden alles wat in Tsjernobyl gebeurd was...

zo stil mogelijk houden.

De wegen rondom de stad Pripjat werden afgezet.

En al snel sloot de KGB alle telefoonlijnen af...

zodat niemand kon bellen.

De Sovjets probeerden elk probleem in de doofpot te stoppen...

tot ze een oplossing hadden bedacht.

Toen de omvang van de ramp steeds duidelijker werd...

werd de verantwoordelijkheid naar Moskou overgedragen.

Het Centraal Comité in Moskou vergaderde non-stop.

Er werd een overheidscommissie samengesteld.

Het was toen een supergeheim onderwerp.

VOORMALIG MINISTER VAN ENERGIE OEKRAÏNE

Alles wat met kernenergie te maken had, werd niet openbaar gemaakt.

Skliarov was een hoge minister...

die verantwoording aflegde aan het hoofd van de Communistische Partij.

Hij zat bij de eerste groep hoge regeringscommissarissen...

die moest uitzoeken wat er was gebeurd.

En die de gevolgen moest opruimen.

Ik woonde alle vergaderingen bij.

In Pripjat werd ik begroet door m'n staatssecretaris.

We reden naar reactor vier.

Ik kon m'n ogen niet geloven.

Het was alsof iemand m'n hart samenkneep.

Ik verstijfde.

02.00 UUR 12,5 UUR NA HET ONGELUK

Als je naar 14.00 uur gaat...

is het ongelooflijk wat het Sovjetopperbevel wist.

Ze wisten dat de reactorkern enorm veel straling...

de atmosfeer in pompte.

Ze wisten dat Pripjat met die straling bestookt werd.

Maar de inwoners van die regio werd helemaal niets verteld.

Het stadsbestuur zei tegen m'n moeder dat er geen reden was voor paniek.

Dat alles gewoon door moest gaan, inclusief de bruiloft.

IRYNA EN SERGIY LOBANOV INWONERS VAN PRIPJAT

Ik werd verliefd op Iryna toen ik haar op het plein zag.

Ik was onder de indruk van haar schoonheid.

Ik vroeg haar diezelfde avond ten huwelijk.

De trouwceremonie stond gepland om 14.00 uur.

Het was de laatste bruiloft in Pripjat.

17.00 UUR 15,5 UUR NA HET ONGELUK

KANTOOR VAN HET STADSBESTUUR VAN PRIPYAT

Op de middag van de 26e kwamen de leden van het stadbestuur aan...

totaal onvoorbereid op wat ze daar aantroffen.

We kwamen bijeen in het kantoor van de gemeentesecretaris.

Het verbaasde me dat er geen specialisten bij waren...

die dit snel en overtuigend konden oplossen.

Er was geen enkele nucleair specialist bij betrokken.

Er was sprake van discommunicatie tussen Moskou en de rampplek.

Er was weinig eerlijkheid en veel wrijving.

Dat had zeker invloed op de eerste reacties.

Het was zichtbaar in de trage evacuatie van de steden.

Er werd binnen de overheidscommissie gediscussieerd...

of de inwoners van Pripjat wel of niet moesten evacueren.

Puur gebaseerd op hun behoefte aan geheimhouding.

Ze wilden niet dat nieuws over de ramp uitlekte...

of dat bekend werd dat inwoners het gebied verlieten.

Er was nergens aan te merken dat zo'n grote ramp had plaatsgevonden.

Het leven was volkomen normaal.

Iemand vierde een bruiloft. Dat zag ik ergens.

18.00 UUR 16,5 UUR NA HET ONGELUK

We spraken onze geloften uit.

En werden man en vrouw.

We dansten onze eerste dans als getrouwd stel, een wals.

Tijdens het eten hadden mensen het alleen maar over de kerncentrale.

Naarmate de dag vorderde, werd de straling in Pripjat steeds erger.

Tegen de avond waren de stralingsmetingen extreem hoog.

De mensen in de stad kregen te horen dat er iets was gebeurd.

Maar de omvang van het ongeluk was voor niemand duidelijk.

We gingen naar het appartement. Moe, maar gelukkig.

M'n boeket rozen was verwelkt. Het was alsof ze verbrand waren.

Ik legde de rozen in bad...

omdat ik dacht dat ze weer tot leven konden komen.

Zaterdagavond begon de gemeenteraad van Pripjat zelf...

voorbereidingen te treffen voor een eventuele evacuatie.

Toen we het uitrekenden, kwamen we erachter...

dat we bijna 1500 bussen naar Pripjat moesten halen.

Stel je eens voor hoeveel werk dat was.

Ze gingen op zoek naar elke bus die direct kon komen.

Achteraf moet je dat indrukwekkend vinden.

Ooggetuigen die het konvooi zagen...

zeiden dat het een paar kilometer lang was.

Zaterdagavond weigerde het hoofd van de overheidscommissie nog steeds...

een evacuatie goed te keuren of de bevolking te informeren.

Zelfs toen honderden bussen werden ontboden...

bleef het merendeel van de bevolking thuis...

om te horen wat er ging gebeuren.

Alleen radiocommunicatie was mogelijk, dus we waren volledig afgezonderd.

Ik weet nog dat de kerncentrale er vreemd uitzag.

Ik vroeg aan m'n moeder of hij in brand stond.

Ze reageerde nogal bruusk en zei dat ik m'n mond moest houden.

Toen begreep ik dat er echt iets aan de hand was.

Maar we gingen gewoon naar bed, alsof het een normale avond was.

De Sovjets verwachtten het verhaal geheim te kunnen houden.

Ook al had er een kernsmelting plaatsgevonden.

De Sovjets hadden te maken met een kernramp van ongekende omvang.

Daar moesten ze iets mee.

Duizenden arbeiders kregen te horen...

dat ze met hun werk helden van de Sovjet-Unie zouden zijn.

Het radioactieve materiaal kon in het grondwater terechtkomen.

Dat zou de landbouw decennialang geruïneerd hebben.

We zagen allerlei wanhopige maatregelen.

Mijnwerkers moesten een tunnel onder de reactor graven.

Helikopterpiloten werd gevraagd radioactieve wolken in te vliegen...

om de gevolgen van de explosie te beperken.

Omdat de reactorkern nog in brand stond...

stegen radioactieve rookpluimen op in de atmosfeer.

Dit was een bedreiging voor de hele planeet.

Ondertiteld door: Marleen Kerssens-Gimpel