Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Danish
Esperanto
Estonian
Ewe
Faroese
Filipino
Finnish
Frisian
Ga
Galician
Georgian
Greek
Guarani
Gujarati
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hindi
Hmong
Icelandic
Igbo
Interlingua
Irish
Javanese
Kannada
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kurdish (Soranî)
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lingala
Lithuanian
Lozi
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Malayalam
Maltese
Maori
Marathi
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Nigerian Pidgin
Northern Sotho
Norwegian
Norwegian (Nynorsk)
Occitan
Oriya
Oromo
Pashto
Polish
Portuguese (Portugal)
Punjabi
Quechua
Romansh
Runyakitara
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Sundanese
Swahili
Swedish
Tajik
Tamil
Tatar
Telugu
Thai
Tigrinya
Tonga
Tshiluba
Tumbuka
Turkmen
Twi
Uighur
Ukrainian
Urdu
Uzbek
Welsh
Wolof
Xhosa
Yiddish
Yoruba
Zulu
PIESKI �WIAT
"...od�o�y�em wiele ze swoich wa�nych zaj�� aby by� tu z wami,
aby wspomnie� i u�wi�ci� jedno z wielu dzieci tej hojnej ziemi
kt�re wyda�a dla �wiata kultury i sztuki...
Rudolfa Guglielmi, syna tej ziemi... "Jeste�my w Castellaneta,
w prowincji Taranto, gdzie pan Semeraro,
minister kultury, oddaje cze��
honorowego obywatela Rudolfa Guglielmi syna Giovanni i Gabrieli Barbi
urodzonego tu dnia 6 maja 1895, zmar�ego w Ameryce dnia 15 sierpnia 1926.
"...Ale jego up�r i jego energiczna natura,
zwyci�y�y i przyci�gn�y uwag� ludzi przemys�u filmowego
wtedy w�a�nie zaczynaj�cego sw�j rozw�j.
...jego �cie�ka nie by�a us�ana r�ami,
ale by�a ciernista, jak wielu z nich.
W�oskim aktorom dawano najbardziej niewdzi�czne role:
chuligan�w, z�ych facet�w, ludzi do wyeliminowania."
W Castellaneta, wsp�lnocie sk�adaj�cej si� z kilku rodzin,
wszyscy s� skoligaceni. Wiele krwi Guglielmich p�ynie w tym t�umie
bli�szych i dalszych krewnych wielkiego aktora.
Mi�dzy nimi mo�emy �atwo znale�� jakie� prawdziwe podobie�stwo
z pami�tnym Rudolfem, do kt�rego pa�a�y mi�o�ci� kobiety po�owy �wiata.
"I jestem teraz dumny, mog�c powt�rzy� opini� wyra�on� o Valentino podczas jego podr�y do W�och..."
Od 30 lat, m�odzi m�czy�ni z Castellaneta czekaj�
aby przemys� filmowy odkry� mi�dzy nimi spadkobierc� wielkiego Nieboszczyka.
W ko�cu, dzi� wieczorem �wiat�a si� zapalaj�.
Kamery zaczynaj� szumie�. Wiele zaniepokojonych oczu spogl�da w soczeweki.
Tak, w tym ma�ym prowincjonalnym mie�cie Apulia, gdzie ziemia nie jest hojna,
a mo�liwo�ci zaoferowane przez przemys� filmowy wydaj� si� wi�cej warte ni� to co zaoferowa�a reforma rolna.
Noc w Castellaneta pachnie bardziej jak brylantyna ni� jak dojrza�e zbiory.
I to jest sen m�odych, zachwyconych s�odkim rytmem tanga.
Ale niestety to w Rossano Brazzinim, Rudolfo Valentino znalaz� swego spadkobierc� ju� dawno temu.
To on dzisiaj kontynuuje w Ameryce mit Valentino - w�oskiego kochanka.
Jest tym typem umi�nionego faceta za jakich od trzydziestu lat
tysi�ce ameryka�skich kobiet uwa�a W�och�w.
Biedny Brazzi! Sp�jrzcie co mu si� sta�o gdy wszed� do du�ego domu towarowego
aby przymierzy� koszule w celach reklamowych.
Ale je�li ameryka�skie kobiety chc� czego� na powa�nie, to wtedy nie �artuj�.
Wiesz czego one chcia�y od tego opalonego Rossano Brazzi?
C�, pewne jest, �e raczej nie jego autografu.
Na wsch�d od Nowej Gwinei, le�y archipelag Trobriand.
A to jest Kiriwina, najwi�ksza jego wyspa,
otoczona przez senne pla�e i prawdopodobnie najpi�kniejszy koralowy ocean na �wiecie.
Tu s�o�ce �wieci wiecznie, ziemia jest hojna i nikt nie pracuje.
W konsekwencji, og�lny nastr�j wygl�da na ca�kiem sielski.
Tutejsze kobiety, atrakcyjne i beztroskie praktykuj� od wiek�w
pewien sport, ten sam co wsz�dzie, kt�ry tu jest tak�e bardzo popularny: Polowanie na m�czyzn�.
Ten sport uczyni� je tak s�awnymi w �wiecie, �e dzisiaj
nie ma powa�anego antropologa kt�ry nie wskazywa� by tego archipelagu
jako jednego z niewielu miejsc w �wiecie gdzie kobiety nadal praktykuj� poligami�.
Jak wida�, nawet w Kiriwina, regu�y gry pozostaj� niezmienne.
M�czyzna gdy ju� schwytany, demokratycznie jest sprawdzany co do zdrowia i sprawno�ci przez ca�� wsp�lnot�.
Z by� mo�e jedyn� r�nic�, �e tu, nie ma zwyczaju aby drze� jego koszul�.
A m�czyzna? �aden problem. Tu jak, gdzie indziej
m�czyzna jest sprytny i wie, jak trzyma� si� z dala od niebezpiecze�stw.
Niestety, m�czyzna z Trobriand, gdy przestraszy si�, mo�e pope�ni� pomy�k�
i wspi�� si� na co�, gdzie pr�dzej czy p�niej,
b�dzie schwytany i zmuszony do poddania si�, tak czy inaczej.
Poniewa� jak �atwo zauwa�y�, polowanie na m�czyzn� jest sportem, wi�c ma wiele analogii na ca�ym �wiecie.
Jak inne, te kobiety praktykuj� polowanie wy��cznie jako sport, na otwartym powietrzu i z nagim biustem.
Ale to jest jedyna r�nica.
Podobnie jak na Rivierze, regionie s�yn�cym z uciech,
polowanie na m�czyzn jest praktykowane na otwartym powietrzu i z nagim biustem, podobnie je�eli nie dos�ownie tak samo.
Dziecko tej kobiety zmar�o.
Teraz musi zaopiekowa� si� ma�� �wink� kt�rej matka zdech�a. Takie jest prawo u Cimbus,
w sercu Nowej Gwinei.
To jest nadal miejsce na tej ziemi gdzie nie ma �adnej r�nicy
mi�dzy �yciem dziecka i tamtejszej �wini.
Pod ogromnym niebem, w wysokich g�rach
kt�re wydaj� si� podnosi� ziemi� do �r�d�a �wiat�a, m�czy�ni �yj� w kr�gu ciemno�ci.
Ziemia nadal le��c ugorem bez wiedzy o sekretach p�uga i nasion,
nie jest hojna. To jest Kr�lestwo G�odu.
Wielu tych m�czyzn jad�o ludzkie mi�so,
kt�re kiedy� by�o zwyk�ym jedzeniem ich przodk�w.
Plemi� zebra�o si� we wsi gdzie w�a�nie ma zacz�� si� og�lne �wi�towanie.
Kt�re, zgodnie z tradycj� narzucon� przez ub�stwo, zdarza si� raz na 5 lat.
�wi�to gwa�townego karnawa�u, podczas kt�rego, przez 3 dni i 3 nocy, poch�aniaj� mi�so, dop�ki nie spuchn�.
Wkr�tce setki �wi�, jedynego bogactwa jaki zgromadzili przez wiele lat g�odu,
b�d� zabite i po�arte w kilka godzin. A potem wszyscy wr�c� do d�ugiego poszczenia.
To b�dzie trwa� pi��, mo�e wi�cej strasznych lat zanim ocaleni od g�odu wr�c�, by �wi�towa�
trzy dni ucztowania, ubieraj�c si� w pi�ra rajskich ptak�w.
Gotowanie �wi� jest prawdopodobnie brutalniejsze ni� ich zabijanie.
Pieczenie �wini jest niedok�adne, podsma�one to tu i tam.
Martwe zwierz�ta nadal maj� swe jelita pe�ne odchod�w.
Ale krajowcy nie dbaj� o takie formalno�ci.
G��dni nie mog� doczeka� si� na wielki moment kiedy szczepowi szefowie og�osz�
�e w ko�cu, po 5 latach czekania, posi�ek jest gotowy.
Kto� tu pomy�la� o dzieciach, i zrezygnowa� z jedzenia p�cherzy.
By� mo�e pi�ka no�na jest r�wnie� instynktem tak samo starym jak g��d.
Tu tak�e, wolno szefom zje�� tak du�o jak zechc�.
I robi� to nie wygl�daj�c na g�odnych,
poniewa� s� przyk�adem dobrych manier przy jedzeniu.
Tak jak wodzowie, psy s� tak�e specjalne traktowanie.
To jest by� mo�e jaki� rodzaj delikatnego uczucia, co� niespodziewanego w�r�d tej ilo�ci okrucie�stw.
Byliby�my szcz�liwi gdyby tak by�o.
Ale by� mo�e, to s� tylko psy szef�w.
Wtedy nie odkryliby�my niczego nowego.
Ale kraj gdzie wsp�czucie dla ps�w
wychodzi poza ograniczon� ludzk� wyobra�ni� jest Ameryka.
Jeste�my na psim cmentarzu Pasadeny, w okr�gu Los Angeles.
Tym samym, nad kt�rym zachwyca�a si�, s�awna ksi��ka Evelyn Waugh.
Dzi� jest jeden z tych wietrznych i bezs�onecznych dni kiedy niebo Kalifornii
przyjmuje barw� rozpaczy.
Tutaj, maj�c w pami�ci, wszystkich tych co odeszli,
do szcz�cia wiecznego, a miejsce jest do tego tak patetyczne,
�e mogliby�my uroni� �z� lub dwie nad ma�ymi grobami tych czcigodnych stworze�.
Posr�d ich martwych przodk�w, te psy zachowuj� si�
wed�ug ludzkich standard�w lekcewa��co.
A mo�e odwrotnie, to dla psich oczu
ludzkie zachowanie wydaje si� by� niezrozumia�e.
W Taipei, na wyspie Formoza, psy przyci�gaj� inny rodzaj uwagi.
S� wybierane, hodowane z ekstremaln� trosk�, tuczone i zostaj� ugotowane
wed�ug starych i z�o�onych receptur, dla rado�ci du�ej spo�eczno�ci smakoszy.
Takie restauracje, gdzie klienci mog� bezpo�rednio wybra� z klatki najapetyczniejsze zwierz� domowe,
s� nadzwyczaj popularne w ca�ych Chinach.
W tym rejonie �wiata, ludzie bardzo lubi� jamniki, pudle, boksery,
ale najbardziej preferuj� rodzime chow-chow,
Te bardzo mi�e psy r�wnie� s� cenione dla ich inteligencji i wierno�ci.
W Rzymie, kiedy zbli�a si� Wielkanoc, setki i tysi�ce piskl�t
jest zanurzane w kolorowej k�pieli i zamykane si� do nagrzanego
do 50 stopni piekarnika.
S� wybierane, testowane i farbowane na wiele kolor�w,
i przygotowywane do zamkni�cia w pisankach. Z g�ry jest niestety wiadome, �e z ka�dych 100 piskl�t
w wyniku takiego traktowania, oko�o 70 staje si� ofiar�
jakiego� nieprzyjemnego wypadku.
W Strasburgu, znanym jako stolica w�tr�bki gras,
ponad p� miliona g�si przechodzi ka�dego roku ten rodzaj traktowania.
Ich w�troba, aby wyrosn�� i sta� si� t�ustsz� i osi�gn�� w�a�ciw� wag�,
wymaga intensywnego od�ywiania. I tak ka�dego dnia, wyspecjalizowani pracownicy wypychaj� je
delikatnie, tak� du�� ilo�ci� jedzenia, �e nawet najbardziej �ar�oczna g�,
bez przymusu, nie by�aby zdolna strawi� go w ciagu jednego tygodnia.
Jeszcze 2 lata temu, aby zapobiec by g�si nie gubi�y zbyt wielu kalorii, mia�y przybijne �apy do deski.
Ale teraz, dzi�ki tym bardzo ma�ym klatkom, a najbardziej ze wszystkiego, dzi�ki napychaczkom,
mo�emy uzyska� t� sam� ilo�� w�tr�bki gras przy bardziej ludzkim i cywilizowanym traktowaniu.
W Japonii, oko�o 500 mil od Tokio, jest najbardziej na �wiecie wyszukana hodowla byd�a.
Przez osiem godzin dziennie ci do�wiadczeni masa�y�ci
troszcz� si� o byki po to by zmi�kczy� ich cia�o.
Dodatkowo, ka�dy byk otrzymuje sze�� litr�w piwa dziennie aby przyspieszy� proces tuczenia.
Piwo jest podawane zwierz�tom bezpo�rednio z butelek, aby uchroni�
nap�j od utraty jego tucz�cych w�a�ciwo�ci.
Wszystkie steki pochodz�ce od tych byk�w trafiaj� tylko do trzech lub czterech wyspecjalizowanych restauracji
w Tokio i Nowym Jorku.
Kosztuj� one w przybli�eniu 7000 lir�w za kilogram.
Tu, gdzie picie piwa jest nieznane, do tuczenia u�ywa si� tapioki,
Jej skrobia, ma mniej wi�cej tyle samo kalorii co ziemniaki.
Jeste�my na Tabar, najwi�kszej wyspie Archipelagu Bismarcka,
gdzie wed�ug tradycji, te najbardziej pi�kne kobiety plemienia
s� zamykane w mocnych klatkach podobnych do tych jakie widzieli�my Strasburgu, a u�ywanych do tuczenia g�si.
Tym pi�kno�ciom podaje si� tapiok� a� osi�gn� co najmniej 120 kilogram�w.
Wtedy b�d� przeznaczone na �ony dla wodza wsi, Utame Alunda,
s�awnego na ca�ym wyspach ze swojej wielkiej w�adzy i osobowo�ci.
Proces tucz�cy trwa od 3 do 6 miesi�cy, tymczasem Utame Alunda nie pozostawa� bezczynny.
To jest kilka jego najnowszych dzieci, kt�re lubi pokazywa� cudzoziemcom w tym ta�cu,
jako dow�d swej m�sko�ci.
To jest jego ostatnia wsp�ma��onka: o�mioro dzieci i stu trzydzie�ci kilo.
To za� jest jego ulubiona �ona: dziesi�cioro dzieci i 150 kilo.
A oto i sam wielki Alunda: 27 dzieci i 34 kilo wagi.
Ameryka�ska kobieta na odwr�t, je�eli chce znale�� kochanka, musi straci� na wadze.
Jeste�my w Los Angeles, w jednej spo�r�d wielu sal gimnastycznych Vic Tanny,
s�ynnych si�owni specjalizuj�cych si� w kobiecym fitness.
Przychodz� tu setki ameryka�skich kobiet aby sp�dzi� czas ich kolejnego wdowie�stwa,
wyeliminowa� nadwag� zyskan� podczas ich ostatniego ma��e�stwa
i wygra� z prawem ci��enia, czekaj�c na nast�pny nieunikniony �lub.
Z powodu sta�ego nap�ywu i finansowej wagi swoich kient�w, Vic Tanny
jest mocnym i prosperuj�cym przedsi�biorstwem. To konieczny przystanek dla Amerykanek
w d�ugiej podr�y do ma��e�stwa. Nast�pny poci�g do kolejnych miesi�cy miodowych odchodzi w�a�nie st�d.
Poci�g, z gwizdami, wdychaniem, dmuchaniem, potem, szarpaniem, a potem hamulce i zn�w przystanek tutaj.
W Hongkongu, gdzie trudno przyty�, kr��y oko�o dw�ch milion�w g�odnych Chi�czyk�w
po lokalnych bazarach, gdzie za 100 lir�w za kilogram, mo�na wybiera� z
krokodyli, ropuch, w�y, ��wi wodnych, jaszczurek, itd itd.
Ceny, pomimo wielkiego wyboru, og�lnie s� uwa�ne za wysokie.
W Nowym Jorku natomiast dla ludzi chc�cych wyda� du�e pieni�dze, jest Kolonia,
jedena z najdro�szych i najbardziej wyszukanych restauracji w �wiecie.
Kiedy przeci�tny Amerykanin, aby prze�y�, musi zadowoli� si� zwyk�ym stekiem,
tu, bogaci Amerykanie mog� w pe�ni zakosztowa� swojej bonanzy.
Sma�one mr�wki, faszerowane karaluchy, jaja motyli, larwy, robaki, grzechotniki, szczury pi�mowe, itd itd.
Wi�kszo�� klient�w Kolonii to s�awni na arenie mi�dzynarodowej smakosze: politycy, dyplomaci, magnaci handlowi,
hierarchia ko�cielna, arystokracja, itd, itd.
Koszty lekkiego �niadania to jakie� 20 dolar�w, czyli oko�o 12000 lir�w.
Ale zwa�aj�c na wyj�tkow� rzadko�� i smak jedzenia, przyjmuje si�, �e cena jest korzystna.
Otworzenie takiego sklepu jak ten w Singapurze, gdzie w��
jest narodowym daniem, jest zawsze k�opotliwe.
Malezyjscy klienci s� bardzo wymagaj�cy i zanim si� zdecyduj� co kupi�, zawsze drobiazgowo przebieraj�.
Aby naprawd� by� smacznymi, w�e musz� mie� niezliczone cechy:
wag�, d�ugo��, kolor, wiek, sk�r�, szczeg�ln� por� roku dla ka�dej rasy, itd, itd.
Malezyjczyk, kt�ry wie to wszystko, jak tylko on to potrafi wybiera swojego w�a, nie gubi�c go z oczu ani na chwil�.
Jest szacowane, �e ze 100 sprzedanych w�y, co najmniej 50 jest odrzucanych jako ca�kowicie niejadalne
i regularnie s� one wysy�ane do ameryka�skich i europejscy smakoszy.
Jest ma�a wie� w Abbruzzi gdzie w�e s� cz�ci�
starej i �wi�tej tradycji.
W Cucullo, w dniu �wi�tego Dominika, pos�g �wi�tego jest przenoszony w procesji.
Za� wyznawcy id� za nim z r�kami pe�nymi tych nieszkodliwych stworze�.
W staro�ytnych czasach, jako g�osi legenda, doliny tego regionu by�y zatrz�sione �mijami
kt�re �wi�ty, za w�adz� jego mi�o�ci, uczyni� nieszkodliwymi przez pozbawianie ich trucizny.
Poza poga�skimi aspektami i niezwyk�ym folklorem,
uroczysto�� przejawia staro�ytny i g��boki sens wiary w dobro�.
Nazwa tej wsi brzmi Nocera Tirinese, w regionie Calabria.
Dzie� to Wielki Pi�tek,
i policja pr�buje na pr�no dopilnowa� przestrzegania pro�by duchownego.
Pr�buje on od kilku lat przekona� wyznawc�w, by zaniechali rytua�u, "battienti".
"Battienti" jest u�wi�con� przez wieki tradycj�, kt�rej pochodzenie jest niejasne.
W ka�dy Wielki Pi�tek, ci ludzie kalecz� sobie nogi
u�ywaj�c drewnianych desek pe�nych kawa�k�w szk�a
id�c w kilkugodzinnej procesji z krucyfiksem.
Nocera Tirinese jest ma��, zapad�� wsi� w Calabrii.
W ten spos�b chc� samodzielnie prze�y� to samo co czu� biczowany Chrystus.
Te dziewczyny, wszystkie mi�dzy 16 a 20 rokiem �ycia, paraduj�ce na ulicach Sydney,
nale�� do Dziewcz�cego Stowarzyszenia Ratownik�w, to znaczy s� to dziewczyny, kt�re ratuj� ludzi
kt�rzy w�a�nie maj� uton�� w Oceanie Spokojnym.
W ten spos�b teraz Australijczycy maj� dwie Armie: s�awn� Armi� Zbawienia,
kt�rej celem by�o ratowanie dusz i t� tutaj, kt�rej celem jest ratowanie cia�a.
Ale aby unikn�� nieprzyjemnych nieporozumie�, dw�m armiom dano inne uniformy.
Dzisiaj Stowarzyszenie �wi�tuje na Manley Beach dziesi�ciolecie istnienia i organizuje du�y pokaz.
Oczywi�cie w tych okoliczno�ciach akcje ratunkowe s� symulowane,
wi�c jakie� odniesienia do naprawd� ton�cych ludzi s� czysto przypadkowe.
Ale najbardziej interesuj�c� faz� ratowania jest niew�tpliwie metoda usta-usta,
s�dziowie ocenili bardzo wysoko skuteczno�� i popraw� samopoczucia u wszystkich ratowanych.
Na tych pla�ach, praktyczne znaczenie ratownik�w jest bezsporne.
Ocean jest podst�pny a m�odzi Australijczycy staj� si� z ka�dym dniem coraz bardziej lekkomy�lni.
Przez 4 dni ten d�ugi strumie� ma�ych bia�ych p�atk�w prowadzi nas do naszej nast�pnej przygody.
To migruj�ce motyle, zabite przez radioaktywno�� tych w�d.
Jeste�my na Oceanie Spokojnym, kilka mil od atolu Bikini.
Dziesi�� lat temu, po eksplozji ostatniej ameryka�skiej bomby wodorowej,
kilka gatunk�w ptak�w, kt�re pozostawa�y w swoich podziemnych gniazdach tylko podczas wysiadywania,
nauczy�o si�, �e je�eli chc� prze�y�, to musz� w nich d�u�ej pozostawa�.
Taki instynkt, wywo�any przez d�ugo wspominane wydarzenie, zosta� transmitowany do nast�pnych pokole�.
I teraz te ptaki, wol� by� schwytane, ni� wyj�� ze swoich jam.
Ale to jest tylko jedena oznaka dramatycznych zmian w�r�d fauny na tym archipelagu.
Wsz�dzie zwierz�ta wydaj� si� nie ufa� ich naturalnemu �rodowisku.
Nawet pewna ryba, jak ten w�a�nie okaz, kt�re mo�e zwykle wyj�� z wody
tylko na bardzo kr�tki czas, nie tylko nauczy�a si� opuszcza� zanieczyszczony i radioaktywny ocean na wiele godzin dziennie,
ale nawet migrowa� na szczyty drzew.
Tysi�ce jajek, kt�re nigdy nie wyl�g�y si�, pokry�y powierzchni� atoli.
To s� jajka mew morskich i innych ptak�w. Sterylne jajka, kt�re umar�y zanim nawet zostaly z�o�ene.
Te morskie ptaki odlatuj� by szuka� po�ywienia,
ale ka�dej nocy nadal wracaj�, by je wysiadywa�.
Atom zabi� nasienie �ycia w zarodku.
Atomowe zanieczyszczenia jeszcze tragiczniej,
zniszczy�y zmys� orientacji ��wi morskich.
Zm�czony i zagubiony, coraz cz�ciej wychodz� z morza, na l�d,
gdzie zgini� od gor�ca i znu�enia.
Jakie� jajka ptak�w wyl�g�y si� na tej wyspie i piskl�ta ogl�daj� agoni� ��wia wodnego w zdumieniu.
��w wodny, jak w mira�u, wierzy, �e wraca do morza.
Setki ��wi wodnych umiera ka�dego dnia w tym gor�cym pustynnym piasku.
Gniazdo ptak�w wewn�trz du�ych szkielet�w. Piskl� szuka jakiego� mi�sa mi�dzy ko��mi.
Krajowcy z malajskich wysp chowaj� swoich zmar�ych na tym ogromnym podwodnym cmentarzu.
Ich religia uczy �e morze oczyszcza cia�a
i uwalnia ich od grzech�w.
Tylko podczas dnia te wody s� puste i ciche. W nocy rekiny ruszaj�, by wykona�
swe niszcz�ce dzie�o.
Zostawiaj� tylko ko�ci, kt�re przyjaciele i rodzina zmar�ego uk�adaj�,
z makabryczn� pieczo�owito�ci�, mi�dzy dziwacznymi koralowymi ga��ziami.
W tych wodach rekiny wybrze�a malajskiego uczone s�, jak po�ywia� si�
ludzkim cia�em i zostaj� ludojadami.
�apanie ludojad�w jest jedynym zaj�ciem w Raiputh, wsi na malajskim wybrze�u.
Rybacy kt�rzy zostali kalekami od uk�szenia rekin�w susz� na pla�y u�o�one w stosy p�etwy.
B�d� one sprzedane do bogatych chi�skich spo�eczno�ci, gdzie uwa�a si�, �e maj� silne dzia�anie pobudzaj�ce.
Ka�dego dnia w Raiputh, jaki� rybak nie wraca, lub wraca w takim stanie.
Ale wie� jest biedna a Chi�czycy p�ac� dobrze za ich straty. Wi�c ofiary sk�ada si� nadal.
Jedynym uj�ciem dla rozpaczy i b�lu jest zemsta.
Dzisiaj by�a kolejna ofiara. W tych wodach, 12-letni ch�opiec zosta� po�arty przez rekina.
Dzisiaj rybacy z Raiputh wypuszcz� zdobycz. Oddadz� morzu j� z truj�cym ukwia�em wci�ni�tym w gard�o.
Rekin pocierpi co najmniej przez tydzie� zanim umrze.
W rzymskim cmentarzu kapucyn�w, �mierci dano zadanie dekoracyjne.
Kilka wiek�w temu, by� mo�e mnisi chcieli nada� temu miejscu sens nie�miertelno�ci.
Pomimo makabrycznego efektu, ich dzie�o ukazuje
pewnien zmys� pi�kna, kt�re zawsze jest motywowane mi�o�ci�.
Mi�o�ci�, kt�ra przetrwa �mier�, i �mierci�, kt�r� prze�yje mi�o��.
Wci�� jeste�my w Rzymie, na wyspie Tiberina, braterstwo "Czewrwonych P�aszczy"
kontynuuje swoj� misj�.
Braterstwo "Czewrwonych P�aszczy" powsta�o oko�o 1600 r. z inicjatywy
pewnych Rzymian, podczas epidemii chc�cych pochowa� porzucone cia�a
biednych i bezimiennych.
Teraz, po tylu wiekach, "Czewrwone P�aszcze" nadal opiekuj� si� ich �miertelnymi szcz�tkami,
tym jedynym ale wymownym dow�dem dawnego wsp�czucia.
Ochrona ko�ci przed niszcz�cym dzia�aniem czasu jest zadaniem kilku miejscowych rodzin,
kt�re gromadzi� si� tu raz na tydzie� w pi�tki, aby pracowa� i modli� si�.
A teraz jak ci Niemcy z Hamburga, utopmy pami�� o tych cmentarzach w piwie.
Zamiast skupia� si� na kulcie �mierci, w tej weso�ej niemieckiej piwiarni na Repabahm Strasse,
nasza uwaga kieruje si� do kultowi �ycia.
�ycia jako szcz�cia z bycia �ywym, wolno�ci ducha, sprawno�ci, fizycznego zdrowia,
bycia spo�ecznego, pokojowo�ci, zapomnienia i nie�wiadomo�ci.
Ale najbardziej ze wszystkiego z kompletnego niepami�tania i braku jakichkolwiek my�li o �mierci.
Kto powiedzia�, "Pij piwo a do�yjesz do setki"?
Japo�czycy w Tokio, po bardzo upojnej nocy, chodz� prosto tutaj, by wr�ci� do formy.
To jest Tokio Onsen, prawdziwa stacja obs�ugowa myj�ca i masuj�ca Japo�czyk�w, kt�rzy popili w poprzedni� noc.
Perfekcyjne dzia�anie przedsi�biorstwa zale�y od oko�o stu dziewczyn w szortach i stanikach,
wi�c ci panowie, opr�cz tortur, mog� przy okazji komfortowo poogl�da� pon�tne widoki.
Zgodnie z japo�skim zwyczajem, klienci powinni by� nadzy.
Przykryli�my ich by by� w zgodzie z naszymi kulturowymi zwyczajami.
Japonia jest najprawdopodobniej najczystszym krajem na �wiecie.
Rytua�y k�pieli i masa�u s� tak stare jak jego cywilizacja.
W Tokio, mie�cie licz�cym 10 milion�w lud�mi, 6 milion�w kobiet
nachyla si� ka�dego dnia nad 4 milionami m�czyzn... rozpieszczaj�c, pochlebiaj�c, s�u��c i masuj�c,
aby uczyni� ich �ycie przyjemniejszym, zgodnie ze star�, zachwycaj�c� tradycj�.
Tak wi�c, japo�scy m�czy�ni, z ka�dym calem z ich wypiel�gnowanego cia�a,
bez najmniejszego osobistego wysi�ku, mog� spr�bowa� niebia�skiego relaksu
kt�ry ich b�g przyzna tylko im w �yciu pozagrobowym.
Chi�czycy tak�e oddaj� siebie w r�ce kobiet w dniu ich ostatniego makija�u.
Powierzaj� ich uwodzicielskim sztukom sw�j niepewny los, kt�ry ma w�a�nie nadej��.
Budda jest kapry�nym bogiem, bardzo wra�liwym
i kiedy on otwiera bramy rozkwitaj�cego ogrodu, interesuje si� bardziej wygl�dem ni� cnotami umar�ych.
Oto pogrzeb bogatego Chi�czyka w �wi�tyni miasta Macao.
Przyjaciele przynosz� jedzenie do jego o�tarza, wi�c mo�e on po�ywi� si� podczas swej d�ugiej podr�y.
Potem k�aniaj� si� przed lamentuj�c� rodzin�.
W k�cie, kobieta pali jego pieni�dze, kt�re tylko t� drog�, b�d� mog�y pod��y� za nim do nieba,
by zachowa� tam to co dla ka�dego Chi�czyka jest najwy�szym dobrem tego �ycia i przysz�ego: Bogactwo.
Spadkobiercy ton� we �zach podczas tej smutnej uroczysto�ci.
Nie tylko tu w Singapurze, ale w ca�ej Malezji, Chi�czycy reprezentuj� ponad 1/3 populacji.
Nigdy nie s� zm�czeni opanowywuj�c tysi�c sposob�w robienia pieni�dzy, s� nie mniej jednak s�ynni ze swego fizycznego lenistwa.
Nie p�ywaj�, nie biegaj�, nie skakaj� ani nie graja w pi�ke no�n�.
Jako Chi�czycy nie marnuj� swoich pieni�dzy, i w podobny spos�b nie marnuj� te� swojej energii,
kt�rej wol� u�y� przy stole lub w ��ku.
Mi�dzy przek�skami, Chi�czycy znajd� czas, by nape�ni� swe domy dzie�mi,
legalnymi i nieprawymi. To gwarantuje du�e grono podczas urodzin, by je �wi�towa� obfitymi posi�kami.
Chi�czycy �wi�tuj� wszystko jedzeniem: religijne i narodowe dni wolne od pracy,
interesy, niepowodzenie konkurenta, odwr�cenie niebezpiecze�stwa, narodziny i nawet �mier�.
Tu nam nie wolno fotografowa�. Musieli�my wykorzysta� sytuacj� do pokazania Wam singapurskiego "domu �mierci".
Wszyscy �miertelnie chorzy ko�cz� tu, w tym tragicznym hotelu dla umieraj�cych.
Chi�skie domy, pe�ne dzieci, nie maj� �adnego miejsca dla nich.
W dole ulicy, ich krewni, zrelaksowani i pewni czekaj� na ich pogrzeb.
Je�eli nie umierasz szybko, �piewaj� Chi�czycy, nasz smaczny obiad robi si� zimny.
Je�eli widz� �e jesz, powiadaj� Chi�czycy, inni tak�e staj� si� g�odni.
�mier� sp�nia si�, wi�c Chi�czycy przeb�agaj� bog�w ta�cem.
Ameryka jest domem �mierci dla samochod�w.
W Kaliforni gin� trzy z nich co 2 godziny. Zostaj� pochowane w tych cmentarzach,
ale ich resztki nie b�d� spoczywa�y wiecznie.
Zgniecione dla oszczedno�ci przestrzeni, tysi�ce Ford�w, Chevrolet�w, Chrysler�w, Oldsmobil�w,
Cadillac�w, Lincoln�w, Buick�w, nie potrzebuj� ju� napraw. Ale one nie s� jeszcze na ko�cu swego przeznaczenia.
Wkr�tce b�d� wys�ane do wielkich europejskiech fabryk samochod�w,
gdzie nowoczesna mechaniczna reinkarnacja przywr�ci je z powrotem do �ycia jako samochody, z now�, skromniejsz� nazw�: "samoch�d u�ywany".
Sprostowanie: Nie wszystkie wr�c� jako samochody. W Pary�u, w jednym z najlepszych, nowoczesnych i modnych sklep�w ze sztuk�,
rozpoznali�my resztk� starego Forda, kt�rej nazwa zosta�a zmieniona na czaruj�ce: "Duch Karoserii", "Duch Podwozia".
Cena: P� miliona frank�w.
Czeski malarz Yves Klein jest gotowy. Muzyka przyprawi�a go o pobudzaj�cy dreszcz.
Te modelki, pokrywaj�c siebie farb�, s� ludzkimi p�dzlami, kt�re Klein wkr�tce u�yje
aby zamieni� swoj� tw�rcz� gor�czk� w sztuk�.
Mog�e� domy�li� si� ju� pewnie, �e ulubionym kolorem Kleina jest niebieski.
Ponadto, niebieska jest jego jedyna forma, jego jedyny kolor.
Niebieskie jak jego obrazy, kt�re sprzedaj� si� jak �wie�e bu�eczki w Pary�u. Niebieskie jest cudo, do kt�rego nasz aparat fotograficzny zbli�a si�, a kt�ry najczcigodniejsi krytycy uwa�aj� za najwi�ksze
arcydzie�o Kleina, a kt�rego dominuj�cy kolor - jako koneser mo�esz domy�li� si� - mo�e by� tylko niebieski.
Kapi�ce niebieskie, ludzkie p�dzle zostawiaj� swe odciski na p��tnie,
podczas gdy Klein kieruje nimi z daleka, z energi� swego tw�rczego geniuszu.
Dzie�o, kt�rego tworzeniu mieli�my przywilej sie przyjrze� we wszystkich fazach jego powstawania, jest na sprzeda� za jedyne 4 miliony frank�w.
W poszukiwaniu tropikalnych, imponuj�cych wra�e� i malowniczych aspekt�w prymitywnego �ycia,
trzy tysi�ce ameryka�scy turyst�w przybywa w�a�nie do Honolulu. T�sknota do romantycznych do�wiadcze�
i ch�� aby stan�� wobec niespodziewanych przyg�d, powoduj� �e razem z "Hawajskim Biurem Podr�y" ,
za jedyne 4000 dolarow z podatkiem, kt�re zorganizowa�o dla nich 10 dni "bardzo ekscytuj�cego urlopu" ,
jak to jest rozreklamowane w broszurze, jad� na wakacje do "raju tropikalnego ta�ca i mi�o�ci".
Reklama Hawajskiego Biura Podr�y zawarta w d�ugim i szczeg�owym program m�wi, �e
uroczysto�� l�dowania b�dzie mie� miejsce w uroczej hawajskiej atmosferze
i zgodnie z romantycznymi zwyczajami tej wyspy mi�o�ci.
Dlatego zarz�d przedsi�biorstwa uprasza mi�e panie aby nie by�y zazdrosne o niewinne
gesty wspania�ych hawajskich dziewczyn kierowanych do ich m��w.
Wkr�tce potem, fotograf przedsi�biorstwa, dostarcza turystom pami�tki z przyjazdu na kt�rych s�, zgodnie z programem,
u�miechy i kwiaty, kt�re wspania�e hawajskie dziewczyny zak�adaj� go�ciom zadziwionym z ich wspania�omy�lno�ci.
Spiker teraz informuje turyst�w o g��wnych zwyczajach tego tropikalnego raju.
M�wi: "Panie i panowie, macie szcz�cie, i przywilej by odwiedzi�
t� wysp� zanim b�dzie za p�no. Pi�kne kobiety, kt�re daj� Wam
ten uroczy wyst�p s� ostatnimi przedstawicielami rasy, kt�ry znika.
Szkoda, �e nie mo�ecie zrozumie� ich bardzo s�odkiego j�zyka." One �piewaj�: "Witaj, witaj, silny i przystojny bia�y m�czyzno.
Witaj, witaj, uwodzicielskia i pi�kna bia�a kobieto.
Naucz mnie sekret�w swojej elegancji i pom� uwie�� swoich m�czyzn.
Naucz� Ci� sekret�w moich ta�c�w. Posi�d� je. Chod�, chod� nauczy� si� Hula.
To, panie i panowie, jest Hula. My�licie, �e to jest zbyt trudne? Oczywi�cie, panie i panowie, ale nic nie jest niemo�liwe jak zwyk� mawia� Abraham Lincoln.
Popatrzcie na t� tancerk�. Ona jest najlepsza na wyspie. Ale, panie i panowie, gdy by�a dzieckiem, zosta�a zaatakowana przez polio
i wiecie, co wr�ci�o w�adz� do jej biednych kalekich n�g? Hula, panie i panowie. Hula i jej si�a woli."
Pos�uchali, zaklaskali, pobawili si� i ruszyli punktualnie dalej, poniewa� tak zosta�o napisane w programie.
I skoro ju� program przewiduje lekcj� Hula, wi�c id� uczy� si� Hula, cicho i potulnie.
Ci �atwowierni, zapracowani ludzie teraz uwierz� w Hula, w szcz�cie swoje i innych ludzi,
teraz, gdy mog� wyda� troch� reszty ze swej krwawicy, przy pierwszych symptomach artretyzmu.
Nadal wierz� w ten tropikalny raj, kt�rzy sami zniszczyli i gdzie jedynym prawdziwym miejscowym reliktem jest taniec, kt�ry zobaczyli.
Po sze�ciu godzinach ostrego, mordeczego treningu, Sier�ant Rhuba Narcktitle staje si� kobiet�.
Sytuacja jest do�� zawstydzaj�ca, dla dzikiego wojownika, kt�ry tylko kilka lat temu, podczas wojny przeciwko
malezyjscy komunistom, �ci�� 36 partyzant�w.
Ale dzisiaj jest �wi�to narodowe i tradycja wymaga aby �wi�towa� go ta�cem w stroju kobiecym.
Dzicy Gurkhas �yj� w g�rach Nepalu. Od p�torej wieku, byli najemnikami angielskiego imperium.
Zgodnie z tradycj�, w �wi�towaniu musz� wzi�� udzia� wszyscy angielscy oficerowie, ��cznie z ich g��wnodowodz�cym.
Widz�c ich w tej sytuacji, ubranych jak kobiety, nikt nie wierzy�by, �e s� najdzikszymi i najwierniejszymi �o�nierzami w �wiecie.
Podczas ostatniej wojny, kiedy zostali schwytany przez Japo�czyk�w,
300 z nich wola�o zosta� �ci�tymi ni� z�ama� sw� obietnic� lojalno�ci wobec Jej Brytyjskiego Majestatu.
Dzisiaj jest rocznica tego pami�tnego dnia i Gurkhas �wi�tuj� to z wielk� powag�.
Tym razem tak�e, g�owa byka spad�a za jednym uderzeniem.
Honor batalionu zosta� uratowany. Duch poleg�ych �o�nierzy Singapuru pozostanie w pokoju.
Angielscy oficerowie patrz� z satysfakcj�.
Angielski pu�kownik otacza g�owy mistrz�w bia�ym papierem, symbolem si�y, wierno�ci i dzielno�ci.
Oko�o miesi�c p�niej w Portugalii, kilka byk�w bierze zemst� przebijaj�c i zabijaj�c 4 ludzi oraz rani�c 18.
Jeste�my w Vila Franca de Xira, gdzie ludzie weso�o �wi�tuj� tradycyjny "Forcada".
P�niej na arenie, szacowni panowie daj� dow�d swej odwagi.
W tych g�rach regionu Garoka w Nowej Gwinei, le�y granica mi�dzy histori� i prehistori�.
Tu znale�li�my ostatniego cz�owieka jaskiniowego, nadal uzbrojnego w maczug�.
Zpe�nie nie znaj�c metalu, �yj� w niedost�pnych jaskiniach g�ry ze swoimi kobietami i dzie�mi, i s� tak dzicy i podejrzliwi jak zwierz�ta.
Nie wiedzieli�my, jak zareagowaliby, gdyby zauwa�yli nasz aparat fotograficzny wycelowany w nich.
Bardziej ni� przez aparat fotograficzny, te obrazy wydaj� si� by� zrobine przez jaki� ogromny teleskop wycelowany wstecz czasu.
Te zdj�cia mog�yby by� cieniem, fotograficzn� pami�ci� wieku kamienia.
Dnia, chwili sprzed 4 lub 5 tysi�cy lat.
Od tamtej pory nic szczeg�lnego tu nie zdarz�o si�. Teraz jak w przesz�o�ci, ich �ycie trwa dalej za wiecznym przewodem ich instynktu do
pracy, wypoczynku, p�odzenia dzieci, kontakt�w spo�ecznych i uporz�dkowanego �ycia towarzyskiego.
50 mil na p�noc z tamt�d, s� katolickie znaki misjyjne - wysuni�ta plac�wka cywilizacji.
Dwadziestu pi�ciu misjonarzy zosta�o zabitych w ostatnich latach aby d�wi�k dzwonu m�g� zbudzi�,
przetaczaj�c si� przez te stare doliny, instynkt wiary.
Tutaj, po setkach wiek�w trwaj�cy w ciemno�ciach ludzie odkrywaj�
pierwszy raz, �e jest w�tpliwo��, pytanie, na kt�re oni sami nie mog� odpowiedzie�,
stan udr�ki, nieznanej dotychczas, kt�rej nie wywo�uje g��d lub pragnienie czy fizyczny b�l, ale jednak boli, nie mniej ni� rana.
Jest to udr�ka, kt�ra pod��a za lud�mi, od pocz�tku do ko�ca �wiata.
Ale oni nadal nie znaj� jej.
Dopiero wczoraj odkryli �wiat i siebie a dzisiaj ju� musz� uwierzy�,
mie� nadziej�, �e b�d� lepsi w lepszym �wiecie.
Ale pewnego pi�knego dnia, pierwotny mieszkaniec schodzi z g�r
i zbli�aj�c si� do wybrze�a, jego �wiadomo�� musi pokona� sto wiek�w w kilka dni.
Tu, w bramach lotniska Port Moresby, gdzie ko�czy si� dla aborygena podr� przez czas
i gdzie nie mo�e znale�� powodu istnienia tych wszystkich rzeczy dowiedzia� si�, �e szed� zbyt szybko.
"Kult Cargo" powsta� niedawno. Jest to kult samolot�w transportowych.
Wzd�u� d�ugiej oceanicznej trasy pomi�dzy Hongkongiem i Australi�,
leci ka�dego dnia dziesi�tki samolot�w cargo, zatrzymuj�c sie tu w Moresby,
Kult Cargo ma �wi�tynie prawie wsz�dzie. Tu jest jedena z nich,
z o�tarzem zbudowanym na wysoko�ci 3000 metr�w. Ma�y samolot znajduje si� na jednym ko�cu pasa.
Na drugim ko�cu jest wie�a kontroli lot�w. Krajowiec Rozo i plemi� Mekeo
czekaj� na jaki� samolot, zwabiony do ich bambusowego aeroplanu, kt�ry wyl�duje na ich pasie.
Dla nich samoloty pochodz� z nieba, wys�ane przez ich przodk�w,
ale biali ludzie, ci sprytni z�odzieje, zwabiaj� je i �ci�gaj� do swojej du�ej pu�apki w Port Moresby.
Zbuduj tak�e sw�j port lotniczy, m�wi nauka Kultu Cargo,
i czekaj z wiar�. Pr�dzej czy p�niej twoi przodkowie dowiedz� si�
o zdradzie i poprowadz� samoloty na tw�j pas. Wtedy b�dziesz bogaty i szcz�liwy.
Czekaj� bez ruchu, analizuj�c niebo. Nie ma �adnego innego �wiata poza tymi g�rami,
a te du�e ptaki, kt�re lec� w g�rze, mog� tylko pochodzi� z nieba.
W niebie, s� tylko ich zmarli i tylko ich zmarli mogliby je zbudowa�.
Duchy zmar�ych nie znaj� bia�ych,
wi�c wszystkie te cudowne rzeczy zosta�y przyniesione przez samoloty wys�ane do nich przez ich zmar�ych przodk�w.
Zniszczyli swe wsie, porzucili swoj� prac�, aby tu by�,
nadal czekaj�c z wiar� przy bramie do nieba.
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.