Original subtitles

De grootste veldslag ter wereld staat op het punt te beginnen.

Ik bid tot God dat dit goed voor ons afloopt.

Ons was verteld dat het een makkie zou worden.

We hadden natuurlijk wel een enkele Duitse sluipschutter verwacht.

Stel dat door jouw schuld anderen gewond raken.

Bajonet.

Stel dat je benen dienst weigeren.

Op de ochtend van 1 juli 1916 stonden 120.000 Britse soldaten klaar...

voor de grootste veldslag van de eerste wereldoorlog.

Dit is het verhaal van de bloedigste dag voor het Britse leger.

Verteld via de brieven van de soldaten.

In 1915 verliep de oorlog niet gunstig voor Groot-Brittannië en Frankrijk.

Na anderhalf jaar van grote inspanningen en zware verliezen...

waren grote delen van Frankrijk nog altijd bezet door Duitsland.

De legers hadden zich ingegraven in kilometerslange loopgraven.

In 1916 wilden de geallieerden de impasse doorbreken.

Ze besloten een zomeroffensief in te zetten.

Ze kozen hiervoor voor een gebied in Noord-Frankrijk...

langs de rivier de Somme.

Hier heeft u een beter zicht.

Dit lijkt er meer op. - De afwatering is erg goed.

Niet meer rondhangen in de Vlaamse modder.

De Britse leider van de campagne was de commandant van het vierde leger.

Generaal Sir Henry Rawlinson.

Het gebied is uitermate geschikt voor een offensief.

Je hebt een uitstekend overzicht.

En met voldoende wapens...

moeten we zware verliezen bij de infanterie kunnen voorkomen.

Tussen beide legers lag een stuk niemandsland van 29 kilometer.

Dit liep van Serre in het noorden tot aan de Somme in het zuiden.

Rawlinson wilde de Duitsers verdrijven...

uit het gebied dat ze al anderhalf jaar in handen hadden.

Dit zou zijn slagveld worden.

Rawlinson had de leiding over een gloednieuw leger.

Het vierde leger bestond uit burgers die zich vrijwillig hadden aangemeld.

Het 22ste Manchester bataljon was typerend voor dit leger.

Ze waren in februari 1916 in Frankrijk aangekomen.

Kapitein Charlie May was schrijver. Hij was getrouwd en had een dochter.

Hij hield een dagboek bij.

We gaan omdat het zo hoort.

Als je als soldaat de strijd aangaat...

hoor je te willen strijden en sterven voor je land.

De realiteit is heel anders, vrees ik.

Het is wel heet, jongens.

Luister.

Je hoort de bomen naar de honden fluiten.

Volgens mij is hier niemand die echt wil strijden.

Eigenlijk zijn we het allemaal zat.

We zijn allemaal zo doodgewoon.

Als je moe en ongewassen bent...

heb je het rechtte weigeren om je nobel te voelen.

In hetzelfde bataljon zat sergeant Richard H. Tawney.

Hij was pacifist, maar had zich gemeld toen de Duitsers België binnenvielen.

Hij had een officiersfunctie afgeslagen en diende als soldaat.

De meesten hier voelen geen haat jegens de vijand.

Hoe kun je je plicht doen als je hem haat?

Mensen doden uit haat is moord.

Wij zijn geen moordenaars.

We zijn gewoon beulen.

Hoe noemen ze deze slag, sergeant?

Ik weet het niet. De slag om Thiepval misschien.

Of de slag om Mametz.

Er komt geen naam. Voor een slag zijn twee legers nodig.

Groot-Brittannië had geen leger van dienstplichtigen tot z'n beschikking.

Oorlogsminister Lord Kitchener besefte dat er een groter leger nodig was.

Hij deed een oproep voor 100.000 vrijwilligers.

Binnen vijf maanden hadden een miljoen mannen op z'n oproep gereageerd.

Anderhalf jaar later trokken velen van hen naar de Somme.

Net als duizenden anderen loog Cyril Jose over z'n leeftijd.

Hij meldde zich op z'n vijftiende bij het 2de Devonshire bataljon.

Hij schreef regelmatig naar z'n moeder en z'n zussen, Ivy en Myrtle.

Dat is m'n zus. En dat is m'n moeder.

Wat valt er te lachen?

Lieve Myrt, we zijn net terug van de kerk en de heilige communie.

De kapelaan vroeg wie ik was en waar ik vandaan kwam.

Hij was per auto door Cornwall gereisd.

Hij vroeg hoe oud ik was. Ik kon niet liegen tegen een kapelaan.

Hij gaf me een schouderklop en zei: Goed zo.

Dat was aardig van hem.

Ik hoop dat alles goed is met Ivy en mama.

Zeg maar dat ik voor m'n verjaardag op verlof naar huis kom.

Vaarwel. God zegene jullie. Liefs, Cyril.

PS. Vraag mama of ze m'n bijbel en voetbalschoenen kan sturen.

Generaal Rawlinson had met één groot probleem te maken:

De vrijwilligers hadden geen ervaring in de strijd.

Daarom koos hij een eenvoudige strategie.

Het winnen van twee of drie kilometer terrein stelt niet veel voor.

We moeten zoveel mogelijk Duitsers doden en onze eigen verliezen beperken.

Vechten en de positie behouden.

Neem het door de Duitsers bezette gebied in.

En laat ze proberen het terug te pakken.

Het Duitse leger had op 27 september 1914 de Somme bereikt...

en z'n eerste loopgraaf gegraven.

Anderhalf jaar laterwas die uitgegroeid tot een geduchte verdedigingslinie.

Achter het prikkeldraad bevonden zich 45 dorpen...

mitrailleursnesten en ondergrondse bunkers.

Rawlinsons strategie was simpel.

Hij wilde met een bombardement de loopgraven vernietigen...

zodat de infanterie ongehinderd het niemandsland over kon marcheren.

Dit proces zouden ze loopgraaf voor loopgraaf herhalen.

We dachten dat je naar huis was.

Ik ben hier toch thuis?

De Duitse bunkers bevonden zich twaalf meter onder de grond.

Voor Duitsers als soldaat Eversmann was de Somme een veilige plek.

Hij hield een dagboek bij.

We hebben hier maar weinig te doen.

Afgezien van de ratten en luizen hebben we het niet slecht.

Ruik eens.

Je hebt hem toch niet zelf gevuld? - Wat ben jij grof.

Moge Verdun ons bespaard blijven. - Voor altijd.

En dat de Pruisen de lol niet komen bederven.

Hen stond de grootste Britse aanval in twee jaar tijd te wachten.

Het moet een automatisme worden. Steek hem.

Rawlinsons vrijwilligers waren misschien niet ervaren, maar wel goed getraind.

De zestienjarige Cyril Jose...

was meedogenloos gedrild in het gebruik van de bajonet.

Lieve Ivy, kom maar niet te dichtbij.

Ik heb nu m'n eigen geweer en bajonet. Nieuwe.

Sommige geweren zitten onder de modder uit de loopgraven.

Mijn geweer is vrij nieuw. Met de bajonet erop komt hij tot m'n oor.

Je wilt er tijdens een aanval niet tegenaan lopen.

Je moet hem niet kietelen. Keer hem binnenstebuiten.

Geef me je geweer.

Steek hem erin en trek hem terug.

Heel eenvoudig.

Ik kreeg er nog van langs vandaag. Ik wees met m'n bajonet naar iemand.

Toen kwam de sergeant. - Houd ze recht.

Hij schold me de huid vol.

Het is een misdaad om met je bajonet naar iemand te wijzen.

Ik had drie maanden cel kunnen krijgen. - Het moet een automatisme worden.

Hij was daarna in een rothumeur tot ik hem een sigaret gaf.

Klein rotventje.

Zes weken voor de aanval...

onderging het rustige gebied langs de Somme een metamorfose.

Er werd munitie ingeslagen, er werden wegen aangelegd...

en ook waterleidingen en telefoonlijnen.

Net als veel andere bataljons...

werden de Manchester bataljons ingezet voor dit werk.

Voormalig klerk Arthur Burke beschreef de voorbereidingen aan z'n broer.

Beste Reg.

Nu wordt het leuk. We graven een loopgraaf voor onze eigen linie.

Je weet wat dat betekent.

De rillingen liepen over onze rug.

Waarom vechten we voor dit oord?

Van mij mogen ze het zo hebben.

Maak je daar niet druk om.

Als het je beurt is, doe je er niets aan.

De Duitsers hoorden ons komen en gaven ons er flink van langs.

Je kunt niet geruisloos graven.

Toen we begonnen, waren ze daar niet blij mee.

We groeven van elf uur tot half drie 's ochtends.

We waren blij dat we klaar waren.

We zijn hier sinds dinsdag. Zes dagen in de vuurlinie en vier dagen als reserve.

Deze keer valt het ons zwaar.

Kapitein May en sergeant Tawney censureerden alle brieven.

Ik heb hier de pest aan.

Je ontdekt wel veel. Over de mannen, bedoel ik.

Sommige dingen weet ik liever niet.

Ken je Dooley? Van het Prince peloton?

Hij zat laatst op de borstwering tijdens een beschieting.

Een van onze granaten belandde precies onder de plek waar hij zat.

Het was een blindganger.

Dooley is een geluksvogel.

God zegene de sukkel die die granaat heeft gemaakt, zei hij.

Hij bleef gewoon zitten.

Eerst weet je niets van de gedachten van de soldaten.

Sommigen zijn ongetwijfeld blij dat ze bevrijd zijn van hun ouders of leraren.

Maar in de brieven van soldaten uit de loopgraven...

wordt de oorlog niet beschreven als 'n spel.

Cyril Jose beschreef de voorbereidingen voor de grote aanval.

Lieve moeder. We hebben een zware tijd achter de rug.

We werken aan de borstwering en staan op wacht...

zodat we weinig tijd hebben om te slapen.

Ik ben al blij als ik in 24 uur tijd 3 uur slaap krijg.

Hopelijk maakt u zich geen zorgen. Cyril.

De activiteiten van de geallieerden bleven niet onopgemerkt.

Rawlinson hoorde dat de Duitsers versterking inriepen.

Hij besloot zelf te gaan kijken.

De Duitsers hadden niet stilgezeten.

Achter de bestaande linies hadden ze een nieuwe loopgraaf aangelegd.

Het was een slecht teken.

De Duitsers waren duidelijk bereid strijd te leveren om elke meter.

Dit is niet het moment om het uitzicht te bewonderen.

Klaar?

Begin.

Mitrailleurs vormden de basis van de Duitse verdediging.

Een goed gepositioneerde Maxim had een bereik van wel 3000 meter.

Luitenant Franz Cassel en z'n eenheid waren in staat van paraatheid.

Beter.

Dat was beter. Nog een keer.

Frankrijk had al ruim een miljoen soldaten verloren.

Omdat de Fransen zware strijd leverden bij Verdun...

konden ze maar vijf divisies naar de Somme sturen.

Henri Fraisse was in 1914 afgewezen vanwege z'n gezondheid.

Maar na de recente verliezen werd hij alsnog geschikt bevonden.

Beste vader, ik ben al vijf dagen terug in de loopgraven.

Het is mooi weer. Het is warm.

Daarom hoeven we niet in de modder te zitten.

Ik hoop dat ik je mooie glimlach snel weer zie.

Ik ben niet aangekomen. De mof heeft me al m'n vet afgenomen.

Hopelijk nemen ze me niet ook m'n leven af.

Er lag een half miljoen granaten klaar voor het bombardement.

Zoveel waren er in 't hele eerste jaar nog niet afgevuurd.

De groeten aan Willie

Rawlinson wist hoe moeilijk z'n onervaren leger het zou krijgen.

Maar hij was ervan overtuigd dat de artillerie...

de Duitse verdediging kon vernietigen en verliezen kon voorkomen.

Op 24juni, vijf dagen voor de aanval...

begon de vernietiging van de Duitse loopgraven.

Het was het grootste Britse bombardement aller tijden.

Het spervuur ging dag en nacht door.

De Duitsers zaten in hun bunkers te wachten tot het bombardement stopte.

In Thiepval zat Luitenant Cassel in de verdedigingslinie 'Het Wonderwerk'.

We waren uitgeput en sliepen zoveel we konden.

Het lawaai was zo constant dat we er niet van konden slapen.

Pardon.

Moest ik daar de vorige keer om lachen? - Ik geef je nog een kans.

De volgende keer krijg je klappen.

Houd allebei op, anders stuur ik jullie op wacht.

Een ding baarde ons zorgen.

Waren de wachten wel betrouwbaar?

Zij moesten over de borstwering kijken om te zien of ze de vijand zagen komen.

De hele dag en de hele nacht lang.

En niet alle mannen zijn helden.

In het Zuiden deed de Franse artillerie mee aan het bombardement.

Zij hadden 900 kanonnen op 13 kilometer:

vier keer zoveel kanonnen per kilometer als de Britten.

Coördinaten. - Links 500 meter.

Ze hadden ook ervaring. - Rechts. 95 meter.

Charles Barberon zat al twee jaar bij de artillerie.

Het is een methodisch bombardement. Elke inslag wordt bijgehouden.

Dit duurt wel erg lang.

De Duitsers weten nu wel wat ze te wachten staat.

Dit heeft tijd nodig. We moeten de mitrailleurs uitschakelen.

Correctie.

De Duitsers reageren nauwelijks.

Ze hebben hier vast weinig kanonnen.

Op de derde dag van het bombardement...

melden luchtverkenners dat de Duitse frontlinie is vernietigd.

De loopgraven waren kapot en de communicatielijnen afgesneden.

Ik ben het.

Voor soldaat Eversmann was de situatie al flink verslechterd.

Van de mitrailleurs. - Hadden die nog iets over?

Niet iedereen nam z'n deel.

Hoe lang zal dit nog doorgaan?

In de afgelopen twaalf uur zijn hier 60.000 granaten neergekomen.

De communicatie is afgesneden.

Is er nieuws van de achterhoede?

Nee.

Ze willen ons laten verhongeren.

Dat kan toch niet.

Dit kan niet veel langer zo doorgaan. Binnenkort is hun munitie op.

Maar wanneer vallen ze aan? Morgen? Overmorgen?

Wie zal het zeggen?

Na vier dagen en vier nachten te zijn gebombardeerd...

dacht Eversmann z'n laatste aantekening te maken.

Ik begin door te draaien.

M'n tong kleeft tegen m'n verhemelte.

Er is bijna niets te eten ofte drinken en ik krijg geen slaap.

Er is geen contact met de buitenwereld. Duurt deze hel nog niet lang genoeg?

Voor het geval ik m'n geliefden niet meer zie...

breng ik ze een afscheidsgroet.

Op de dag voor de aanval leek Rawlinsons plan effectief te zijn.

Hij dacht dat de Duitse verdedigingslinie was vernietigd.

Langs het hele front, maakten z'n soldaten zich klaar...

voor het gevecht waar ze zich twee jaar eerder voor hadden aangemeld.

Zet daar maar neer.

Kapitein Charlie May maakt melding van de periode vlak voor de aanval.

Meer bevelen. Ze blijven maar komen.

Er ontstaat langzamerhand een flinke papierberg.

Ik krijg het gevoel dat we de slag nog gaan verliezen door alle bureaucratie.

Rawlinson hield in z'n plan rekening met elke soldaat.

Compagnie A komt links.

En wij, compagnie B, en compagnie D.

Wij zitten bij de eerste aanvalsgolf.

We volgen het bombardement tot aan Black Trench.

Een rustige wandeling.

Dan wordt het bombardement gericht op het volgende doel...

daar in Danzig Alley.

Daarna richten we ons op het einddoel, dat zich hier en hier bevindt.

Sergeant.

Elke tiende man draagt een glimmend stuk metaal op z'n rug...

zodat de artillerie onze vooruitgang kan bijhouden.

En als de zon niet schijnt?

Daar heeft het hoofdkwartier wel voor gezorgd.

Tot slot.

Het woord terugtrekken is verboden.

Als het wordt gebruikt, is dat een valstrik van de vijand. Negeer het.

Mooi zo. Ga verder, sergeant.

Kapitein Charlie May en z'n 250 soldaten...

zouden de aanval inzetten op 150 meter van de Duitse linie bij Mametz.

Ze moesten een reeks loopgraven innemen...

eindigend bij Bunny Alley en Fritz Trench.

Maar slechts één dag voordat de aanval zou worden ingezet...

begon het hevig te regenen en daalde een dikke mist neer.

Vanwege het slechte zicht...

besloot Rawlinson de aanval met 48 uur uit te stellen tot 1 juli.

De 120.000 soldaten die klaarstonden voor de aanval...

kregen het bevel af te wachten.

We zijn er nog. Er wordt volop gespeculeerd.

En er doen wilde geruchten de ronde.

We zitten maar duimen te draaien.

Deze is voor jou. - Kom maar op dan, Thomas.

We zijn voor niets zo uitgedost.

Alle berichten zijn vandaag uitstekend.

Het lijkt een gunstig moment om aan te vallen.

De avond voor de aanval trok het 22ste bataljon eindelijk naar het front.

Naast de standaarduitrusting hadden ze 250 kogels bij zich...

twee handgranaten, een waterdicht laken, een zandzak...

noodrantsoenen, een gasmasker, een draadschaar, een houweel en 'n schep.

De sterkste soldaten droegen de zwaarste spullen.

Anderen namen prikkeldraad, veldtelefoons en zelfs postduiven mee.

Ze vertrouwden zo zeer op de artillerie...

dat ze alles meenamen wat nodig was om de loopgraven in te nemen.

Sergeant Tawney beschreef z'n gevoelens van dat moment.

De overweldigende rust van de lucht en het terrein...

verenigde ons allen, vriend en vijand, in z'n onvermijdelijke omhelzing...

en deed de destructiviteit van de mens in het niet verzinken.

Het was een volmaakte avond.

We vergaten bijna waarom we naar de loopgraven gingen.

Is dat het nieuwe rusthuis?

Ondanks z'n vertrouwen in de artillerie, was Rawlinson voorbereid op verliezen.

Hij liet achttien ambulancetreinen in gereedheid brengen.

De Amerikaanse Mary Borden had zich aangemeld bij het Rode Kruis.

Ze had een mobiel ziekenhuis opgezet voor het Franse leger.

Op tien kilometer hier vandaan raken de mannen gewond.

Hier worden ze verzorgd.

We sturen de mannen het prikkeldraad in.

Ze komen één voor één terug op brancards in ambulances.

We negeren hun recht te sterven.

We experimenteren met hun botten, hun spieren en hun bloed.

Ben je helemaal op de hoogte?

Goed.

Juffrouw. Ik houd van u.

Ze proberen niet te huilen.

Vaak bieden ze hun excuses aan als ze sterven.

De avond voor de aanval persten 120.000 soldaten zich in de loopgraven.

Het bombardement ging door tot het moment van de aanval:

half acht 's ochtends, het uur nul.

Cyril Jose was inmiddels zeventien. Hij stond in de frontlinie bij Ovillers.

Lieve moeder. Sorry dat ik nu pas weer schrijf.

We moesten de loopgraven in en daar was het te vochtig.

Het weer is goed, maar de moffen laten wel flink van zich horen.

We horen veel leeuweriken zingen.

We horen ze 's ochtends vlak voor het ochtendappel.

Als je je afvraagt of ik ben gegroeid of aangekomen...

Ik ben iets groter en dikker geworden. Ik ben nu al 1 meter 69.

Toen ik me aanmeldde, was ik net geen 1 meter 65.

Ik schrijf zo snel mogelijk weer. God zegene jullie. Liefs, Cyril.

De Duitsers weten er alles van. Er hangt daar een bord:

Als het bombardement begint, trekken we ons terug.

Kitchener is het zat. Jullie zijn het zat en wij ook. Ga lekker naar huis.

Om middernacht had Tawneys bataljon nog altijd z'n positie niet ingenomen.

Er is niets zo vervelend als om de tien meter te moeten stoppen.

Vooral als je moe bent en met een geweer over je schouder loopt.

Wat is er toch aan de hand? - Er is een opstopping.

Haal die mannen hier weg.

Sorry, vriend.

Pas om twee uur 's ochtends bereikten ze hun positie.

Waar is dat nou goed voor?

Nergens voor.

Ik neem dit ook mee. - Je maakt zeker 'n geintje.

Wacht maar tot je ziet wat de moffen hebben.

Zulke lange slagersmessen.

Voor jou.

Het bevel is gegeven. Het uur nul is om half acht.

Ik hoorde ze net de Marseillaise zingen.

Je weet wel... - Ik kent het.

Ik geef geen ruk om Frankrijk. De moffen mogen het zo hebben.

Maar we zijn hier nu eenmaal.

En we laten niet met ons sollen.

Charlie May besefte dat hij de aanval misschien niet zou overleven.

Ik moet niet aan persoonlijke zaken denken.

Daar is hier geen ruimte voor. Bovendien werkt het ontmoedigend.

Maar ik wil niet sterven.

Voor mezelf maakt het me niet uit. Ik ben er klaar voor.

Maar de gedachte dat ik jou en ons kind niet meer zal zien...

doet me de moed in de schoenen zinken.

Ik kan er niet aan denken zonder m'n gemoedsrust te verliezen.

Wellicht hoeven deze regels niet te veel indruk te maken.

Maar het kan ook zo zijn...

dat dit m'n laatste bericht aan je is.

Je moet nooit vergeten...

dat ik zielsveel van jou en de kleine heb gehouden.

En dat jullie alles voor me hebben betekend.

Ik bid dat ik m'n plicht kan doen.

Jij zou het niet anders willen.

Op zaterdag 1 juli 1916...

stond het Britse leger klaar voor hun grootste aanval.

Het onervaren leger van vrijwilligers werd aan de ultieme test onderworpen.

Sergeant Tawney was getuige van de laatste bombardementen.

Het was geen lawaai, maar een symfonie.

Het geluid bleef boven ons hangen.

Het leek alsof de lucht vervuld was van gekreun en gezucht.

Wie opkeek werd vervuld van walging door de gekwelde elementen.

Het tweede Middlesex bataljon had de grootste afstand af te leggen.

Het ging om 750 meter niemandsland die Mash Valley werd genoemd.

Alfred Bundy had z'n officierstraining net afgerond.

Hij hield aan het front een dagboek bij.

Er wordt gezegd dat ze geen weerstand zullen bieden.

We bombarderen de Duitsers al dagen. De linies zijn verpulverd.

Er kunnen geen overlevenden zijn.

Luitenant.

Haal die mannen naar beneden.

Het wordt een makkie, Sir.

Dat wordt het helemaal niet. Haal ze direct naar beneden.

Na de bombardementen overheerste bij de Britten het optimisme.

In z'n dagboek gaf kapitein Charlie May uiting van z'n bezorgdheid.

De loopgraven zijn in elk geval vernietigd.

Maar dat geldt niet voor de mitrailleurs.

Terwijl ik dit schrijf, worden we beschoten.

Ik hoop dat ze niet te veel slachtoffers zullen maken.

Arthur Burke had z'n broer al een mogelijk laatste brief gestuurd.

Beste Reg.

Dit is een speciale brief. Bewaar hem tot je weer van me hoort.

Op dit moment ziet het er goed uit. Iedereen is vrolijk.

We vertrouwen op een goede afloop.

Doe de groeten aan al m'n goede oude vrienden.

Veel liefs aan mama, Tot, Monty en de kleintjes.

Ik zeg tot ziens en geen vaarwel.

Je liefhebbende broer, Paddy.

Vijftien minuten.

Richard H. Tawney...

wilde vooral z'n plicht niet verzaken.

Stel dat door jouw schuld anderen gewond raken.

Stel dat je benen dienst weigeren.

De mens loopt altijd langs 'n afgrond.

Niemand weet waartoe hij in staat is tot hij instort. En dan is het te laat.

Je horloge, Harry. Mag ik?

Laat mij maar even.

Succes.

Tot ziens in Danzig Alley.

Niet schreeuwen en niet rennen. En ga vooral niet op een kluitje lopen.

Lieve Ivy. Ik schrijf nog wat regels voor de post wordt gehaald.

Ik krijg binnenkort wel verlof.

Krijg Myrtle alweer wat kleur? Wat veroorzaakt de oorlog veel ellende.

Voorlopig zeg ik vaarwel. Veel liefs, Cyril.

Zes kilometer achter het front...

keek Rawlinson toe hoe z'n plan in werking werd gezet.

Nu.

Toe dan.

Godallemachtig.

Waarom gaan we niet gewoon?

Precies op schema, om half acht 's ochtends...

verlieten langs het gehele front 60.000 soldaten hun loopgraven...

en trokken ze het niemandsland in.

Je blijft toch bij me?

Je ziet me wel, Jimmy. - Je blijft toch wel bij me?

Het is maar een klein stukje naar de overkant.

Luitenant Cassel had het bombardement overleefd.

Mijn god.

Mitrailleurs.

Het is zover.

Opschieten.

Het eind van het bombardement was het teken...

om de bunker te verlaten en de frontlinie te verdedigen.

We leven nog, jongens. De mollen hebben hun holen verlaten.

Ze komen eraan.

Ze komen.

Het 22ste Manchester bataljon leidde de aanval op Mametz.

Spreid je uit.

Er lag negenhonderd meter ruw terrein tussen ons en de eerste loopgraaf.

Niet op elkaar lopen.

De volgende loopgraaf lag 1500 meter verderop. Daar moesten we wachten.

De kolonel zag ons de trap op gaan. Z'n laatst woorden waren: Wat heerlijk.

We liepen zes passen uit elkaar.

Het leek wel of we nog op het oefenterrein waren.

Het tweede Middlesex bataljon was halverwege Mash Valley.

Blijf achterin in formatie.

Dit was de eerste keer dat luitenant Bundy een peloton leidde.

M'n peloton bleef in formatie tot we bijna bij de Duitse linie waren.

Blijf in formatie, Middlesex.

Daar komen ze.

De lafbekken in khaki.

Schootsafstand...

driehonderd meter.

Klaar.

Vuur.

Liggen.

Ik riep 'liggen', maar wie nog niet geraakt was, had al dekking gezocht.

Uit alle richtingen klonk gekreun en geschreeuw.

Iets verderop zette het tweede Devonshire bataljon de aanval in.

Cyril Jose zat bij de eerste aanvalsgolf.

Het voelde net als in het lied: Over the top and never come back again.

Mensen zeggen dat je gek wordt. Dat is niet zo.

Ik heb me nooit zo kalm gevoeld. Dat verbaasde me wel.

Maar de ontvangst verbaasde me meer.

We hadden natuurlijk wel een enkele sluipschutter verwacht.

Weet je hoe een hagelstorm is?

Zoveel kans had je om de kogels en scherven te ontwijken.

De moffen hadden me al dertien maanden als doelwit gebruikt.

Ze bekogelden ons met van alles en nog wat.

Maar uiteindelijk raakten ze me alleen in m'n schouder.

Dat was vast die sluipschutter.

De Manchesters hadden inmiddels hun eerste loopgraaf ingenomen...

in vijftien minuten tijd.

Ze moesten nog drie loopgraven innemen.

Als het de hele tijd zo gaat, wordt het een eitje.

Ik raak niet graag gewonden aan.

Het is laf van me.

Ik zie hem wel. Werk nou maar door.

Je doet ze pijn en je kunt weinig uitrichten.

Laat de gewonden achter, we gaan verder.

Het is zover, mannen.

Toen ze doorliepen naar hun volgende doel...

liepen ze drie minuten achter op schema.

Het bombardement dat ze dekking zou geven, was al verplaatst...

zodat de Duitsers hun posten weer konden innemen.

Inmiddels kwam generaal Rawlinson aan op het hoofdkwartier.

'Vijandelijk bombardement zwak.' Dat weet ik ook wel.

Is er pas nog iets veranderd?

Van de achtste divisie.

Heren. We zijn door de Duitse linie gebroken.

De eerste berichten waren positief.

Maar in werkelijkheid verliep de aanval juist stroef.

Alleen bij Mametz, naast de Franse sector, had men weten door te breken.

Blijf schieten. Schakel die Maxim uit.

Laat hem achter. Ga naar sergeant Tawney.

De Manchesters waren inmiddels zwaar onder vuur komen te liggen.

Hoe kon dit gebeuren?

De Duitsers waren zo dapper als leeuwen.

Het was krankzinnig. Je kon ze niet missen.

Elke man op wie ik vuurde viel, op één na.

Hem, de dapperste, miste ik meermaals.

Ik wilde hem geen pijn doen.

Ik wilde alleen niet mis schieten.

Dat is het ergste aan een oorlog.

De frivoliteit ervan.

Je verandert in een soort ondeugende aap...

die Gods evenbeeld afmaakt.

Moge God ons vergeven.

Om half negen was de aanval een uur bezig...

en waren er 60.000 Britse soldaten ingezet in de strijd.

Nog geen derde ervan had z'n doel bereikt.

In slechts 60 minuten waren er 30.000 slachtoffers gevallen.

De helft van de eerste aanvalsgolf was dood of gewond.

In de loop van de ochtend...

werden nog eens 60.000 soldaten de strijd in gestuurd.

Ze kregen te maken met een spervuur van Duitse mitrailleurs en artillerie.

Voor luitenant Cassel en z'n team waren de troepen een makkelijk doelwit.

Meer munitie.

Kom omlaag.

Omlaag. Kom eens omlaag.

Alfred Bundy's eerste ervaring met de strijd...

bestond uit het toekijken hoe z'n peloton omkwam.

Gaat het?

Waar is hij?

De Duitse linie. Welke kant op?

Die kant op.

Halverwege de ochtend lagen tienduizenden mannen...

dood of gewond in het niemandsland.

Generaal Rawlinson kreeg te horen dat de aanval niet volgens plan verliep.

Ik snap het niet. Het kan niet allebei kloppen.

Staan we sterk of trekken we ons terug? - Het 31ste is in Serre.

Ik zou je graag geloven, maar ik weet niet of dat kan.

Vertel Gough dat de cavalerie niet voor 14.00 uur wordt ingezet.

De enige echte doorbraak had in het Zuiden plaatsgevonden.

Maar vanwege de verwarrende berichten...

besloot hij de cavalerie nog niet in te zetten.

Kapitein May en sergeant Tawney hadden dringend versterking nodig.

We hebben twintig man over.

Waar blijft compagnie A?

De rechterflank is ongedekt.

Ze kunnen niet weg zijn.

Ik zoek ze wel.

Wacht.

Jullie daar. Drie schoten snelvuur. Nu meteen.

Wanhopig op zoek naar meer mannen ging Tawney terug naar de Britse linie.

Het was natuurlijk idioot.

Waarom zou compagnie A er beter vanaf zijn gekomen dan wij?

De gedachte aan massale sterfte moet er bij je worden in gehamerd...

voor je begrijpt wat het inhoudt.

Versterking.

Naar voren.

Tawney's zoektocht naar versterking was voorbij.

Langs de Somme verliep de Franse aanval succesvol.

Henri Fraisse was aanwezig bij de slag om Curlu.

We hebben artillerie nodig. Een bombardement bij Curlu. 314.

De omgeving rond Curlu moet worden gebombardeerd. Coördinaat 314.

Over en sluiten.

Ik zat bij de troepen die Curlu innamen. We waren bijna gevangengenomen.

De Franse artillerie was flexibeler dan de Britse...

en bood goede ondersteuning aan de infanterie.

Onze artillerie joeg de Duitsers snel op de vlucht.

Aanvallen.

Ik had een Duitse helm buitgemaakt en begraven.

Ik was bang dat ze me zouden doden als we gevangen werden genomen.

Rond de middag zag Rawlinson in hoe zeer z'n plan gefaald had.

Is het waar? Zijn we niet in Thiepval?

Het ging er daar fel aan toe.

En Serre? - Daar is de strijd ook hevig.

De Fransen zijn erdoor.

Ze zijn later begonnen en hebben ons ingehaald.

Ze staan op ons te wachten.

De cavalerie?

Generaal Haig wil weten wanneer die komt.

Bij Mary Borden werden al Franse slachtoffers binnengebracht.

Ik moest bepalen welke gewonden konden wachten en welke niet.

Als ik een fout maakte, kon iemand voor m'n ogen komen te overlijden...

terwijl dat niet had gehoeven.

Geef hem water als hij erom vraagt.

Ik herken de tekenen...

aan wat er op hun kaart staat, hoe ze eruitzien en hoe ze aanvoelen.

Ik voel het verschil tussen de ene soort kou en de andere.

De kou van de nacht en de heimelijke kou van de dood.

Dit is het tweede slagveld.

Er wordt gestreden om de lichamen van deze mannen.

Kunt u een longoperatie doen? - Over vijf minuten. Zet z'n arm vast.

Wat doet u?

Nu zijn wij het die vechten.

Met hun echte vijanden.

Na acht dagen onder de grond te hebben gezeten...

streed Eversmann nog altijd hard om de Duitse linie te behouden.

Alfred Bundy zat al sinds het begin van de strijd vast...

in een granaattrechter in niemandsland.

Soms bewoog ik naar rechts of links...

maar ik kwam niet door de kogelregen heen.

Ik was bijna vast bij daglicht teruggekropen.

Ik was bang dat ik in het donker in paniek de verkeerde kant op zou gaan.

Van de achthonderd man uit luitenant Bundy's bataljon...

waren er 540 gewond geraakt of gesneuveld.

In totaal waren er aan Britse zijde circa 50.000 slachtoffers gevallen.

De 16 brancards per bataljon waren volstrekt ontoereikend.

Duizenden mannen stierven in het niemandsland aan hun verwondingen.

Zo is het dus om te sterven.

Ik weet niet hoe anderen het ervaren als ze gewond zijn.

Voor mij voelde het alsof ik met een hamer was geslagen...

door een onvoorstelbaar sterke reus...

en daarna op misselijkmakende wijze was uitgewrongen.

Brancard.

Brancardier.

Het was natuurlijk een domme, laffe actie.

Brancardiers.

Ze konden me niet horen en anders waren ze niet gekomen.

Ik vroeg ze om zelfmoord te plegen.

Maar ik was m'n zelfrespect kwijt.

De Fransen hadden grote successen geboekt.

Ze hadden duizenden Duitsers krijgsgevangen gemaakt.

Charles Barberon dacht na over de prijs van de overwinning.

Ze lijken hun lot niet te betreuren.

Ze hebben hun plicht gedaan, omdat dat moest.

Wat heeft het voor zin ze te veroordelen?

De echte boosdoeners zitten veilig buiten bereik.

Na zes uur te hebben gestreden...

hadden de Manchesters Danzig Alley nog altijd niet ingenomen.

Kapitein Charlie May wist niet dat sergeant Tawney gewond was geraakt.

Klaar, mannen? Een, twee, drie. Kom mee.

Steek ze dood. Steek ze dood, mannen.

Arthur Burke beschreef hoe ze zich een weg door de loopgraven baanden.

Het was een hel.

Onze voornaamste taak was bommen werpen.

We gooiden vooral met rookbommen.

Toen kwamen de honden tevoorschijn. Kruipend. Halfdood.

We staken al die schoften dood.

Ze staken hun handen omhoog en riepen: Genade, kameraad.

Dat konden ze krijgen, maar niet heus.

Steek ze. Steek ze dood.

Albert Andrews schrok toen hij de vijand van dichtbij zag.

Alstublieft, meneer. Laat me toch leven.

Ik heb drie dochters, de jongste is pas twee. M'n vrouw staat er alleen voor.

Ik had m'n bajonet op z'n borst gericht. Hij trilde van angst.

Hij leek half gek. Hij zei iets wat ik niet begreep.

U mag alles van me hebben, maar maak me niet dood.

Ik smeek het u.

Ik begreep alleen dat hij niet dood wilde.

Ga eens uit de weg.

Alstublieft, heb medelijden. - Ik doe het wel.

Ik ben ook maar een mens. Ik heb deze oorlog ook niet gewild.

Denk aan m'n arme vrouw en kinderen. - Kijk toch.

Kijk hem toch. - Ik smeek het u. Heb medelijden.

Wegwezen. Smeer hem.

Wat_je.

Blijf staan.

Die is voor m'n broer.

En voor de winter in de loopgraaf.

Zo ging het langs de hele linie. Geen enkele Duitser werd gespaard.

Alle gewonden werden gedood.

Er was geen direct bevel toe gegeven.

Maar het was wel duidelijk dat dit de bedoeling was.

Zo ging het ook bij de tweede Duitse loopgraaf.

En bij de derde.

We namen er te veel gevangen.

Wel duizend. Ze verdienden het niet om gespaard te worden.

We namen veel wapens in beslag. Allemaal souvenirs.

Maar het beste souvenir is m'n leven.

Bid tot God, Reg. En bedank hem dat hij me gespaard heeft.

Charlie May had minder geluk gehad.

Z'n lichaam lag buiten Danzig Alley.

Niemand heeft hem zien sterven.

Vaarwel, m'n liefste.

Je moet nooit vergeten...

dat ik zielsveel van jou en de kleine heb gehouden.

En dat jullie twee alles voor me hebben betekend.

May's bataljon had z'n doel bereikt, maar dan wel tegen een prijs.

Van de 820 soldaten uit het 22ste Manchester bataljon...

waren er 472 gesneuveld, gewond geraakt of vermist.

Ondanks de Britse doorbraak bij Mametz...

was de aanval voor het grootste deel afgeslagen door de Duitsers.

Luitenant Cassel was gewond geraakt in de slag om Thiepval.

Pas 's middags kon hij z'n post verlaten om behandeld te worden.

Na een half uur wordt duidelijk dat de aanval is afgeslagen.

Hartbrich leeft, maar lijdt aan gasvergiftiging.

Kapitein Meschenbier heeft een hartaanval gehad.

Slechts een enkeling van de tweede linie leeft nog.

Alleen in het zuiden waren de Duitsers uit hun loopgraven verdreven.

Charles Barberon trad als eerste het pas bevrijde dorp Curlu binnen.

Nooit eerder heb ik zo'n verwoesting meegemaakt.

Er is in het hele dorp geen enkel huis intact gebleven.

Katholieken.

Ze kwamen vast uit Beieren.

Zelfs de mensen die hier ooit woonden, zouden hun huizen niet herkennen.

Het was nog niet duidelijk dat dit de zwartste dag voor het Britse legerwas.

Maar van de 120.000 soldaten die Rawlinson had ingezet...

was bijna de helft in de strijd uitgeschakeld.

Meer dan 19.000 soldaten waren gesneuveld.

Van de 35.000 gewonden op het slagveld...

werd maar een fractie naar een ziekenhuis gebracht.

Duizenden stierven in het niemandsland aan wonden die te genezen waren.

Na uren stil te hebben gelegen werd Tawney gevonden door een hospik.

Hij zal hooguit 25 zijn geweest...

maar z'n gezicht straalde liefde en begrip uit.

Hij luisterde als een engel naar m'n verwarde verhaal.

Hij zei dat ik was geraakt door een kogel en gaf me morfine.

Later besefte ik dat hij dacht dat ik verloren was.

Maar toen ik z'n goddelijke mededogen voelde, kon het me niet meer schelen.

Ik was als een hond die altijd door iedereen was geschopt...

en die eindelijk een baasje vond.

Wij zijn jullie geesten...

in dit spel dat wordt gespeeld door apen en georganiseerd door krankzinnigen.

In Mary Bordens ziekenhuis bleven de gewonden binnenstromen.

De lucht was vervuld van zweet, modder, vuil en bloed.

Ik voel geen honger of vermoeidheid. Ik ben te druk bezig.

Komt u mee. - Ik ben bezig.

We hebben u nodig.

Het is een beeld uit de eeuwigheid.

Dit is een soort hel, maar ik ben blij dat ik hier werk.

Ik hoor hier thuis.

De gewonden en ik zijn met elkaar verbonden.

Het is een Engelsman. Wat doet hij hier?

Engels?

Je bent in je buik geraakt. Het komt wel goed.

Geef hem morfine.

We voelen hetzelfde in ons lijf kloppen. Dat ene ding. Dat ene leven.

We zijn één lijdend en bloedend lichaam.

Soldaat Eversmann was een van de 8000 Duitse slachtoffers.

Z'n dagboek werd op de avond van 1 juli gevonden.

Hoe zal dit eindigen? God mag het weten.

Zal ik de volgende ochtend halen?

De geallieerden wilden het offensief niet opgeven.

Ondanks de achtergebleven gewonden ging de strijd op 2juli verder.

De 17-jarige Cyril Jose had geluk gehad.

Hij was snel gewond geraakt en werd naar Engeland geëvacueerd.

Lieve Ivy.

Ik kon de volgende dag pas terug naar onze linie.

Er was niets te eten. Ik dronk uit de waterflessen van de doden.

Om zes uur begon ik terug te kruipen.

De Duitsers bleven op me schieten, maar ik wist de kogels te ontwijken.

Van ons bataljon verschenen er na de strijd 27 op het appel.

Stel je eens voor. 27 soldaten uit een bataljon van 1000.

Bedankt voor de postwissel.

De groeten aan papa, mama en Myrtle. Cyril.

Kun je me een notitieboek en wat postzegels sturen?

Net als vele anderen werd Charlie May begraven waar hij was gevallen.

In de dagen erna trok een schokgolf over Groot-Brittannië.

Via duizenden telegrammen werd aan moeders en echtgenotes gemeld...

dat hun mannen niet terugkwamen.

De slag om de Somme bleef doorwoekeren.

Het was een bloederige uitputtingsslag...

die uiteindelijk in november 1916 als een nachtkaars uitging.

Hij eindigde op ongeveer dezelfde plek waar hij was begonnen.

Beide legers waren doodgebloed.

Het totaal aantal slachtoffers aan Britse, Franse en Duitse kant...

bedroeg ruim een miljoen doden, gewonden en vermisten.

[Dutch] NN1