Original subtitles

Norske tekstar: Finn Røsland

-Du klarar det. -Berre dei ikkje sender oss til Sibir.

Og du ...

Ikkje smil for mykje.

-Jaamala. -Brotherus.

Vi sest.

Kom inn.

Du er ein grundig mann, Brotherus.

Om utviklingssamarbeidet til Sverige

Du skal oppretta ein legasjon i Santiago i Chile.

Årets beste avgjerd.

Takk. Du kjem ikkje til å angra.

Veit du kor mange det er i UD som kan spansk?

Sju. Av dei er tre allereie utsende, medan to går av med pensjon i år.

Og så har me deg og Jaamala.

Ikkje ha for høge tankar om deg sjølv. Det blir ikkje stort.

Chargé d'affaires og visekonsul.

Argentina er sideakkrediteringsland. De rapporterer til ambassadør Thesleff.

-Skog og kopar, som Sverige. -Utviklingssamarbeid, altså?

Handel, kall det kva du vil. Visekonsul Jaamala har kontaktar.

-De lærer dykk golf. -Det veit eg ikkje ...

Er du sosialist, Brotherus?

-Eg tener Finland. -Det er ikkje nok å vera smart.

Kva er best for fedrelandet? Det er det som alltid må koma fyrst.

-De skal fylgja instruksar. Er det klart? -Ja.

-Du kjem ikkje til å angra. -Det har du allereie sagt.

De skal laga ein handelsavtale innan eit halvår.

Så skal me foreta ei vurdering.

Takk.

Usynlege heltar

"President Kekkonen, utanriksminister Karjalainen og avdelingssjef Tuomi:"

"I løpet av det fyrste halvåret har det kome fram at den politiske stemninga er spent."

"Landet er delt mellom tilhengarane og motstandarane av Allende."

"Sjefen for utviklingssamarbeid, Sand, skal vurdera handelsavtalen."

"Ifylgje sjefen for handelskommisjonen, Franco Pavéz, er utsiktene gode."

"13. august 1973, Tapani Brotherus."

-Kva er dette? -Røyk. Dei brenner maskinutstyr.

Dei som reiser, vil ikkje gje noko til kommunistane.

Ikkje eingong avlingane. Dei slaktar dyra òg.

-Blir røyken eit problem? -Me må kanskje endra ruta litt.

-Men det er heilt vanleg no for tida. -Me flyg for å unngå bilane.

Det er umogleg å sleppa unna dei.

CIA betalar sjåførane for å streika. Det er dei som tvingar landet i kne.

-Kor lenge er det att? -Unnskyld?

-Kor lenge skal me køyra? -Berre ein time til.

-Kva har dei der? -Skogbruksskule og finerfabrikk.

Dei skal kanskje byggja ein papirfabrikk òg.

Kva faen er dette?

Eg går og ser.

Vent.

-God dag, gode mann. Kva skjer? -God dag, mine herrar.

De får ikkje køyra lenger enn hit. De blir altså nøydde til å snu.

Snu?

Orsak. Eg heiter Franco Pavéz, og eg arbeider for regjeringa.

Eg er direktør for internasjonal handel. Me er her og forhandlar med industrilanda.

Det kjem til å vera bra for Chile. Det står om mange millionar.

-Han er jo væpna. -Ja.

Herr Pavéz, stemmer det? Eg arbeider for å forsørgja familien: kona og borna.

Eg spurde ikkje kven oppdragsgjevaren var. Forstår du?

Ikkje tull, er du snill. Dette er ikkje Guatemala og geriljaen, men Chile.

Det kjem til å koma mange nye arbeids- plassar her. Men sjefen må få sjå staden.

-Eg har fullmakt frå partiet. -Må eg gjera alt sjølv?

Herr Pavéz, du forstod visst ikkje.

Eg vart beden om å informera om at det er ulovleg ...

-Kven bad deg? -Kan du seia kva du heiter?

Kor mykje vil han ha? Sei kor mykje du vil ha.

Sa eg ikkje at det er forbode å passera?

Ilkka.

Roleg, gode mann. Han meiner det.

Tilbake til Santiago? Dette er faen ikkje klokt.

Det ser ikkje bra ut.

Dette kan verka komplisert, men det er ikkje konfliktar, det er dialog.

Det er mogleg for oss å snakka og arbeida saman.

Om signaturen til Thesleff er viktig, kvifor er Sand så viktig?

Thesleff er ambassadøren, og han høyrer på Sand.

I morgon kjem ambassadøren på mottakinga.

Då må me invitera politikarar frå båe sider, slik at dei kan snakka saman.

Me treng meir enn det.

Nokon som praktisk talt legg pennen i handa til Thesleff.

Vel ...

Kva med presidenten sjølv, hadde det vore noko?

Ja.

-Telefon, frue. -Kven er det?

-Det er herren. Han seier at det er viktig. -Eg kjem.

Forsiktig.

-Middag i morgon. Kor mange? -15 personar.

-Eg skal prøva å finna på noko. -Presidenten kjem òg.

-Klarar du det? -Ja, sjølvsagt klarar eg det.

Eg kjem heim så snart eg kan.

Kom og tørk deg.

Pati! Kan du passa ungane ei stund?

-Det går fint. -Eg må ut og handla.

No som butikkane er halvtomme, kjem du raskt tilbake.

-Ha det. -Ha det.

-Orsak, men kva står de i kø for? -Denne er for sigarettar.

Er du ikkje for ung til å røykja?

Bestemor bad meg kjøpa sigarettar. Ho byter dei mot fisk.

-Greitt. Veit du når dei opnar? -Snart.

Høyr! Me har ikkje fått inn varer i dag.

-Eg har vore her heile dagen. -Det er ikkje min feil.

Eg har ikkje ansvar for dette. Det er ikkje min feil.

-Ver så god. Lykke til med fisken. -Tusen takk.

Kvifor skuldar de på meg? Kva skal eg gjera? Greitt, ikkje tru meg.

Det er ikkje mi skuld, seier eg. Forstå meg, er du snill.

-Hei. Har du fyrstikker? -Nei, eg har berre pakker med stålull.

-Og kylling? -Eg har berre stålull, frue.

Greitt. Då tek eg med litt av det.

Kva med ei pakke?

Eg kan setja deg i kontakt med fetteren min. Han kan levera lauk.

-Eple òg. -Og kylling?

Greitt. Eg skal berre ta ein telefon.

-Skal denne stå på bordet, frue? -Ja.

Når spelte du sist, herr ambassadør?

Det er litt som å sykla.

No får me sjå korleis guten klarar seg.

Takk.

Ambassadør Thesleff, eg må presentera deg for handelsdirektøren.

-Herr Franco Pavéz. -Hyggjeleg.

Senator Salinas og dama hans.

-Frue. -Ei glede.

-Hyggjeleg å møta deg. -Korleis går det?

Eg er glad du kunne koma.

-Du har det jo travelt i parlamentet. -Hadde det berre vore så vel.

Presidenten får ikkje gjennomslag for noko, så me får ikkje gjort noko.

Dei saboterer alle forsøk på å forbetra framtida til arbeidarane.

-Ver tolmodig. Du har ein viktig jobb. -Ja, eg veit det.

-Eg arbeider for folket. -Orsak meg.

-Ta det med ro, mann. Me forhandlar. -De forhandlar.

-Leena. -Hei, Lysa.

Alt ser så flott ut. Korleis har du fått til alt dette?

Takk.

God dag.

-Kven er det der? -Eg anar ikkje.

-Velkomen. -Takk.

Ismael Huerta. Presidenten kunne ikkje, så eg kom i staden.

-Velkomen. Stig på. -Takk, med glede.

Orsak.

Denne vegen.

-Kven er det? -Ismael Huerta.

Den nye samferdsleministeren.

Ein av tre militære som Allende sette inn for å skapa ro.

Orsak.

Allende set dei der ut overalt. Meldinga er utvetydig.

Velkomen, minister. Tapani Brotherus.

Ambassadør Thesleff.

Han er her for å signera samarbeidsavtalen mellom landa våre.

-Ei glede. -Like eins.

Den chilenske flåten er verdskjend. Eg høyrer gjerne historiene dine.

Greitt, så lenge du fortel om den svenske marinen.

Den finske. Har han fått rett informasjon?

-Ja, det var ein spøk. -Ein spøk.

Skål.

Eg vil gjerne skåla for det chilensk-finske samarbeidet.

Eg har høyrt at den viktigaste oppgåva til ein diplomat er å betra handikapet i golf.

Heldigvis, kjære finske vener ...

De er unntaket. De vil ta del i denne endringa.

-I tillegg til å bli betre i golf. -Finst det betre stad for det enn Chile?

Der du høyrer lyden av framsteg kvar dag.

Spesielt no som lastebilane er tilbake på vegane.

Fantastisk, ikkje sant? Og raskt.

Svært raskt. Altfor raskt, ikkje sant, kaptein?

Minister.

Regjeringa må kunna forhandla med alle sektorane.

Utruleg at forhandlinga tok ein time.

-Absurd. -Men til beste for Chile. Det er viktigast.

For somme menneske er det kanskje vanskeleg, eller nesten umogleg, -

- å forstå at du er ein del av regjeringa.

Eg har forstått at flåten er kjend for å halda seg utanfor politikken?

Det har du faktisk heilt rett i.

Me tek imot ordrar frå presidentpalasset. Det er oppgåva til flåten.

Eg vil gjerne uttrykkja takksemd til vertskapet.

For denne fantastiske middagen.

God mat og drikke kan få oss til å gløyma problema i verda.

Vinen er svært god.

Skål.

Skal me smila, eller ...

"Herr Tuomi. Sambandet mellom Finland og Chile utviklar seg," -

- "trass indre spenningar i Chile. Allende har nye verktøy."

"Han har tilsett tre generalar som ein venskapleg gest til høgresida."

"Det er altså usannsynleg at det bryt ut borgarkrig."

Skål.

-Skål. -Skål.

Godt jobba.

-Ha ein fin dag på jobben. -Takk.

Far, kom!

Tomi.

-Nei! -Me går inn.

-Kvar flyg dei? -Mot byen.

Eg ringjer Ilkka.

Du høyrer på den landsdekkjande radiosendinga til dei væpna styrkane.

Alle frie radiostasjonar blir oppmoda om å slutta seg til denne.

Ingen svarar.

No kjem erklæringa til militærjuntaen.

Santiago, 11. september 1973.

Fyrst, med tanke på den alvorlege økonomiske, sosiale og moralske krisa ...

-Korleis går det med deg? -Bra.

-Pass! Pass! -Me er diplomatar.

Diplomatar!

Portforbodet byrjar klokka 18. Kom dykk bort herifrå. Raskt!

Faen!

Hjelp!

Jakarta?

-Alle kommunistane vart drepne. -Her er jo alle kommunistar.

Ikkje alle.

Faen.

Få meg heim.

Eg har gjort det klart for dykk.

Angrepet mot ambassaden er førebudd. Våpenmakta vår er overlegen.

Eg er her for å tilby dykk ein siste sjanse til fredeleg å overlevera denne eigedomen.

De må garantera at alle cubanarar får forlata Chile.

Chilenarane i asyl òg, som Allende-familien.

Cubanarane kan reisa. Me treng dykk ikkje her.

Allende-familien har allereie fått tilbod om å reisa.

Men militsen de gøymer, som herr Marambio, må bli i Chile.

-Og bli etterforska, som rett er. -Me forlet ingen kameratar.

Dette er cubansk grunn. Me må forsvara han med livet, om mogleg.

Kva skal eg gjera, seia at me ikkje vart einige, og så byrjar me å bomba?

Oberst, den mexicanske staten kan kanskje koma inn og hjelpa.

Me vil gjerne forsvara den cubanske ambassaden i Chile.

Men då må eg snakka med ministeren og presidenten.

Eg kan ikkje ta avgjerda åleine.

-Kva faen er det då me gjer her? -Alle saman er feigingar.

-Kva er dette for noko? -Kva vil du, Edelstam?

Ikkje ver uroleg. De har ein ven i meg.

Sverige skal vera den staten som forsvarer Cuba.

Unnskyld.

Telefonlinja er død. Det er soldatar i gata, og folk blir gripne.

-Dei skyt ... -Roleg.

-Går det bra med deg? -Ja.

-Og presidenten? -Eg veit ikkje.

-Eg vil til Leena. -Me må melda frå.

-Sverige har ein ny teleks. -Eg skal møta Edelstam.

Nei. Bli her.

Folk er skyteglade no. Det er faen så utrygt.

Funkar ikkje.

Lysa!

Gå inn på rommet til Tina.

Me er på veg framover, mot ein betre stad.

Lysa, kjære. Tapani.

Me feirar. Me må nyta dei gode stundene.

Mannen min, må han kvila i fred, sparte denne flaska til eit spesielt høve.

Eg er sikker på at han hadde likt å dela ho med dykk.

Skål.

Me må feira medan me kan. Me som var så redde for å bli eit nytt Cuba.

Aldri! For framtida.

-For fridom. -For fedrelandet.

Godtfolk, portforbodet byrjar klokka 18. Dei som er ute etter det, blir arresterte.

-Kvar er vakta dykkar? -Me har inga.

-Det burde de. -Det går bra.

-Me kan senda menn. -Det trengst ikkje.

Drikk. Det du gjer, er svært viktig for oss.

Mange takk, frue. Me gjer vårt beste.

-På gjensyn. -Ha det.

Takk!

Eg må melda frå til UD via Sverige.

-Portforbodet byrjar snart. -Eg må møta Edelstam.

Brotherus, korleis går det?

-Vart konsulatet hardt angripe? -Berre materielle skadar.

-Kva med alle vaktene? -Demokratiet blir angripe.

-Finland må varslast, og de har teleks. -Eg må kontakta Palme òg.

-Men straumen er vekke. -Me har eit reserveaggregat. Kom.

Eg treng eit flagg. Eit stort jævla flagg.

Det er over 200 svenskar her: hjelpearbeidarar, studentar og sosiologar.

Eg må finna dei og sjekka at dei har det bra.

-Kva med finnane? -Eg har ikkje kontakta dei.

-Kor mange er dei? -Fem.

Me må få tak i Cuba.

-Kvifor? -Me forsvarer dei inntil vidare.

No må dei roa seg. Pinochet er ein enkel mann. Eg har møtt han, typisk offiser.

Her har me det.

Er det det fyrste statskuppet ditt?

Det går bra. Kom.

Oi, oi. God dag.

Sven! Pass på at det er mat og teppe til alle, og leiker til borna.

Ver så god. Gjer klar teleksen.

"Til kabinettet i Stockholm."

"Både regjeringsbygningar og presidentpalasset har blitt bomba."

"Brannvesenet er kalla ut for å sløkkja brannar."

"Presidenten er død."

Det ...

Eg må fortsetja ... Eg tek dette direkte med statsministeren.

-Du kan bruka teleksen no. -Takk.

"Må sendast til det finske utanriksdepartementet."

"I dag har den øvste leiaren for hæren, Augusto Pinochet, sagt at" -

- "hæren har teke over makta."

"Konsulatet er stengt i påvente av instruks."

"Me er i live alle saman."

"Tapani Brotherus i Santiago i Chile."

-Skal me gje han nokon instruks? -Nei.

-Han fylgjer prosedyren. -Som betyr?

Alle finnar skal lokaliserast og tryggjast.

Me bør seia noko, elles kjem dei til å rota det til.

Skriv: "Fylg protokollen."

"Ver nøytrale og fylg med på tilhøvet til den nye regjeringa."

Sjølv om slike kriser er forferdelege, opnar dei alltid for nye handelsmoglegheiter.

Handel eller ikkje. Me må halda oss inne med Vesten.

Du forstår vel kven som har finansiert denne revolusjonen?

Overgjev dei seg ikkje, blir dei skotne.

-Senatorane? -Ja, høyr på dette.

Angjevarar blir premierte med tre årsløner for ein arbeidar.

Lat meg ... Luis Salinas.

Luis Salinas. Han var jo på festen vår.

Bom, bom, bom, soldaten Trifaldón.

Soldaten Trifaldón bur inni ein melon.

Dei gule frøa gjev ein sterk bataljon.

-Skal me gå, Rodrigo? -Eg kjem.

De har jo berre vore her eit par minutt.

-Kan du ikkje bli litt til? -Nei, kjære. Instruksar frå partiet.

Kva om eg blir teken? Eg kan ikkje setja deg og mor i fare.

Iallfall ikkje universets finaste baby.

-Eg veit det. -Kom, kom. La oss eta noko godt.

Eg kjem tilbake om to dagar, greitt?

-Med kake for å feira vesle Ricardo. -Berre ta med deg sjølv.

-Heile deg. -Du og mor klarar dykk fint.

Me må dra. Det kjem til å bli fullt av soldatar her.

Seija Sandoval?

Er det nokon heime?

-Kan eg hjelpa? -Tapani Brotherus. God dag.

Eg kjem frå den finske ambassaden. Eg ser etter Seija Sandoval.

-Kvifor det? -Me må sikra oss at alle finnar har det bra.

-Herr ambassadør. -Kom inn.

Ambassadøren er i Argentina. Går det bra?

Vil du ha eit glas vatn, ambassadør?

-Nei takk. -Du skal få ein kopp te.

-Har du funne alle finnane? -Eg jobbar med saka.

Kan me vera til hjelp med noko?

Om alt går bra her, så skal vel eg koma meg av garde.

Du kan ringja til residensen. Ikkje dra til ambassaden, byen er full av soldatar.

Dei er her òg. Overalt.

-Det var kjekt å treffa deg, herr ... -Tapani Brotherus.

Rodrigo Sandoval. Kanskje me treffest igjen.

Tusen takk.

-Ha det. -Ha det. Takk.

Hald deg innandørs.

Ei melding til Unidad Popular. De må av- bryta nyhendesendingane med ein gong.

Om ikkje blir de straffa frå lufta og frå bakken.

Nummer fem ...

-No fungerer han. -Ikkje i byen.

Ingen nummer fungerer på ambassaden.

Eg dekkjer på i hagen. Ta deg ein pause.

Huerta blir utanriksminister.

Admiral og øvstkommanderande for flåten.

Gustavo Leigh Guzmán, general og øvstkommanderande for luftforsvaret.

Tapi, kom og sjå.

Kva?

Franco!

-Går det bra? -Ja, det går bra med meg.

Takk. Dei sette fyr på huset mitt.

-Huset mitt! Kven gjer slikt? -Korleis kom du deg hit?

-Var det nokon som tok deg hit? -Eg veit ikkje. Eg kom til fots.

Eg sprang. Soldatane skaut utanfor den mexicanske ambassaden.

Alle sprang. Somme hoppa over gjerdet. Alt eg har, er i den kofferten.

-Ver så snill. Ikkje set meg på gata. -Sjølvsagt ikkje.

Dei drap naboen min. Dei såg etter meg. Han var ikkje eingong kommunist.

Dei såg etter meg, men rota med adressa, og drap han. Han hadde to små døtrer.

-Roleg. Ingen kjem til å skyta på deg her. -Takk.

Du er trygg her.

-Kva sa han? -Franco ynskjer å forlata landet.

Han er ikkje trygg nokon stad. No er statstenestemennene fiendar av staten.

Slik er det med statskupp.

-Herre ... -Me er fredelege.

Frue, eg må gøyma meg. Dei er etter meg, eg er Paulina Edo.

-Eg heiter Oscar, ambassadør. -Eg kjenner deg. Du var på festen.

-Ja, livvakta til presidenten. -Eg må høyra på radio.

-Vent. Du blør. -Eg kan ikkje, Allende er død.

La oss sjå på låret fyrst, så tek me nyhenda etterpå.

Eg må høyra instruksjonane dei gjev over radioen.

-Me må ta deg med til sjukehuset. -Nei.

Ingen må veta at eg er her. De kan ikkje seia det til nokon.

-Ikkje slepp soldatane inn. -Nei.

Dette er ein diplomatbustad. Ingen kjem inn utan løyve.

Ver rolege. Eg opnar.

-God kveld. -Herr Brotherus?

-Finsk ambassadør? -Ansvarleg for finske relasjonar, ja.

Kven spør? Eg sa at me ikkje treng vakthald.

-God kveld. -Vent litt.

Sjefen min er i den bilen. Han må snakka med deg.

Med meg?

Greitt.

-God kveld. -Kjenner du meg att?

-Eg er Luis Salinas. Kan eg koma inn? -Klart det.

Tusen takk for hjelpa.

-Utan deg hadde eg ikkje klart meg. -Gud vere med deg.

Den finske ambassaden. Nummer 1841, takk.

-Ja? -Beklagar tidspunktet, men det er viktig.

-Folk har kome hit over gjerdet. -Kva sa du?

Folk flyktar for livet, og klatrar over gjerdet til residensen.

Slikt skjer ikkje i Chile.

Situasjonen er så alvorleg at me må ta dei inn.

Aldri i livet. Me blandar oss ikkje i interne forhold.

Me tok ikkje imot flyktningar i Budapest eller Praha, og heller ikkje i Santiago.

-Sverige forsvarer Cuba. -Det veit eg ingenting om.

-Edelstam sa ... -Me er ikkje Sverige.

Me passar våre eigne saker. Det gjer Sverige òg.

-Kva gjer eg med flyktningane? -Kva veit eg?

Det er du som er der. Te deg som ein mann.

Tøm huset, og send alle til dei søramerikanske ambassadane.

Kva sa han? Kva skal me gjera?