All language subtitles for Royal Institution Christmas Lectures 2013 s01e03 Could I Live Forever

af Afrikaans
ak Akan
sq Albanian
am Amharic
ar Arabic
hy Armenian
az Azerbaijani
eu Basque
be Belarusian
bem Bemba
bn Bengali
bh Bihari
bs Bosnian
br Breton
bg Bulgarian
km Cambodian
ca Catalan
ceb Cebuano
chr Cherokee
ny Chichewa
zh-CN Chinese (Simplified)
zh-TW Chinese (Traditional)
co Corsican
hr Croatian
cs Czech
da Danish
nl Dutch
en English
eo Esperanto
et Estonian
ee Ewe
fo Faroese
tl Filipino
fi Finnish
fr French
fy Frisian
gaa Ga
gl Galician
ka Georgian
de German
el Greek
gn Guarani
gu Gujarati
ht Haitian Creole
ha Hausa
haw Hawaiian
iw Hebrew
hi Hindi
hmn Hmong
hu Hungarian
is Icelandic
ig Igbo
id Indonesian
ia Interlingua
ga Irish
it Italian
ja Japanese
jw Javanese
kn Kannada
kk Kazakh
rw Kinyarwanda
rn Kirundi
kg Kongo
ko Korean
kri Krio (Sierra Leone)
ku Kurdish
ckb Kurdish (Soranî)
ky Kyrgyz
lo Laothian
la Latin
lv Latvian
ln Lingala
lt Lithuanian
loz Lozi
lg Luganda
ach Luo
lb Luxembourgish
mk Macedonian
mg Malagasy
ms Malay
ml Malayalam
mt Maltese
mi Maori
mr Marathi
mfe Mauritian Creole
mo Moldavian
mn Mongolian
my Myanmar (Burmese)
sr-ME Montenegrin
ne Nepali
pcm Nigerian Pidgin
nso Northern Sotho
no Norwegian
nn Norwegian (Nynorsk)
oc Occitan
or Oriya
om Oromo
ps Pashto
fa Persian
pl Polish
pt-BR Portuguese (Brazil)
pt Portuguese (Portugal)
pa Punjabi
qu Quechua
ro Romanian
rm Romansh
nyn Runyakitara
ru Russian
sm Samoan
gd Scots Gaelic
sr Serbian
sh Serbo-Croatian
st Sesotho
tn Setswana
crs Seychellois Creole
sn Shona
sd Sindhi
si Sinhalese
sk Slovak
sl Slovenian
so Somali
es Spanish
es-419 Spanish (Latin American)
su Sundanese
sw Swahili
sv Swedish
tg Tajik
ta Tamil
tt Tatar
te Telugu
th Thai
ti Tigrinya
to Tonga
lua Tshiluba
tum Tumbuka
tr Turkish
tk Turkmen
tw Twi
ug Uighur
uk Ukrainian
ur Urdu
uz Uzbek
vi Vietnamese
cy Welsh
wo Wolof
xh Xhosa
yi Yiddish
yo Yoruba
zu Zulu
Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated: 1 00:00:01,000 --> 00:00:04,160 Bydd un o 'r ddau plant sy 'n dod i 'r diwrnod heddiw yn byw i ddangos eu 2 00:00:04,160 --> 00:00:05,160 diwrnod cyntaf. 3 00:00:06,160 --> 00:00:08,360 Yn y gwirionedd, mae rhai gwyddonwyr yn meddwl y bydd plant sy 'n dod i 'r 4 00:00:08,360 --> 00:00:12,120 diwrnod heddiw yn byw, ar gyfer mawr, 5 awr yn fwy na 'r un sy 'n dod i 'r 5 00:00:12,120 --> 00:00:13,120 diwrnod diwrnod diwethaf. 6 00:00:13,300 --> 00:00:16,059 Felly mae 'r cwestiwn yw, a allech chi fod yn byw ambylch? 7 00:00:16,580 --> 00:00:17,600 Ac a allech chi eisiau? 8 00:00:18,820 --> 00:00:23,060 Mae anifeiliaid fel 'r lobster yn byw am gyfnod o amser anhygoel. 9 00:00:24,280 --> 00:00:29,020 Felly, beth mae anifeiliaid fel hyn yn rhaid i 'w ddangos i ni am y sgwyddiadau 10 00:00:29,020 --> 00:00:30,020 o ddiwethaf? 11 00:00:55,820 --> 00:01:00,400 Llywodraeth Llywodraeth Llywodraeth Llywodraeth Llywodraeth Llywodraeth 12 00:01:00,400 --> 00:01:00,980 Llywodraeth 13 00:01:00,980 --> 00:01:08,620 Llywodraeth 14 00:01:43,850 --> 00:01:48,590 Mae rhai ohonoch yn ystyried bod 437 oed yn gallu mynd yn ôl trwy 'r theatr 15 00:01:48,590 --> 00:01:50,430 lles. Wel, rydych chi 'n gwybod beth? 16 00:01:50,990 --> 00:01:52,490 Nid oeddwn i mewn gwirionedd. 17 00:01:53,270 --> 00:01:56,070 Ac nid ydw i mewn gwirionedd 437 hefyd. 18 00:01:56,890 --> 00:02:00,690 Ond os oedden ni eisiau byw am byth, dyna 'r math o beth y byddem ni i gyd am 19 00:02:00,690 --> 00:02:01,690 fod yn gallu ei wneud. 20 00:02:02,190 --> 00:02:05,830 Oherwydd byddem ni ddim yn hoffi bod yn hirach am hirach, gyda 'r holl brofiadau 21 00:02:05,830 --> 00:02:06,830 rydym ni 'n gallu cael yn hirach. 22 00:02:07,630 --> 00:02:10,050 Byddem ni 'n hoffi bod yn ffit a 'n hirach am hirach hefyd. 23 00:02:11,050 --> 00:02:14,490 Ond nawr mae angen i mi gyflwyno i chi Francesca, fy stwmp ddwbl ar gyfer y 24 00:02:14,490 --> 00:02:15,490 diwrnod hwn. 25 00:02:17,630 --> 00:02:18,630 Dwi 'n hoffi 'r rhai. 26 00:02:21,350 --> 00:02:22,490 Diolch, Francesca. 27 00:02:25,550 --> 00:02:28,430 A heddiw, dyna 'r hyn rydyn ni 'n mynd i 'w ysbrydoli. 28 00:02:28,810 --> 00:02:31,750 Sut y byddwn ni 'n dysgu am sut mae ein cymdeithasau 'n edrych ac sut maen nhw 29 00:02:31,750 --> 00:02:36,990 'n dod yn falch, allai ein helpu i fyw bywydau gwell i 'w hwyrach ac ysbrydoli 30 00:02:36,990 --> 00:02:39,050 faint o 'r ffordd i lawr y byddwn ni 'n byw amser. 31 00:02:41,350 --> 00:02:45,590 Os ydym ni eisiau cynnal ein bywydau i fod yn hysbysol am ddau mlynedd, 32 00:02:45,610 --> 00:02:47,950 pwy sy 'n gwybod, hyd yn oed byw am ddau mlynedd. 33 00:02:48,290 --> 00:02:51,750 Rhaid i ni ddysgu yn gyntaf am y bywyd ei hun, y bywyd naturiol. 34 00:02:53,410 --> 00:02:56,430 Rydyn ni i gyd wedi cael y bywyd, rydyn ni wedi 'i ddod oed, wedi cael ysgol, 35 00:02:56,930 --> 00:03:00,970 wedi cael ysgol, fel mae llawer ohonoch chi 'n ei wneud ar hyn o bryd. Rydyn ni 36 00:03:00,970 --> 00:03:03,090 'n fyw, rydyn ni 'n tyfu, rydyn ni 'n marw, rydyn ni 'n marw. 37 00:03:03,310 --> 00:03:04,310 Mae 'n amlwg. 38 00:03:05,720 --> 00:03:07,740 Nid yw pob anifeiliaid yn cael yr un hinsawdd. 39 00:03:08,020 --> 00:03:12,080 Yn y ffaith, mae hinsawdd anifeiliaid anifeiliaid yn hynod o wahanol, o dim 40 00:03:12,080 --> 00:03:14,240 ychydig munudau i hynodau o flynyddoedd. 41 00:03:15,400 --> 00:03:17,440 Gadewch i ni edrych ar hyn yn fwy ymwneud â 'r adnoddau. 42 00:03:17,700 --> 00:03:20,180 Allwn ni gael dau gwirfoddolwyr, os gwelwch? 43 00:03:20,540 --> 00:03:25,540 Fe wna i chi yno yn y rôl honno, ac fe wna i chi yn y bwyllgor blaenor. Diolch 44 00:03:25,540 --> 00:03:32,320 yn fawr iawn. Rydyn ni 'n mynd ymlaen i 'r 45 00:03:32,320 --> 00:03:33,320 ôl yma. 46 00:03:38,380 --> 00:03:40,880 Rydyn ni wedi dod ymlaen hefyd. Beth yw eich enw chi? Sia. Sia, ac rydych chi 'n 47 00:03:40,880 --> 00:03:41,799 gyffredin, ydych chi? 48 00:03:41,800 --> 00:03:42,840 Rydyn ni 'n hoffi gyffredin yma. 49 00:03:43,480 --> 00:03:44,480 A beth yw eich enw chi? Kelly. 50 00:03:44,840 --> 00:03:45,880 Kelly. Helo. 51 00:03:46,360 --> 00:03:48,100 Rydyn ni wedi cael rhai dynion ymlaen gyda ni. 52 00:03:48,520 --> 00:03:50,280 Nid ydych chi 'n hapus o dynion, ydych chi? Nid. 53 00:03:51,600 --> 00:03:52,600 Allwn ni ddarganfod beth ydyn nhw? 54 00:03:53,200 --> 00:03:54,440 Pwydych chi 'n codi 'r cofnod ar hyn? 55 00:03:55,280 --> 00:03:56,280 A byddwn ni 'n gweld beth sydd gennym ni. 56 00:03:57,160 --> 00:03:59,360 A beth ydych chi 'n meddwl y gallai eu bod? 57 00:04:00,220 --> 00:04:01,700 Maen nhw 'n edrych fel bwydau. 58 00:04:02,240 --> 00:04:03,240 Bwydau, ie, ie. 59 00:04:04,480 --> 00:04:05,480 Maen nhw' 60 00:04:07,260 --> 00:04:08,260 Yn yno. 61 00:04:09,320 --> 00:04:10,940 O, beth yw hynny? 62 00:04:11,180 --> 00:04:12,180 Gwrtau. 63 00:04:13,060 --> 00:04:14,060 Gwrtau, nid yw 'n dda? 64 00:04:14,500 --> 00:04:16,540 Ie. Ydych chi eisiau edrych ar hyn? 65 00:04:16,820 --> 00:04:17,820 Edrychwch yn yno. 66 00:04:19,880 --> 00:04:24,180 O, edrychwch ar y hamsterion hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd 67 00:04:24,180 --> 00:04:28,300 hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd hyfryd 68 00:04:28,300 --> 00:04:34,180 hyfryd hyfryd hyfryd 69 00:04:36,950 --> 00:04:42,490 Felly mae gennym rhai cardiau i 'w helpu i wneud hyn, ac mae gennym tri cardiau 70 00:04:42,490 --> 00:04:43,850 ar gyfer pob anifeiliaid. 71 00:04:44,290 --> 00:04:48,490 A byddwn ni 'n mynd i ddechrau gyda 'r anifeiliaid hwn ar y ddechrau, gyda 'r 72 00:04:48,490 --> 00:04:52,770 lobster. Felly mae gennym tri cardiau i 'w dewis o, tri lot o flynyddoedd. Felly 73 00:04:52,770 --> 00:04:54,710 mae gennym pum flynyddoedd, 50 flynyddoedd, neu byth. 74 00:04:55,030 --> 00:04:57,870 Beth ydych chi 'n meddwl? Rwy 'n meddwl pum flynyddoedd. Pum flynyddoedd? 50? 75 00:04:58,650 --> 00:04:59,650 Beth yw 'r cynulleidfa yn meddwl? 76 00:04:59,910 --> 00:05:00,970 Pum? Pwy sy 'n meddwl pum? 77 00:05:02,030 --> 00:05:03,030 Pwy sy 'n meddwl 50? 78 00:05:03,390 --> 00:05:04,870 50. Pwy sy 'n meddwl byth? 79 00:05:05,720 --> 00:05:07,760 Beth ydych chi 'n mynd i... Beth ydych chi 'n mynd i? Beth ydych chi 'n mynd i? 80 00:05:08,620 --> 00:05:09,620 Beth ydych chi 'n mynd i? 81 00:05:09,960 --> 00:05:12,560 Beth ydych chi 'n mynd i? Beth ydych chi 'n mynd i? Beth ydych chi 'n mynd i? 82 00:05:12,700 --> 00:05:16,000 Beth ydych chi 83 00:05:16,000 --> 00:05:34,260 'n 84 00:05:34,260 --> 00:05:36,850 mynd i? Iawn, yr un nesaf, y tortys. 85 00:05:37,390 --> 00:05:38,890 Iawn, beth yw 'r dewisiadau yma? 86 00:05:39,210 --> 00:05:43,770 Mae gennym 50 mlynedd, 150 mlynedd neu 300 mlynedd. 87 00:05:44,330 --> 00:05:45,990 Felly beth ydym ni 'n meddwl gyda 'r tortys? 88 00:05:46,510 --> 00:05:48,430 Rwy 'n meddwl 150, efallai. 89 00:05:48,710 --> 00:05:50,270 Hefyd? Ie, 150. 90 00:05:51,030 --> 00:05:52,930 Mwyach? Mwyach? Beth yw 'r cynulleidfa yn meddwl? 91 00:05:53,630 --> 00:05:54,630 Mwyach. 92 00:05:55,030 --> 00:05:56,270 Mwyach? Pwy yw ar gyfer mwyach? 93 00:05:57,350 --> 00:05:58,850 Nid llawer. Pwy yw ar gyfer mwyach? 94 00:05:59,610 --> 00:06:02,450 O, rwy 'n meddwl ein bod ni i gyd wedi cytuno ar 150 mlynedd. 95 00:06:03,310 --> 00:06:06,350 rydyn ni 'n rhoi 'r un hwn yno, peidiwch â 'i bwydo, byddwch chi, Mr Tortoise. 96 00:06:06,710 --> 00:06:10,490 Iawn, a 'r un olaf yma, y clamiau hynny. O, diwrnod mawr. 97 00:06:11,910 --> 00:06:12,910 Plynyddoedd. 98 00:06:13,790 --> 00:06:14,790 Plynyddoedd. 99 00:06:16,230 --> 00:06:17,230 Plynyddoedd. 100 00:06:18,230 --> 00:06:19,230 Plynyddoedd. 101 00:06:21,090 --> 00:06:22,530 Plynyddoedd. Plynyddoedd. 102 00:06:23,350 --> 00:06:24,350 Plynyddoedd. 103 00:06:25,270 --> 00:06:26,270 Plynyddoedd. 104 00:06:26,510 --> 00:06:27,510 Plynyddoedd. 105 00:06:29,550 --> 00:06:30,550 Plynyddoedd. 106 00:06:35,690 --> 00:06:36,690 Pwy sy 'n meddwl 100? 107 00:06:37,630 --> 00:06:38,650 A phwy sy 'n meddwl 5? 108 00:06:40,770 --> 00:06:42,750 Mae 'n edrych fel y byddwn ni 'n mynd i fynd gyda 500, nid yw 'n hynny? 109 00:06:43,190 --> 00:06:44,790 Gadewch i ni fynd gyda 500 yno. 110 00:06:46,210 --> 00:06:48,170 Iawn, nawr gadewch i ni feddwl am sut gwnaethom. 111 00:06:48,790 --> 00:06:50,430 Mewn gwirionedd, rydych chi 'n gwybod beth, rydych chi 'n dda iawn. 112 00:06:50,770 --> 00:06:52,570 Rydych chi 'n dda iawn gyda llawer o 'r rhai hyn. 113 00:06:53,030 --> 00:06:57,090 Felly mae 'r lobster yn byw am ychydig 50 o flynyddoedd. Rwy 'n credu bod rhai 114 00:06:57,090 --> 00:07:00,350 adroddiadau sy 'n darganfod bod lobsterion mewn gwirionedd yn ddim, ond 115 00:07:00,350 --> 00:07:01,149 debyg nad ydyn nhw. 116 00:07:01,150 --> 00:07:05,310 mae 'n debyg nad ydyn nhw ac mae 'r rhan fwyaf o lobsterion yn byw am 50 mlynedd 117 00:07:05,310 --> 00:07:09,310 yn y bywyd mae rhai ohonyn nhw fydd yn mynd ychydig yn fwy na hynny a bydd yn 118 00:07:09,310 --> 00:07:13,650 byw am llawer yn hir ond mae 'r amser byw cyfrifol yw 50 mlynedd ac mae ein 119 00:07:13,650 --> 00:07:17,250 hamsterion bach wedi mynd i 'r ysgrifennu nawr wedyn ond mae hynny 'n 120 00:07:17,250 --> 00:07:20,470 nhw 'n byw am ddwy mlynedd mae 'r rhan fwyaf o rodents o 'r math hwnnw yn byw 121 00:07:20,470 --> 00:07:25,950 ddwy mlynedd mae 'n dod allan i ddweud helo mae 'n dda iawn mewn gwirionedd os 122 00:07:25,950 --> 00:07:32,040 oedden nhw yn y bywyd byddai 'n byw llawer Felly, oherwydd mae yna fwy o 123 00:07:32,040 --> 00:07:34,120 gyfleoedd i hynny fod yn cael eu bwydo gan ddynion eraill. Yn sicr, maen nhw 'n 124 00:07:34,120 --> 00:07:34,579 cael eu bwydo. 125 00:07:34,580 --> 00:07:35,720 Ie, maen nhw 'n sicr yn cael eu bwydo. 126 00:07:35,980 --> 00:07:40,720 Ac mae 'r tortws... Wel, mae rhai tortws yn byw ychydig yn hir na 150 mlynedd, 127 00:07:40,740 --> 00:07:43,080 ond 150 mlynedd yw 'r cyfnod cyffredin. 128 00:07:44,060 --> 00:07:47,620 Mewn gwirionedd, rydych chi 'n gwybod bod tortws yn byw heddiw, sydd wedi bod 129 00:07:47,620 --> 00:07:52,940 10 mlynedd yn ôl, pan oedd Darwin wedi cyflawni ei llyfr, Oesolion, yn 1859. 130 00:07:53,800 --> 00:07:54,900 Nid yw hynny 'n hyfryd? 131 00:07:55,560 --> 00:07:59,300 A 'r clwm. Dwi 'n gwybod, dwi ddim yn gwybod, rydych chi 'n hollol iawn bod 132 00:07:59,300 --> 00:08:01,620 clwmau yn gallu byw dros 500 mlynedd. 133 00:08:01,960 --> 00:08:05,920 A ydych chi wedi darllen am hynny yn ddiweddar? Nid. Yn y ffaith, mae 134 00:08:05,920 --> 00:08:11,540 wedi gweld clwm sy 'n meddwl ei fod dros 570 mlynedd ac mae hynny 'n debygol yn 135 00:08:11,540 --> 00:08:16,140 yr anifeiliaid mwyaf sydd wedi cael ei chael. Mae 'r clwmau penodol hyn yma, y 136 00:08:16,140 --> 00:08:20,100 clwm yma, yn debyg yn byw mwy fel 5 mlynedd. 137 00:08:20,340 --> 00:08:24,740 Ond gallwn weld gwahaniaeth mawr mewn ystod y bywydau hyn, dydyn ni ddim? 138 00:08:25,640 --> 00:08:27,080 Diolch yn fawr iawn am eich help. 139 00:08:31,080 --> 00:08:32,159 Mae 'n bwysig. 140 00:08:32,940 --> 00:08:37,539 Mae 'n bwysig. Rydyn ni ddim yn gwybod beth sy 'n rheoli amser bywyd. Mae 'n 141 00:08:37,539 --> 00:08:39,380 ymwneud â llawer o bethau. 142 00:08:39,720 --> 00:08:43,100 Ac rwy 'n credu bod angen i ni ysbrydoli hyn drwy ddechrau gyda ni. 143 00:08:43,940 --> 00:08:45,660 Rwy 'n hoffi dangos rhywbeth i chi nawr. 144 00:08:45,900 --> 00:08:49,560 Rwy 'n hoffi dangos amser bywyd gyfan yn ychydig o munud. 145 00:08:50,400 --> 00:08:57,180 Mae hwn yn fideo sy 'n casglu 'r holl gyfnod o berson arbennig 146 00:08:57,180 --> 00:08:58,180 sydd wedi 'i gynyddu. 147 00:08:58,280 --> 00:09:02,600 Mae 'n gynyddu 'n ddiddorol iawn ac fe welwn y person hwn yn gweithio. Rwy 'n 148 00:09:02,600 --> 00:09:05,320 mynd i gadael hwn yn rhedeg, mae 'n mynd i fynd am ychydig munud. 149 00:09:05,820 --> 00:09:10,610 Wrth ei rhedeg, byddwch yn dechrau gweld newidiadau. sy 'n digwydd yn y person 150 00:09:10,610 --> 00:09:11,810 hon. Nid yw 'n digwydd ymlaen. 151 00:09:12,170 --> 00:09:17,070 Yn y ffaith, mae 'n broses cyflym iawn, un nad ydym ni 'n ei sylweddoli. Rydw i 152 00:09:17,070 --> 00:09:18,730 'n mynd i gadael hwn yn y canlyniad. 153 00:09:19,150 --> 00:09:21,930 Ond os ydych chi 'n edrych ar hyn ac yn meddwl bod y person wedi cymryd oed, 154 00:09:21,930 --> 00:09:24,690 rydw i eisiau i chi ddweud wrthych. Felly sgwrswch pan fyddwch chi 'n meddwl 155 00:09:24,690 --> 00:09:29,210 y person wedi cymryd oed ac rydyn ni 'n ceisio gwella beth yw 'r peth sy 'n 156 00:09:29,210 --> 00:09:30,390 gwneud rhywun yn gweithio. 157 00:09:31,650 --> 00:09:35,430 Ond allwch chi ddychmygu os allwch chi ddweud beth fyddwch chi 'n edrych arno 158 00:09:38,760 --> 00:09:41,560 Beth ydych chi 'n meddwl y byddwch chi 'n edrych fel pan fyddwch chi 'n hŷn? 159 00:09:41,760 --> 00:09:44,820 Ydych chi 'n meddwl efallai y byddwch chi 'n edrych fel eich mam neu 'ch dad 160 00:09:44,820 --> 00:09:45,820 'ch grandpa? 161 00:09:46,820 --> 00:09:48,400 Ac a fyddwch chi 'n newid hynny os gallech chi? 162 00:09:49,520 --> 00:09:54,100 Wel, mae gennym rhai software sy 'n golygu y gallwn ni ddweud beth fyddwch 163 00:09:54,100 --> 00:09:55,780 'n edrych fel pan fyddwch chi 'n hŷn. 164 00:09:55,980 --> 00:09:57,060 Felly, a fyddwn ni 'n edrych? 165 00:09:57,600 --> 00:09:58,600 Pwy fyddai 'n hoffi edrych? 166 00:09:59,220 --> 00:10:03,100 Ar hyn o bryd, mae gennym ychydig o ffotograffiau sy 'n cael eu cyflwyno 167 00:10:03,100 --> 00:10:04,100 wrthych chi yn gynharach. 168 00:10:04,260 --> 00:10:06,520 A bydd y peth cyntaf yn dod i fy 169 00:10:08,240 --> 00:10:14,960 yn y ah mae 'n chi amir amir r yw hynny rydych chi 'n iawn iawn a dyma chi 13 170 00:10:14,960 --> 00:10:21,380 13 13 yw hynny ffotograff ddiweddar iawn felly rydych chi 'n 13 nawr iawn 171 00:10:21,380 --> 00:10:23,520 felly y byddwn ni 'n gweld beth fyddwch chi 'n edrych fel pan fyddwch chi 'n 172 00:10:23,520 --> 00:10:26,660 gweithio ychydig yn hir rydych chi 'n barod am hyn hwn nid ond ar gyfer y 173 00:10:26,660 --> 00:10:32,160 o 'r leisio ie rydych ni 'n gweld iawn gadewch i ni agor amir os gwelwch felly 174 00:10:32,160 --> 00:10:36,280 rydyn ni 14 15 16 17 18 19 rydyn ni 'n gweithio ychydig yn hir mae 'n edrych yn 175 00:10:36,280 --> 00:10:37,280 iawn hyd yn hyn ond 176 00:10:37,979 --> 00:10:39,280 30? 40? 177 00:10:39,760 --> 00:10:40,760 Rydw i 'n gwneud iawn. 178 00:10:41,000 --> 00:10:43,200 50? O, beth sy 'n digwydd? Mae eich haen yn mynd yn iawn. 179 00:10:44,220 --> 00:10:45,220 72? 180 00:10:46,000 --> 00:10:47,760 Wel, dwi ddim yn meddwl y byddwch yn edrych yn dda am 72. 181 00:10:49,260 --> 00:10:52,960 Rydw i 'n meddwl, beth rydych chi 'n meddwl? 182 00:10:53,800 --> 00:10:54,940 Mae 'n anodd iawn. 183 00:10:55,200 --> 00:10:56,200 Mae 'n anodd iawn? 184 00:10:56,780 --> 00:10:57,900 Rydw i 'n meddwl. Rydw i 'n meddwl. 185 00:10:58,100 --> 00:10:59,580 Rydw i 'n meddwl. 186 00:10:59,880 --> 00:11:01,160 Rydw i 'n meddwl. 187 00:11:02,480 --> 00:11:03,760 Rydw i 'n meddwl. 188 00:11:04,760 --> 00:11:09,800 dwi 'n meddwl ei bod yn edrych yn dda iawn yn dda iawn ac yn dda iawn felly 189 00:11:09,800 --> 00:11:15,320 hynny 'n glimpio i 'ch dyfodol ydyn ni 'n edrych ar un arall natasha nid yw 190 00:11:15,320 --> 00:11:18,500 natasha ah yma natasha rydych chi 'n edrych yn ychydig rydych chi 'n edrych 191 00:11:18,500 --> 00:11:22,960 ychydig yn gyffredinol felly dyma chi ar 13 felly yw hynny 'n ffigur ddiweddar 192 00:11:22,960 --> 00:11:27,680 iawn iawn felly a ydym ni 'n gweithio â chi ie rydych chi 'n barod iawn gadewch 193 00:11:27,680 --> 00:11:33,240 i ni fynd amdanyn nhw rydych chi 'n symud ymlaen 28 33 40 194 00:11:36,540 --> 00:11:41,020 50s, 60s, hair's going great, 70s, skin's going a bit soggy, 72. 195 00:11:41,560 --> 00:11:42,560 What do you think? 196 00:11:45,080 --> 00:11:47,700 What do you think? I can wait to get old. 197 00:11:47,920 --> 00:11:49,720 You can wait. You don't want to do it tomorrow. No. 198 00:11:50,440 --> 00:11:52,380 No. The person's aged. 199 00:11:52,780 --> 00:11:54,860 The person's aged. Yes, they have, haven't they? 200 00:11:55,180 --> 00:11:58,400 They have. They do look significantly older now. You can see lines. 201 00:11:59,000 --> 00:12:01,020 Do you know when that happened? 202 00:12:01,320 --> 00:12:03,420 Could anyone put their finger on exactly when it happened? 203 00:12:03,850 --> 00:12:07,350 very hard to put your finger on the precise moment isn't it because so many 204 00:12:07,350 --> 00:12:11,390 different things are happening to that to that face at once it's a really 205 00:12:11,390 --> 00:12:17,310 bit of film so if you could slow this process down then would you so we got to 206 00:12:17,310 --> 00:12:21,870 the end of our of our video with danielle and we saw that it was a very 207 00:12:21,870 --> 00:12:26,690 slow process indeed so what's the biology behind this aging business what 208 00:12:26,690 --> 00:12:31,110 biological processes are going on to influence the way that we look and the 209 00:12:31,110 --> 00:12:35,730 that we respond as we get older Felly mae 'n digwydd ein bod ni 'n cael bywyd 210 00:12:35,730 --> 00:12:40,850 oherwydd mae ein cellau 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 211 00:12:40,850 --> 00:12:44,510 cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 212 00:12:44,510 --> 00:12:47,750 cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 213 00:12:47,750 --> 00:12:51,010 cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 214 00:12:51,010 --> 00:12:57,690 cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd 215 00:12:57,690 --> 00:13:01,390 oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n cael bywyd 216 00:13:01,390 --> 00:13:03,900 oherwydd mae 'n cael bywyd oherwydd mae 'n ac rydyn ni 'n mynd i ddefnyddio 217 00:13:03,900 --> 00:13:08,840 rhywfaint o broiectiadau arbennig i edrych o fewn y cyrff James. 218 00:13:10,160 --> 00:13:11,160 Waw! 219 00:13:11,420 --> 00:13:12,800 Mae hynny 'n hyfryd. 220 00:13:13,320 --> 00:13:19,040 Felly, gallwn ni weld ei tisiwiau gwahanol a 'i organau a 'i llyfrau, ac 221 00:13:19,040 --> 00:13:22,440 ni ddechrau meddwl am y llyfrau gwahanol o llyfrau y gallai ei gael yn ei cyrff 222 00:13:22,440 --> 00:13:24,000 a sut y gallai eu hwynebu. 223 00:13:24,480 --> 00:13:26,460 Felly, un o 'r pwysau mwyaf... 224 00:13:26,970 --> 00:13:30,110 Tissues we can see in James is his vasculature, 225 00:13:31,230 --> 00:13:32,230 his blood cells. 226 00:13:32,550 --> 00:13:38,410 And our red blood cells would last typically for around four months inside 227 00:13:38,410 --> 00:13:41,310 bodies. And then we can see his liver. 228 00:13:41,830 --> 00:13:46,430 And our liver cells in adults, in adult humans, will last for over a year. 229 00:13:46,610 --> 00:13:51,050 Actually, the liver is one of the most easily regenerated organs in the body. 230 00:13:51,050 --> 00:13:53,470 can make lots of new liver cells very easily. 231 00:13:54,220 --> 00:13:56,840 Ac os bydd James yn troi ymlaen, rwy 'n credu y byddwn yn gallu gweld ei system 232 00:13:56,840 --> 00:13:59,220 nerfus yma. 233 00:13:59,480 --> 00:14:01,520 Mae 'n cael ei regellio. Waw, edrychwch ar hynny. 234 00:14:01,720 --> 00:14:04,960 Gallwch weld yr holl neurônau ym mhobl James. 235 00:14:05,700 --> 00:14:08,060 Ac mae 'r neurônau ni 'n byw amser iawn. 236 00:14:08,420 --> 00:14:12,220 Yn y ffaith, mae 'r rhan fwyaf ohonyn nhw yno, o 'r pryd rydych chi 'n dod o 237 00:14:12,220 --> 00:14:14,000 gwbl i 'r pryd rydych chi 'n marw. 238 00:14:14,340 --> 00:14:18,440 Fodd bynnag, nid pob un ohonyn nhw. Mae 'r neurônau rhan fwyaf o 'r bywyd, ond 239 00:14:18,440 --> 00:14:22,160 mae 'r rhan fwyaf o 'r neurônau ni yno gyda ni ar gyfer ein bywyd cyfan. 240 00:14:22,920 --> 00:14:25,240 Iawn, James, diolch yn fawr am ddangos i ni. 241 00:14:29,780 --> 00:14:36,140 Rwy 'n cael ychydig o ffwrdd a dwi 'n meddwl y dylech chi i gyd ffwrdd eich 242 00:14:36,140 --> 00:14:37,820 llyfrau hefyd. Allwch chi i gyd ffwrdd eich llyfrau i mi? 243 00:14:38,300 --> 00:14:41,060 Pan fyddwch chi 'n gwneud hynny, rydych chi 'n gwneud hynny, rydych chi 'n 244 00:14:41,060 --> 00:14:42,160 gwneud hynny, rydych chi 'n gwneud hynny, rydych chi 'n gwneud hynny, 245 00:14:42,160 --> 00:14:45,140 'n gwneud hynny, rydych chi 'n gwneud hynny, 246 00:14:45,880 --> 00:14:48,080 rydych chi 'n gweithio. 247 00:14:48,780 --> 00:14:52,740 a 'ch sgen, eich holl sgen, mae 'ch holl sgen yn cael ei gynhyrchu bob 2 -4 248 00:14:52,740 --> 00:14:53,740 wythnos neu so. 249 00:14:54,040 --> 00:14:55,460 A oes unrhyw un wedi cael ystafell dwylo? 250 00:14:55,820 --> 00:14:57,200 A oes unrhyw un wedi byw gyda dwylo? 251 00:14:57,640 --> 00:14:58,519 Rwy 'n ei wneud. 252 00:14:58,520 --> 00:15:00,400 Dydw i ddim eisiau ei ddweud oherwydd y byddwch chi 'n teimlo efallai efallai y 253 00:15:00,400 --> 00:15:03,280 byddwch chi 'n ysgrifennu 'ch rhieni, ond c'mon, a oes unrhyw un wedi cael 254 00:15:03,280 --> 00:15:04,039 ystafell dwylo? 255 00:15:04,040 --> 00:15:07,340 Ie. Wel, mae hynny 'n golygu y byddwch chi 'n rhannu llawer o sgen, oherwydd 256 00:15:07,340 --> 00:15:10,840 dwylo 'n cael ei gynhyrchu yn primorddol o sgen dwy 257 00:15:16,810 --> 00:15:21,010 By the time I get to the end of this sentence, several million of ourselves 258 00:15:21,010 --> 00:15:24,250 would have died for one reason or another. 259 00:15:25,370 --> 00:15:29,250 All this replacement's a funny business when you think about it, isn't it? 260 00:15:30,230 --> 00:15:32,350 It's a bit like this broom. 261 00:15:32,830 --> 00:15:33,830 Thank you, Sophie. 262 00:15:33,930 --> 00:15:34,930 This broom. 263 00:15:35,590 --> 00:15:37,170 Faith could do with a bit of a sweep. 264 00:15:37,690 --> 00:15:40,030 Do you know, I've had this broom for about 20 years. 265 00:15:41,320 --> 00:15:45,780 Mae ganddo ddau cwmpas gwahanol ac mae ganddo ddau cwmpas gwahanol ond mae 'n 266 00:15:45,780 --> 00:15:46,780 dal yn fy mhroon. 267 00:15:48,480 --> 00:15:52,400 Roeddwn i 'n meddwl, os ydych chi 'n lleihau 'r cwmpas, oherwydd ei fod wedi 268 00:15:52,400 --> 00:15:55,660 gwarnhau, y cwmpas o 'r mhroon, ac yna 'r flwyddyn nesaf rydych chi 'n lleihau 269 00:15:55,660 --> 00:15:59,920 'r cwmpas o 'r mhroon, a ydy 'n dal yn yr un mhroon? 270 00:16:02,300 --> 00:16:05,120 Wel, os yw 'r rhan fwyaf o 'r cellau yn eich boddi, gadewch i ni gadael ein 271 00:16:05,120 --> 00:16:08,620 neurônau i 'r ochr. Os yw 'r rhan fwyaf o 'r cellau yn eich boddi yn llai na 10 272 00:16:08,620 --> 00:16:09,620 mlynedd, 273 00:16:10,380 --> 00:16:12,940 Rydych chi bob amser yn meddwl eich hun fel yr un person, nid ydych chi? 274 00:16:13,540 --> 00:16:14,540 Ond rydyn ni. 275 00:16:14,760 --> 00:16:16,160 Mae ein celliau 'n cael eu cymryd bob amser. 276 00:16:17,600 --> 00:16:19,100 Cynulliad ddiddorol yw hyn, nid yw 'r hyn? 277 00:16:19,720 --> 00:16:20,720 Diolch, Sophie. 278 00:16:21,700 --> 00:16:25,320 Nawr, wrth i ni ddod yn fwy, mae 'r celliau sy 'n ymwneud â 'r 279 00:16:25,320 --> 00:16:29,120 yn parhau i chwarae 'r gêm, ac mae 'r regeneradwriaeth yn sylweddoli. 280 00:16:30,440 --> 00:16:33,780 Ac un o 'r ffyrdd mae 'r regeneradwriaeth yn sylweddoli yw bod y 281 00:16:33,780 --> 00:16:38,560 cael eu regeneradu yn parhau i wneud y pethau y ddylai eu gwneud. 282 00:16:39,560 --> 00:16:43,660 siwt i lawr a dyna 'r hyn rydyn ni 'n ei alw fel synesaeth. 283 00:16:45,280 --> 00:16:49,260 Ond os bydd y cellau 'n parhau i gynyddu wrth iddyn nhw gynyddu llawer, yna mae 284 00:16:49,260 --> 00:16:50,940 'n rhaid iddyn nhw gael rhyw ffordd o wybod pa mor llawer maen nhw. 285 00:16:51,480 --> 00:16:55,320 Felly sut mae 'r cellau 'n gwybod eu bod yn cynyddu llawer ac maen nhw 'n dweud 286 00:16:55,320 --> 00:16:58,140 eu bod eisiau parhau i wneud yr hyn maen nhw 'n ei wneud cyn eu bod yn dechrau 287 00:16:58,140 --> 00:17:00,940 gwneud rhywbeth mewn gwirionedd. Mae 'n rhaid iddyn nhw gael rhyw fath o 288 00:17:00,940 --> 00:17:06,819 mecanismeu cyfrannu, rhyw fath o cloc ac mae 'n digwydd bod hynny 'n union yr 289 00:17:06,819 --> 00:17:10,170 hyn maen Rwy 'n mynd i ddangos rhywbeth i chi nawr. 290 00:17:10,530 --> 00:17:14,650 Rwy 'n mynd i ddangos llun o ddelwedd gyda chromosomau, ac mae 'r chromosomau 291 00:17:14,650 --> 00:17:17,990 hynny 'n rhannu 'n rhannu 'r adeilad o ddelwedd y ddelwedd, fel y gallwn ei 292 00:17:17,990 --> 00:17:23,329 yma. Mae chromosom yn molecul lineaol o DNA, ac mae 'r holl DNA yn ein ddelwedd, 293 00:17:23,329 --> 00:17:24,810 y genom, yn... 294 00:17:25,050 --> 00:17:29,030 wedi 'i ddibwys i mewn i 'r rhomosomau lineaidd hyn. Mae gennym 23 cwm o 295 00:17:29,030 --> 00:17:32,870 rhomosomau yn pob un o 'n llyfrau, ac bob tro mae llyfrau 'n rhannu, mae 'r 296 00:17:32,870 --> 00:17:34,350 rhomosom yn rhaid i 'w gael ei gyflawni. 297 00:17:34,850 --> 00:17:38,790 Ac pan mae 'r rhomosom yn cael ei gyflawni, mae rhai o 'r mater 298 00:17:38,790 --> 00:17:41,130 cael ei roi o 'r diwydiannau o 'r rhomosomau. 299 00:17:41,530 --> 00:17:45,270 Mae 'n rhan o 'r gwaith sy 'n cael ei gyflawni gan y DNA. 300 00:17:45,910 --> 00:17:50,330 Nid yw 'n dda iawn yn gyflawni 'r diwydiannau o 'r rhomosomau. 301 00:17:50,810 --> 00:17:53,090 Felly, gall hyn fod yn ddrwg, gan fod gwybodaeth 302 00:17:55,020 --> 00:17:57,140 o 'r diwedd ychydig o chromosomau. 303 00:17:57,640 --> 00:18:02,240 Mae 'n ychydig fel meddwl am chromosom fel siwlaith. 304 00:18:02,500 --> 00:18:06,140 Kim, dod yma, dod yma. Rydw i wedi bod yn edrych ar eich siwlaithau am y diwedd 305 00:18:06,140 --> 00:18:10,820 diwethaf ac rwy 'n gallu gweld eu bod nhw mewn ffordd yn ddrwg iawn, ydynt 306 00:18:11,100 --> 00:18:12,100 Mae 'n ddrwg iawn, ie. 307 00:18:12,580 --> 00:18:16,120 Mae 'n ddrwg iawn, ie. Mae 'n ddrwg iawn, ie. 308 00:18:16,820 --> 00:18:18,340 Mae 'n ddrwg iawn, ie. Mae 'n ddrwg iawn. Mae 'n ddrwg iawn, ie. 309 00:18:18,750 --> 00:18:20,050 Nid oes sylwad. Nid oes sylwad. 310 00:18:20,310 --> 00:18:24,450 Felly, gallwch weld bod y sŵlâs hwn yn ychwanegol, ac mae 'n mynd i ffwrdd i 311 00:18:24,450 --> 00:18:25,329 ffwrdd, nid oes? 312 00:18:25,330 --> 00:18:28,630 Felly beth fyddai wedi cadw 'r sŵlâs hwn yn dda? 313 00:18:28,970 --> 00:18:30,010 Beth fyddai 'n ceisio 'i ddechrau ychwanegu? 314 00:18:30,230 --> 00:18:33,030 Ychwanegu 'r bwydau plastig bach y maen nhw 'n eu rhoi ar y diwedd. Ychwanegu 'r 315 00:18:33,030 --> 00:18:36,190 bwydau plastig bach y maen nhw 'n eu rhoi ar y diwedd. Ac rydw i wedi gweld 316 00:18:36,190 --> 00:18:41,090 bwydau plastig bach yn y diwedd o sŵlâsau sŵlâsau iawn ar Carolina. 317 00:18:41,710 --> 00:18:42,710 Felly gadewch i ni 318 00:18:46,350 --> 00:18:48,010 Rydych chi 'n gwybod beth sy 'n cael ei alw ar y diwethaf? 319 00:18:48,530 --> 00:18:50,870 Dwi ddim yn gwybod, mewn gwirionedd. Dwi ddim yn gwybod, mae 'n cael ei alw ar 320 00:18:50,870 --> 00:18:51,870 aglets. 321 00:18:52,170 --> 00:18:54,510 Felly mae gennych aglets ac nid ydych chi 'n cael aglets. 322 00:18:54,710 --> 00:18:59,470 Felly mae 'ch diwethaf yn da iawn ac mae 'n ddifrifol. Ac mae 'n debyg i chi 323 00:18:59,470 --> 00:19:02,710 hefyd. Mae 'n debyg i chi hefyd. Mae 'n debyg i chi hefyd gyda chromozoïn. 324 00:19:03,110 --> 00:19:06,630 Mae 'r chromozoïn yn cynnwys capiau perthynol ar y diwethaf hefyd. 325 00:19:06,870 --> 00:19:08,270 Ond nid ydyn nhw 'n cael eu alw ar aglets. 326 00:19:08,750 --> 00:19:10,550 Maen nhw 'n cael eu alw ar telomeres. 327 00:19:10,990 --> 00:19:12,270 Mae gennym model o un 328 00:19:13,040 --> 00:19:15,940 Yn y ffaith, rydyn ni ddim wedi cael hanner chromiswm. Roedden ni 'n mynd i 329 00:19:15,940 --> 00:19:19,400 telomyr ar y llwybr arall o 'n chromiswm hefyd, ond yna fe wnaethon ni rhai bach 330 00:19:19,400 --> 00:19:22,820 o ganlyniadau ac fe wnaethon ni gweithio ar y sgail rydyn ni 'n ei gael o 'n 331 00:19:22,820 --> 00:19:24,800 cynrychiolaeth o 'r chromiswm fel llwybr. 332 00:19:25,580 --> 00:19:28,960 Byddai 'r llwybr ychydig ychydig o 'r chromiswm yn golygu y byddai 'n rhaid i 333 00:19:28,960 --> 00:19:33,380 chromiswm fynd o 'r llwybr yma i Gymru os byddai 'n cael ei ddysgu i 'r sgail. 334 00:19:34,020 --> 00:19:37,380 Ac nid oeddem yn gallu cymryd llawer o llwybr i fynd o 'r ll 335 00:19:40,800 --> 00:19:45,520 Felly mae 'r cap diogel yma ar ddiwedd chromosom yn cael ei alw 'n telomyr. Ac 336 00:19:45,520 --> 00:19:48,480 mae telomyr yn cael ei wneud o ran unedau cymhwyso DNA. 337 00:19:49,580 --> 00:19:55,420 Felly, wrth i 'r dnaeth ddewis, gall bydd pethau 'n llwyddo ar ddiwedd ein 338 00:19:55,420 --> 00:20:01,240 chromosom. Felly, bydd unedau 'n dod allan bob amser mae 'r cell yn rhannu. 339 00:20:01,240 --> 00:20:04,400 nid yw hynny 'n llawer o broblem, oherwydd mae 'r telomyr yn unedau 340 00:20:04,400 --> 00:20:05,400 DNA. 341 00:20:06,480 --> 00:20:10,300 Ond byddwn ni 'n cyrraedd y sefydliad lle mae 'r cell wedi dechrau cydnabod 342 00:20:10,300 --> 00:20:13,180 efallai nad yw hynny 'n syniad da iawn os bydd hi 'n parhau. 343 00:20:14,060 --> 00:20:16,700 Ac rydym ni 'n gweld ein bod wedi cyrraedd y sefydliad allweddol. 344 00:20:17,220 --> 00:20:22,660 Felly, os ydym ni wedi llwyddo 'r un nesaf... Dwi ddim yn gwybod y byddai 345 00:20:22,660 --> 00:20:23,579 'n mynd i ddigwydd. 346 00:20:23,580 --> 00:20:24,580 Mae hynny 'n ddigon. 347 00:20:24,660 --> 00:20:25,660 Mae hynny 'n ddigon. 348 00:20:25,780 --> 00:20:26,780 Rydym ni wedi cael cymysgedd ohono. 349 00:20:26,960 --> 00:20:32,410 Gallwn weld bod pethau wedi dod yn ffwrdd drosoddol am y sefydliad hwn. um 350 00:20:32,410 --> 00:20:37,210 this chromosome so the cell recognizes it's too short and it shuts down and it 351 00:20:37,210 --> 00:20:44,070 stops dividing this process is called cellular senescence and it's 352 00:20:44,070 --> 00:20:48,290 thought to be one of the important mechanisms there are others but one of 353 00:20:48,290 --> 00:20:53,310 important mechanisms controlling the lifespan of the cell and it's thought 354 00:20:53,310 --> 00:20:58,270 senescence probably contributes to the lifespan of an organism as well 355 00:20:59,530 --> 00:21:03,610 Felly, er bod y telomeres yn diogelu 'r chromozoen o ddim gwybodaeth ar gyfer 356 00:21:03,610 --> 00:21:07,590 llawer o gyflawniadau, mae 'n dod ystod y cyfnod pan fydd gennyn nhw 'n ddigon 357 00:21:07,590 --> 00:21:09,310 ac mae 'r cell wedi 'u llwyddo. 358 00:21:09,810 --> 00:21:13,410 Ac mae hynny 'n un o 'r pethau sy 'n cyfrifol i 'n golygu ein golygu. 359 00:21:14,430 --> 00:21:16,050 Mae 'n rhywbeth o ddifrifol, nid yw 'r hyn? 360 00:21:16,730 --> 00:21:22,210 Mae 'n swnio 'n ddrwg, yr holl sôn am llwyddo 'r cell ar ddiwedd eu bywydau, a 361 00:21:22,210 --> 00:21:24,390 'n bosibl ar ddiwedd bywyd sy 'n seiliedig. 362 00:21:25,520 --> 00:21:30,360 Ond mae 'n ymddangos bod yna reoliadau eraill o ddiogelwch cyllid, ac un o 'r 363 00:21:30,360 --> 00:21:33,860 rhain yw 'n wirioneddol bwysig ar ddechrau bywyd. 364 00:21:34,720 --> 00:21:36,380 Gadewch i mi ddangos fideo arall. 365 00:21:36,920 --> 00:21:41,700 Dyma fath o ddiogelwch cyllid gwahanol. Dyma ddiogelwch yn dyfu, ond gallwn weld 366 00:21:41,700 --> 00:21:43,800 y byddant yn gwneud hynny mewn ffordd sbectacol iawn. 367 00:21:46,300 --> 00:21:49,040 Iawn? Gallwn weld, dyma ddiogelwch... 368 00:21:49,260 --> 00:21:50,800 Mae 'n mynd allan yn gloriaeth. 369 00:21:51,600 --> 00:21:55,860 Mae 'n mechanism ymddygiadol, ac mae 'n bwysig iawn. 370 00:21:56,560 --> 00:22:00,400 Mae 'n cael ei alw 'n apoptosis, neu marwm cell death. 371 00:22:00,720 --> 00:22:02,100 Ydych chi wedi clywed apoptosis? 372 00:22:03,140 --> 00:22:04,560 Ychydig nodiau, nid llawer. 373 00:22:05,160 --> 00:22:09,220 Ac efallai y bydd yn edrych yn ddrwg, ond mae marwm cell death fel hyn yn rhan 374 00:22:09,220 --> 00:22:10,580 adeiladu cymdeithas iechyd. 375 00:22:11,380 --> 00:22:15,220 Mae 'n ddiddorol bod cellau 'n rhaid i 'w marw fel rhan o broses datblygu 376 00:22:15,220 --> 00:22:16,220 embryon. 377 00:22:17,150 --> 00:22:19,570 Gadewch i ni ddefnyddio ein llyfrau a 'n pethau, er enghraifft. 378 00:22:20,250 --> 00:22:23,770 Rydyn ni wedi cael pum ddigwyddiad ar bob un o 'n llyfrau, ydym ni? 379 00:22:24,050 --> 00:22:29,210 Gadewch i ni ddefnyddio 'r llyfrau a 'n pethau, er enghraifft, er enghraifft, er 380 00:22:29,210 --> 00:22:42,224 enghraifft. 381 00:22:42,220 --> 00:22:48,760 dyfodol neu apoptosis sy 'n llwyddo 'r cyllid yn y webing ac mae hyn yn rhan o 382 00:22:48,760 --> 00:22:54,560 'r broses datblygu cyffredinol felly mae 'n bwysig i rai cyllid marw drwy 383 00:22:54,560 --> 00:23:00,080 ddatblygu felly beth fyddai 'n digwydd os nad yw 'r broses dyfodol o dyfodol y 384 00:23:00,080 --> 00:23:01,360 cyllid yn digwydd yn dda? 385 00:23:01,780 --> 00:23:05,240 wel gadewch i mi wneud hyn, mae angen dau gwirfoddolwr i 'w helpu gyda hyn, ie 386 00:23:05,240 --> 00:23:09,600 bydd gennym chi a bydd gennym chi ar y diwedd yna 387 00:23:15,300 --> 00:23:19,340 Nawr, os ydych chi 'n gallu dod ac eistedd yno, beth yw eich enw? Ben. Ben. 388 00:23:19,820 --> 00:23:22,160 Ac os ydych chi 'n gallu sefyll yma, beth yw eich enw? Hefyd, Ben. 389 00:23:22,560 --> 00:23:23,560 O, na. 390 00:23:24,040 --> 00:23:26,480 Wel, mae hynny 'n hawdd i mi, nid yw 'n i. Ben a Ben. Nawr, a ydych chi 'n dda 391 00:23:26,480 --> 00:23:27,480 yn casglu? 392 00:23:28,200 --> 00:23:29,240 Iawn. Rydych chi 'n iawn. 393 00:23:29,680 --> 00:23:31,760 Iawn. Nawr, beth rydyn ni 'n mynd i 'w wneud yw, rydym ni 'n mynd i casglu 'r 394 00:23:31,760 --> 00:23:34,840 ffeithiau hyn gyda 'r llyfrau hyn, ac rydych chi 'n mynd i ddechrau yma, ac 395 00:23:34,840 --> 00:23:36,720 rydych chi 'n mynd i casglu 'r holl ffordd ymlaen yma hyd at y 396 00:23:42,490 --> 00:23:45,770 nawr rydych chi 'n mynd i wneud yr un peth ond yn gyntaf rydych chi 'n mynd i 397 00:23:45,770 --> 00:23:47,110 rhoi ar ein llyfrau wedi 'u llwyddo. 398 00:23:48,110 --> 00:23:51,250 Iawn gyda 'r help o Lynlyn yma oherwydd maen nhw 'n rhyw fath o sgwash. 399 00:23:52,130 --> 00:23:53,970 Iawn, nid ydym yn mynd i ddechrau eithaf o hyd. 400 00:23:54,210 --> 00:23:57,190 Rydym yn mynd i 'r llyfrau i 'r ben. 401 00:23:57,670 --> 00:23:59,970 Iawn, roedd hynny 'n gyflym. Iawn nawr yr un nesaf. 402 00:24:00,730 --> 00:24:03,470 Cofiwch eich ddechrau, dyna 'r peth, gwneud yn siŵr nad yw 'r un yn pwyntio i 403 00:24:03,470 --> 00:24:04,970 mewn i bob peth o ddechrau. 404 00:24:05,610 --> 00:24:06,610 Cofiwch yn dda. 405 00:24:06,890 --> 00:24:07,890 Sut mae hynny? 406 00:24:08,490 --> 00:24:09,610 Gwych. Gwych, he? Sut 407 00:24:11,870 --> 00:24:15,990 yeah right here's your scissors here's your thing you're going to cut out 408 00:24:15,990 --> 00:24:19,050 going to cut all around the fingers here and then you're going to cut up some 409 00:24:19,050 --> 00:24:21,990 hand shapes right are we ready to go i'm going to say on your marks get set go 410 00:24:21,990 --> 00:24:25,970 right on your marks get set go it's a race go quick 411 00:24:25,970 --> 00:24:32,930 okay oh my word you need a bit of help i'll tell you what should i hold this 412 00:24:32,930 --> 00:24:39,710 yeah and you hold the scissors okay and we'll work together i think ben number 413 00:24:39,710 --> 00:24:44,980 one over there is oh it's a work of art there oh dear oh hang on hang on we can 414 00:24:44,980 --> 00:24:49,580 let you i think we can let you have a anyway i think you're on your own now 415 00:24:49,580 --> 00:24:54,160 know what you're doing with these gloves that's not too bad is it come on this 416 00:24:54,160 --> 00:24:59,020 is meant to be a race it's not a bit of urgency oh dear showering me with bits 417 00:24:59,020 --> 00:25:03,480 of paper you're getting all you're doing starting to get the hang of those 418 00:25:03,480 --> 00:25:08,530 starting to get the hang of those gloves okay right Rwy 'n meddwl y byddwn ni 'n 419 00:25:08,530 --> 00:25:10,330 parhau yno. Mae hynny 'n hollbwysig. 420 00:25:10,710 --> 00:25:14,510 Ymlaen. Gwych. Nawr, rydych chi wedi cael... ...gychwyn. 421 00:25:15,990 --> 00:25:16,990 O, edrychwch ar hynny. 422 00:25:17,630 --> 00:25:19,630 Nid yw hynny 'n hyfryd? Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hynny. 423 00:25:21,610 --> 00:25:23,330 Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hynny? 424 00:25:24,990 --> 00:25:25,990 Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hynny? 425 00:25:27,190 --> 00:25:28,190 Ie. 426 00:25:30,030 --> 00:25:32,190 Rydych chi wedi 'i wneud hynny? Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hynny? Ie. 427 00:25:33,030 --> 00:25:35,150 Rydych chi wedi 'i wneud hynny? Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hynny? 428 00:25:35,750 --> 00:25:37,930 Ie. Rydych chi wedi 'i wneud hy mae 'r gwirionedd yn gwybod beth roedd yn ei 429 00:25:37,930 --> 00:25:40,490 fodlon i chi, felly oedd hynny 'n rhywbeth o ddiffyg? 430 00:25:41,210 --> 00:25:42,210 Rwy 'n credu, ie. 431 00:25:42,550 --> 00:25:43,550 Rwy 'n credu hefyd. 432 00:25:43,590 --> 00:25:46,850 Felly, os nad oeddech chi 'n cael y ddisgyblion sylfaenol hwnnw 'n mynd 433 00:25:46,850 --> 00:25:52,010 ac yn llwyddo 'r pethau hyn rhwng eich digidion, byddai bywyd yn fwy cymhleth, 434 00:25:52,110 --> 00:25:52,889 fyddech chi ddim? Ie. 435 00:25:52,890 --> 00:25:54,450 Rwy 'n credu ein bod wedi gwneud y pwynt yn hyfryd. 436 00:25:54,710 --> 00:25:56,110 Diolch yn fawr iawn am eich help. 437 00:26:00,570 --> 00:26:05,770 Felly gallwn weld sut yn anodd iawn y gall bywyd fod pan nad oes gennym 438 00:26:06,559 --> 00:26:10,680 dyfodol llwyddiant sy 'n digwydd ar y lle cywir, ar y pryd cywir. 439 00:26:11,440 --> 00:26:15,460 Ond mae 'n ymddangos bod apoptosi ddim yn unig yn bwysig yn datblygu, mae 'n 440 00:26:15,460 --> 00:26:17,500 hefyd yn bwysig ar gyfer cadw 'r coed iechyd. 441 00:26:18,320 --> 00:26:23,640 Yn y ffaith, mae 'n ymddangos bod llwythoedd o glwyddiant yn ein coed yn 442 00:26:23,640 --> 00:26:29,000 apoptosi bob dydd, ac nid ydym ni 'n gweld hynny hyd yn oed. A all unrhyw un 443 00:26:29,000 --> 00:26:32,460 'n teimlo apoptosi yn mynd ymlaen iddyn nhw ar hyn o bryd? Dwi 'n gallu, heb 444 00:26:32,460 --> 00:26:33,460 unrhyw un ohonoch chi. 445 00:26:34,080 --> 00:26:36,100 Felly mae apoptosis yn beth da. 446 00:26:36,660 --> 00:26:41,640 Ond pan fydd y rheoliad o apoptosis yn mynd yn iawn, wrth i ni ddyfodol, mae 447 00:26:41,640 --> 00:26:42,700 yn golygu ddwy beth. 448 00:26:43,500 --> 00:26:46,600 Felly os yw 'r rheoliad o apoptosis yn mynd yn anghywir mewn ffordd fel bod yna 449 00:26:46,600 --> 00:26:49,840 ychydig yn llawer, yna beth fydd yn digwydd? 450 00:26:50,320 --> 00:26:54,160 Byddwn ni 'n diweddar â llai o ddynion y byddwn ni 'n ddigwydd, fyddwn ni ddim? 451 00:26:54,570 --> 00:26:57,670 Byddwn ni 'n llwyddo 'n llwyddo 'n llawer o gynhwysion, ac mae 'r 452 00:26:57,670 --> 00:27:00,710 meddwl bod hyn yn cyfrannu at llwyddo 'r neurônau mewn iechydau 453 00:27:00,710 --> 00:27:05,590 neurodegeneradwy, fel Parkinson a 'r iechydau Alzheimer, sy 'n gysylltiedig â 454 00:27:05,590 --> 00:27:06,590 phwysigrwydd. 455 00:27:07,030 --> 00:27:08,630 Yn y llaw, mae 'n llwyddo 'n lawer o apoptosis. 456 00:27:08,870 --> 00:27:12,310 Yn ogystal â hynny, a... O, ydyn ni 'n gwneud ymchwil i weld beth sy 'n digwydd 457 00:27:12,310 --> 00:27:14,730 os oes gennym ni 'n llwyddo 'n lawer o apoptosis? 458 00:27:15,590 --> 00:27:18,410 Felly, beth sydd gennym ni yma yn dod ymlaen, yn credu neu beidio, 459 00:27:19,290 --> 00:27:20,290 yw cyrff. 460 00:27:22,510 --> 00:27:23,510 Cyrff llaw. 461 00:27:24,990 --> 00:27:28,570 Mae 'r bocs hwn yn cynrychioli coed, ac fel rydyn ni 'n gwybod, mae coedau 'n 462 00:27:28,570 --> 00:27:33,070 cael eu gwneud o ddynion, ac mae 'r dynion yn y bôl pinc yma yn y cyfnod. 463 00:27:33,270 --> 00:27:37,330 Ond mae 'n rhaid i 'n ddynion reoli eu hunain a phroliferaiddio, ac ati. Felly 464 00:27:37,330 --> 00:27:38,330 mae angen rhai dynion sylfaenol. 465 00:27:38,930 --> 00:27:39,909 Diolch, Sophie. 466 00:27:39,910 --> 00:27:44,130 Felly mae gennym rhai dynion sylfaenol yma. Ac maen nhw 'n dynion sylfaenol sy 467 00:27:44,130 --> 00:27:46,310 'n gwneud yr hyn y maen nhw 'n ei wneud a 'u gweithio 'n dda. 468 00:27:46,970 --> 00:27:51,570 Ond mae gennym hefyd dynion sylfaenol sy 'n dod ymlaen, ac maen nhw 'n blw. 469 00:27:52,560 --> 00:27:56,120 Ac maen nhw 'n celliau sy 'n gallu cyflawni yn ein boddi ac yn cael 470 00:27:56,120 --> 00:27:57,120 pwysig. 471 00:27:57,400 --> 00:28:00,580 Nawr, mae 'n edrych i mi fel y byddwn i 'n mynd i angen tri gwirfoddolwyr ar 472 00:28:00,580 --> 00:28:02,000 gyfer yr ysbrydoliad hwn. 473 00:28:02,340 --> 00:28:07,200 Felly gadewch i ni gael chi yno yn y t -shirt blaen, ac rydyn ni 'n mynd i gael 474 00:28:07,200 --> 00:28:08,440 chi yn y cyfnod yno. 475 00:28:09,180 --> 00:28:11,680 Ie, chi hefyd. Ie, mae hynna 'n wych. Diolch yn fawr iawn. 476 00:28:13,560 --> 00:28:14,560 Iawn. 477 00:28:15,940 --> 00:28:16,960 Iawn, gadewch i mi edrych aroch chi. 478 00:28:17,540 --> 00:28:19,360 Mae angen i mi ysgrifennu cast. 479 00:28:21,949 --> 00:28:25,950 Iawn, rydyn ni 'n rhoi chi yma am un munud. Rydyn ni 'n dod yn ôl atoch chi 480 00:28:25,950 --> 00:28:29,050 ddiweddar. Rydyn ni 'n cael un ohonoch yma. 481 00:28:29,770 --> 00:28:33,570 Rydyn ni 'n cael un ohonoch yma. Os ydych chi 'n dod i mewn i 'r ffwrdd yma. 482 00:28:34,430 --> 00:28:35,830 Beth yw eich enw? Louise. 483 00:28:36,050 --> 00:28:37,690 Louise. A Ciaran. 484 00:28:37,970 --> 00:28:42,410 Ciaran. Louise a Ciaran. Nawr, rydych chi ddwy sy 'n arwain o ddarparu cellau. 485 00:28:42,870 --> 00:28:44,090 Allwch chi wneud hynny? Iawn. 486 00:28:44,770 --> 00:28:47,470 Felly, yr hyn rydych chi angen ei wneud yw cynnwys cellau i mewn i 'r coed. 487 00:28:48,700 --> 00:28:52,840 Felly mae hynny 'n arwain i ddarparu cellau, gwneud mwy ohonyn nhw a rhannu 488 00:28:52,840 --> 00:28:56,360 ati, wrth i ni fyw a datblygu a chael bywyd. 489 00:28:57,340 --> 00:28:59,520 Felly yr hyn rydych chi 'n mynd i 'w wneud yw, yn y bôn, rhoi 'r cellau i 490 00:28:59,520 --> 00:29:03,460 un ar y tro, yn ffast i chi, i fyny i 'n corff, ond nid llawer iawn ar y tro, 491 00:29:03,520 --> 00:29:04,520 oherwydd byddai hynny 'n gweithio. 492 00:29:04,760 --> 00:29:10,140 Ac nawr mae gennym ein gwirfoddolwyr pwysig iawn yn dod i mewn i 'r cyfnod 493 00:29:11,000 --> 00:29:12,000 Beth yw eich enw chi? 494 00:29:12,180 --> 00:29:13,180 Gwynfwrdd. 495 00:29:13,840 --> 00:29:14,860 Gwynfwrdd. Gwynfwrdd. 496 00:29:15,800 --> 00:29:16,800 Gwynfwrdd, ond nid yw hynny. 497 00:29:17,160 --> 00:29:21,300 Rydw i 'n gobeithio. Er mwyn gwneud ein gêm, mae eich enw yn P53. 498 00:29:21,860 --> 00:29:23,680 Mae 'n haws i mi gofio. 499 00:29:24,540 --> 00:29:28,980 Rydyn ni 'n cael sâs i chi sy 'n dweud P53. 500 00:29:29,280 --> 00:29:31,100 Rydyn ni 'n rhoi 'n sâs i chi. 501 00:29:33,080 --> 00:29:37,060 Rydyn ni wedi cael sâs P53. Rydyn ni wedi cael sâs P53. 502 00:29:37,380 --> 00:29:38,380 Rydyn ni wedi cael sâs P53. 503 00:29:39,260 --> 00:29:41,780 Rydyn ni wedi cael sâs P53. Rydyn ni wedi cael sâs P53. 504 00:29:42,720 --> 00:29:44,460 Rydyn ni wedi cael sâs P53. 505 00:29:45,990 --> 00:29:48,150 Diolch yn fawr i mi, dydw i ddim yn gallu cael y staff yn y dyddiau hyn. 506 00:29:48,150 --> 00:29:49,530 p53, gwych. 507 00:29:50,250 --> 00:29:54,250 P53, bach a bach, yw protein cwntrol pwysig iawn. 508 00:29:54,470 --> 00:29:59,950 Oherwydd mae p53 yn ceisio mynd allan ac yn llwyddo cellau anormol o 'r corff. 509 00:30:00,210 --> 00:30:02,910 A dyna 'r swydd o 'n protein p53 yma. 510 00:30:03,290 --> 00:30:05,310 Felly rydych chi mewn cyfnod cyffredinol. 511 00:30:05,830 --> 00:30:08,750 Eich swydd yw, unwaith y byddwch chi 'n gweld cell blau yn dod i mewn i 'r 512 00:30:08,750 --> 00:30:11,530 corff, rydych chi 'n ei wneud allan ac yn ei roi yn y gorff y tu ôl i chi. 513 00:30:11,910 --> 00:30:14,940 Iawn, nawr, mae 'n llawer gwell os ydych chi i gyd yn cuddio i lawr oherwydd mae 514 00:30:14,940 --> 00:30:19,660 'n haws i chi ac mae 'n haws i 'n camerau ni hefyd i gael yr holl beth. 515 00:30:19,720 --> 00:30:22,720 rydyn ni 'n mynd i roi 'r brofiad ar gyfer tua 10 munud ac rwy 'n gobeithio y 516 00:30:22,720 --> 00:30:25,180 bydd y cynulleidfa yn mynd i 'w helpu gyda 'r cyfrifiad. Ydych chi 'n barod i 517 00:30:25,180 --> 00:30:25,919 wneud hynny? 518 00:30:25,920 --> 00:30:26,920 Mae 'n helpus. Iawn. 519 00:30:27,260 --> 00:30:29,360 Felly, ydych chi i gyd yn glir am yr hyn rydych chi 'n mynd i 'w wneud? 520 00:30:30,040 --> 00:30:32,620 Iawn. Ar eich marwch, gadewch i ni ddod. 521 00:30:33,560 --> 00:30:38,480 10, 9, 8, 7, 6. 522 00:30:56,910 --> 00:30:58,290 nid yw P53 wedi gwneud gwaith ddrwg. 523 00:30:58,670 --> 00:31:01,770 Mae 'n cadw 'r gontrol o 'r sefyllfa. 524 00:31:01,990 --> 00:31:04,750 Mae yna ychydig o 'r cymhlethaf o 'r cymhlethaf yn ein cymdeithas, ond nid 525 00:31:04,750 --> 00:31:07,230 llawer. Mae 'r rhan fwyaf ohonyn nhw wedi cael eu cymryd allan ac wedi 'u 526 00:31:07,230 --> 00:31:07,789 'n agos. 527 00:31:07,790 --> 00:31:11,130 Felly, byddwn i 'n dweud bod P53 yn cael ei gynhyrchu ac nid yw pethau wedi mynd 528 00:31:11,130 --> 00:31:13,450 yn ddrwg yn ddrwg hyd yn oed. 529 00:31:14,750 --> 00:31:19,030 Nawr, rydyn ni 'n mynd i wneud yr ymchwil eto, ond yn ystod hyn, rydyn ni 530 00:31:19,030 --> 00:31:20,450 mynd i roi mutasiwn i P53. 531 00:31:22,090 --> 00:31:23,770 Mae 'r gen P53 yn my 532 00:31:25,960 --> 00:31:26,960 na fydd yn gweithio 'n dda. 533 00:31:27,380 --> 00:31:28,700 Nid ydych chi 'n gwerthu. Nid ydych chi 'n gwerthu. 534 00:31:30,360 --> 00:31:31,680 Nid ydych chi 'n gwerthu. Nid ydych chi 'n gwerthu. 535 00:31:56,490 --> 00:32:01,550 5, 4, 3, 2, 1, stop! 536 00:32:04,850 --> 00:32:05,850 Oh, fab! 537 00:32:07,490 --> 00:32:08,490 Fab! 538 00:32:11,470 --> 00:32:12,470 You're a boxer. 539 00:32:13,050 --> 00:32:15,890 You seem quite good with those gloves. Maybe you should take up boxing. 540 00:32:16,450 --> 00:32:20,070 But we can see that things have started to get a bit messy, haven't they? 541 00:32:20,590 --> 00:32:23,530 You've removed a few of the wrong sort of cells I see there. 542 00:32:24,220 --> 00:32:28,880 Ond hefyd, gallwn ni weld bod y celfiau blau wedi dechrau cynyddu mewn ein 543 00:32:28,880 --> 00:32:31,620 cyffredinion, nid ydyn nhw? Rhaid dod â 'r camera ymlaen. Gallwch weld bod 544 00:32:31,620 --> 00:32:35,840 llawer mwy o adeiladu 'r celfiau blau hyn, ac felly efallai y byddai hynny 'n 545 00:32:35,840 --> 00:32:39,160 ffermio mewn celf, efallai. 546 00:32:40,100 --> 00:32:43,020 Iawn. Diolch yn fawr iawn am helpu gyda 'r cyffredinion. 547 00:32:54,410 --> 00:32:57,710 Mae 'r ymchwil hwn wedyn wedi 'i ddangos i ni, os yw 'r protein P53 yn dod i 548 00:32:57,710 --> 00:33:00,430 mewn, y byddwch yn fwy tebygol o gael cancer. 549 00:33:00,890 --> 00:33:04,950 Ac mae P53 yn gallu ceisio gweithio 'n dda oherwydd mae 'n cymryd mutatiynau. A 550 00:33:04,950 --> 00:33:08,250 'r hirach rydych chi 'n cael, mae 'n fwy o gyfle i 'ch genedlaeth P53 gael 551 00:33:08,250 --> 00:33:14,050 cymryd mutatiynau. Oherwydd gall mutatiynau digwydd drwy 'r bywyd o 'r 552 00:33:14,690 --> 00:33:16,830 Felly, mewn sgwrs, mae bywyd yn hirach. 553 00:33:19,810 --> 00:33:21,790 Felly, a allwch chi gael eich bwyd a 'i bwyd? 554 00:33:22,350 --> 00:33:23,850 A allwch chi byw yn hirach? 555 00:33:24,160 --> 00:33:27,680 a ddim yn dechrau gwneud rhywbeth, a ddim yn bod yn fwy tebyg i gael 556 00:33:28,020 --> 00:33:31,760 Wel nawr rydw i eisiau cyflwyno i chi un anifeil sydd yn ymddangos i fod wedi 'i 557 00:33:31,760 --> 00:33:32,760 ffwrddio. 558 00:33:33,080 --> 00:33:38,320 Un anifeil mor arbennig sy 'n byw at leiaf 10 gwaith yn hir nag y byddech chi 559 00:33:38,320 --> 00:33:39,320 ei ddisgwyl. 560 00:33:39,620 --> 00:33:43,200 Ac nid un un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 561 00:33:43,200 --> 00:33:43,260 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 562 00:33:43,260 --> 00:33:44,680 unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un o 'r unig un. 563 00:33:46,900 --> 00:33:49,800 Nawr, a gallaf wneud hyn gyda 'r gwirfoddol i 'w helpu i edrych arnynt yn 564 00:33:49,800 --> 00:33:50,800 ddewisiad. 565 00:33:51,240 --> 00:33:53,600 Gadewch i ni gael chi yno ar y diwedd. Diolch. 566 00:33:59,280 --> 00:34:00,280 Beth yw eich enw? Ella. 567 00:34:00,520 --> 00:34:01,520 Ella, iawn. 568 00:34:01,800 --> 00:34:06,320 Gadewch i mi ddod o 'r ôl yma ac edrych ar y rhodenion hyn. Nid ydyn nhw 'n 569 00:34:06,320 --> 00:34:07,320 gwych? 570 00:34:07,900 --> 00:34:10,639 Edrychwch ar eu teithiau bach yn y front. Maen nhw 'n teithiau eithaf fawr 571 00:34:10,639 --> 00:34:11,339 gwirionedd. 572 00:34:11,340 --> 00:34:13,699 Nid ydw i 'n siŵr y byddwn i eisiau cymryd fy ngwaith i mewn i un o 'r 573 00:34:13,699 --> 00:34:14,699 hynny. 574 00:34:14,949 --> 00:34:16,409 Felly beth ydych chi 'n ei sylweddoli amdanyn nhw? 575 00:34:17,150 --> 00:34:19,190 Nid maen nhw ganddyn nhw ffer. Nid maen nhw ganddyn nhw ffer? 576 00:34:19,850 --> 00:34:21,750 Ie. A beth maen nhw 'n edrych yn ychydig fel hynny? 577 00:34:22,030 --> 00:34:25,230 Maen nhw... Maen nhw... Ydych chi 'n gwybod beth maen nhw 'n cael ei enw? 578 00:34:25,230 --> 00:34:28,830 nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. 579 00:34:29,429 --> 00:34:34,230 Maen nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. Maen nhw 'n rhaid. 580 00:34:46,889 --> 00:34:51,010 efallai nad ydyn nhw 'n edrych yn dda iawn, er ei bod nhw 'n edrych yn dda 581 00:34:52,409 --> 00:34:53,770 Pwy sy 'n meddwl eu bod nhw 'n edrych yn dda iawn? 582 00:34:54,429 --> 00:34:56,650 Ie, rwy 'n meddwl ein bod ni i gyd yn ffans o 'r rhai sy 'n edrych yn dda iawn 583 00:34:56,650 --> 00:35:00,790 yn y sefydliad gwladol heno, ydym ni? Maen nhw 'n edrych yn dda iawn. 584 00:35:01,510 --> 00:35:03,690 Ac maen nhw wedi rhannu problem nad ydym ni wedi 'i wneud. 585 00:35:04,030 --> 00:35:07,570 Felly, bydd astudio 'r rhain yn rhoi sylw gwych i ni mewn gwirionedd yn 586 00:35:07,570 --> 00:35:11,490 ymddygiad ac hefyd sut i gynnal canfod, oherwydd nid oedd unrhyw un wedi cael 587 00:35:11,490 --> 00:35:13,410 rhai sy 'n edry 588 00:35:16,440 --> 00:35:20,840 ychydig yn ddiweddar i 'w byw am ychydig o blynyddoedd tebyg o 'r un stiwn. Dwi 589 00:35:20,840 --> 00:35:24,120 'n dweud hamster, yr un rydyn ni 'n ei weld yn gynharach, am ddwy blynyddoedd, 590 00:35:24,180 --> 00:35:25,180 ond dydyn nhw ddim. 591 00:35:26,340 --> 00:35:30,660 Felly, mae ychydig yn ddiweddar i 'w byw am ychydig yn ddiweddar. 592 00:35:30,860 --> 00:35:32,620 Mae hynny 'n rhan o 'u bwysigrwydd. 593 00:35:32,880 --> 00:35:39,360 Ac mae 'r brotein y maen nhw 'n ei gynhyrchu 'n enw 'n gwyllt cymhleth, ac 594 00:35:39,360 --> 00:35:41,680 rydyn ni 'n gallu ei weld yma. 595 00:35:42,400 --> 00:35:43,740 Mae 'n debyg iawn. 596 00:35:45,000 --> 00:35:50,480 Ac mae 'r brotein hwn yn rhan o 'r gweithgaredd sy 'n galluogi 'r rheswm 597 00:35:50,480 --> 00:35:53,460 fod yn gysylltiedig gydag bywyd yn ddiogel. 598 00:35:54,200 --> 00:35:59,280 Felly mae 'n ymwneud â 'r ffaith bod ganddyn nhw 'r llyfr sy 'n elastig iawn 599 00:35:59,280 --> 00:36:03,860 'n ei angen pan maen nhw 'n symud o gwmpas yn y tynnau 'n gyflym iawn. Ond 600 00:36:03,860 --> 00:36:09,840 'r brotein hwn yn ymwneud â phropertiadau arbennig ac mae 'n ymwneud 601 00:36:09,840 --> 00:36:13,120 celliau rodent hyn yn gysylltiedig iawn i gancer. 602 00:36:14,730 --> 00:36:19,910 pan fydd gwyddonwyr yn cymryd yn fawr y gallu o 'r cymhwysoedd molygwyr molygwyr 603 00:36:19,910 --> 00:36:23,750 nesaf i gynhyrchu 'r cymhwysoedd molygwyr nesaf hyn, y gall y cymhwysoedd 604 00:36:23,750 --> 00:36:25,270 ddatblygu pethau cancerus. 605 00:36:26,230 --> 00:36:31,010 Felly, nid yw 'r gwyddonwyr yn gwybod yn unig sut mae 'r cymhwysoedd molygwyr 606 00:36:31,010 --> 00:36:34,890 nesaf hyn, y cymhwysoedd molygwyr nesaf, yn gweithio erbyn hyn, ond efallai y 607 00:36:34,890 --> 00:36:39,750 byddwn ni 'n edrych ar hyn i ddatblygu 'r gwasanaethau molygwyr nesaf, os ydym 608 00:36:39,750 --> 00:36:42,950 ni eisiau parhau â chancer a chyflawni ein bywydau. 609 00:36:43,400 --> 00:36:47,340 Ac rwy 'n ddrwg o ddweud ein bod yn rhaid i ni ddweud di -lai i 'n rhai o 'n 610 00:36:47,340 --> 00:36:49,580 rhaid i ni ddweud di -lai i 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n 611 00:36:49,580 --> 00:36:56,180 rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n rhai o 'n 612 00:36:56,180 --> 00:37:02,200 rhai o 'n rhai o 613 00:37:02,200 --> 00:37:03,680 'n 614 00:37:03,680 --> 00:37:11,380 rhai 615 00:37:10,880 --> 00:37:15,720 ac mae 'r un hwn yn ddiddorol iawn i fy mhrofiad. Mae 'n anifeiliaid fy hun, y 616 00:37:15,720 --> 00:37:19,000 fferm Nematode Cenerabditis elegans, neu C. 617 00:37:19,460 --> 00:37:20,460 elegans am y cyfnod. 618 00:37:20,800 --> 00:37:25,560 Ac mae 'n fferm nematode bach sy 'n byw yn y llyfr. Mae 'n tua milimetr. 619 00:37:26,160 --> 00:37:29,500 Ac pan fyddwn ni 'n ei ffermio yn y lab, rydyn ni 'n ei ffermio ar y bwydau 620 00:37:29,500 --> 00:37:30,500 petri bach hyn. 621 00:37:30,620 --> 00:37:34,520 Ac os ydych chi 'n cadw 'r bwydau petri hyn i fyny i 'r llaw, gallwch weld 622 00:37:34,520 --> 00:37:36,340 llyfrau bach gwael. 623 00:37:39,050 --> 00:37:43,810 ar y bwydau, ac maen nhw 'r gwyrmau. Rhain bach o bwyd o fawr o millimedr. 624 00:37:44,410 --> 00:37:48,410 Ac mae 'r gwyrmau hyn yn ddefnyddiol iawn i 'r biologaidd, oherwydd maen nhw 625 00:37:48,410 --> 00:37:51,310 syml iawn, rydw i 'n mynd i roi rhai o gwmpas er mwyn i chi edrych arnyn nhw. 626 00:37:51,330 --> 00:37:57,530 Maen nhw 'n syml iawn ac maen nhw 'n cael eu cynnwys o ddim ond tua 1 ,000 627 00:37:57,630 --> 00:38:01,590 Ac yma maen nhw, yma mae Mam yn dod i lawr i 'r canol o 'r plat. 628 00:38:02,280 --> 00:38:04,800 a 'r hyn a allwn ni ei weld yw eu bod yn ysgrifennol ac mae hynny 'n wirioneddol 629 00:38:04,800 --> 00:38:07,700 ddefnyddiol oherwydd mae 'n golygu y gallwch edrych ar yr holl gynhwysion o 630 00:38:07,700 --> 00:38:12,040 y cwm ac mae dim ond tua 1 ,000 yn yr anifeiliaid hyn, felly mae hynny 'n 631 00:38:12,040 --> 00:38:16,420 y gallwn ddeall eu datblygu 'n hawdd drwy edrych ar y cwm hyn a gweithio 632 00:38:16,420 --> 00:38:21,500 ble maen nhw 'n mynd ac gallwch weld yr holl gynhwysion o fewn i 'r mam ac hefyd 633 00:38:21,500 --> 00:38:23,740 y pethau olaf yw 'r embryoedd. 634 00:38:25,420 --> 00:38:30,200 Nid yn unig yn bwysig i 'n ddweud wrthym am ddatblygu 'r dynion, mae C. elegans 635 00:38:30,200 --> 00:38:35,420 hefyd yn hynod o ddefnyddiol i 'n helpu i 'n deall ymddygiad ac amser bywyd. 636 00:38:36,000 --> 00:38:39,460 Oherwydd mae 'r ffermion hyn wedi cael amser bywyd eithaf hir, am ddwy i tri 637 00:38:39,460 --> 00:38:43,480 wythnos. Ond gallwn ni ffiddio o gwmpas gyda 'u genedlaethau a gallwn ni 638 00:38:43,480 --> 00:38:44,900 gyflymio neu lawr ychydig. 639 00:38:45,560 --> 00:38:49,460 y broses gofalu a bydd hynny 'n ein helpu i ddeall sut mae gofalu 'n 640 00:38:49,460 --> 00:38:52,700 felly rydyn ni nawr, mae Carolina 'n mynd i ddangos i ni rhai gwirfeydd o 641 00:38:52,700 --> 00:38:56,080 wahanol oedolion, mae gennym rhai platiau o gwirfeydd yma ac mae 'r 642 00:38:56,080 --> 00:39:00,960 hwn yn ystod wythnos oed, iawn, felly gwirfeydd bach ifanc, gallwch weld ei 643 00:39:00,960 --> 00:39:03,900 yn edrych yn ddefnyddiol ar gyfer gwirfeydd mae 'n debyg nad ydych chi 'n 644 00:39:03,900 --> 00:39:06,640 iawn o edrych ar gwirfeydd fel ydw i ond mae 'r gwirfeydd yn edrych yn 645 00:39:06,640 --> 00:39:12,390 ddefnyddiol yn ddefnyddiol yn dda yn symud ymlaen yn hapus, yn edry A 'r 646 00:39:12,390 --> 00:39:15,970 nesaf rydyn ni 'n mynd i 'w edrych arno, mae 'n llawer mwyach na hynny. Felly, 647 00:39:16,010 --> 00:39:17,010 tua tri wythnos. 648 00:39:17,190 --> 00:39:20,730 A, yn anffodus, mae hi 'n dod at ddiwedd ei bywyd. 649 00:39:21,210 --> 00:39:25,710 A 'r hyn y byddwn ni 'n gweld yn unigol yw bod y wythnos hwn yn edrych yn llawer 650 00:39:25,710 --> 00:39:27,590 mwyach. O, diolch. 651 00:39:28,530 --> 00:39:29,970 Mae hi 'n rhyfeddol. 652 00:39:30,250 --> 00:39:31,530 Nid yw hi 'n symud yn llawer. 653 00:39:32,150 --> 00:39:33,390 Efallai y bydd hi 'n symud ychydig. 654 00:39:34,470 --> 00:39:37,470 Rwyf yn gwybod bod hi 'n dal i fod yn byw. 655 00:39:37,960 --> 00:39:40,600 ond rydyn ni 'n gallu gweld nad yw hi 'n symud ymlaen yn llawer. 656 00:39:41,160 --> 00:39:42,500 Mae hi 'n edrych yn eithaf hwyl. 657 00:39:43,480 --> 00:39:45,320 Nawr mae gennym wym arall i 'w ddangos. 658 00:39:45,980 --> 00:39:48,620 Ac, mewn gwirionedd, rydw i 'n dweud bod hwn yn brofiad gwirioneddol oherwydd 659 00:39:48,620 --> 00:39:50,980 mae Carolina yn myfyrwyr Ph .D. yn fy mhrofiad. 660 00:39:51,440 --> 00:39:55,160 Ac rydyn ni wedi bod yn ffiddio 'n ymlaen gyda genedlaethau wym ac mae hi 661 00:39:55,160 --> 00:39:57,400 bod yn ffiddio 'n ymlaen gyda genedlaeth arbennig ac rydyn ni ddim wedi gwneud y 662 00:39:57,400 --> 00:39:58,420 brofiad hwn o 'r blaen. 663 00:39:58,700 --> 00:40:03,180 Felly rydyn ni 'n edrych i weld a yw 'r wym hwn yn byw am lawer mwy na 664 00:40:07,640 --> 00:40:11,800 na 'r gwyrf oedden ni 'n edrych arno, ond gallwn weld nad ydy hi 'n edrych mor 665 00:40:11,800 --> 00:40:14,920 oed. Mae hi 'n symud ymlaen fel os oedd hi 'n gwyrf ifanc. 666 00:40:15,380 --> 00:40:18,620 Felly mae hi 'n llawer fwy hapus, mae hi 'n llawer fwy iechyd, ac mae hyn 667 00:40:18,620 --> 00:40:21,600 oherwydd mutasiwn mewn genedlaeth penodol. 668 00:40:22,260 --> 00:40:25,360 Felly yn y pen draw, beth mae hyn yn ei ddangos yna yw, er ei fod llawer o 669 00:40:25,360 --> 00:40:30,820 gyfnod o amser yn gyfnodol, mae 'n gweithio mewn cwmpon genedlaethol. Mae 670 00:40:30,820 --> 00:40:32,180 cael ei ysgrifennu yn eich DNA. 671 00:40:32,620 --> 00:40:35,800 Carolina, diolch yn fawr iawn am ddangos y gwyrfion hyn. 672 00:40:42,830 --> 00:40:47,790 Felly, rydyn ni 'n gwybod o ddysgu 'r organigion model hyn fel C. elegans, bod 673 00:40:47,790 --> 00:40:53,130 rhai genedlaethau sy 'n bwysig iawn mewn rheoli 'r broses golygu. 674 00:40:54,150 --> 00:40:57,910 Wel, gallaf weld chi 'n meddwl, mae hynny 'n dda iawn ac yn dda i 'r wyf, 675 00:40:57,910 --> 00:40:59,490 beth all hynny efallai ei olygu i ni? 676 00:41:00,470 --> 00:41:04,710 Wel, mae 'n ymddangos ein bod ni 'n rhannu llawer o 'n genedlaethau gyda 'r 677 00:41:04,710 --> 00:41:05,710 hon. 678 00:41:06,330 --> 00:41:11,470 Ac hyd yn oed rhai o 'r genedlaethau sy 'n ymwneud â rheoli ysbam bywyd sydd 679 00:41:11,470 --> 00:41:14,810 ganddyn nhw mae ganddyn nhw gyfranogwyr dynol. Ac mae 'r gwyddonwyr wedi edrych 680 00:41:14,810 --> 00:41:19,530 ar rhai o 'r bobl sydd wedi byw amser, ac maen nhw 'n gweld bod rhai o 'r bobl 681 00:41:19,530 --> 00:41:22,790 hyn wedi cael mutatiynau mewn genedlaethau tebyg. Felly mae 682 00:41:22,790 --> 00:41:29,130 gwahanol o rhai o 'r genedlaethau sy 'n cael eu rheoli ysbam bywyd yn y fferm C. 683 00:41:29,210 --> 00:41:33,390 elegans. Felly mae hynny 'n golygu bod astudio 'r broses yn C. elegans, astudio 684 00:41:33,390 --> 00:41:34,590 golygu yn y... 685 00:41:35,710 --> 00:41:38,390 ychydig ychydig ychydig ychydig ychydig ychydig 686 00:41:38,390 --> 00:42:01,730 ychydig 687 00:42:01,550 --> 00:42:06,830 Wel, un o 'r pethau y gallwn ei wneud yw gweithio ar sut i roi cymryd cellau 688 00:42:06,830 --> 00:42:07,328 sydd wedi cael eu cymryd. 689 00:42:07,330 --> 00:42:11,790 Wrth ddatblygu celf, mae 'n ymwneud â 'r celf yn gwneud y peth cywir yn y lle 690 00:42:11,790 --> 00:42:16,270 cywir ar yr amser cywir. Mae angen i 'r cellau gwneud gwahaniaeth neu dynnu 'r 691 00:42:16,270 --> 00:42:20,090 swydd cywir. Felly, mae 'r cellau 'n dilyn rhagorol wrth ein datblygu. 692 00:42:20,310 --> 00:42:24,610 Ac mae 'r rhagorolion y mae 'r cellau 'n dilyn yn rhagorol gan y DNA. 693 00:42:25,470 --> 00:42:29,070 Felly, mae 'r wyneb pob cell yn cael ei ysgrifennu yn y genedlaethau. 694 00:42:29,550 --> 00:42:33,230 Felly, beth os allwn ni ymddygi â 'r rhaglen hyn? Beth os allwn ni ei 695 00:42:33,230 --> 00:42:35,290 ac ati 'r rhaglen? 696 00:42:35,610 --> 00:42:39,130 Allwn ni gael cellau i wneud yr hyn yr oedden ni eisiau iddyn nhw ei wneud? 697 00:42:39,350 --> 00:42:43,610 I ddod yn cellau cân, er enghraifft, i gyflwyno cellau sydd wedi 'u llwyddo neu 698 00:42:43,610 --> 00:42:46,850 cellau llwyddo newydd ar gyfer y rhai sydd gyda llawr. 699 00:42:47,290 --> 00:42:48,290 A yw hyn yn bosibl? 700 00:42:48,590 --> 00:42:53,510 Wel, i ddweud mwy, diolch yn fawr i Natalie Mount o Catapult Celf Therapy. 701 00:42:54,330 --> 00:42:55,330 Natalie. 702 00:43:02,339 --> 00:43:03,279 Beth ydych chi? 703 00:43:03,280 --> 00:43:05,160 A allwch chi ddweud ychydig am eich gwaith? 704 00:43:05,380 --> 00:43:09,340 Ie, yr hyn rydw i 'n ei wneud yw cyflawni 'r holl syniadau sylweddol a 'r 705 00:43:09,340 --> 00:43:12,060 dealltwriaeth rydyn ni 'n eu cynnwys am ddynion, i 'r ffordd y gall y dynion 706 00:43:12,060 --> 00:43:13,780 hynny fod yn meddygon newydd i 'r cleifion. 707 00:43:14,300 --> 00:43:18,760 Dyma 'r hyn rydyn ni 'n ei alw 'n broses bench i bench, y diwrnod o 'r bench i 708 00:43:18,760 --> 00:43:20,080 'r bench i 'r bench i 'r cleifion. 709 00:43:20,540 --> 00:43:24,460 Ac rydych chi 'n gwneud meddygon o dynion? Ie, mae hynny 'n iawn. Dyma fath 710 00:43:24,460 --> 00:43:25,500 newydd iawn o meddygon. 711 00:43:25,760 --> 00:43:28,400 Dydyn nhw ddim fel y meddygaethau traddodiadol rydyn ni 'n meddwl o, lle 712 00:43:28,400 --> 00:43:30,520 gennym chemiglau a phil sy 'n cael ei roi gan ein meddygwr. 713 00:43:30,880 --> 00:43:31,880 Dyma meddygaethau byw newydd, 714 00:43:32,320 --> 00:43:35,160 ac oherwydd y pethau maen nhw 'n gallu eu gwneud, mae celliau yn cael y 715 00:43:35,160 --> 00:43:39,120 potensial i allu trafod mathau nad yw 'r meddygaethau eraill yn gallu. Felly sut 716 00:43:39,120 --> 00:43:40,120 rydych chi 'n gwneud hynny? 717 00:43:40,240 --> 00:43:43,700 Wel, rydyn ni nawr yn cael brosesau lle gallwn ni ddod â celliau o 'n fodd ein 718 00:43:43,700 --> 00:43:46,140 hunain, rydyn ni 'n mynd iddyn nhw i 'r laboratori, rydyn ni 'n eu tyfu, rydyn 719 00:43:46,140 --> 00:43:51,030 ni 'n eu modifio ychydig, ac rydyn ni 'n ac yna gallan nhw ddod i 'r gwaith i 720 00:43:51,030 --> 00:43:54,110 adlewyrchu meysydd anodd. Felly beth fath o ddynion ydych chi 'n eu defnyddio 721 00:43:54,110 --> 00:43:57,070 gyfer y math hwnnw o dderapiaethau? Wel, enghraifft da iawn yw mewn gwirionedd 722 00:43:57,070 --> 00:43:57,888 yn y llaw. 723 00:43:57,890 --> 00:44:02,450 Mae 'r llaw yn organ pwysig iawn i ni. Yn amlwg, mae 'r ysgrifennu yn ymdrin 724 00:44:02,450 --> 00:44:03,388 bwysig iawn. 725 00:44:03,390 --> 00:44:05,890 Ond yn anffodus, gall llawer o ddisegau arwain. 726 00:44:06,590 --> 00:44:10,170 Felly 'r hyn rydyn ni 'n ei wneud nawr gyda therapiaethau dynion yw cymryd 727 00:44:10,170 --> 00:44:13,050 ychydig o 'r dynion hynny o 'r llaw iechyd. 728 00:44:13,690 --> 00:44:16,490 rydyn ni 'n gallu 'i groi yn y lab ac yna rydyn ni 'n gallu 'i roi 'n ôl i 729 00:44:16,490 --> 00:44:17,490 i 'r oed o ddysgu. 730 00:44:17,510 --> 00:44:21,830 Felly, rydych chi 'n cymryd y celliau stem o 'r corneau o ddysgu iechyd, 731 00:44:21,830 --> 00:44:23,670 chi 'n eu groi yn y lab, rydych chi 'n eu gwneud nhw 'n hapus, rydych chi 'n 732 00:44:23,670 --> 00:44:26,630 cael cymaint, ac yna rydych chi 'n eu rhoi nhw mewn i 'r ddysgu iechyd 733 00:44:26,630 --> 00:44:29,130 mewn rhyw fath o brosedur meddwl. Mae 'n iawn, ie. 734 00:44:29,390 --> 00:44:32,650 A beth sy 'n digwydd yna yw bod y celliau hynny wedi 'u gosod i weithio ac 735 00:44:32,650 --> 00:44:39,020 gallu gwneud i 'r corneau mynd i fyny eto Mae hyn wedi bod yn therapeu 736 00:44:39,020 --> 00:44:39,519 llwyddiannus iawn. 737 00:44:39,520 --> 00:44:41,880 Mae 'n un o 'r therapeudiadau stem cell yn ymrwymiadu. 738 00:44:42,260 --> 00:44:46,380 Natalie, diolch yn fawr iawn am rannu 'r ymddygiadau yma gyda ni heddiw. 739 00:44:46,620 --> 00:44:47,620 Diolch yn fawr iawn. Diolch yn fawr iawn. 740 00:44:57,400 --> 00:45:01,880 Felly roedd Natalie 'n siarad â ni am therapeudiadau sy 'n cael eu cynnig ar 741 00:45:01,880 --> 00:45:03,900 o bryd neu 'n mynd drwy 'r broses ymddygiad. 742 00:45:04,140 --> 00:45:05,420 Ond beth yw 'r dyfodol? 743 00:45:05,820 --> 00:45:08,880 fel i siarad â ni am rywfaint o gynyrchiadau hynod ddiddorol. 744 00:45:09,280 --> 00:45:10,280 Ie, 745 00:45:18,160 --> 00:45:25,100 a dwi 'n deall y byddwch chi 'n 746 00:45:25,100 --> 00:45:26,680 mynd i siarad â ni am wyf hefyd. 747 00:45:27,000 --> 00:45:27,700 Rydw i 'n deall y byddwch chi 'n mynd i siarad â ni am wyf hefyd. Rydw i 'n 748 00:45:27,700 --> 00:45:29,180 deall y byddwch chi 'n mynd i siarad â ni am wyf hefyd. Rydw i 'n mynd i siarad 749 00:45:29,180 --> 00:45:36,100 â ni am wyf hefyd. Ie, felly 750 00:45:36,100 --> 00:45:39,200 mae 'r rhan o 'r wyneb yma, rydych chi wedi clywed am y ffenestr ar y front o 751 00:45:39,200 --> 00:45:43,280 wyneb, ond yn wir, mae 'r mecanigau o 'r gwylio a 'r gwylio, ac yn wir, gwylio 752 00:45:43,280 --> 00:45:47,300 'r llythyr heno, yn seiliedig ar ddechrau 'r wyneb. Felly beth yw 'r holl 753 00:45:47,300 --> 00:45:48,900 paraffynaliau rydych chi 'n eu cyflwyno gyda chi yno? 754 00:45:49,520 --> 00:45:54,560 Wel, gobeithio yw 'r paraffynaliau sy 'n mynd i gadw arno, ac yn wir, rydyn ni 755 00:45:54,560 --> 00:45:58,200 'n mynd i ddangos i chi 'r ddechrau o 'r wyneb, yn fyw yn y theatr llythyr, ac 756 00:45:58,200 --> 00:46:01,640 mae gennym ddau bwyd sy 'n mynd i 'n helpu ni 757 00:46:11,720 --> 00:46:14,300 Rydyn ni hefyd yn cael gwirfoddolwyr, gobeithio. 758 00:46:15,500 --> 00:46:18,800 Mischa, rhywle y tu ôl yno. O ie, rydyn ni 'n cael ein gwirfoddolwyr. 759 00:46:19,020 --> 00:46:20,020 Helo, Mischa. Helo. 760 00:46:24,080 --> 00:46:25,660 Felly beth fyddwch chi 'n mynd i 'w wneud i Mischa? 761 00:46:26,100 --> 00:46:29,080 Wel, rydyn ni wedi gwneud un peth i 'w gwneud eisoes, gwirfoddolwyr dymunol. 762 00:46:29,380 --> 00:46:33,580 Mae 'n fy mab, doedd dim opsiwn. Felly rydych yn dymunol. Rydych yn dymunol, un 763 00:46:33,580 --> 00:46:34,760 peth dymunol iawn. 764 00:46:35,880 --> 00:46:39,760 Felly rydyn ni wedi rhoi rhai drws i un o 'i llaw, oherwydd rydyn ni angen i ni 765 00:46:39,760 --> 00:46:40,960 agor y llaw ychydig. 766 00:46:41,589 --> 00:46:46,650 iawn ac mae angen i ni ddod â llawer o hwyl i 'r tŵr o 'r llaw i ddangos y rhan 767 00:46:46,650 --> 00:46:51,790 sy 'n gallu eich gweld ni a 'r lleser heno sy 'n cael ei alw fel y macula y 768 00:46:51,790 --> 00:46:57,750 macula iawn iawn felly mae 'n mynd i edrych drwyddo meisha 'r wynoedd glir 769 00:46:57,750 --> 00:47:01,090 'n rhoi i ni edrych cymhleth ac gallwn ni weld ei fod ei llythyr wedi 'i 770 00:47:01,090 --> 00:47:07,430 yna mae 'n rhaid i ni ie nid yw ei fod wedi cydnabod ei hun felly os ydych am 771 00:47:07,430 --> 00:47:09,910 fynd drwyddo 'r wynoedd hwnnw 772 00:47:10,680 --> 00:47:12,440 Nick, a 'i ddod i 'r ôl o 'r llaw. 773 00:47:12,720 --> 00:47:13,720 Ie, dyma ni. 774 00:47:13,880 --> 00:47:18,540 Felly, dyma 'r oedeg nerf optig. Mae 'r disg bach yn lle mae 'r holl wybodaeth 775 00:47:18,540 --> 00:47:22,760 sy 'n prosesu 'r llaw a 'r gwylio 'n gadael i 'r llaw ac yn mynd i 'r breg. 776 00:47:22,980 --> 00:47:28,040 Ac os ydyn ni 'n mynd ychydig i 'r ochr hwn, Nick, mae 'r ardal yma, yr ardal 777 00:47:28,040 --> 00:47:30,560 bach bach yma yw 'r ardal macular hwn. 778 00:47:30,820 --> 00:47:35,140 Ac mae hynny 'n cynnwys yr holl wybodaeth a 'r holl cellau. 779 00:47:35,400 --> 00:47:38,740 i 'n gallu gweld y byd. Felly beth sy 'n mynd yn anghywir gyda 'r macula bob 780 00:47:38,740 --> 00:47:44,240 amser? Felly mae 'r rhaglen macula hwnnw 'n cynnwys y celliau hyn. Mae hyn yn 781 00:47:44,240 --> 00:47:45,640 cael ei ddefnyddio gan un peth newydd. 782 00:47:46,260 --> 00:47:49,760 Yn gyntaf, mae Misha wedi gwirfoddoli yn dda. Felly dyma 'r glas Misha eto. 783 00:47:50,000 --> 00:47:53,040 Dyma 'r glas Misha eto. Ond rydyn ni 'n edrych ymlaen yn fwy ac rydyn ni 'n 784 00:47:53,040 --> 00:47:56,680 edrych ar yr adnoddau ffoto gwirfoddol eu hunain. Ie, nid ydyn nhw 'n fwy na 785 00:47:56,680 --> 00:47:59,040 penhead ac mae 'r holl gwyllt... 786 00:47:59,550 --> 00:48:03,610 y cymhwysoedd, y cymhwysoedd sy 'n rhoi hynny i ni, yr hyn rydyn ni 'n ei alw 787 00:48:03,610 --> 00:48:09,850 fel ac mewn gwirionedd, roedd Mish yn y cyntaf o 'r 21 oed yn y DU i ddod â 'r 788 00:48:09,850 --> 00:48:14,710 ddylunio hwn o 'i llaw ac mae 'r dechnoleg hwn yn dod o 'r Talysgop 789 00:48:14,710 --> 00:48:18,010 felly mae angen i chi hwn i gael gwylio iechyd. 790 00:48:18,350 --> 00:48:23,630 Mae hyn yn ddiweddar yn yr hyn sy 'n digwydd i bobl oedol 65 ac mae 'n cael 791 00:48:23,630 --> 00:48:26,250 enw 'n ddegeneraeth macular sy 'n gysylltiedig â hwnnw. A yw unrhyw un yn 792 00:48:26,250 --> 00:48:28,170 cyflwyniad yn gwybod rhywun sy 'n gysylltiedig â hwnnw? 793 00:48:28,960 --> 00:48:33,340 macular degeneration people in the gallery have got their hands up yeah 794 00:48:33,340 --> 00:48:38,340 generation thing isn't it it's a bit it's often called alzheimer's of the eye 795 00:48:38,340 --> 00:48:43,500 because and the numbers are huge people over the age of 65 nearly a quarter of 796 00:48:43,500 --> 00:48:47,660 them have some form of this disease and what goes wrong in this disease the one 797 00:48:47,660 --> 00:48:52,520 beauty of the eye if we actually put blue light into misha's eye this isn't 798 00:48:52,520 --> 00:48:57,300 misha's eye then those support cells which are behind the seeing part 799 00:48:58,740 --> 00:49:04,600 sy 'n glosio. Ac fel rydych chi 'n gweld, mae gennym ni llwyth mawr, ac mae 800 00:49:04,600 --> 00:49:05,600 cellau hynny wedi marw. 801 00:49:06,020 --> 00:49:07,280 Dyma 'r cellau cefnogi. 802 00:49:07,620 --> 00:49:12,760 Dyma 'r hyn sy 'n cadw 'ch glosio yn ieithydd. Felly, unrhyw un oedden nhw yn 803 00:49:12,760 --> 00:49:16,160 65, gobeithio y bydd popeth yn glosio. 804 00:49:16,360 --> 00:49:18,460 Ond bobl oedden nhw yn 65... 805 00:49:19,420 --> 00:49:23,220 Mae nifer ohonyn nhw 'n dechrau gweld y celliau hynny yn marw. Ac yma yw 'r 806 00:49:23,220 --> 00:49:27,580 macula. Yn ôl y macula. Felly byddai 'r person hwn ddim yn gallu gweld hynny. 807 00:49:27,740 --> 00:49:32,280 Felly beth mae hynny 'n teimlo fel hynny? Ac gallwn ni weld beth fyddai 808 00:49:32,280 --> 00:49:36,440 teimlo fel hynny. Beth fyddai 'r safle â macula sy 'n gysylltiedig â genedlaeth 809 00:49:36,440 --> 00:49:38,980 gyda 'r gwirfoddol. Alla i gael gwirfoddol, os gwelwch? 810 00:49:39,560 --> 00:49:41,020 Rydym yn cael chi yno yn y pinc. 811 00:49:41,520 --> 00:49:42,520 Diolch. 812 00:49:49,740 --> 00:49:55,380 Os ydych chi 'n rhoi 'r glasau hyn yma, Isabel, bydd hynny 'n ysgrifennu beth 813 00:49:55,380 --> 00:49:58,360 fyddai 'n ei wneud gyda degenredaeth macular sy 'n gysylltiedig â 'r amser. 814 00:49:58,360 --> 00:49:58,879 hynny 'n anodd? 815 00:49:58,880 --> 00:50:03,000 Ie. Allwch chi ddarllen y llinell cyntaf? Os nad ydych chi 'n gallu 816 00:50:03,000 --> 00:50:08,540 llinell cyntaf, byddwch chi 'n cael ymwneud â bod yn glas. 817 00:50:09,400 --> 00:50:13,720 Allwch chi symud eich llaw i 'r ochr ac yn ceisio defnyddio 'r ochr eich llaw? 818 00:50:14,760 --> 00:50:17,520 Mae hynny 'n gweithio ychydig yn well? Ie. Allwch chi ddechrau darllen? 819 00:50:19,040 --> 00:50:21,000 Ie. Ie. Ie. Ie. Ie. Ie. 820 00:50:22,180 --> 00:50:23,180 Ie. 821 00:50:24,380 --> 00:50:25,098 Ie. Ie. 822 00:50:25,100 --> 00:50:26,100 Ie. Ie. Ie. 823 00:50:26,300 --> 00:50:27,300 Ie. 824 00:50:45,330 --> 00:50:50,050 Mae 'n ddiddorol iawn i 'r lenni camera yma. 825 00:50:51,510 --> 00:50:52,930 Ie, allwn ni weld hynny? 826 00:50:54,250 --> 00:50:57,750 Felly dyna 'r hyn sy 'n digwydd pan fydd gennych genhedlaeth macular sy 'n 827 00:50:57,750 --> 00:50:58,750 gysylltiedig â 'r amser. 828 00:50:58,890 --> 00:51:02,770 Mae 'r rhan cyffredinol o 'ch safle o weld yw 'r peth sy 'n mynd yn ddiddorol 829 00:51:02,770 --> 00:51:06,410 iawn. Felly mae hyn yn gyflwyniad eithaf hawdd i 'w ddiagnosi, rwy 'n credu. 830 00:51:06,510 --> 00:51:08,850 Felly 'r cwestiwn mawr yw, beth yw 'r cynllun? 831 00:51:09,190 --> 00:51:11,970 Felly 'r celliau hynny, y celliau leiau cyffredin, 832 00:51:12,750 --> 00:51:16,470 sy 'n cael ei alw 'n retinal pigment epithelial, rydych chi 'n nabod gyda 'r 833 00:51:16,470 --> 00:51:18,610 cwbl ac rydych chi 'n marw gyda 'r cwbl. Felly dydyn nhw ddim, fel roeddech chi 834 00:51:18,610 --> 00:51:22,050 'n ei ddweud yn gynharach, dydyn nhw ddim yn gynhyrchu drwy 'u bywyd. Felly 835 00:51:22,050 --> 00:51:23,870 'r cwbl retinal pigment epithelial. 836 00:51:24,170 --> 00:51:27,810 Ydyn nhw. Ydyn nhw 'r cwblau sy 'n gynhyrchu 'r holl rhan o 'r macula. Ydyn 837 00:51:27,930 --> 00:51:30,010 Ac maen nhw 'n gwerthu a dydyn nhw ddim yn gallu cael eu cymryd. 838 00:51:30,230 --> 00:51:33,410 Ac dyna 'r hyn sy 'n golygu degeneriad macula sy 'n ystod oed. 839 00:51:33,750 --> 00:51:34,110 Mae 840 00:51:34,110 --> 00:51:42,470 hynny. 841 00:51:42,040 --> 00:51:46,940 RPE, retinal pigment epithelial, yn ôl i 'r ardal lle maen nhw wedi marw ac mae 842 00:51:46,940 --> 00:51:50,860 hwnnw 'n union beth rydyn ni wedi llwyddo i 'w wneud gan gymryd cell stem 843 00:51:50,860 --> 00:51:56,020 cynnar, rydyn ni 'n mynd i 'w ddangos i chi nawr, gallwn dweud a ydym yn gallu 844 00:51:56,020 --> 00:51:58,620 gweld a ydym yn gallu troi cell stem i mewn i cell uchel. 845 00:51:58,860 --> 00:52:03,500 Felly, byddwn ni 'n mynd i ffocwsio ar y cellau. Mae yna ddwy gweithrediad o 'r 846 00:52:03,500 --> 00:52:08,340 cellau. Y gweithrediad cyntaf yw eu bod yn blynyddoedd ac mae hynny oherwydd 847 00:52:08,340 --> 00:52:11,410 maen nhw ganddynt granules pigment ac mewn gwirionedd, Dyna pam rydych chi 'n 848 00:52:11,410 --> 00:52:16,970 cael y gynulleidfa gwbl yn eich wyneb. A 'r ail un yw 'r tîm paviment sylfaenol. 849 00:52:17,150 --> 00:52:20,050 Ac rydyn ni 'n ei alw 'n morffologi coblsdôn. 850 00:52:20,430 --> 00:52:25,010 Ac mae hyn yn gymeriadol iawn o 'r cyrff hyn. Mae 'n unigol iawn o 'r cyrff hyn. 851 00:52:25,290 --> 00:52:28,590 Felly rydyn ni nawr yn cael cyfle i newid... 852 00:52:28,920 --> 00:52:33,400 yr ardal o 'r macular y mae 'r celliau hynny wedi marw. Felly rydych chi wedi 853 00:52:33,400 --> 00:52:37,420 tyfu llawer o 'r celliau hynny nawr yn yr ysgol ac rwy 'n deall bod y celliau 854 00:52:37,420 --> 00:52:42,040 hyn yn mynd i 'w defnyddio mewn traws clinigol cyntaf i geisio helpu cleifion 855 00:52:42,040 --> 00:52:46,100 gyda degeneration macular sylweddol oedden nhw. Mae 'n gwneud hynny. Rydyn 856 00:52:46,100 --> 00:52:49,540 nawr wedi rhoi 'r cyfrif i ddechrau traws clinigol y flwyddyn nesaf. 857 00:52:49,780 --> 00:52:51,100 A dyma 'r tro cyntaf... 858 00:52:51,790 --> 00:52:56,250 Mae 'r nifer hwnnw o cellau RPE wedi 'u tyfu i fyny mewn cymaint sylfaenol i 859 00:52:56,250 --> 00:52:59,970 wneud y math hwnnw o treulio. Dyma 'r tro cyntaf sydd wedi digwydd yng 860 00:53:00,190 --> 00:53:05,350 Felly rydyn ni 'n ffodus iawn iawn i weld y cellau hyn heno yn y theatr 861 00:53:05,350 --> 00:53:07,410 llesiant. Diolch yn fawr iawn, Pete. 862 00:53:19,020 --> 00:53:22,760 Mae 'r rheoliadau newydd yn cynnwys yn bryd nawr ac o 'r hyn rydych chi 'n 863 00:53:22,760 --> 00:53:24,580 gweithredu o 'r dyfodol. 864 00:53:25,440 --> 00:53:28,900 Efallai y bydd rhai o 'r therapïau newydd hyn yn ymddiriedaeth gwyddon, ond 865 00:53:28,900 --> 00:53:32,360 'n digwydd nawr, a byddai 'n rhan o 'r byd rydych chi 'n tyfu i fyny. 866 00:53:33,380 --> 00:53:35,240 Felly beth am y busnes byw am byth? 867 00:53:35,940 --> 00:53:40,580 Sut y bydd y gwybodaeth honno 'n ein helpu i fyw bywydau gwell am lawer? 868 00:53:41,870 --> 00:53:44,790 Felly rydyn ni wedi clywed llawer am ddyluniau a sut y gall ddyluniau 869 00:53:44,790 --> 00:53:48,210 'n helpu i leihau iechyd sy 'n gysylltiedig â phroblemau eraill. A 870 00:53:48,210 --> 00:53:53,350 eraill, wrth gwrs, hefyd. The more we understand about our own genetic make 871 00:53:53,390 --> 00:53:56,410 the more we can personalise our medicine. 872 00:53:56,890 --> 00:54:01,090 And to help us understand the medicine of the future a bit more, ladies and 873 00:54:01,090 --> 00:54:03,110 gentlemen, please welcome Robert Winston. 874 00:54:15,009 --> 00:54:20,430 rydw i wedi cael adnoddau anodd iawn rydw i 'n meddwl rydych chi 'n gwybod 875 00:54:20,430 --> 00:54:24,710 Nghymru lle mae fy llyfr i, rydyn ni wedi treulio £10 ,000 ac rydyn ni wedi 876 00:54:24,710 --> 00:54:31,610 llunio eich DNA cyffredinol, holl 3 miliwn o llyfrau eich alfabet DNA. A 877 00:54:31,610 --> 00:54:34,790 beth wnaethoch chi ddod o? A dyma e, ac rydych chi 'n gweld bod yna lawer o 878 00:54:34,790 --> 00:54:36,050 ddoddau, mewn gwirionedd. 879 00:54:37,510 --> 00:54:40,630 Ac rydw i 'n meddwl eich bod nawr 72. 880 00:54:43,350 --> 00:54:45,090 Dwi 'n edrych hynny. 881 00:54:45,750 --> 00:54:52,410 Wel, gadewch i ni... Rydym yn cyfrifo o 'r sequennau hyn, y byddwch chi 'n mynd 882 00:54:52,410 --> 00:54:57,650 i gadael ym mlynedd 2053, ym mis Iwerddon. O, mabwys! 883 00:54:58,130 --> 00:55:02,070 Yna beth fyddai 'n mynd i 'r doctor pan fydd ganddyn nhw 'ch sequennau DNA? 884 00:55:02,650 --> 00:55:05,050 Byddwn i eisiau gwybod pan fyddwn i 'n mynd i gadael. 885 00:55:05,550 --> 00:55:06,710 Byddwch chi eisiau gwybod? 886 00:55:08,250 --> 00:55:10,150 Ie! Pwy wedi dweud ie? 887 00:55:11,470 --> 00:55:12,470 Pwy wedi dweud ie? 888 00:55:13,350 --> 00:55:14,870 Pwy fyddech chi eisiau gwybod? 889 00:55:16,010 --> 00:55:18,010 Roeddwn i eisiau gwybod pan fyddwn i 'n mynd i 'r diwedd, oherwydd yna gallwn 890 00:55:18,010 --> 00:55:19,050 gynllunio 'n ymlaen. 891 00:55:19,670 --> 00:55:20,670 Cynllunio 'n ymlaen? 892 00:55:22,130 --> 00:55:25,010 Wel, efallai y byddwch chi 'n meddwl hynny pan fyddwch chi 'n eich oed, ond 893 00:55:25,010 --> 00:55:30,410 fyddwch chi 'n fy oed, a pan fyddwch chi 'n oed Robert, byddwch chi eisiau 894 00:55:30,410 --> 00:55:33,810 gwybod? Wel, mewn gwirionedd, bob diwrnod rydw i 'n byw, rydw i 'n cael 6 895 00:55:33,810 --> 00:55:35,630 mlynedd arall i fynd i 'r bywyd. Ydych chi 'n gwybod hynny? 896 00:55:36,170 --> 00:55:37,170 Felly rydych chi 'n mynd i' 897 00:55:39,690 --> 00:55:44,430 Y peth ddiddorol, wrth gwrs, yw bod hyn yn ddiddorol iawn, hyd yn oed yn fy 898 00:55:44,430 --> 00:55:45,930 mynediad, fel yr Oxford. 899 00:55:46,130 --> 00:55:49,890 Nid ydym yn ddiddorol iawn. Na, nid ydym. Felly, a allai hyn fod yn 900 00:55:49,890 --> 00:55:52,850 y math hwn o wybodaeth? Wel, i ddweud wrthych chi hynny, Felisson, rwy 'n 901 00:55:52,850 --> 00:55:58,830 ddiddorol. Rwy 'n credu bod llawer o siarad am y genom DNA i... 902 00:56:09,200 --> 00:56:11,580 gwneud gwneud gwneud gwneud 903 00:56:11,580 --> 00:56:16,600 gwneud 904 00:56:23,299 --> 00:56:25,340 effeithiau amgylcheddol ar genedlaethau hefyd yr ydym ni 'n dechrau deall 905 00:56:25,340 --> 00:56:28,300 amdano. Yn bendant. Felly, a ydych chi 'n meddwl ein bod ni allai byw amser? 906 00:56:28,680 --> 00:56:30,360 Na. A fyddai eisiau? 907 00:56:30,940 --> 00:56:34,280 A fyddai unrhyw un eisiau? A fyddai unrhyw un yma eisiau byw amser? 908 00:56:34,920 --> 00:56:36,660 Ie, beth amdanoch chi yno ymlaen yn y rhaid? 909 00:56:36,920 --> 00:56:38,940 Rhaid gwneud sgwrs â phobl sydd ddim yn byw amser. 910 00:56:42,460 --> 00:56:44,460 Efallai y byddwch chi 'n ymdrin yn y diwedd. 911 00:56:47,340 --> 00:56:50,380 Ond byddwch yn sicr ddim eisiau byw ymlaen. Wel, mae 'r dystiolaethau yw, y 912 00:56:50,380 --> 00:56:55,600 byddwn ni 'n mynd i... Mae 'r rhan fwyaf o 'r bobl yn y cyflwyniad hwnnw yn byw 913 00:56:55,600 --> 00:56:56,600 i o leiaf 90. 914 00:56:56,960 --> 00:57:00,140 Efallai y byddai 'r rhan fwyaf, efallai hanner, yn byw i 100. 915 00:57:00,820 --> 00:57:03,500 Ond byddwn ni 'n dal i gael amser byw yn ffinaidd, dwi 'n credu. 916 00:57:04,060 --> 00:57:08,720 Rydw i 'n credu bod bywyd am bywyd yn ddim yn dda. 917 00:57:10,880 --> 00:57:13,780 Hefyd, rydyn ni ddim yn gallu cefnogi 'r mutasiynau sy 'n cael eu cyflawni gyda 918 00:57:13,780 --> 00:57:14,780 pob celder. 919 00:57:14,800 --> 00:57:18,500 Felly rydyn ni 'n mynd i fod yn fwy ac yn fwy ymddygiadol i bob math o anoddau 920 00:57:18,500 --> 00:57:19,500 anoddol. 921 00:57:20,040 --> 00:57:22,940 Robert, diolch yn fawr iawn am ddod a siarad â ni. 922 00:57:34,960 --> 00:57:36,640 Os byddwn ni 'n mynd ymlaen gyda therapiaethau sy 'n seiliedig ar ddynion 923 00:57:36,640 --> 00:57:39,400 genedlaethol yna, a ydy yna ganlyniadau anhygoel? 924 00:57:41,460 --> 00:57:44,400 Gallai fod yna broblem? Unwaith y byddwch chi wedi gweithredu genome, er 925 00:57:44,400 --> 00:57:46,940 enghraifft, beth yw 'r ganlyniadau o wneud hynny? 926 00:57:47,480 --> 00:57:51,120 Gallwn ni fod yn newid ein destini genedlaethol yn parhau. 927 00:57:51,820 --> 00:57:55,980 Gallwn ni fod ar ddyfodol era newydd mewn meddygaeth, bachwch a bachwch. Mae 928 00:57:55,980 --> 00:58:00,640 gennym gyfleoedd anhygoel i allu lleihau ymddygiad dynol ar gyfer ymddygiad, ar 929 00:58:00,640 --> 00:58:02,280 y sgail fawr, fel rydyn ni wedi 'i weld. 930 00:58:03,080 --> 00:58:05,260 Mae 'n rhaid i ni ddim defnyddio 'r gwybodaeth hwn. 931 00:58:05,760 --> 00:58:09,400 Mae 'r penderfyniadau o 'r math rydyn ni wedi 'i ystyried yn rhaid eu gwneud yn 932 00:58:09,400 --> 00:58:15,100 y dyfodol drwy chi a 'ch plant a 'ch plant o 'ch plant. 933 00:58:15,900 --> 00:58:18,500 Rydyn ni i gyd yn gweithwyr o 'r gwybodaeth hwn. 934 00:58:19,420 --> 00:58:23,460 Ond ni fyddwn ni ddim yn gallu gwneud penderfyniadau da os nad ydym ni i gyd 935 00:58:23,460 --> 00:58:26,700 deall y gwydnwch y tu ôl y materion hyn. 936 00:58:27,260 --> 00:58:31,520 Mae 'r adran nesaf o Life Fantastic i chi ysgrifennu. 937 00:58:32,090 --> 00:58:35,730 ac mae 'n bennod pwysig mwyaf i bawb. 938 00:58:36,810 --> 00:58:38,410 Diolch i chi, a good night. 83545

Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.