Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated:
1
00:00:02,410 --> 00:00:31,549
(Transcribed by TurboScribe.ai. Go Unlimited to remove this message.) Música Os
2
00:00:31,549 --> 00:00:33,710
nenos e nenas que nacen hoxe nos hospitais
3
00:00:33,710 --> 00:00:36,330
galegos chegan ao mundo chorando, coma casi sempre.
4
00:00:37,110 --> 00:00:40,890
Pero seguramente con menos motivos, porque todos venen
5
00:00:40,890 --> 00:00:43,150
amparados por leis que os igualan en dereitos
6
00:00:43,150 --> 00:00:43,730
básicos.
7
00:00:49,110 --> 00:00:53,090
Pero, ainda que todos nacen nos mesmos hospitais,
8
00:00:53,690 --> 00:00:56,010
cada un é da súa casa e a
9
00:00:56,010 --> 00:00:59,570
súa familia vai lledar unha formación que lle
10
00:00:59,570 --> 00:01:01,730
vai dar ou quitar oportunidades na vida.
11
00:01:10,750 --> 00:01:12,950
Diso é do que vai tratar este capítulo,
12
00:01:13,810 --> 00:01:16,170
do que significou ao longo da historia de
13
00:01:16,170 --> 00:01:19,250
Galicia a casa e a familia na que
14
00:01:19,250 --> 00:01:19,570
se nacen.
15
00:01:19,570 --> 00:01:28,730
Música Neste capítulo de historias de Galicia imos
16
00:01:28,730 --> 00:01:31,490
lle falar de tres familias, unha nobre, outra
17
00:01:31,490 --> 00:01:33,130
fidalga e outra labrega.
18
00:01:33,590 --> 00:01:35,190
E tamén falaremos da casa e da familia
19
00:01:35,190 --> 00:01:35,710
mariñeira.
20
00:01:36,810 --> 00:01:39,770
Os nobres loitaron por ter poder, os fidalgos
21
00:01:39,770 --> 00:01:42,230
sobre todo por aparentar que o tiñan e
22
00:01:42,230 --> 00:01:44,610
os labregos e os mariñeiros loitaron por sobrevivir.
23
00:01:45,530 --> 00:01:47,110
Outra diferenza era que os nobres vivían en
24
00:01:47,110 --> 00:01:49,750
castelos, os fidalgos en pazos, e os que
25
00:01:49,750 --> 00:01:51,810
traballaban a terra e o mar vivían en
26
00:01:51,810 --> 00:01:52,230
casas.
27
00:01:53,270 --> 00:01:55,870
A primera historia deste capítulo aconteceu neste castelo
28
00:01:55,870 --> 00:01:58,410
de Souto Mayor hai 550 anos.
29
00:01:59,370 --> 00:02:01,250
O seu protagonista foi unhome clave na historia
30
00:02:01,250 --> 00:02:01,790
de Galicia.
31
00:02:02,650 --> 00:02:04,230
Era filho dun conde, pero o seu pai
32
00:02:04,230 --> 00:02:05,910
nunca o quixe reconhecer como filho.
33
00:02:13,890 --> 00:02:17,070
Este mozo é Pedro Madruga, filho bastardo do
34
00:02:17,070 --> 00:02:18,050
conde de Souto Mayor.
35
00:02:18,550 --> 00:02:20,770
O seu pai non quixo reconhecelo e por
36
00:02:20,770 --> 00:02:23,950
iso non poderá herdar ningún título nobiliario nin
37
00:02:23,950 --> 00:02:25,030
o patrimonio familiar.
38
00:02:25,990 --> 00:02:29,170
Como moitos outros filhos naturais, bastardos ou espurios
39
00:02:29,170 --> 00:02:32,230
de nobres, o protagonista da nosa historia está
40
00:02:32,230 --> 00:02:33,730
destinado a ser clérigo.
41
00:02:35,550 --> 00:02:38,810
Pedro xa leva varios anos no mosteiro e
42
00:02:38,810 --> 00:02:42,790
esta mañá recibiu correspondencia do seu irmán, Álvaro
43
00:02:42,790 --> 00:02:45,950
Paez, filho legítimo e herdeiro da casa de
44
00:02:45,950 --> 00:02:46,510
Souto Mayor.
45
00:02:47,950 --> 00:02:51,110
Nela, e con gran pesar, comunicalle a recente
46
00:02:51,110 --> 00:02:53,930
morte do seu pai, Fernán Lláñez de Souto
47
00:02:53,930 --> 00:02:54,170
Mayor.
48
00:02:55,130 --> 00:02:58,030
A noticia alimenta a amargura de Pedro.
49
00:02:58,850 --> 00:03:01,730
Sabe ser descendente de dúas das principais familias
50
00:03:01,730 --> 00:03:03,230
e casas nobres de Galicia.
51
00:03:04,030 --> 00:03:06,210
A sua nai é da casa de Monterrey
52
00:03:06,210 --> 00:03:08,970
e o seu pai era Fernán Lláñez de
53
00:03:08,970 --> 00:03:11,810
Souto Mayor, pero ele, non é nobre nin
54
00:03:11,810 --> 00:03:14,730
a priori, ten posibilidades de serlo.
55
00:03:15,350 --> 00:03:17,790
Nunca saberemos con certeza por que o pai
56
00:03:17,790 --> 00:03:19,730
e a nai de Pedro Madruga, sendo dúas
57
00:03:19,730 --> 00:03:21,430
nobres, nunca chegaron a casar.
58
00:03:21,990 --> 00:03:24,190
Pero sí sabemos que daquela, máis ca hoxe,
59
00:03:24,470 --> 00:03:26,870
o matrimonio non se rexía polo amor nin
60
00:03:26,870 --> 00:03:29,590
pola necesidade de reconhecer os filhos ilegítimos para
61
00:03:29,590 --> 00:03:30,770
convertilos en herdeiros.
62
00:03:37,520 --> 00:03:40,440
Actualmente, seguen existindo en Galicia litixos polos que
63
00:03:40,440 --> 00:03:42,000
alguén reclama un título nobiliario.
64
00:03:42,680 --> 00:03:44,860
É o caso de Francisco Abraldes, estelvanel de
65
00:03:44,860 --> 00:03:47,660
Ribeira, que leva máis de 20 anos pleiteando
66
00:03:47,660 --> 00:03:49,420
coa justiza para que reconheza que ele é
67
00:03:49,420 --> 00:03:50,320
o marqués de Abraldes.
68
00:03:51,140 --> 00:03:54,220
De conseguilo, el, igual que Pedro Madruga, pasaría
69
00:03:54,220 --> 00:03:55,480
de plebeu a nobre.
70
00:03:56,280 --> 00:03:58,420
Pero a nobreza ten xa desde a Idade
71
00:03:58,420 --> 00:04:00,800
Media normas moi estrictas para a transmisión de
72
00:04:00,800 --> 00:04:01,760
títulos nobiliarios.
73
00:04:03,460 --> 00:04:05,940
Na nobreza era o fillo varón máis vello
74
00:04:05,940 --> 00:04:08,660
quen recibía o título nobiliario, os dereitos de
75
00:04:08,660 --> 00:04:12,160
propidades sobre fortalezas, casas e terras, e de
76
00:04:12,160 --> 00:04:13,380
dominio sobre os servos.
77
00:04:13,880 --> 00:04:17,440
O problema complicabase cando non había descendentes legítimos.
78
00:04:18,640 --> 00:04:21,079
Se alguna clase social era pechada na Idade
79
00:04:21,079 --> 00:04:22,240
Media, esa era a nobreza.
80
00:04:22,760 --> 00:04:24,580
Nobre erase por nacemento ou non había maneira
81
00:04:24,580 --> 00:04:25,060
de selo.
82
00:04:25,460 --> 00:04:26,800
Era un dereito de sangue.
83
00:04:27,580 --> 00:04:29,560
Pero, como toda regra, esta tamén tiña a
84
00:04:29,560 --> 00:04:30,100
súa excepción.
85
00:04:37,820 --> 00:04:39,740
Esta maña, na cara de Pedro, xa non
86
00:04:39,740 --> 00:04:41,200
se aprecia ninguna amargura.
87
00:04:41,900 --> 00:04:44,840
Segue tendo a mesma expresión de determinación, pero
88
00:04:44,840 --> 00:04:46,960
o seu futuro acaba de cambiar de horizonte
89
00:04:46,960 --> 00:04:47,840
radicalmente.
90
00:04:52,940 --> 00:04:55,460
Diríxese cara ao castelo de Souto Mayor acompañado
91
00:04:55,460 --> 00:04:58,260
por un emisario do seu medio irmán, Álvaro
92
00:04:58,260 --> 00:05:00,620
Páez de Souto Mayor, quen, ao non ter
93
00:05:00,620 --> 00:05:03,940
descendencia, intercedeu ante o rey de Castela, Enrique
94
00:05:03,940 --> 00:05:06,680
IV, para que legitime o seu medio irmán
95
00:05:06,680 --> 00:05:08,760
para a sucesión da casa de Souto Mayor.
96
00:05:09,880 --> 00:05:12,420
Finalmente, o rey accedeu a súa petición.
97
00:05:16,070 --> 00:05:18,610
Pedro Madruga fixose cotítulo de conde de Souto
98
00:05:18,610 --> 00:05:21,830
Mayor en 1468 ao morrer o seu irmán
99
00:05:21,830 --> 00:05:23,950
e valedor Álvaro, asediado aquí en Tui por
100
00:05:23,950 --> 00:05:24,670
os Irmandiños.
101
00:05:28,110 --> 00:05:30,790
Vendo o perigo, Pedro fuxiu a Portugal e,
102
00:05:30,910 --> 00:05:32,810
desde ali, un ano despois, encabezou a reacción
103
00:05:32,810 --> 00:05:35,310
dos nobres galegos que significaría a derrota definitiva
104
00:05:35,310 --> 00:05:36,070
dos Irmandiños.
105
00:05:36,990 --> 00:05:38,930
No ano que pasou no país veciño, entablou
106
00:05:38,930 --> 00:05:40,830
a amizade con o rey portugués Afonso V
107
00:05:40,830 --> 00:05:44,410
e, ali, Pedro Madruga casou cunha nobre portuguesa.
108
00:05:45,490 --> 00:05:48,330
Esta é Teresa Tábora, convertida xa en muller
109
00:05:48,330 --> 00:05:49,950
de Pedro Álvaro de Souto Mayor.
110
00:05:50,930 --> 00:05:52,910
É filha dun cabaleiro portugués que lle deu
111
00:05:52,910 --> 00:05:54,770
un gran dote para levar ao matrimonio.
112
00:05:55,530 --> 00:05:57,190
Acaban de chegar de Portugal e o seu
113
00:05:57,190 --> 00:06:00,070
marido está llenxinando as dependencias do seu castelo.
114
00:06:01,390 --> 00:06:03,430
Como todo o matrimonio da súa clase social
115
00:06:03,430 --> 00:06:06,330
de finais do século XV, o seu non
116
00:06:06,330 --> 00:06:09,190
foi froito do amor, senón dun acordo de
117
00:06:09,190 --> 00:06:12,570
interese entre dous grupos familiares que buscaba tamén
118
00:06:12,570 --> 00:06:14,830
reforzar unha alianza entre a casa de Souto
119
00:06:14,830 --> 00:06:16,950
Mayor e a coroa portuguesa.
120
00:06:18,650 --> 00:06:22,030
Desde Portugal, Pedro Álvaro de Souto Mayor organizou
121
00:06:22,030 --> 00:06:24,590
un exército facilitado polo rey e os nobres
122
00:06:24,590 --> 00:06:28,670
portugueses e iniciou a reacción dos nobres galegos
123
00:06:28,670 --> 00:06:31,610
contra os Irmandiños que o levaría atas portas
124
00:06:31,610 --> 00:06:35,810
de Santiago, onde, coaxuda do arcebispo Fonseca, derrotou
125
00:06:35,810 --> 00:06:37,590
a 10.000 Irmandiños.
126
00:06:38,130 --> 00:06:40,450
Pedro Álvaro de Souto Mayor obrigou os Irmandiños
127
00:06:40,450 --> 00:06:42,950
derrotados a reconstruir o castelo de Souto Mayor
128
00:06:42,950 --> 00:06:45,010
e este de Sobroso, que tamén era da
129
00:06:45,010 --> 00:06:47,510
súa propiedade, e que os Irmandiños derrubaran durante
130
00:06:47,510 --> 00:06:48,330
a Segunda Revolta.
131
00:06:48,970 --> 00:06:54,810
Pero, por circunstancias políticas complexas, Pedro Madruga acabou
132
00:06:54,810 --> 00:06:57,630
enfrontándose os dous piores inimigos que podía ter
133
00:06:57,630 --> 00:07:00,770
un nobre galego daquel tempo, os reis católicos
134
00:07:00,770 --> 00:07:02,410
e o arcebispo Fonseca.
135
00:07:03,290 --> 00:07:05,850
Iso marcou o seu futuro, o da súa
136
00:07:05,850 --> 00:07:09,030
familia e acabou significando a eliminación da nobreza
137
00:07:09,030 --> 00:07:11,330
galega como elite social con poder propio.
138
00:07:15,400 --> 00:07:17,640
Pedro e Teresa tiberon sete fillos.
139
00:07:18,220 --> 00:07:21,340
O Mayor Álvaro, o seu herdeiro, foi educado
140
00:07:21,340 --> 00:07:24,100
na corte dos reis católicos e acabou traizoando
141
00:07:24,100 --> 00:07:24,700
o seu pai.
142
00:07:25,420 --> 00:07:27,600
Erdou o señorío de Souto Mayor co apoio
143
00:07:27,600 --> 00:07:30,100
e a confianza da coroa de castela, a
144
00:07:30,100 --> 00:07:33,040
condición de se converter no novo prototipo de
145
00:07:33,040 --> 00:07:37,180
nobre galego, sumiso á vontade dos monarcas castelans.
146
00:07:38,500 --> 00:07:40,480
Isto fixo que o seu pai se refuixase
147
00:07:40,480 --> 00:07:43,960
en Portugal e desde alí tratou inútilmente de
148
00:07:43,960 --> 00:07:44,520
deserdalo.
149
00:07:46,560 --> 00:07:49,120
O final de Pedro Álvaro de Souto Mayor
150
00:07:49,120 --> 00:07:50,700
segue envolto no misterio.
151
00:07:51,580 --> 00:07:55,500
Desapareceu en 1483, cando se dirigía á Alba
152
00:07:55,500 --> 00:07:58,240
de Tormes buscando a gracia e a reconciliación
153
00:07:58,240 --> 00:07:59,580
cos reis católicos.
154
00:08:05,370 --> 00:08:07,590
Esta é a asinatura de Pedro Álvaro de
155
00:08:07,590 --> 00:08:08,950
Souto Mayor, o Pedro Madruga.
156
00:08:09,990 --> 00:08:11,430
Non sabemos o que dirán estas letras da
157
00:08:11,430 --> 00:08:13,650
súa personalidade, pero sí sabemos que era un
158
00:08:13,650 --> 00:08:16,590
home decidido e incluso cruel cos seus inimigos.
159
00:08:17,590 --> 00:08:20,350
Pasou á historia como Pedro Madruga porque sempre
160
00:08:20,350 --> 00:08:23,330
madrugaba máis cos seus inimigos para sorprendelos antes
161
00:08:23,330 --> 00:08:24,870
de estaren listos para a batalla.
162
00:08:25,550 --> 00:08:27,750
Como os demais nobres do seu tempo, tamén
163
00:08:27,750 --> 00:08:29,350
foi señor de moitos servos.
164
00:08:30,350 --> 00:08:32,830
Do traballo dos campesiños vivieron desde sempre en
165
00:08:32,830 --> 00:08:34,409
Galicia as clases privilexiadas.
166
00:08:34,750 --> 00:08:37,090
A nobreza, a igrexa e desde o século
167
00:08:37,090 --> 00:08:40,030
XVI unha clase social nova que sempre se
168
00:08:40,030 --> 00:08:42,309
mirou no espello da nobreza, a fidalguía.
169
00:08:48,910 --> 00:08:51,730
Ata agora comprobamos a importancia que para a
170
00:08:51,730 --> 00:08:53,910
nobreza tiñan os lazos de sangue e os
171
00:08:53,910 --> 00:08:57,170
matrimonios de conveniencia concebidos para conservar e aumentar
172
00:08:57,170 --> 00:08:58,190
o seu poder político.
173
00:08:59,210 --> 00:09:01,190
E xa vimos tamén que desde finais do
174
00:09:01,190 --> 00:09:03,930
século XV a alta nobreza galega puxou seu
175
00:09:03,930 --> 00:09:06,710
servizo da coroa e marchou vivir á corte
176
00:09:06,710 --> 00:09:07,670
abandonando Galicia.
177
00:09:08,510 --> 00:09:11,210
O baleiro que deixou esa nobreza na elite
178
00:09:11,210 --> 00:09:14,230
social do país foron ocupando unhas familias que
179
00:09:14,230 --> 00:09:17,450
xa gozaban de certos privilexios ben por servir
180
00:09:17,450 --> 00:09:19,030
o Estado ou ben a igrexa.
181
00:09:19,950 --> 00:09:21,650
Esas familias eran os fidalgos.
182
00:09:21,650 --> 00:09:24,870
Pero, ¿quén eran os fidalgos galegos?
183
00:09:25,370 --> 00:09:28,090
Tiñan algo que ver co Ixo Dalgo Castelá
184
00:09:28,090 --> 00:09:31,510
pero moi pouco coa imaxe de fidalgo soñador
185
00:09:31,510 --> 00:09:33,130
que nos deixou Cervantes no Quixote.
186
00:09:34,190 --> 00:09:37,890
Mais ben, os fidalgos galegos soñaban conter un
187
00:09:37,890 --> 00:09:40,910
título nobiliario, un pazo como este e sobre
188
00:09:40,910 --> 00:09:43,710
todo soñaban con poder vivir de rendas.
189
00:09:44,910 --> 00:09:47,570
Fidalgos galegos foron os nobres de menor rango.
190
00:09:47,910 --> 00:09:50,950
Tamén houbo fidalgos da xerarquía eclesiástica e altos
191
00:09:50,950 --> 00:09:52,810
funcionarios ao servizo do Estado.
192
00:09:53,590 --> 00:09:56,670
Eran os privilexiados da sociedade do antigo réxime.
193
00:09:57,450 --> 00:10:00,010
As relacións entre igrexa, nobreza e a clase
194
00:10:00,010 --> 00:10:02,890
labrega eran sinxelas antes da irrupción da fidalguía.
195
00:10:03,470 --> 00:10:06,150
Os primeiros posuían a terra e os labregos
196
00:10:06,150 --> 00:10:08,190
pagaban unha renda a cambio de traballala.
197
00:10:08,890 --> 00:10:11,870
O nacimento da fidalguía cambiou sustancialmente a cuestión.
198
00:10:13,090 --> 00:10:15,490
A fidalguía galega era filha do sistema foral
199
00:10:15,490 --> 00:10:18,610
que permitía que unha mesma terra fosse aforada
200
00:10:18,610 --> 00:10:21,210
ou arrendada por un mosteiro a un fidalgo
201
00:10:21,210 --> 00:10:24,390
e que este, ao día seguinte, ya pudese
202
00:10:24,390 --> 00:10:25,830
arrendar a varios labregos.
203
00:10:26,570 --> 00:10:30,530
O fidalgo exprimía os labregos para así incrementar
204
00:10:30,530 --> 00:10:34,110
o beneficio e poder construir grandes pazos.
205
00:10:35,610 --> 00:10:38,850
No século XVII, a fidalguía galega atopase xa
206
00:10:38,850 --> 00:10:41,850
plenamente configurada e vive a súa época de
207
00:10:41,850 --> 00:10:42,270
fartura.
208
00:10:43,130 --> 00:10:46,330
Reforma ou construe os seus pazos máis suntuosos,
209
00:10:46,330 --> 00:10:49,910
defende os seus privilexos e adopta unhas maneiras
210
00:10:49,910 --> 00:10:52,490
de vivir semellantes ás da nobreza con título.
211
00:10:54,250 --> 00:10:55,730
Este é o pazo de Sant Damián de
212
00:10:55,730 --> 00:10:58,350
Abruciños, hoxe convertido nun establecimiento turístico.
213
00:10:59,070 --> 00:11:01,250
Antes chamou-se pousa de Cacabelos e despois
214
00:11:01,250 --> 00:11:02,030
Pazo da Costa.
215
00:11:02,810 --> 00:11:04,470
O seu primeiro dono foi o cura de
216
00:11:04,470 --> 00:11:05,050
Abruciños.
217
00:11:06,090 --> 00:11:07,830
O fillo máis vello do cura chamaba xe
218
00:11:07,830 --> 00:11:10,030
xoan Fernández de Boán e foi un fidalgo
219
00:11:10,030 --> 00:11:11,590
moi importante do século XVII.
220
00:11:12,310 --> 00:11:14,170
Chegou a ser virrei do Perú.
221
00:11:14,810 --> 00:11:17,570
Xoan Fernández de Boán acaba de regresar de
222
00:11:17,570 --> 00:11:20,930
América coa súa esposa, Damiana de Landecho, tras
223
00:11:20,930 --> 00:11:23,030
amasar unha fortuna como virrei de Perú.
224
00:11:23,810 --> 00:11:26,370
O seu capital uniulle o da súa muller,
225
00:11:26,570 --> 00:11:28,470
que se convertera na máis rica de Lima
226
00:11:28,470 --> 00:11:31,530
despois de enviubar dúas veces e de herdar
227
00:11:31,530 --> 00:11:33,870
os patrimonios dos seus maridos defuntos.
228
00:11:34,990 --> 00:11:37,110
Hoxe é un día especial para a familia,
229
00:11:37,670 --> 00:11:41,090
porque Damiana acaba de reconhecer como propia a
230
00:11:41,090 --> 00:11:44,650
Xosefa, a filla natural que tibera Xoan antes
231
00:11:44,650 --> 00:11:45,970
de ser destinado a América.
232
00:11:47,290 --> 00:11:51,490
Declarouna herdeira universal e autorizouna para usalo seu
233
00:11:51,490 --> 00:11:52,430
nome e apelido.
234
00:11:53,190 --> 00:11:56,650
Agora chamase Xosefa Damiana de Boán e Landecho.
235
00:11:57,170 --> 00:12:00,590
Acaba de converterse nunha rica herdeira cunha fortuna
236
00:12:00,590 --> 00:12:01,690
difícil de calcular.
237
00:12:03,310 --> 00:12:06,650
Nalgúna das conversas que mantivo Xosefa Damiana cos
238
00:12:06,650 --> 00:12:09,970
seus pais nunha das estancias deste Pazo falaron
239
00:12:09,970 --> 00:12:13,230
da importancia de concertar un matrimonio que incrementase
240
00:12:13,230 --> 00:12:15,210
a riqueza e o poder social da familia.
241
00:12:16,130 --> 00:12:18,770
A biografía desta rica herdeira é moi interesante
242
00:12:18,770 --> 00:12:20,750
e os seus amorios foron moi soados no
243
00:12:20,750 --> 00:12:21,210
seu tempo.
244
00:12:22,410 --> 00:12:25,050
Comprometerase o matrimonio cun rico indiano, pero por
245
00:12:25,050 --> 00:12:27,530
intereses da familia acabou casando cun curmán.
246
00:12:29,470 --> 00:12:32,170
Xosefa Damiana escoito os últimos consellos da súa
247
00:12:32,170 --> 00:12:34,190
nai antes de recibir a visita de quem
248
00:12:34,190 --> 00:12:36,410
vai ser o seu home, o seu curmán
249
00:12:36,410 --> 00:12:38,170
Pedro Fernández de Boán.
250
00:12:38,810 --> 00:12:41,370
Para a celebración da boda están agardando pola
251
00:12:41,370 --> 00:12:44,410
dispensa papal que está tramitando o embaixador en
252
00:12:44,410 --> 00:12:46,830
Roma, un fillo da condesa de Lemos.
253
00:12:48,230 --> 00:12:50,670
Xosefa Damiana acordou cos seus pais romper o
254
00:12:50,670 --> 00:12:54,310
compromiso de matrimonio cos seu anterior prometido, Antonio
255
00:12:54,310 --> 00:12:54,970
del Barrio.
256
00:12:55,470 --> 00:12:57,570
Un indiano rico que xalle puxera a casa,
257
00:12:58,050 --> 00:13:00,350
lle mercara coche e lle regalara dez mil
258
00:13:00,350 --> 00:13:02,110
ducados en xóias e vestidos.
259
00:13:03,430 --> 00:13:05,490
El agora considerase burlado.
260
00:13:07,710 --> 00:13:10,210
Pedro Fernández de Boán ven visitar a súa
261
00:13:10,210 --> 00:13:12,350
curmá e prometida para dar un paseo polas
262
00:13:12,350 --> 00:13:13,970
inmediacións do pazo.
263
00:13:14,430 --> 00:13:17,430
Estaselle facendo longa espera pola dispensa papal para
264
00:13:17,430 --> 00:13:18,250
poder casar.
265
00:13:19,070 --> 00:13:21,710
El xase licenciar en teología, pero deixou os
266
00:13:21,710 --> 00:13:25,230
hábitos para casar con Xosefa Damiana e converterse
267
00:13:25,230 --> 00:13:26,530
en señor da casa de Boán.
268
00:13:27,270 --> 00:13:29,630
A familia ten todo ultimado para a celebración
269
00:13:29,630 --> 00:13:30,050
da boda.
270
00:13:30,770 --> 00:13:33,130
Todos imaginan o futuro de riqueza e esplendor
271
00:13:33,130 --> 00:13:34,570
que llagar do novo matrimonio.
272
00:13:34,570 --> 00:13:38,410
Todos pensan iso, menos o anterior mozo, que
273
00:13:38,410 --> 00:13:40,270
se considera ferido na súa honra.
274
00:13:40,830 --> 00:13:44,530
Algo inadmisible para que, entendo xa riqueza, aspiraba
275
00:13:44,530 --> 00:13:46,110
a ter reconhecimento social.
276
00:13:46,710 --> 00:13:48,910
Pedro Fernández de Boán e Xosefa Damiana de
277
00:13:48,910 --> 00:13:50,850
Boán casaron en Madrid o 8 de setembro
278
00:13:50,850 --> 00:13:51,950
de 1616.
279
00:13:52,610 --> 00:13:54,570
Tiberon dous fillos aos que lle transmitiron as
280
00:13:54,570 --> 00:13:55,770
imensas propiedades da familia.
281
00:13:56,510 --> 00:13:57,790
Imos ver unha delas que estaba aquí ao
282
00:13:57,790 --> 00:13:57,970
lado.
283
00:14:02,730 --> 00:14:04,450
Este é o pazo de Boán que a
284
00:14:04,450 --> 00:14:06,310
parella mandou construir aquí na Praza do Ferro,
285
00:14:06,350 --> 00:14:06,810
en Ourense.
286
00:14:07,250 --> 00:14:09,570
Cen anos despois de construído, un bisneto deles
287
00:14:09,570 --> 00:14:11,570
tivo que vendelo para facerlle fronte as débedas
288
00:14:11,570 --> 00:14:12,050
da familia.
289
00:14:12,810 --> 00:14:16,350
O último dos Boán morreu en 1825, solteiro,
290
00:14:16,550 --> 00:14:18,390
arruinado e vivindo case da caridade.
291
00:14:19,270 --> 00:14:21,270
Ese foi o final de moitas familias fidalgas
292
00:14:21,270 --> 00:14:23,890
que chegaron incluso a perder os brasóns dos
293
00:14:23,890 --> 00:14:24,490
seus pazos.
294
00:14:25,950 --> 00:14:28,290
Neste pazo de Vigo, agora convertido en hotel,
295
00:14:28,530 --> 00:14:31,610
están expostos dúcias de escudos procedentes de pazos
296
00:14:31,610 --> 00:14:33,210
e casas señoríais galegas.
297
00:14:35,270 --> 00:14:38,570
Son parte do noso patrimonio histórico e simbolizan
298
00:14:38,570 --> 00:14:40,990
o afán de ennobrecerse das case onze mil
299
00:14:40,990 --> 00:14:43,670
familias galegas que tiñan o título de fidalguía
300
00:14:43,670 --> 00:14:45,350
a mediados do século XVIII.
301
00:14:46,550 --> 00:14:49,490
Ben, xa vimos neste capítulo a historia de
302
00:14:49,490 --> 00:14:50,710
dúas familias con escudos.
303
00:14:51,090 --> 00:14:53,750
A de Pedro Madruga, que, sendo fillo bastardo,
304
00:14:53,890 --> 00:14:56,130
chegou a conde por partida dobre, e a
305
00:14:56,130 --> 00:14:58,530
dos Boán, que, sendo fillos de curas, chegaron
306
00:14:58,530 --> 00:15:00,350
a formar unha rica liñaxe fidalga.
307
00:15:01,310 --> 00:15:04,110
Pero nunha historia da casa e da familia
308
00:15:04,110 --> 00:15:07,490
galega non podía faltar a casa rural e
309
00:15:07,490 --> 00:15:08,650
a familia labrega.
310
00:15:17,830 --> 00:15:20,290
A casa é a célula básica da sociedade
311
00:15:20,290 --> 00:15:20,930
campesiña.
312
00:15:20,930 --> 00:15:24,090
Como creación cultural xenuína dos povos galegos ten
313
00:15:24,090 --> 00:15:25,610
un significado máis amplo cao de ser a
314
00:15:25,610 --> 00:15:27,050
edificación destinada á vivenda.
315
00:15:28,650 --> 00:15:31,170
En Galicia, enténdese a casa labrega coma un
316
00:15:31,170 --> 00:15:35,890
conjunto formado polas edificacións, as propidades, o gando
317
00:15:35,890 --> 00:15:37,470
e os membros da familia.
318
00:15:38,570 --> 00:15:41,110
Económicamente, a casa funciona como un centro de
319
00:15:41,110 --> 00:15:44,950
explotación e consumo familiar e, culturalmente, a casa
320
00:15:44,950 --> 00:15:47,650
ten un nome e unha personalidade moral.
321
00:15:48,450 --> 00:15:51,330
A casa non é só un refuxo contra
322
00:15:51,330 --> 00:15:54,790
os ataques do ambiente, tamén é o aglutinante
323
00:15:54,790 --> 00:15:56,670
que une entre sí os membros dunha mesma
324
00:15:56,670 --> 00:16:00,350
familia, que moitas veces teñen un alcume que
325
00:16:00,350 --> 00:16:01,890
é común a todos eles.
326
00:16:03,670 --> 00:16:05,550
Xa vimos que para os nobres e os
327
00:16:05,550 --> 00:16:08,110
fidalgos o matrimonio era unha alianza de intereses.
328
00:16:08,430 --> 00:16:10,250
Pero, ¿casaban os labregos por amor?
329
00:16:10,970 --> 00:16:11,470
Depende.
330
00:16:12,150 --> 00:16:13,450
Miren este dibuixo de Castelao.
331
00:16:14,370 --> 00:16:17,030
A moza pregunta ao mozo «Se fose rica,
332
00:16:17,230 --> 00:16:20,010
quereríasme máis?» E ele responde «Non tiña
333
00:16:20,010 --> 00:16:20,870
porque quererxe menos».
334
00:16:22,870 --> 00:16:24,550
Non sei se el afixo venga a preguntar
335
00:16:24,550 --> 00:16:26,870
nada, pero ímos con a terceira historia de
336
00:16:26,870 --> 00:16:27,130
hoxe.
337
00:16:28,330 --> 00:16:31,150
No Museo do Pobo Galego gardanse útiles e
338
00:16:31,150 --> 00:16:33,790
documentos que son parte da historia da vida
339
00:16:33,790 --> 00:16:34,570
dos labregos.
340
00:16:35,790 --> 00:16:38,230
A noza derradeira historia deste capítulo atopamos o
341
00:16:38,230 --> 00:16:40,530
rastro nunha carta guardada aquí no museo e
342
00:16:40,530 --> 00:16:43,930
remitida en 1978 desde Bosaires ao matrimonio que
343
00:16:43,930 --> 00:16:45,070
aparece nesta fotografía.
344
00:16:46,350 --> 00:16:49,430
En esta carta, a filha emigrada pedíalle aos
345
00:16:49,430 --> 00:16:51,110
seus pais que o deixasen todo e marchasen
346
00:16:51,110 --> 00:16:53,590
con ela a Bosaires, cousa que non chegarían
347
00:16:53,590 --> 00:16:53,910
a facer.
348
00:16:54,370 --> 00:16:56,730
Pero era tan importante a casa como pra
349
00:16:56,730 --> 00:16:57,290
non deixala.
350
00:16:58,390 --> 00:16:59,870
Esta é a casa da herdade de Cira,
351
00:17:00,230 --> 00:17:02,750
máis conhecida como a casa dos Fernández no
352
00:17:02,750 --> 00:17:05,430
lugar de Irexe, parroquia de Moalde, no Concello
353
00:17:05,430 --> 00:17:06,550
Pontevedrés de Silleda.
354
00:17:07,390 --> 00:17:09,250
Aquí viviron e morreron as dúas pessoas que
355
00:17:09,250 --> 00:17:11,710
aparecen na fotografía e aquí naceu a autora
356
00:17:11,710 --> 00:17:12,190
da carta.
357
00:17:13,170 --> 00:17:15,670
A primeira mención documental da casa da herdade
358
00:17:15,670 --> 00:17:18,369
de Cira data de 1687.
359
00:17:20,990 --> 00:17:23,349
Este é o documento de renovación do foro
360
00:17:23,349 --> 00:17:25,710
no que consta a descripción da casa, das
361
00:17:25,710 --> 00:17:28,310
propiedades e os nomes dos membros da familia.
362
00:17:29,050 --> 00:17:32,530
Salvo horro e unha pequena ampliación de 1780,
363
00:17:33,010 --> 00:17:35,390
a casa manténse tale como aparece descrita no
364
00:17:35,390 --> 00:17:36,030
documento.
365
00:17:37,170 --> 00:17:40,010
Os Fernández de Negreiros comezaron como foreiros, isto
366
00:17:40,010 --> 00:17:42,390
quer dicir que mediante arrendamento tiñan dereito o
367
00:17:42,390 --> 00:17:43,870
uso da terra e da casa, pero non
368
00:17:43,870 --> 00:17:44,730
a súa propiedade.
369
00:17:45,330 --> 00:17:48,830
Nemargantes, tras varias xeracións, como moitas familias galegas,
370
00:17:48,970 --> 00:17:51,250
acabarían converténdose en labregos acomodados.
371
00:17:52,310 --> 00:17:55,050
Isto conseguiron o despois do traballo de varias
372
00:17:55,050 --> 00:17:58,090
xeracións e grazas a unha política familiar baseada
373
00:17:58,090 --> 00:17:59,790
na mellora do fillo máis vello.
374
00:18:00,570 --> 00:18:03,890
Isto significa que xeración tras xeración o primoxénito
375
00:18:03,890 --> 00:18:07,770
ía acumulando as distintas herdanzas, conseguindo deste xeito
376
00:18:07,770 --> 00:18:09,830
o aumento do patrimonio familiar.
377
00:18:09,830 --> 00:18:13,570
Ese objetivo alcanzabase tamén mediante a celebración de
378
00:18:13,570 --> 00:18:17,110
matrimonios de interese para a casa, especialmente os
379
00:18:17,110 --> 00:18:19,050
chamados matrimonios trocados.
380
00:18:19,830 --> 00:18:22,250
Estaránse a preguntar que é un matrimonio trocado?
381
00:18:22,570 --> 00:18:24,390
Ímolo ver na derradira historia de hoxe.
382
00:18:26,370 --> 00:18:29,270
Na notaría da parroquia de Reyes, o matrimonio
383
00:18:29,270 --> 00:18:31,970
Fernández e os seus fillos agardan a chegada
384
00:18:31,970 --> 00:18:32,970
da familia da pena.
385
00:18:35,190 --> 00:18:38,070
Os Fernández e os da pena xa traen
386
00:18:38,070 --> 00:18:40,970
acordadas todas as condicións do dobre matrimonio que
387
00:18:40,970 --> 00:18:42,450
vai unir as dúas familias.
388
00:18:47,910 --> 00:18:50,490
Pedro, o fillo máis vello e mellorado dos
389
00:18:50,490 --> 00:18:52,890
Fernández, vai quedar na casa e casar con
390
00:18:52,890 --> 00:18:53,870
Xosefa da pena.
391
00:18:54,530 --> 00:18:57,910
En troques, a irmá de Pedro, Teresa, terá
392
00:18:57,910 --> 00:19:00,510
que casar con Antón, o herdeiro da casa
393
00:19:00,510 --> 00:19:01,150
dos da pena.
394
00:19:01,850 --> 00:19:03,930
Se un dos matrimonios non chegase a celebrarse,
395
00:19:04,130 --> 00:19:05,890
tampouco teria validez o outro.
396
00:19:06,390 --> 00:19:09,450
As dúas casas teñen un patrimonio semellante, e
397
00:19:09,450 --> 00:19:11,810
por iso as condicións son as mesmas pros
398
00:19:11,810 --> 00:19:12,750
dous matrimonios.
399
00:19:13,490 --> 00:19:16,170
Serán os sufructuarios de todos os bens das
400
00:19:16,170 --> 00:19:17,430
casas nas que vain vivir.
401
00:19:18,230 --> 00:19:21,090
A cambio, deberán cuidar e alimentar os pais
402
00:19:21,090 --> 00:19:22,450
de cada unha das familias.
403
00:19:22,910 --> 00:19:25,890
E ningún dos fillos mellorados poderá botar da
404
00:19:25,890 --> 00:19:28,910
casa os demais irmán solteiros ata que casen
405
00:19:28,910 --> 00:19:30,210
ou decidan irse.
406
00:19:30,870 --> 00:19:33,890
Ademais, deberán reservar un cuarto pros irmás que
407
00:19:33,890 --> 00:19:36,550
estén estudando pra curas tanto na familia dos
408
00:19:36,550 --> 00:19:38,210
Fernández como na da pena.
409
00:19:39,550 --> 00:19:41,990
Conforme este contrato de matrimonio entre os irmáns
410
00:19:41,990 --> 00:19:44,370
Fernández e os da pena e outros documentos
411
00:19:44,370 --> 00:19:47,010
atopados no fallado desta casa, sabemos que a
412
00:19:47,010 --> 00:19:49,550
estructura familiar dos Fernández e de Negreiros se
413
00:19:49,550 --> 00:19:52,690
repetiu durante xeracións desde o século XVI ata
414
00:19:52,690 --> 00:19:53,850
comezos do século XX.
415
00:19:54,850 --> 00:19:57,170
O fillo máis vello era mellorado, e o
416
00:19:57,170 --> 00:19:59,510
segundo estudaba pra cura e tiña reservado pra
417
00:19:59,510 --> 00:20:02,650
sí, conforme consta neste documento, este cuarto na
418
00:20:02,650 --> 00:20:02,910
casa.
419
00:20:03,710 --> 00:20:06,290
Pero, por que estudaban pra curas o segundóns
420
00:20:06,290 --> 00:20:07,870
nunha familia de labregos foreiros?
421
00:20:08,770 --> 00:20:10,910
Oxe é día de celebración na casa dos
422
00:20:10,910 --> 00:20:11,590
Fernández.
423
00:20:12,150 --> 00:20:14,710
Xose, o irmán que estaba estudando no seminario,
424
00:20:14,950 --> 00:20:17,370
acaba de ordenarse cura e vai ser destinado
425
00:20:17,370 --> 00:20:18,470
á parroquia de Moalde.
426
00:20:19,250 --> 00:20:21,430
Isto é unha gran noticia para toda a
427
00:20:21,430 --> 00:20:21,790
familia.
428
00:20:22,950 --> 00:20:26,030
Porque significa que os nove ferrados de centeo
429
00:20:26,030 --> 00:20:28,550
e os dous capóns cebados que a familia
430
00:20:28,550 --> 00:20:31,110
lle teria que pagar á igrexa como renda
431
00:20:31,110 --> 00:20:34,170
anual polas terras, van quedar anulados na práctica.
432
00:20:35,110 --> 00:20:38,370
Como compensación, a familia comprometese a alimentar o
433
00:20:38,370 --> 00:20:40,070
irmán cura e a terlle un cuarto á
434
00:20:40,070 --> 00:20:40,930
súa disposición.
435
00:20:41,710 --> 00:20:44,510
Tamén ten que alimentarlle o cabalo e reservarlle
436
00:20:44,510 --> 00:20:44,990
un acorte.
437
00:20:45,190 --> 00:20:47,030
O final da historia da familia Fernández e
438
00:20:47,030 --> 00:20:48,830
da casa da herdade de Cira foi o
439
00:20:48,830 --> 00:20:50,910
mesmo co de moitas familias e casas labregas
440
00:20:50,910 --> 00:20:51,390
galegas.
441
00:20:52,110 --> 00:20:54,590
Quedou desabitada nas derradeiras décadas do século XX.
442
00:20:55,590 --> 00:20:58,030
Neste caso, a única filla do matrimonio da
443
00:20:58,030 --> 00:21:00,010
foto que veamos no Museo do Pobo Galego
444
00:21:00,010 --> 00:21:02,370
é unha da senhora maior que vive en
445
00:21:02,370 --> 00:21:02,930
Bosaires.
446
00:21:03,330 --> 00:21:05,310
Os seus pais morreron aquí nos anos 80
447
00:21:05,310 --> 00:21:07,510
e o actual dono é un profesor al
448
00:21:07,510 --> 00:21:10,110
carreño que despois de impartir clases durante 40
449
00:21:10,110 --> 00:21:13,090
anos nunha universidade estadounidense buscaba un sitio tranquilo
450
00:21:13,090 --> 00:21:14,470
para estudar e para escribir.
451
00:21:15,590 --> 00:21:18,530
Xa vimos que nas casas nobres galegas nas
452
00:21:18,530 --> 00:21:22,090
Fidalgas e nas Labregas vivían familias moi extensas
453
00:21:22,090 --> 00:21:26,230
que tiñan como objetivo primordial aumentar o prestixo
454
00:21:26,230 --> 00:21:28,530
e o patrimonio da casa e transmitirlo a
455
00:21:28,530 --> 00:21:29,590
un herdeiro ou un morgado.
456
00:21:30,830 --> 00:21:33,590
Se comparamos o caso da casa mariñeira e
457
00:21:33,590 --> 00:21:36,130
da casa labrega vemos que estamos ante dous
458
00:21:36,130 --> 00:21:37,150
mundos ben distintos.
459
00:21:38,450 --> 00:21:41,310
A familia mariñeira tiña un pouco de terra
460
00:21:41,310 --> 00:21:42,810
e un moito de mar.
461
00:21:47,430 --> 00:21:49,490
Ten se dito que para un labrego era
462
00:21:49,490 --> 00:21:52,030
preferible desfacer a familia antes ca a casa.
463
00:21:52,870 --> 00:21:55,110
E tamén se sustén que para un mariñeiro
464
00:21:55,110 --> 00:21:58,110
a casa é exclusivamente un lugar físico unha
465
00:21:58,110 --> 00:22:01,250
construcción que non ten as connotacións simbólicas sobre
466
00:22:01,250 --> 00:22:03,870
os ancestros familiares que garda a casa labrega.
467
00:22:04,770 --> 00:22:08,230
As casas mariñeiras eran pequenas e nelas casi
468
00:22:08,230 --> 00:22:10,310
nunca convivían máis ca un matrimonio e os
469
00:22:10,310 --> 00:22:10,950
seus fillos.
470
00:22:11,970 --> 00:22:14,770
O sentido do patrimonio familiar tamén é distinto.
471
00:22:15,550 --> 00:22:18,290
Ter un barco é importantísimo e prestixoso nunha
472
00:22:18,290 --> 00:22:21,270
comunidade mariñeira pero non ten o mesmo significado
473
00:22:21,710 --> 00:22:24,030
que tem para un labrego ter terras.
474
00:22:24,790 --> 00:22:27,410
As leiras sempre están no seu sitio pero
475
00:22:27,410 --> 00:22:29,030
o barco ten que ir ao mar e
476
00:22:29,030 --> 00:22:30,090
ás veces non volve.
477
00:22:30,850 --> 00:22:34,090
Os principais bens dunha familia mariñeira están diariamente
478
00:22:34,090 --> 00:22:37,410
expostos a desaparecer e sometidos a unha constante
479
00:22:37,410 --> 00:22:38,170
incerteza.
480
00:22:40,110 --> 00:22:42,430
A familia segue sendo un núcleo social básico
481
00:22:42,430 --> 00:22:43,870
en o que se seguen criando os galegos
482
00:22:43,870 --> 00:22:46,810
do futuro en o que reciben cuidados, formación
483
00:22:46,810 --> 00:22:48,470
valores e ideología.
484
00:22:49,370 --> 00:22:51,890
Pero podes seguir falando hoxe dun único modelo
485
00:22:51,890 --> 00:22:52,370
familiar.
486
00:22:52,910 --> 00:22:53,870
Fixémonos neste ejemplo.
487
00:22:54,990 --> 00:22:57,250
Esta parella casou tarde porque os dous agardaron
488
00:22:57,250 --> 00:22:58,890
a ter un traballo máis ou menos estable.
489
00:22:59,950 --> 00:23:01,910
Ela non quixo ter fillos porque iso significaba
490
00:23:01,910 --> 00:23:03,290
renunciar á súa independencia.
491
00:23:03,810 --> 00:23:06,230
Despois de falarreno decidiron adoptar un neno.
492
00:23:06,950 --> 00:23:09,110
Pero ao pouco detelo as cousas comezaron a
493
00:23:09,110 --> 00:23:10,730
torcerse e logo se separaron.
494
00:23:11,390 --> 00:23:13,090
Ela levou o fillo adoptivo a vivir con
495
00:23:13,090 --> 00:23:15,430
ela á casa da súa nova parella, tamén
496
00:23:15,430 --> 00:23:16,050
divorciada.
497
00:23:16,050 --> 00:23:20,070
Ele volveu casar polo civil cunha muller divorciada
498
00:23:20,070 --> 00:23:22,490
que trouxo para a casa as dúas fillas
499
00:23:22,490 --> 00:23:23,950
que tiña do anterior matrimonio.
500
00:23:24,170 --> 00:23:26,130
As cousas non parecen ir mal na nova
501
00:23:26,130 --> 00:23:26,530
familia.
502
00:23:26,730 --> 00:23:30,030
Non discuten, nin falan moito, pero ven xuntos
503
00:23:30,030 --> 00:23:31,650
as noticias do día na televisión.
504
00:23:32,750 --> 00:23:35,630
A diversidade de modelos familiares inclue parellas do
505
00:23:35,630 --> 00:23:39,750
mesmo sexo, parellas de feito, familias monoparentais, matrimonios
506
00:23:39,750 --> 00:23:43,370
interraciais e interculturais, todos transmisores de valores e
507
00:23:43,370 --> 00:23:44,350
ideologías diferentes.
508
00:23:44,350 --> 00:23:47,830
Pero todos buscan o mellor para si e
509
00:23:47,830 --> 00:23:48,290
para os seus.
37974
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.
Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
Esperanto
Estonian
Faroese
Finnish
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hmong
Hungarian
Icelandic
Indonesian
Irish
Italian
Japanese
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lithuanian
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Maltese
Maori
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Norwegian
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Quechua
Romanian
Romansh
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Swedish
Tajik
Thai
Tigrinya
Tonga
Turkish
Turkmen
Ukrainian
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof