Original subtitles

NOORD AMERIKA MINNESOTA GEBIED

Nee, nu wil ik niet verder meer. Niet via land of via water.

We zijn snel thuis.

Denk maar dat ik voor de kar loop.

Zijn we er al snel? -Het is nog maar een klein stukje.

Je hebt mij niets gevraagd toen je een plek zo ver weg nam.

Zijn de stenen warm? -Ja, een beetje.

We gaan verder. Ze doen ons misschien kwaad als ze ons zien.

Anders denkt dat de wilden hier niet zo kwaadaardig zijn.

Je kon immers niet mee, Kristina, dus moest ik alleen beslissen.

Ik heb de beste plek in Noord-Amerika gekozen. -Het is alleen zo ver weg.

Naar zo'n plek kan geen weg op de wereld te lang zijn.

Denk maar niet dat ik kan omgaan met alles dat je doet.

Vertrouw me maar, Kristina. -Jij vraagt nooit iemand om raad.

Ik vraag je toch soms wel eens om raad, nietwaar?

Dat komt wel eens voor. Maar je doet altijd zoals je zelf wilt.

De grond is in ieder geval goed te bewerken.

Het is een geweldige plek die je hebt gevonden, Karl Oskar.

Kijk daar eens? Daar zie je de "shanty".

Het is maar een kleine "shanty".

Maar het zal ons beschermen tot we ons huis klaar hebben.

We beginnen als bewoners van een schuurtje..

..hoewel we meer land hebben dan welke grote boer thuis. En betere grond.

Kijk hier eens, Kristina.

Heb je het gezien? Overal even diep. Hier zal goed brood groeien.

DE KOLONISTEN

NL Ondertitels: ITS Goso

Karl Oskar. -Ja.

We moeten een koe kopen, zodat we deze winter melk hebben.

Ik had het je eerder moeten zeggen..

We hebben geen geld om een koe te kopen.

Hebben we niets? Staan we er zo slecht voor?

Alles was zo vreselijk duur. Ik heb niets onnodigs gekocht.

Een koe is net zo belangrijk als wat dan ook?

Niet zo nodig als dit huisje.

Maar de hele winter...

Denk je dat de kinderen het redden zonder melk?

Is er geen andere oplossing?

Hoe kunnen we iets kopen zonder geld?

Is dit het begin van winter? -Zo erg vroeg komt hij toch niet?

Hebben jullie genoeg tijd om het huis klaar te krijgen?

De volgende keer bouw ik het groter. Dan bekleed ik het hout aan beide kanten.

Nu mag je kijken, nu mag je kijken! Een, twee, drie - nu!

Hemeltjelief...! Hebben jullie een loslopende koe gevonden?

We vonden dat jullie Lady deze winter wel kunnen lenen. Wij hebben maar ��n koe nodig.

Het is een oud beestje. Maar hij is vet en hij geeft melk.

Nu zit ze klem. -Zit je klem?

Dat is jouw schuld, Karl Oskar.

Je hebt hem te klein gemaakt voor volwassen vrouwen.

Vrouwen hebben bredere heupen dan mannen, weet je.

God heeft ons geschapen om stevig te liggen..

..zodat we zijn opdracht om de aarde te bevolken kunnen uitvoeren.

Die Ulrike kan pap koken. Zo'n vrouw heb je nodig.

Je hebt toch al een vrouw. -Indiaanse vrouwen koken alleen zwijnenvlees.

Ze is alleen goed in bed.

Ze is klein geschapen van onderen, maar dat zijn alle Indaanse meisjes.

Ja, daar drinken we op. Proost!

Die Amerikaanse brandewijn is sterk en lekker, maar ze ziet er uit als koeienpis.

Help me even.

Kun je iets geheim houden, Arvid? -Ik zwijg altijd, dat weet je.

Ik ga er vandoor zo vlug ik kan. -Verlaat je je broer?

Karl Oskar is niet mijn baas. Ik ga goud zoeken.

Daar heb je nooit iets van gezegd. -Zo iets moet je geheim houden.

Maar ik wil niet alleen gaan, ik wil graag dat je mee gaat.

Wil je dat?

We hoeven toch geen oceaan over? -Nee. Kom.

Hallo fedelaars, jullie spelen goed strijken maar heen en weer

Gustav's kaken bewegen op de maat. Janne knijpt met kracht.

Jullie spelen het liefst jachtmuziek zoals een paar hinnikt dat naar de stal wil

Lena, je zweeft als een vogel je benen zijn niet van lood

Als er veel meisje in de kamer zijn raakt het lichaam opgewonden

De rokken fladderen zo mooi Op Jannes muziek en Gustav's gekweel

Nu zie je een trillend blauw licht van de zon achter de bergen verdwijnen

Rose en paars hangt het nachtelijke schijn over Finnb�cksbyn.

Als we het pad klaar hebben lijkt het minder ver.

Heeft iemand spijt van zijn emigratie?

Heeft iemand spijt van zijn emigratie?

Moet ik spijt hebben dat ik verhuisd ben naar een land waar ik mens kan zijn?

Nee, dan zouden ze worst van me kunnen maken.

Daar denken ze dat Zweden de hele wereld is. Daarom zijn ze zo zelfingenomen.

Dat duivelsnest!

Als je er s'morgens een scheet liet..

..werd het direct aan iedereen rondverteld.

Het was voorbestemd dat we hierheen zouden komen.

We moeten er geen spijt of angst over hebben.

Het spijt me dat ik hier niet zes of zeven jaar eerder ben gekomen.

Niemand krijgt me hier meer weg, zo zeker als ik hier op dit hakblok zit.

Kristina? -Wat is er, Kristina?

Vergeef me, vergeef me alstublieft.

Daar zit ze te janken.

Ik kan het niet helpen. Het is dadelijk wel over.

Je zult zien dat ons volgende gebouw...

Ons volgende gebouw bij Ki-Chi-Saga.. dat.....!

Karl Oskar kijkt neer op de indianen..

..maar ze zijn wijs genoeg om de grond niet om te graven.

Zeg, Robert... Dat met dat goud. Waar is dat ergens?

In California. -Ik bedoel, weet je precies waar?

Nee, niet precies. maar we zoeken het - gaan rondvragen.

Ligt het verspreid of op ��n plek?

Het ligt verspreid.

Ik vraag me af wat Danjel zal zeggen. -Ben je geen eigen baas?

Jawel, maar hij heeft mijn passage immers betaald.

Zodra we terug komen kun je hem meer dan voldoende betalen.

Ga weg! Eruit!

Karl Oskar! Karl Oskar!

Oh mijn God, dat was verschrikkelijk.

Au!

Is er echt niets aan de hand ? -Het is niets. Het gaat wel over.

Maar je hebt pijn. -Het gaat zo over.

Het is zover, Karl Oskar.

Denk je dat? -Het kan niets anders zijn.

Is het niet te vroeg? -14 dagen. Dat laat zich niet regelen!

We moeten om hulp vragen. -Ga naar Ulrike.

Ik heb het haar bij de verhuizing gevraagd...

Ulrike...

Rustig maar, kleine Kristina..

Help me.

Gaat moeder dood, pappa? -Het komt wel goed, Johan.

Het is niet erg, moeder wordt snel weer beter.

Ik kan het hoofdje zien!

Pak haar goed vast, Karl Oskar!

Houdt me vast!

Het is een jongetje. Hij is net zijn vader tussen zijn benen.

Geef me de wolschaar, Karl Oskar.

Hij is in Zweden gemaakt.

En we zullen de Here God vragen hem te beschermen..

..zodat hij hier een goede toekomst krijgt.

Hij zal een echte Amerikaan zijn.

Hier, Karl Oskar. Het is een flinke.

Kijk hier eens, moeder?

Hier is je kraambed drankje, Kristina.

Ik doop je Nils Oskar Danjel..

..in naam van de Vader, de zoon...

...en de Heilig Geest. Amen.

Laten we bidden.

Karl Oskar! Ik heb een indiaan geschoten!

Wat zeg je? Je liegt. -Nee!

Ik denk dat hij gevallen is. Hij schoot eerst.

Als je een indiaan hebt geschoten heb je ons allen ongeluk gebracht!

Waar was het?

Beneden bij de grote rots. -Kom mee en wijs me het.

Daar!

Heeft hij je met pijlen beschoten? -Ja, hij schoot meerdere pijlen.

Hij is al een paar weken dood. Hij heeft geen pijlen afgeschoten.

Het is waar, Karl Oskar. Ik zweer het!

Dan moet het een andere indiaan in een andere boom zijn geweest.

Het waren zeker pijlen.

Je hebt toch last van je oor. Ik weet wat dit wil zeggen.

Als de grond bevroren is kunnen ze hun doden niet begraven. Dan hangen ze die zo op.

Maar ik zweer het! -Je hebt gelogen. Neem het terug!

Ik neem geen woord terug. -Geloof je je eigen leugens?

Het komt nog zo ver dat niemand je geloofd.

Jij bepaald niet voor mij. Je bent mijn baas niet.

Ik ben je oudere broer.

Ja... Dat was de laatste. Daarna is er geen brood meer.

Denk je dat we een zak meel kunnen lenen van oom Danjel?

We hebben nog een hypotheekschuld, maar het kan niet anders.

Binnenkort is er een mond minder. -Wat?

Ik vertrek. Ik ga naar de goudvelden in California.

Wat ga je daar dan doen? -Goudzoeken, natuurlijk.

Goud zoeken! -Arvid gaat ook mee.

Dat kun je niet. Dat mag je niet!

In Amerika nemen de mensen hun eigen beslissingen.

We hebben in de herfst afgesproken.

We werken eerst op de stoomboot naar St. Louis, daarna via de landroute.

Dat redt je niet alleen. Je bent nog maar 18 jaar.

Jij was nog maar 14 toen je wegging.

Dat was thuis. Dat is een verschil.

Jij ging waar je wilde toen je 14 jaar was. Mag ik niet hetzelfde doen op mijn 18e?

Je kunt het niet beletten. Zodra het ijs breekt, gaan we op weg.

Je moet me je laatste dollar niet geven. -Je kunt hem nodig hebben.

Voor het geval dat je niet zoveel goud vindt als je denkt.

Hier is uw meel, meneer Nelson.

Dat is helaas niet genoeg. Ik moet 20 cent hebben.

Heeft u die niet? Dan spijt het me...

Ahornsiroop... Goed?

Ja, het is goed.

Brief voor mij? -Sorry meneer Nelson, geen brief.

Heeft Samuel N�jd je gevraagd? -Ja, dat klopt. N�jd heeft gevraagd.

Hij ook. Heb je hem geantwoord.

Hij kreeg het zelfde antwoord als M�nsson en meneer Abbott.

Ik vraag me af wie jouw man wordt.

Ik vraag me niets af, Kristina.

Ik ga weg van Danjel naar Stillwater. Er is een wonder gebeurd.

Ik word tot baptist gedoopt.

Mijn toekomstige man zal me dopen.

Het is niet waar...?!

Ik ga trouwen met dominee Jackson in Stillwater. Het is Gods wonder!

Oh Kristina, ik kan het niet uitleggen! Ik kan niets meer zeggen.

Lieve zoete Ulrike. Je verbaasd me. Je bent nooit verdrietig.

Ik ben niet verdrietig, ik ben blij!

Je had geen betere man kunnen krijgen. -Het is een wonder!

Draai je om en sluit je ogen tot ik het zeg. Ogen dicht!

Nu mag je kijken.

Nee...!

Je moet hem ook passen, Kristina. -Nee, nee!

Je ziet er mooier uit dan de edelste dame.

Alstublieft, meneer Nelson. 15 cent.

Het kost 15 cent. -Wat bedoelt...?

Er zit 15 cent porto op de brief.

15...?

Heeft u geen contant geld? -Nee, geen contanten ..vandaag.

Kunt u terugkomen?

Het spijt me.

Andere dag? -Maandag? Kom maandag terug.

Ik moet het hier houden, meneer Nelson.

Hartelijk dank.

Tot ziens.

Strek uwe sterke hand uit en verhuis me terug naar Zweden!

Ik dacht dat je sliep, Karl Oskar.

Ik ben ergens wakker van geworden.

Wat is er, Kristina? -Er is niets met me.

Ga maar slapen.

Waarom lig je wakker? -Het is niets.

Het is zo kinderachtig dom.

Je hebt heimwee, h�? Je hebt heimwee, Kristina.

Als je ergens mee worstelt moeten we elkaar helpen

De beste vrienden moeten elkaar helpen.

Als je wilt dat God je terug verhuist..

..dan strek ik mijn arm uit en houdt je hier bij mij.

Je weet het, Karl Oskar?

Dan valt er niets meer te zeggen.

Het was een kinderachtige gedachte die over me kwam bij het avondgebed.

Karl Oskar... -Ja.

Heb je nooit heimwee naar het oude?

Soms wel.

Ik kan het niet helpen!

Liefste.. Wacht, ik haal iets voor je.

Anna's oude bootje.

Die helpt me te herinneren als ik soms een beetje heimwee heb.

Het kan jou misschien ook helpen.

Er komt een dag dat onze kinderen ons bedanken dat we naar Amerika zijn gegaan.

Je denkt het maar? Geloof je het? -Ik voel het. Ik weet het.

Het kan gebeuren. Je kunt zoiets nooit weten.

Zeg Kristina. Weet je nog toen we hier heen gingen?

Toen zei je dat het bijna net zo thuis voelde als in Duvem�la.

Ik heb er over nagedacht om ons nieuwe thuis om te dopen in Duvem�la.

Wat vindt je daar van, Kristina? Of Nieuw Duvem�la.

Kun je je voorstellen dat ik...

Duvem�la?

Dan wonen we niet meer bij Ki-Chi-Saga.

We wonen in Duvem�la.

Het klinkt zo raar, Karl Oskar. -Afgesproken dat we het dan zo noemen?

Weet je wat het morgen voor dag is? Het is morgen een grote feestdag.

Het is de 14e april. Het is op de dag af een jaar geleden..

..dat we in Karlshamn aan boord van het schip gingen.

Morgen zet ik voor de eerste keer de ploeg in Amerikaanse grond.

U bent een Zweed, vermoed ik?

Petrus Olausson uit Alfta. -Karl Oskar Nilsson uit Ljuder in Sm�land.

Ik wil me hier bij het meer vestigen. We zijn nu buren.

In Zweden kreeg ik een boete van 200 daalder omdat ik in eigen huis de bijbel las.

Zweden wordt kapot gemaakt door onrechtvaardige heersers.

Elke avond bedankt ik in mijn gebed de Here God voor mijn nieuwe thuisland.

Ik ben blij met buren zo dicht bij. Ik dacht dat niemand zo ver weg wilde wonen.

Jullie blijven niet langer eenzaam. - Is dat zo?

Nee, na mij komen er nog twee gezinnen uit Zweden.

Hoor je dat, Kristina. -Dan kunnen we een gemeente starten.

Een kerkgemeente, bedoel je? -Ja, we bouwen een kerk.

Een kleine tempel Gods.

Een Godshuis van eenvoudig timmerhout.

Ik moet eerst voor het huis zorgen.

Daarna wil ik een nieuw voorhuis bouwen.

We kunnen niet in het huidige blijven en de eeuwigheid vergeten.

Schuren bouwen is geen reden om de bouw van Gods huis op te schorten.

Als ik hulp had, had ik nu 30 acres bouwland.

Ik heb een os. Als jij er ook een neemt kunnen we elkaar helpen.

Ben je alleen, Karl? -Mijn jongere broer is naar California.

Niemand weet of hij nog leeft.

Hier komt mijn nieuwe voorhuis.

Je bent heel wat van plan.

De keuken komt hier en de kamer aan de andere kant.

Hier komt de muur.

Luister, Nelson. Je kunt het niet zo groot bouwen.

Kijk hier, Olausson. Deze komt uit Zweden, van thuis.

Een appelboom. -Het wordt een astrakanappel.

Dank u, tot ziens.

Ik wil een plant... Bloem.

"Bloema"? -Ja, een bloem.

"Bloema"?

Ah!

Ik wil een bloem.

Zaden? -Nee.

-Zaad... -Nu begrijp ik het. Ik pak ze.

dit is wat u wilt hebben, mevrouw Nelson.

Wilt u er vijf? Zoekt u maar uit.

Bloemen. -Flowers. mevrouw Nelson.

Flowers.

Flowers. -Blomma.

Die zijn mooi.

Wat zijn de mannen hier hoffelijk. -Ja, hier worden vrouwen op waarde geschat.

In Zweden gebruiken mannen de vrouw overdag als dienstmeid en 's-nachts als matras.

Een tussendoor zijn ze niets waard.

We stonden een uur stil voor een apparaat..

..en als bij toverslag waren we geschilderd op dik papier.

Het is net zo mooi als een schilderij.

Henry en ik staan dat al een jaar lang zo.

Wil je nog wat?

-Je hebt een goede en vriendelijke man. -Henry is aardig.

Hoe begrepen jullie elkaar zonder dat je Engels sprak?

We wezen en wenkten elkaar en maakten tekens met onze handen.

Neem me niet kwalijk. -Had je iets in je keel?

Nee, het is de dominee die onderweg is.

Niet Henry - de dominee die ik op de wereld zal zetten. Daarom spuwde ik.

Ik ben zwanger, begrijp je. -Ulrike!

Toen ik trouwde had ik in vier jaar geen man gehad..

..dus voelde het goed mijn lichaam te gebruiken waarvoor het geschapen is.

En dat is een door God gezegende verbintenis.

Hoewel Jackson hem er in het begin te snel in stopte. Dat was fout.

Slaap maar lekker, Kristina. Je hebt morgen een lange reis. Welterusten.

Vraag wie het is voor je open doet? -Wie is daar?

Mag ik in jullie stulpje binnen komen, Goed volk?

Ben je een Zweed? -Ja. Dank en lof.

U heeft geleden van het slechte weer. -Ja, het is verschrikkelijk weer.

Waar komt u vandaan? -Uit St Paul. Ik ben te voet.

Ik ben volledig uitgeput.

Ga zitten zodat u kunt drogen.

Wat heerlijk om een dag in de warmte binnen te komen.

U bloedt! Bent u geslagen? -Dat komt door de muggen. Ze beten vreselijk.

Wij heten Nilsson. Karl Oskar Nilsson, uit Ljuder.

Ik ben Erland T�rner, uit V�derstad in �sterg�tland.

Juist, �sterg�tland. Hmm...

U bent hier vast heen gekomen om land te gaan ontginnen?

Nee, ik ben dominee in de Zweedse kerk.

Bent u dominee? -Ja.

Ik ben niet bij de Zweden hier bekend.

Ik heb een verhuizingsmelding die getuigd dat ...

We hebben geen moment gedacht dat u geen dominee bent.

Wil de dominee droge kleren hebben? Karl Oskar heeft vast nog wel iets...

Een dominee met zulke kleding is haast heiligenschennis.

Ze zijn wat te groot, maar ze zijn lekker warm.

Neemt u ons niet kwalijk, dit is alles wat we hebben.

Mogen we vragen... Waarom de dominee naar Amerika is gekomen?

Omwille van de emigranten. -Voor ons? Wie betaalt hem dan?

Niemand, maar goede mensen geven me eten en huisvesting..

..zoals hier vannacht. En zoals jullie voor mij zorgen..

..kan ik zorgen voor de zielen van mijn landgenoten.

Zou de dominee bereid zijn om ons de Heilig Schrift te onderwijzen?

We hebben er al drie jaar niets aan kunnen doen.

Oj! Oj, oj, oj!

Daar kan ik we uit weten..

..dat men met zonde en schaamte..

De tekst voor vandaag komt uit Apostelen 17.

"En hij bevolkte de aarde met met mensen van alle soorten"..

.."hij gaf ze vastgestelde tijden"-

.."en maakte grenzen aan de gebieden waarin ze woonden."

Excuseer me, dominee.

Gud heeft vastgesteld hoe ver mensen moeten reizen en wonen.

En ik zeg tegen jullie Zweedse vrouwen en mannen..

..die over een derde van het aardoppervlak hebben gereisd..

..van werelddeel naar werelddeel.

Ik arme zondaar...

...die in zonde is geboren...

...en die alle dagen van mijn leven moet lijden...

Jezus Christus, wiens lichaam u dadelijk ontvangt..

..moge hij u tot in eeuwigheid behoeden. Amen.

Jezus Christus, wiens lichaam u dadelijk ontvangt..

..moge hij u tot in eeuwigheid behoeden.. Amen.

Jezus Christus, wiens lichaam u dadelijk ontvangt..

..moge hij u tot in eeuwigheid behoeden.. Amen.

Jezus Christus, wiens lichaam u dadelijk ontvangt..

..moge hij u tot in eeuwigheid behoeden.. Amen.

Zie dan, zie dan..

We weten allen hoe Jezus..

U bedoelt Ulrike. Wij zijn goede vrienden.

Vrienden. Mijn arme vrouw, je vriendin is toch getrouwd met de baptistendominee in Stillwater!

Ze is omgedoopt! -Dat weet ik. Dat is haar eigen zaak.

Jet weet toch dat we geen contact horen te hebben met misleide geesten.

Laat die vrouw niet binnen, open je deur niet voor haar.

Met mevrouw Jackson laat je een vijand van je geest binnen.

Wij waarschuwen je uit naastenliefde.

Oom Petrus. Weet u...

..weet u dat u het over mijn beste vriendin in Amerika hebt?

Vriendschappen verblinden je.

Beste Kristina, Verleide geesten doen zich voor als onze vrienden.

Jij herkent de vijand van je ziel niet in mevrouw Jackson.

Hoe durven jullie hier te komen om slecht te spreken over Ulrike?!

-Het arme kind, wat zegt ze!

Beste Kristina, wordt wakker.

Behoedt je vrouw, Nelson. Help ons haar tot rede te brengen.

Dit is belachelijk. Dit heeft niets met Kristina te maken.

Ze opent haar deur voor wie zij wil. Je hebt geen orders te geven in mijn huis!

Ik heb geen voogd nodig en mijn vrouw ook niet. Dat is alles!

Nelson, beste buurman. Je moet ons begrijpen. We willen alleen..

Jij komt hier om Ulrike en mij te scheiden.

Je spreekt kwaad over haar en beschuldigd haar van slechte daden.

Je hebt het achtste gebod voor Christenen vergeten. Je moet je schamen!

Kom, Petrus. We komen te laat. -Beste Kristina...

We komen hier vanuit Christelijke naastenliefde en jij ontmoet ons met beledigingen..

Maar ik vergeef je. Ik reken het je niet aan.

De kwade geest spreekt uit jouw mond. -Zwijg over die kwade geest.

Christelijke mensen moet dit huis vermijden tot het schoongemaakt is.

Eruit! Vertrek! Ga, als het hier te smerig is.

"Schoonmaken", zei je. "Tot het is schoon- gemaakt." Dat vergeet ik nooit.

In dit gebied zijn er 19 mannen van de 20..

..die 's-nachts alleen liggen te zeuren tot er mos op hun staak groeit.

Anders moet je net doen als Samuel N�jd. Een van die bruine nemen.

Ik zou het nooit met een indiaanse vrouw kunnen doen.

Dat doe je vast wel als je maar wanhopig genoeg bent.

Er is niets mis met hun doos hoewel ze erg klein zijn.

Als we een brief zouden sturen naar de Zweedse regering..

..dat ze een scheepslading nette vrouwen zouden sturen.

En we zouden in die brief kunnen beloven..

..dat we ze allemaal van hun maagdelijkheid zouden verlossen op de dag dat ze aankomen.

En dan zouden we... Of de tweede nacht in elk geval.

En degene die bij zonsopkomst nog maagd was..

..zou een boete van 1000 daalders moeten betalen.

Als ik mijn eigen os zou hebben, zou ik twee keer zoveel kunnen oogsten.

Je kunt er beter af komen.

Stamp met je voeten!

Nee. Nee!

Vooruit!

Vooruit, satan!

We zijn gauw thuis, Johan. Doe je jas goed om je heen.

Kom maar.

Johan? Kleine Johan?

Johan!

Goed zo, Johan. Goed zo. Ik kom snel terug.

Robert! Nee maar, je bent terug!

Je herkende mij sneller dan Karl Oskar.

Hij lag nog in de wieg toen ik wegging.

En hier is er nog een. Dit is Ulrike. Oei!

Je hebt vast honger? -Ik heb meer dorst.

Ik ben op de stoomboot wat verkouden geworden.

Waar is Arvid? Is hij niet bij je? -Nee, Arvid is er niet.

Waar is hij dan? -Hij is daar nog. Hij is er gebleven.

Je moet het opeten. Je bent vel of been.

Heb je weer pijn in je oor?

Ja het spookt en galmt daar binnen.

Je zou moeten horen wat ze me 's-avonds vertellen.

Wat zeggen ze?

Ik had die wieg bij me moeten hebben op de goudvelden.

Goud moet je als baby's behandelen.

Je wiegt het heen en weer tot de aarde en puin is uitgezeefd..

..en dan ligt het daar op de bodem te glanzen.

Waar hebben jullie het goud gevonden?

Het lag overal.

Op de vreemdste plekken. Op een keer in een wasjongen.

Op een avond kreeg hij vreselijk maagpijn. Hij lag met zijn gezicht naar beneden te huilen.

De volgende ochtend was hij dood.

Toen pakte iemand en mes en sneed zijn buik open..

..en daarbinnen glinsterde en glansde het als van goud.

Het was een nugget dief. Hij had zo nu en dan wat snufjes genomen.

Hij dacht natuurlijk dat het via de natuurlijke weg terug zou komen.

Hij had voor 4000 dollar goud ingeslikt.

Zo kun je goud vinden in California. -Wat verschrikkelijk!

Wat heb je vreselijke dingen meegemaakt, Robert.

Hoorde je dat, Karl Oskar?

Robert, heb je echt goud gevonden in Californie?

Ik ben tevreden. -Is dat waar? Ik bedoel...

Ik heb mijn laatste meester gehad. Ik heb genoeg voor ons allemaal.

Stop tegen ons te liegen.

Ik wilt niets meer horen, het is te .. moeilijk.

Vertrouw je me niet, Karl Oskar?

Je weet best dat je geen goud hebt.

Niemand neemt je kwalijk dat je zonder goud terug bent gekomen.

We zijn blij dat je in leven bent gebleven.

Denk je dat ik lieg.

Kijk deze dan eens. Die tellen ook voor goud.

Ik heb wat zakgeld van de bank gehaald.

Houdt het maar als geschenk.

Pauze

...400, 450, 500, 550, 600, 650, 700, 750...

Durf je zoveel geld in huis te hebben?

Wie denkt nu dat we zoveel geld in huis hebben?

We kregen 1 500 rijksdaalder voor Korpamoen. Dit is tien keer zo veel.

Ik voelde dat Robert deze keer niet loog.

We weten het niet zeker. -Twijfel je nog aan hem?

De biljetten kunnen ongeldig zijn.

Denk je dat je broer een vervalser is?

Het komt goed als we in California zijn.

Arvid. Het komt goed. We schieten al op naar California

Robert! Laten we naar huis gaan.

Robert, we gaan naar huis!

Sh! Robert slaapt.

Ga buiten spelen. Naar buiten!

We hebben een kerk en een school. -Je broer heeft zich gesetteld in Amerika.

Oom Danjel en hij zitten in het bestuur. -Ik ben diaken geworden.

Dus je bent kerkvoogd geworden? -Nog zonder kerk. Die is nog in aanbouw.

Ze vochten een jaar over waar hij moest staan.

De mensen kunnen niets samen doen. Ze maken ruzie over de kleinste dingen.

De mensen mochten in Zweden niets beslissen. Nu doen ze dat in Amerika ook niet.

Leren de kinderen Engels op school?

Wil je iets voor je oom lezen? -Ga staan, zoals jullie op school doen.

"Een grote jongen. Een mooi boek."

"Ik kleed mezelf. Zij kleedt zichzelf. We lopen samen te praten."

Ik versta de helft niet. - M�rta, zing voor oom Robert.

Doe het schoollied. -Ja, doe die.

Naar de school gaan we We staan nu opgesteld.

Met schone handen en een schoon gezicht

Ach laat ons luisteren met opmerkzame oren

Alles wat men ons leert voor het te laat is

Als we lusteloos rondhangen en gedachteloos rondlopen

Dan gaat het ons slecht en wordt het onze schuld

Ach, haast je te leren en kennis te begeren

Want het is veel beter dan zilver en goud.

Gestorven aan �GOUDKOORTS�

Arvid! Een van je ezels is los. We moeten hem vinden voor hij wakker wordt.

Span je niet in zelf kleren te maken. Die kun je nu kopen.

Ik koop niet als eerste zijde en fluweel.

Er zijn duizend dingen die ik harder nodig heb.

Je bent een goed mens, Robert.

Jij bent altijd goed voor mij geweest, Kristina.

Het is je daar niet goed gegaan. Goed dat je het achter je hebt gelaten.

Achtergelaten...

Denk je dat ik het heb losgelaten...

HET WATER IS GIFTIG! GEVAAR.

Waarom durf je niet te zeggen dat Arvid dood is?

Wat?

De eerste avond zei je dat Arvid op de goudvelden was gebleven.

Je hebt niet verteld dat hij gestorven is.

Wie denk je dat daar niet dood gaat?

Iedereen die op zoek gaat sterft op een of andere manier.

Waarom spreek je in raadsels?! Kun je niet ��n keer de waarheid vertellen?

Je gloeit helemaal! Het lijkt op koorts.

We zijn toch broers!

Waarom wil je me niet vertrouwen?

De eerste avond toen ik thuis kwam zei je "Hou op met liegen".

Ik was begonnen je te vertrouwen, maar jij geloofde me niet.

Je zei "Ik weet dat je zonder een cent thuis komt".

Ga zitten, Robert. Zit.

We kunnen elkaar toch weer gaan vertrouwen?

Waarom heb je het horloge verborgen?

Niemand denkt dat jij Arvid dood hebt geslagen en zijn eigendommen geroofd.

Misschien had je gelijk. Misschien heb ik Arvid wel gedood!

Nu fantaseer je weer.

Op een dag wilde hij terug gaan, maar ik...

Ik wil niet meer. Laat me!

Ik kan het niet... Vergeef me!

Robert! Ben je wel eens bij een dokter geweest?

Ik ben nog maar 22. Ik ben nog gezond.

-Het kan iets gevaarlijks zijn.

Het zou dodelijk kunnen zijn. -Dodelijk...?

Kristina, je denkt toch niet dat ik angst heb voor de dood?

Alle mensen zijn bang om te sterven, Robert.

Ik niet. De dood kan me niets doen.

Je lastert!

Niets dat gebeurt kan me meer raken. Of het goed is of slecht.

Weet je waarom? -Nee, zeg het me, Robert.

Ik heb me bij mijn lot neergelegd. Dat is alles.

Begrijp je me, Kristina?

Ik ben niet hoogmoedig.

Ik ben juist nederig. Ik verzoen me er mee.

Hier heb je je zakgeld terug! Gebruik die maar als schijtpapier!

Raap die troep op! Ik red me wel zonder je nutteloze geld.

Ben je gek? Zoveel geld wegsmijten.

"Nergens goed voor", zeiden ze op de bank. Het is nog geen Zweedse stuiver waard.

Nee, dat is niet waar.

Blijf je volhouden, dat...? Ontken je het duivelse leugenaar?!

Je zit zo propvol leugens dat het je strot uitkomt.

Vanaf dat je hier bent lieg je er op los, maar nu is het afgelopen.

Waarom kunnen jullie niet als gewone mensen met elkaar praten.

Ik heb nooit gedacht dat die bankbiljetten niet geldig waren.

Ze noemen het "wildcat money". Dat zei ik de eerste avond toch...

Daar hebben we het! Je wist het. Je geeft het toe.

Hij wist dat het "wildcat money" was, zoals ze op de bank zeiden.

Hij deed het opzettelijk. Ons met dat waardeloze geld overladen!

Ik wilde niemand bedonderen. Luister naar me...

Houd je smoel. En jij bent mijn broer, jij duivelse oplichter.

Stel je voor dat je je hele leven voor je broer moet schamen.

Ik zou nooit denken dat... -Ik zal je leugenachtige mond snoeren!

Ben je gek geworden?! -Ik wil hem alleen maar de mond snoeren.

Ben je erg gewond?

Nee, dat denk ik niet.

Het is niet erg.

Het valt wel mee, het bloedt niet.

De Leugenachtige mond bloedt niet.

Nu gaan we rustig met elkaar praten. En jij vertelt de waarheid, Robert.

Aardige, lieve Kristina! Ik wil niemand misleiden.

Ik wil niemand misleiden. Ik lieg niet. Ik wist het niet.

Ik heb het geld nooit aangeraakt.

Want ik spaarde het voor jou en voor Kristina.

Vergeef me, Robert. Ik kon me niet beheersen. Wil je me vergeven?

Ik vergeef je, Karl Oskar.

Het is vergeven. Vergeet het.

Je bent mijn enige broer, Karl Oskar.

Maar ik zou je ook willen vragen...

Maar dat is nu te laat.

Te laat voor alles.

HIER RUST ROBERT NILSSON GEBOREN IN LJUDER IN ZWEDEN 1833

GESTORVEN IN MINNESOTA NOORD AMERIKA 1855' MOGE IK RUSTEN IN VREDE.

"En terug te trekken"...

..."voor altijd 'all allegiance...'' We moeten uitzoeken wat dat betekent.

-"En fide"... Wat betekent dat? -"Fidelity".

Trouw. -Weet je dat zeker, Johan?

Zijn we niet langer Zweden? -In Zweden zijn we geschrapt.

We zijn nu Amerikaanse burgers.

Herinner me er aan dat ik nu de naam gebruik die hier staat. "Charles O. Nelson."

Wat vindt je er van, Kristina?

Ik vind het niets. Je kunt de Zweedse koning afzweren..

..maar als je je naam verandert lach ik je uit. Dan ben je pas echt hooghartig.

Bij de volgende verkiezingen mag ik stemmen voor een nieuwe president.

De Amerikaanse autoriteiten zijn aardig TEGEN ons geweest.

Je bedoelt dat ze aardig VOOR ons zijn geweest.

Zo zou je het misschien beter zeggen.

Je zegt ook altijd dat het ZO moet gebeuren, maar 'OP DIE MANIER' is juister!

Juist? Ja... Je zou gelijk kunnen hebben.

Natuurlijk heb ik gelijk. Je wilt het niet toegeven.

Jij "dicht" de deur, "doet" er hout in en "doet" het vuur uit..

..maar het heet de deur 'sluiten', hout 'opleggen' en het vuur 'doven'.

Juist, dan kan ik de verdere avond beter mijn mond dichthouden.

Moeder, luister eens. "Het bedrijf heeft dit jaar vervaardigd en verkocht..

.."25 000 naaimachines met spoel van Elias Howes..

.."in de Amerikaanse Unie." Wil moeder geen naaimachine?

Beste Karl Oskar. Wil jij wat meer hout op het vuur leggen terwijl ik het avondeten maak.

Ik kan het niet uitstellen. Ik meld me, anders wordt ik misschien gedwongen.

Je hoeft nog niet. -Nee, maar beter van wel.

Vanaf de 1e oktober mogen ze mensen oproepen.

Wacht tot dan.

Het is eervoller om uit eigen vrije wil te gaan.

Wil je uit eigen vrije wil oorlog voeren?

Als ik er op een eerzame manier onder uit kon, zou ik niet gaan.

Op die manier draag ik mijn verantwoordelijkheid over aan anderen.

Wil je je aanmelden zodat je geen schuldgevoel zult hebben?

Ja, juist. Ja, zo is het

Wat zegt je geweten je over het vijfde gebod?

Je mag je naaste niet doden.

Maar dat gebod geldt toch niet in oorlogstijd.

Er staat niet dat oorlog is uitgezonderd. -Je mag jezelf toch verdedigen?

Dat zegt degene die jij dood ook. "Ik mag mezelf verdedigen."

Kristina, ben je er tegen dat ik het doe?

Ik wil niet dat jouw handen iemand het leven benemen.

Ik wil niet dat je het hiernamaals in gaat met een bloedschuld.

Als je iemand het leven beneemt, verlies je je eigen leven.

Ik wil niet dat je later 'verloren' gaat.

Ik ben bang dat je het eeuwige leven verliest.

Dus dat bedoel je.

Ik neem geen bloedschuld op me als ik de vijand in de oorlog dood.

Niet voor God en niet voor de mensen.

Die zuiderlingen zijn slavendrijvers. We moeten ons verdedigen.

Een Christen mag andere mensen niet doden.

Maar ik moet wel. Ik moet een zuiver geweten houden, Kristina!

Ik wil niet dat je een moordenaar wordt.

Maar ga er maar heen. Om een rein geweten te houden.

Haal diep adem. Adem uit.

U wordt een prima soldaat. Kleed u maar aan.

Meneer? Kom eens terug.

Ga op uw hurken zitten.

Loop eens rond de tafel.

Sneller!

Sorry, maar u heeft een slecht been. Het spijt me.

Als ik een man was zou ik blij zijn dat ik ongeschikt ben om te doden.

In ieder geval ben ik hier bij je zolang de oorlog duurt.

Ja... Er zijn er die hun eigen kinderen eten..

..als ze niets anders te eten hebben.

Soldaten in Red Wood..

..lieten me een aantal botten zien van opgegeten indiaanse kinderen.

Maar de schuren lagen vol met eten. Eten voor de indianen.

Maar de regering wilde niet luisteren naar hun eisen..

..dus kregen ze hun eigen voedsel niet te eten.

Hoe kunnen ze zoiets doen?

Wat hadden ze dan moeten doen? Verhongeren?

Of andere mensen de kop inslaan?

Welke "anderen"? -Ja, wie zouden dat zijn..

Degenen die hun land hebben gestolen.

En wie zijn dat dan? -Het hele land is van de Indianen gestolen.

Het hele land? Ik heb niemands land gestolen.

Ik heb elke hectare netjes aan de overheid betaald.

Ja... Maar je hebt gestolen goed gekocht.

Beschuldig je me van oneerlijke handel?

Jij bent wellicht eerlijk geweest. Je het volgens de wet gehandeld.

Maar die wet is achteraf gemaakt. Nadat ze gestolen hadden.

En wat hebben ze voor de grond betaald.?

Een daalder voor 20 000 hectare van het vruchtbaarste land ter wereld.

Toen ik hier kwam stond er alleen maar wilde grassen.

Nu staan er gewassen die onszelf en anderen kunnen voeden.

Ik heb de grond verdiend door deze te ploegen en te cultiveren.

Ja, maar je hebt ze goedkoop gekocht, Nelson.

Vergeef me voor hetgeen ik deze zomer om gevraagd heb.

Dat ik niet meer kinderen wilde.

Nu heeft u mij getoond dat u het anders wilt.

Je moet bestaan, God.

Hoort u mij? U moet!

Helaas heb je op ons moeten wachten, Karl Oskar. We zijn opgehouden.

Maar er waren zoveel mensen voor ons en toen we eindelijk aan de beurt waren..

..kwam er een man die zijn neus had afgezaagd.

Zijn gezicht zag er uit als gehakt.

Jammer voor zo'n aardige kerel.

Nu ga ik het middageten klaarmaken. -Wat zij de dokter?

We kunnen er straks uitgebreid over praten. Kristina heeft haar onderzoek gehad.

Er is niets mis met mij. -Is er dan iets anders mis?

Je beloofde het te vertellen aan Karl Oskar. -Ja, dat beloofde ik, vriendin.

Kom, Karl Oskar, we praten er in de keuken over.

Kristina is inwendig beschadigd. Ze kan niet meer hebben.

Niet nog een keer. Het volgende kraambed betekent haar dood.

Nu heb je het gehoord en weet je het. De Dokter zei het letterlijk zo.

"het volgend kraambed wordt haar dood." Nu heb je het letterlijk in het Engels gehoord.

Je vrouw kan gezond en sterk blijven als jij voor haar zorgt.

Houdt Kristina in ere, Karl Oskar. Maak geen kinderen meer bij haar.

Het spijt me maar je moet vanaf nu alleen slapen.

Ik deug niet meer. -Jouw gezondheid is het enige belangrijke.

Maar ik sta je niet langer ter beschikking. Ik ben opgebruikt.

Hoorde je - dat is het enige dat belangrijk is.

Ik ben een ondeugdelijke vrouw. Je hebt niet langer een echte vrouw, Karl Oskar.

Ik ben niet stevig meer.

Ik heb mijn gezondheid hier verspeeld.

Niet iedereen kan het bolwerken.

Je moet ophouden met drinken M�nsson. Je maakt alles kapot.

Je bedoeld zeker dat ik het voor mijn moeder kapot heb gemaakt, Nelson.

Je maakt jezelf ook kapot. Stop met drinken!

Heb je ooit geprobeerd te stoppen met drinken?

Elke dag de afgelopen 10 jaar.

Waarom kun je dan niet stoppen?

Omdat...ik bang ben. Bang.

Bang! Bang!

Je kunt niet... Je kunt niet...

Waarom ben je bang?

Moeder!

Ben je opgestaan? -Ja.

Ben je ziek, Kristina? -Nee.

Wat is er dan met je aan de hand?

Ik kom terug bij je, Karl Oskar.

Wat zeg je daar?

Ik wil je echtgenote weer zijn.

Ik ben bij je terug gekomen Wil je mij niet meer hebben?

Je weet niet wat je doet, Kristina. Je bent te haastig.

Je moet niet bang zijn. Ik weet wat ik doe.

We kunnen je leven niet riskeren.

Mijn leven wordt bepaald door de Almachtige.

Het is te gevaarlijk. Hoe durf je het..?

Ik trek me gewoon niets van de dokter aan. Ik vertrouw op God.

Blijf ik leven, dan is het zijn wil. Sterf ik, dan ook.

Karl Oskar, ik ben weer zwanger. Je moet niet bang zijn.

Het is de vorige keren ook steeds goed gegaan. Waarom nu dan niet?

Ik heb het uitgerekend. In februari.

Het komt in februari.

Het is in mei gebeurd bij de allereerste keer, denk ik.

Dat is niet zo vreemd toch?

Zijn het Zweden, die anderen?

Uit Sm�land? -Ja, uit Sm�land.

Nu lopen ze rond in het aardappelveld.

Kleine jongen...

Ik geloof dat we bezoek hebben.

Juist? Zijn het bekenden?

Ja, ze waren hier eerder. We hebben ze eten gegeven. Ik ga met ze praten.

Godverdomme!

Hebben jullie al gehoord hoe dichtbij ze zijn? -Nee, niemand weet iets zeker.

Gisteravond hebben we op de vergadering besloten ons te verdedigen.

Ze kunnen hier snel zijn. We hebben niet genoeg strijdbare mannen.

Ik ga niet mee. Kristina moet het bed houden.

Ik begrijp dat je dan liever thuis blijft.

Je hebt nooit van angst je broek bevuild.

Maar je moet je kinderen wegsturen. Ik zorg dat ze met de anderen meegaan.

Als je volwassen bent moet de oorlog je bespaard blijven.

Je kunt je het beste op het eiland verstoppen. -Vertrouw je niet op God?

Hij helpt hen die zichzelf helpen. -Dat heb ik mezelf ook altijd voorgehouden.

Lincoln was te mild. Die heidenen hadden we al lang geleden moeten verdrijven.

De witten brengen de roden het evangelie en de roden antwoorden met de strijdbijl.

Ze hadden misschien liever brood gehad dan preken.

Probeer het nu zelf eens.

Neem een hapje.

Ik dacht dat ik het deze keer zou mogen behouden.

Ik was zo zeker. -Ja, wordt nu maar snel weer beter...

Je moet niet bang zijn, Karl Oskar.

Ik wordt snel weer sterk.

Dat weet ik.

Je luiden de kerkbel doordeweeks. -Dat klinkt wel zo.

Waarom? -Dat vroeg ik me ook net af.

Ze luiden misschien voor iemand die.. -Wees niet bang, Karl Oskar.

Weet je nog wat ik je heb gezegd. -Ja, dat herinner ik me.

Ik weet het nog.

Karl Oskar...

Is het al morgen? -Ja, maar het is nog vroeg.

Het is zo stil.

Is er nog niemand anders als jij op?

Slapen alle kinderen nog? -Ja, dat denk ik wel.

Heb ik lang geslapen. -Ja, een behoorlijke tijd.

Ik droomde dat ik schommelde in de ossenteugels.

Het was thuis in de schuur.

Wil je iets hebben?

Alleen water.

Lief, bedankt.

Alstublieft, hou je rustig. Kristina, blijf rustig liggen.!

Ik ben niet ziek. Ik ben alleen vreselijk moe.

Je bent nog te zwak. Blijf rustig liggen.

Karl Oskar...

Ben je hier, Karl Oskar. -Ik heb bij je gewaakt.

Heb ik erg gejammerd? -Nee, geen geluidje.

Nu ben ik beter. -Is dat echt zo?

Je hoeft niet meer te waken.

Ga vannacht gewoon slapen, Karl Oskar.

Kijk hier eens. Je appelboom is volwassen.

Heb je hem gezien? Je moet onze eerste appel proeven.

Het eerste appeltje van jouw appelboom.

Wil je niet proeven? -Ze voelt glad aan.

Ze is zacht en rijp. -Ze ruikt goed.

Wil je niet een hapje nemen? Astrakanappels zijn gezond.

Waar heb je die vandaan? -Van jouw appelboom buiten.

Het is de eerste appel die we van de boom hebben geplukt.

Nu zie ik hem.

Het is een astrakan appel! -Jazeker.

Hij smaakt als onze appels.

Onze appels daar thuis!

Ik herinner me het weer.

Onze Astrakan appels zijn rijp.

Ik ben thuis!

Kristina! Blijf hier!

Indianengezang

Haast jullie, kinderen! Het is etenstijd!

"Chisago Lake Settlement, Center City Minnesota, 20 december 1890."

"Juffrouw Lydia Karlsson, �kerby in Ljuder, Zweden."

"Omdat ik een oude buurman ben van uw broer Charles"..

.."vroeg hij mij meerdere malen om zijn zuster in Zweden te schrijven als hij stierf."

"Zijn kinderen hebben het Zweeds vergeten, ze schrijven alleen Engels."

"Ik deel u namens zijn kinderen mee dat uw broer is overleden"..

.."in de avond van 7 december jl."

"Om half negen was hij op en nam hij zijn avondeten"..

.."waarna hij zich waste, zijn haar kamde en zich klaarmaakte om te gaan slapen."

"Daarop ging hij naar bed en om elf uur was zijn geest vrij."

"Hij stierf in zijn slaap."

"De familie van uw broer Nelson"..

.."zenden u hun beste wensen."

"Ik vraag Gods zegeningen en eeuwige vrede voor mijn oude geboorteland."

"Met de meeste hoogachting, Axel J. Andersson."

NL Ondertitels: ITS Goso