Original subtitles

Jest rok 1914.

Europa podzielona jest na dwa ugrupowania imperialistów.

Jednemu przewodzą wysoko uprzemysłowione Niemcy, dążące do panowania nie tylko

nad Europą, ale nad całym światem.

Tym dążeniem przeciwstawiają się Wielka Brytania, Francja i Rosja, które

utworzyły przymierze zwane Ententą.

Stanik i jego żona Róża mieszkają w przykopalnianym osiedlu.

Stanik przyniósł ze sobą z Wielowic do miasta ojcowe marzenia o Polsce.

Podtrzymuje je i rozwija. W tym duchu wychowuje swoje dzieci.

Najstarszy syn, Tomasz, odbył już służbę wojskową i pracuje jako górnik przodowy

w tej samej kopalni co ojciec.

Ożenił się z Pauliną.

Drugi syn, Jerzy, po ukończeniu gimnazjum został powołany do wojska.

Kończy szkołę oficerską.

Najmłodszy, Henryk, również uczęszcza do gimnazjum, w którym większość stanowi

młodzież pochodząca z rodzin niemieckich.

Teresa wyszła za Roberta Wanoca, górnika z tej samej kopalni, w której pracują

ojciec i brat.

Elżbieta wydała się za Erwina Łachutka, piecowego skokroku.

Antoni w dalszym ciągu mieszka w Sosnowcu.

Tutaj też mieszka jego syn, Mieczysław, który ku uciesze żony Danusi

i syna Michasia szczęśliwie wrócił z wojny rosyjsko -japońskiej.

Kameraden, zostaliście przyjęci do korpusu oficerów rezerwy naszej

niezwyciężonej armii.

Godność oficera zobowiązuje do przestrzegania tej dumnej maksymy.

Honor ojczyzny, sławę i czyny my, żołnierze, uznajemy za świętość.

Z przyjemnością wręczyłem nominację podporucznikowi Jerzemu Pasternikowi,

który swą postawą, pilnością i ambicją zasłużył na najwyższą

pochwałę.

Jeszcze raz gratuluję. Dziękuję Panom.

Wybieramy się do Eldorado.

Beze mnie.

Poczekaj, nie musisz już kuwać. Być grzeczny, posłuszny.

Jesteś już oficerem.

A jutro wyjeżdżasz z Berlina na ten twój ponury Górny Śląsk.

Możesz nawet naubliżać któremuś z tych starych pryków.

Będziecie się pojedynkować.

Zabijesz dziada honorowo.

Nie mogę.

Rozumiem. Chciałeś być pierwszy.

Do czego ci to było potrzebne?

Ale teraz?

Chcesz wiedzieć?

Po prostu nie stać mnie na Eldorado. Kto tu mówi o pieniądzach? Stary podesłał

mi trochę bilonu.

Złocie.

Zapraszam cię na pożegnalny wieczór. Kto wie, kiedy się znów zobaczymy.

Koledzy, cisza.

Wypijmy za naszą przyjaźń.

Panowie.

Oto ozdoba naszego stołu.

Panna Lizelotta, najpiękniejsza dama w Berlinie.

A kto jest innego zdania, ten stanie ze mną do pojedynku. Może pan, panie

poruczniku. Pan jest podejrzaniec trzeźwy.

Daję panu prawo wyboru broni. Koniak albo rum. Rum!

Koniecznie rum!

Lizelotto, podaj puszary.

Nie wygłupiaj się.

Nie chcesz stanąć do pojedynku?

Gdzie twój honor?

Mój bucik.

Podnieś go.

Uspokój się. Za dużo wypiłeś.

Nie za twoje.

Podnieś go albo wynocha.

Wyjdź ty parobasie, nie budź i zamknij się z giro.

Ojciec, widzicie, co robił August Kubica?

No.

Jak tam z łaciną?

Cezar. Wojny galickie. Cała Galia jest podzielona na trzy części.

I tak dalej.

Po łacińsku.

Księża, żeby po łacińsku.

Nic jego, dusz. Jak tam było?

Całko rodzina się zjechała, a ty nic.

Jak tam w Berlinie?

To wielkie miasto, tam się inaczej żyje.

Tyle to ja też wiem.

Teraz jak już jest za tego oficera, trzeba się jakiej porządnej roboty

I ożenić się.

Kaj to pójdziesz do roboty?

Z powrotem na pocztę. Takie se też myślą. Dobra robota. Na poczcie, na

kolei, w magistracie to dobre roboty dla szkolonych. Jorguś, pójdź.

Siadaj tu.

Jak to muter?

Grzej zapomniał, jak się do matki gadał?

Wybaczcie.

Ale tyle czatu, gadałeś chino po niemiecku. To też najwyższy czas,

żeby Izaś zaczął gadać po naszym.

A na honorowym miejscu to ja bym go nie kazał.

Oficer oficerem, a honorowe miejsce należy się ojcu. Cóż, bracie, siadaj

mnie, jak cię żody nie chce.

Coś musimy z nim zrobić.

O, żyni się.

Pójdzie za babą, tak to już jest.

Takiemu szkolonemu mało kto wygodzi.

A co by miała nie wygodzić?

Byle umiała posprzątać, łobie oduważyć, chopa łoprać, to się kosz do nado. Ja

się pytam, kaj nasz oficer będzie z tobą?

U ciebie w nogach?

Albo też u mnie?

Mamy dwie izby i kuchnia.

W jednej izbie ty i ja.

W drugiej Hajnel.

A on kaj? Z Hajnelem do kupy.

A czemu by nie?

U was w domu każdy miał izbę trzecia.

U nas w domu nie było oficera.

Hajnel się uczy.

To nie jest lekko. Musimy mieć spokój.

No to my oba do piwnicy.

Do naszej izby, Jorguś. I każdy będzie trzecia.

Do piwnicy akurat nie musimy. Kuchnia mamy wielko.

Jakby tam postawić łóżko, zrobić taką...

Zaciągaczka, to Hajnel będzie miał własny kąt.

Uczy się wieczór, to już dawno warczy.

A ty tu nie.

I no posłuchaj kiedy.

W kuchni wtedy żadnego nie ma, będzie miał spokój.

Dzieci całkowicie zgodą, jak to trzeba było nać.

Lecz tylko tyle, czym trawi nie można dać.

Jeszcze list polecony.

Coś się stało, panie Pasternik?

Brakuje 50 marek.

Pan oszalał?

Kilka razy sprawdzałem.

To trzeba zgłosić panu naczelnikowi.

Brakuje 50 marek.

Pan się z tym zgadza?

Zgadzam się z prawidłowością rozliczenia. Nie zgadzam się z

wiem, co się stało.

Proszę podpisać.

Pan pozwoli ze mną.

Czasem się panu przyglądam, gdy przechodzę przez hol.

Wygląda mi to tak, jakby pan był nieobecny.

Nie lubi pan tej pracy?

Czemu miałbym nie lubić?

Stracił pan dzisiaj dużo pieniędzy, jak na pańską pensję.

To prawda.

Rozłożymy to panu na raty.

Dziękuję. Widzi pan, praca na poczcie to nie tylko zastyt, to także

odpowiedzialność.

Jako oficer zdaje pan sobie sprawę z jej wagi.

Zaufaliśmy panu.

Awansowaliśmy do stopnia asystenta. Po kilku latach nielaganej pracy może pan

zostać inspektorem, a potem może pan wiele w życiu osiągnąć.

Czeka Pana piękna przyszłość.

Tak, to ona. Kto taki?

Likt polecony i w czekach. Likt.

To ten.

Wydawnictwo muzyczne w Lipschitz. Zapamiętałem adres. Ja też interesuję

muzyką. Jest nadawca.

Pan jest pewny, że chodzi o tę osobę?

Jak najbardziej.

Nie chcę mieć z tym nic wspólnego.

Czy mógłbym rozmawiać z panną Wellinger? Proszę poczekać.

Kto to był?

Jakiś pan pyta o pannę Irmę.

Nazywam się Jerzy Pasternik, asystent pocztowy. Czy mógłbym rozmawiać z panią

Wellinger?

O tej porze?

Dla mnie to bardzo ważna sprawa.

Ach tak.

Proszę wejść.

Proszę tu zaczekać.

Jerzy Pasternik, asystent pocztowy.

Czy pani sobie mnie przypomina?

Pana? Nie, nie przypominam sobie.

Dzisiaj nadała pani u mnie list polecony i przekaz pieniężny.

Nie wiem, czy akurat u pana.

Do wydawnictwa muzycznego.

Odkąd to poczta cenzuruje przesyłki?

Czy nie zauważyła pani, że wydałem pani za dużo reszty? O 50 marek.

Coś takiego.

Pan nie wie, co mówi. Być może, że pani tego w ogóle nie zauważyła. Proszę stąd

wyjść. Wyjaśnijmy to spokojnie. Co tu się dzieje?

Ten człowiek oskarża mnie o przywłaszczenie jakichś tam pieniędzy.

To bezczelność. O nic nie oskarżam, tylko chciałem coś wyjaśnić, to po

A po drugie, to nie są jakieś tam pieniądze, tylko moje.

Jeszcze kopę lat.

Co słychać?

Chodź do monopolu, pogadamy. Jestem goły.

Kto pyta o pieniądze? Ja stawiam.

Już po raz drugi w krótkim czasie słyszę to pytanie.

Nie filozofuj.

Gdyby nie twoja ściąga, nie zdałbym matury. A gdybym nie zdał matury, nie

szczęśliwy. Widzisz, nie wzięli mnie do wojska. Mam platfusa i tobie to

zawdzięczam. Co, platfusa? Widzisz, od tamtej pory.

Drogi Walterze, i co z tego, że jestem oficerem rezerwy?

Kiedy wróciłem do tego samego familoka, w którym muszę sypiać na sienniku, a do

ubikacji chodzić na podwórko.

A że jestem oficerem, awansowano mnie na poczcie na asystenta.

Mam szansę zostać po kilku latach inspektorem.

A po następnych kilku nadinspektorem.

A jak mi zaczną wypadać zęby, może się dochrapie stanowiska naczelnika poczty w

Kochłowicach albo w Dąbrówce.

Aleś ty głupi, Jork.

A taki byłeś mądry w szkole.

Dlaczego nie urządziłeś się jakoś w Berlinie? Albo nie zostałeś zawodowym

oficerem?

Ale jeszcze nic straconego.

Jesteś zdolny, ambitny.

Uciekaj z tej dziury póki czas.

Człowieku, bieda to nie jest dopust Boży.

To ciężki grzech.

Irmo, trzeba byłoby słuchać go do końca.

Ojcze, tych bredni miałam słuchać? Że jestem złodziejką?

Prawdziwość, ci się pieniądze zgadzały?

Nie. I co z tego?

Potraktowana zostałam jak złodziejka, a ty się za nim ujmujesz.

Zostawmy to. Więcej hałasu niż to warto.

Rozumiecie, że córka Wellingera przywłaśniła sobie 50 marek. Będą moim

podmiatać jak smacą. W końcu jesteśmy tu także od tego, żeby przewidzieć wzorce

niemieckiej moralności.

Ci miejscowi cały czas patrzą na nas.

Jedno muszę panu powiedzieć.

Nie jest to akurat wzór urzędnika pocztowego.

Ale jest to człowiek niezwykle solidny i uczciwy.

Już przed wojskiem pracował w tym urzędzie. Wrócił jako podporucznik

Oficer to człowiek honoru.

Słucham, panie naczelniku.

Asystent Pocztowy Pasternik, dyrektor Wellinger. Pan dyrektor pofatygował się

pana osobiście.

Sprawa jest krótka.

Nie mogę panu nie wierzyć.

Oddaję te wczorajsze 50 marek.

Nie przypominam sobie, żebym panu pożyczył.

Panie Pasternik, pan przeprosi pana dyrektora.

Ja? To ten pan powinien mnie przeprosić.

Daje mi pieniądze jak jakiemuś lebrakowi.

Dziękuję, może pan iść.

Bardzo pana przepraszam. Sam pan widzi, że się nie nadaje na urzędnika.

Zwolnię go, wyrzucę.

Niech pan tego nie robi. Bardzo pana proszę.

Jako pański przełożony nie mogę tolerować takiego zachowania wobec

interesantów.

Jako oficer, a więc pański starszy kolega, wyrażam panu moje uznanie za

godną postawę.

Dzielnie pan bronił naszego oficerskiego honoru.

Życzę panu i tobie, żeby to uznanie dotyczyło również pańskiej służby na

poczcie. Postaram się, panie naczelniku.

Witaj, Bercik.

Dzisiaj mamy próba.

No ale będziesz? Będę.

Panie kolego, na Związek Rezerwistów jak co roku urządzę wiosenny bal.

Zapraszam pana w imieniu zarządu.

Proszę.

Wielki to zaszczyt dla mnie, ale... Tylko bez ale. Na tym balu trzeba być.

Oprócz mnie jest pan jedynym oficerem w naszym urzędzie.

W balu uczestniczy cała miejscowa elita.

Trzeba się pokazać. To się zawsze opłaca.

Jeszcze raz, od listeczku dębowej.

No, teraz było fajniście. I tak mówić zawsze.

Na dzisiaj koniec.

Spotykamy się za tydzień.

Co, Jorguś?

Przyszedłeś z nami pośpiewać? Ale my już na dzisiaj skończyli.

Tym razem nie.

Mam do ciebie inną sprawę. To jest pilne. Nie było cię w domie. Bez to

przyszedłem tu.

Tomas, wreszty jest tu iść.

Jeszcze nie mam wizytowego ubrania, a muszę iść na takie służbowe spotkania.

Pożycz mi.

Przepaść się go nie zniszcza bez ten jeden wieczór.

Jorguś, ty kiedyś śpiewałeś z nami w chórze.

To było dawno.

Ale co to ma z pożyczeniem ubrania?

A widzisz, Mo.

Pożyczę ci mój ślubnik.

Ale doszł mi słowo, że będziesz przychodził na próbę chóru.

Tak?

No to ci jedno powiem.

Dankeschön.

Powiedzieliście się?

Jeszcze nie.

Ale coś mi się zdą, że do tego dojdzie.

Zawsze mu coś fronkniesz, jak się odezwie po niemiecku. W wojsku była, tam

naszemu nie gadali.

Musi przybadać do naszej gotki.

Nie wiem, czy chce.

Może znów się nie zgadza.

Proszę sprawdzić.

Dla pana?

Znaczek na list.

No i nie musisz się zaraz tak jargać.

Co w rodzinie, to w rodzinie. Jeden drugiemu może nafrunkać wiela w lizie, a

potem kamień w woda.

No nie?

No chodź.

Przywieź, czy pasuje.

Na mnie to to już trochę za mała.

Danke. Bóg zapłać.

Kółeczko.

A nie w lewo. Proszę mnie odprowadzić na miejsce. Pani miejsce jest na razie

przy mnie.

Pewnie ja panią ustawiłem po mojej lewej ręce.

Lot mi panią pobierzeł. Do czasu przekażę panią innemu partnerowi.

Oby jak najprędzej. Może to pani przyśpieszyć. Proszę krzyknąć, odbijamy.

Zdrowie. Panie wybierają.

Czy mogę prosić?

Pan się zawahał? Tak.

Nie zdarzyło mi się tańczyć z kimś, kto mnie wyrzucił z domu.

Nie mam zwyczaju przyznawać się do winy.

A poza tym rzeczywiście wydał mi pan wtedy za dużo.

A ja nie mam zwyczaju na balu rozmawiać o sprawach służbowych.

Odprowadzić panią na miejsce? Za chwilę.

Chciałam jeszcze panu wyjaśnić, że często załatwiam ojcu różne sprawy na

poczcie.

A muszę korzystać z tego urzędu, ponieważ nie ma pobliżu innego.

Mój Boże, a ja myślałem, że pani przychodzi tam specjalnie dla mnie.

A to się naczelniku cieszy.

Proszę mnie odprowadzić.

Za chwilę. Ja też muszę pani coś wyjaśnić.

Nasza Irma świetnie się bawi.

Bardziej niż córce przyglądam się temu asystentowi pocztowemu.

Podoba mi się.

Honorowy.

Ale bywa i tak, że spryciarze sprawiają dobre wrażenie.

Nie zechciałby pan na chwilę usiąść przy nas?

To nie ma nic wspólnego. Pan rozumie.

Wielki to dla mnie zaszczyt.

Znowu pan śpi?

Mam ochotę, ale tym razem chodzi o panie rodziców.

Dzień dobry.

Dzień dobry, mama.

Dzień dobry, synku. Dzień dobry, dzień dobry, Tomek. A jak Paulina?

W domach, gotuje obiad.

Myśmy rano byli w kościele.

No co, zapomnieliście, że po sumie idziecie do nas na obiad?

Widzisz, ja go dałam ci, że dzisiaj mamy iść do Tomka, a ty o wszystkich

zapomnisz.

O, Jorgusz.

Patrzcie.

To po to był mu potrzebny mój ślubnik.

Mój Boże, ty to już nie ma naszej działki dla niego.

To jest tak pięknie.

Wiesz, jeszcze tu nie byłam.

Irma, chciałbym z tobą porozmawiać poważnie.

Och, tu jest za pięknie na poważną rozmowę.

Kim ja dla ciebie jestem?

Jerzym Pasternikiem.

Tylko?

To mało?

To cała twoja osobowość.

A ja chciałem powiedzieć... że cię pokochałem.

I co dalej?

To zależy od ciebie.

Kocham go. Czy wy tego nie rozumiecie? Nie, to nie miłość.

Akurat mama wie.

Nie przerywaj.

Pozwól mi powiedzieć.

Dobrze. Tylko po co? W końcu i tak liczyć się będzie to, co postanowię.

Wybacz, Irmo, ale do takiego tonu nie jesteśmy przyzwyczajeni.

Przepraszam. To nie może być miłość.

Przecież my cię dobrze znamy. Miałaś wielu adoratorów. Jednym dawałaś

drugim się bawiłaś.

Byli to kawalerowie godni szacunku, z dobrą pozycją, z dobrym nazwiskiem.

Prędzej czy później porzucałaś ich.

Podobnie będzie z panem Pasternikiem. Nie. Jerzy jest jedynym człowiekiem, za

którego chcę wyjść.

Za asystenta pocztowego?

Czureczko, gdzie ty masz oczy?

Co ludzie powiedzą?

Doczekasz się tego, że zaczną krążyć na twój temat niewybredne plotki?

Miłość to nie tylko uczucia. To także więzy kulturalne, środowiskowe. To

wspólnota religijna, patriotyczna wreszcie.

Tego tutaj nie widać.

Ojcze, jest taki, na jakiego czekałam. Jest ambitny, jest dumny.

Podziwiam go i po prostu kocham.

Może należałoby poczekać, aż uczucie dojrzeje.

Ono już dojrzało. On mnie także kocha. I nikt nam nie przeszkodzi połączyć się.

Nikt. Irmo. Tak, nikt. Jestem gotowa na wszystko.

Opuszczę ten dom i zacznę pracować. Zacznę pracować jako praczka, ale

razem. Jesteś bardzo wzburzona. Przerwijmy tę rozmowę. Przemyśl to

pokoju, Zoruniu.

Wszystko przemyślałam.

Słyszałeś? Ona nam grozi.

To nie są pogrózki.

Może kiedyś będzie tego żałować.

Ale teraz postawi na swoim.

Asystent portowy. Coś podobnego. I po coś go zapraszał do naszego stolika?

Bo tobie się podobał.

Mnie? Tobie się podobał.

Asystent portowy. Boże.

Kto to jest?

Górnoślązak. Tak?

Świeżo upieczony podporucznik.

To już coś. Co to za rodzina?

Nie wiem.

Błąd, Manfred.

A jeżeli to człowiek podejrzany politycznie?

Wygląda na uczciwego. Wygląda? Gdy patrzy im się bliżej.

To gęba to święty Franciszek, a stale rozrabiają.

Czy nie lepiej poczekać, aż się sprawdzi?

Chodzi o Irmę. Jest nim poważnie zainteresowana. Ale w końcu może się

asystent pocztowy to dla niej za mało. A jak on się rozmyśli?

Irma to nie podlotek. Nie chcę ryzykować. Już kilku odeszło. Jeśli się

niegodny zaufania, jakiemu okazujemy, to w każdej chwili możemy się go pozbyć.

Przekonałeś mnie.

Na początek zrobię go moim sekretarzem, żeby dobrze poznał sprawy kopalni od

strony administracji.

Dziękuję ci, Karolu. Nie ma za co.

Tato, trzeba klupać, jak się do kogo wchodzi.

W moim mieszkaniu nie będę do żadnego klupał.

Ty się możesz klupnąć, ale w głowach.

Tu się nie kradnie, żeby się zamykać, albo klupać jeden do drugiego.

Co to za jedna?

Nie wiem.

O kim ojciec go do?

Nie li się żurem.

Ta Ewangeliczka.

Na poczcie już nie robisz?

Przece ojciec wi. Tak jest, wiem.

Tylko jednego nie wiem, synek.

Kajże się tak spaskudził.

W szkole.

W wojsku.

Jak jak cię posyłał do szkół, to se myślał, że dobrze robia.

Przynajmniej jeden pasternik będzie.

Nie ino Polok, ale i mądry.

A ty się z Niemcami kumasz.

Co się z tobą stało?

Po prostu...

Zmądrzałek.

Wolałbym, żebyś był puszczem.

No to niech ojciec zawiera Henryka z gimnazjum. Ale gibko, bo tam też

i przestanie być Polokiem.

Niech będzie wołem roboczym, popychadłem.

Może tak zrobię.

Wiele szacunku dla ojca.

Toszek wyniósł z domu. I wiele innych dobrych rzeczy.

Ale nie mogę się z wami zgodzić.

I chyba będzie lepiej, jak se zamieszcz tą osobną.

Co wy tak wantujecie po nocy? Czas spać.

Mamy oficera.

Ale straciliśmy syna.

Nie pleć głupot, śpij.

Gdzie się nauczyłeś tak wspaniale grać? W domu nie macie pianina.

W szkole.

A poza tym w mojej rodzinie wszyscy są bardzo muzykalni.

Musiałeś być bardzo zdolny. Jestem.

Skoro udało mi się Ciebie namówić do małżeństwa.

Zarówno mi, ale...

Żenia

się. W imię ojca i syna, no i wyszły czas.

Z nią?

Bo jak z nią, to mnie na tym weselu nie będzie.

Nie robimy wesela, będzie ino ślub.

W drugą niedzielę sierpnia, potem jademy do Szwajcarii. Kto to widział w

sierpniu ślub i do tego bez wesela? Co ludzie na to pedlą? Nie gadają co chcą.

Mnie przy tym nie będzie.

Będzie nam sykro, no i bardziej mnie.

Ja tam do ewangelickiego kościoła nie pójdę.

Będzie w katolickim.

Irma się zgodziła. Już my to uzgodnili. Ale się nie ochrzciła.

Ewangeliczką zostanie.

Ojciec ino, ewangeliczka i ewangeliczka.

A że to jest porządno i uczciwo kobieto, to już nic nie znaczy?

Nie, synku.

To dużo.

To bardzo dużo.

No więc co do niej mocie?

Ona nie jest nasza.

Nasza?

Nasza?

Co to znaczy?

Mamy już na zawsze zostać w tych okopconych murach? Tych ludnych poszedł.

Już się ich wyrzekł.

Przyjdemy tu z Irmą prosić was na ślub.

Myśleć o mnie możecie, co chcecie, ale chciałbym, żebyście nam dali

błogosławieństwo. Tak jest wszędzie.

U Polaków i Niemców.

Błogosławieństwo się należy.

Mnie przy tym nie bycie.

Ojciec cię bardzo szanuje.

Zawsze gadał, że jesteś najmądrzejsza z dziewów.

Proszę cię, pogodaj z nim.

Niech mnie tego nie robi.

Ojca nie znasz.

Jak ten to zbije w głowę, to go nie przekonasz.

Podłóg mnie to moci za złe, że się czynisz za pieniądze.

Nieprawda. Ani mi to w głowie.

Firma mi się podoba.

Kocham ją.

Ale z poczty poszedł najlepszy zarobek.

Pieniądz uczciwie zarobiony nie hańbi. Jak ino zdarzy się, okazja pójdzie

My z familoków też musimy wreszcie do czegoś dojść.

Trzeba wykorzystać każdą szansę.

Ale jakim sposobem?

Nie, nie, Jorzuś.

Ojciec nas uczył, jak trzeba żyć.

I ty mi nie powiesz.

Wszyscy mi godocie, że się odsuwam od rodziny.

To we mnie odnie odpychocie.

Warużyczku, jest to zapisane, że jeden pasterz, co miał dużo owiec,

ciepnął wszystkie i poszedł szukać tej jednej, co się mu straciło.

Dobrze pamiętacie, pasterniku.

A mnie ta owieczka chce uciec.

I żaden mi nie chce pomóc, żeby ją zatrzymać.

Kto to mówi o ucieczce?

Ta owieczka zostaje na łonie kościoła.

Ale jak mi ta Germanica wlezie do rodziny, to mi się rodzina rozleci.

I żaden ją nie poskleją.

Jeżeliście mu dali dobre katolickie wychowanie, to do tego nie dopuści.

Byli tu.

Dali na zapowiedzi.

Ślub odbędzie się w drugą niedzielę sierpnia.

Nie dajcie im tego ślubu.

Powiedzcie, że coś w papierach i nie w porządku.

Nie mogę.

Zgodzili się na ślub katolicki.

Dzieci będą chrzczone i wychowywane po katolicku. Abyście tak nie zrobili na

miejscu. Na wszystko się zgodziła, żeby go chwycić.

A potem dorobi po swojemu.

Myślałem, że mi pomożecie.

Czasem chłop ogłupnie za babą, jak go coś spiźnie.

Ale ja wiem jedno.

Jak się ktoś w naszym rodzie spaskudził, to potem było z tego

nieszczęście.

Wszystko w ręku Boga, mój Stanisławie.

Mieszkamy w takim miejscu, w którym żyją różni ludzie.

Przekraczają granice państwa, granice stanu i wyznań.

Najważniejsze, żeby żyli po Bożemu.

Po Bożemu.

Panią myślą, że mi po...

Stani go głupnie, że jak tak będziesz myślał.

I o co ci się rozchodzi?

Byłeś u księdza, byłeś.

Jakby było co złego, to by ci pędził.

Róża, czy ty nie rozumiesz, co się tu robi?

Rodzina nam się paskudzi.

I co ty się myślisz?

Bydło twoje.

albo moje urodziny.

Przyjdą nasze dzieci, siedzą sobie przy stole, zaśpiewają, pośmieją się.

A ona co?

Będzie siedzieć między nami jak łajno w trobie. Ani my, ani be.

A on nie będzie cały czas tłumaczył.

Bo przecież z kulin nie będziemy gadać po niemiecku.

I co, co będą dla urodziny?

Nic na to nie poradzisz. Błogosławieństwo trzeba dać. Na kryja

Pojadę do Antka.

Po co?

Pojadam.

Kogo mam się poradzić?

Jak nie ciebie, starszego brata?

Tego może być nieszczęście.

Weź naszego Teodora.

też się z niemrą ożenił i co?

W lesie go znadli. Na gałęzi.

A może powiesili go rabczyki, bo był na nich pies.

No kto to wie?

Słuchaj, myślisz, że jak się nie zgodzisz, to

on się z nią nie ożeni?

Wyrzekna się go na zawsze.

Nie rób tego, Stanik.

Nie pamiętasz?

Miałeś wtedy dopiero rok.

Jak nasz ojciec wyrzekł się naszego najstarszego brata.

To się potem mści na innych.

Bez to mi ciężko.

I wjechałeś się poradzić.

No to radzić, Stanik.

Czasem człowiekowi zdaje się, że...

Tylko on może dać szczęście swojemu dziecku.

Goni za tym szczęściem. Nie wie, że robi źle.

Że to w końcu obraca się w nieszczęście.

Najważniejszy stanik to żyć uczciwie.

Dzień dobry, dziadziu.

Dzień dobry, dziadziu. Dzień dobry.

Dzień dobry.

Dzień dobry, Wietku.

Wiecie już?

A co się stało?

Patriacki następca tronu arcyksiąże Ferdynand.

Zawity w Sarajewie.

Tego żona też.

Żeby tylko z tego co złego nie było.

A co by miało być, dziewuszku?

Pogrzeb im zrobią taki, jak odpust w Szopinicach.

Zjadą się cesarze.

Królowie, książęta z babami, pojedzą, popiją i zaś się rozjadą.

Siadajcie.

Ty, co ty się tak stroisz?

Muszę jakoś wyglądać.

Niech się nie myślą, że my są beleco.

W co taki?

Tacy tam, jedni.

Ja ci gadam, ty się lepiej do polityki nie myśl.

Jedno mogę wam powiedzieć.

Że jeżeli państwo chcecie, żeby wasza córka przez całe życie była

nieszczęśliwa, to ją za niego wydajcie.

Jestem jego ojcem i najlepiej wiem, co on wart.

Od najmłodszych lat był fałszywy.

Za dziewczynami się uganiał.

Ożeni się i dalej będzie się oglądał za innymi.

Zawsze był tam, gdzie była korzyść.

Za pieniądze, to by diabłu duszę sprzedał.

Wtedy potrzeba udaje Niemca.

Po francusku mówi dobrze.

On nie żeni się z waszą córką, ale

z waszymi pieniędzmi.

Po drugie, to on nigdy

Niemcem nie będzie.

To jest Polak z krwi i kości.

Spaskudzi wam rodzinę.

Dzieci wychowa na Polaków.

A

po

trzecie?

Będzie bił waszą córkę.

Mój panie, to jeszcze nie wszystko.

Wystarczy. Wydaje mi się, że pan nie chce, żeby się ożenił z naszą córką.

Przecież ja tego nie mówiłem.

No cóż, wobec tego musimy się zastanowić, czy wydać naszą córkę za

syna. Musiałem to państwu powiedzieć.

To była moja ojcowska powinność.

Ty naprawdę chcesz się zastanawiać?

Coś ty.

Ale w jednym to on miał rację. W czym?

W jednym to jego ojciec miał rację. To jest polskie gniazdo, a w takim

mogą się rodzić tylko polskie ptaki.

Na ptakach to ty się możesz znać, Manfred, ale na ludziach to raczej nie.

ambitny chłopak. Chce wyrosnąć ponad dom rodzinny. Chce się piąć w górę.

Powinienem Ci podziękować za to, żeś mi go polecił.

Będą z niego ludzie.

A mnie się wydaje, że za szybko prosiłem o względy dla niego.

Chcesz to teraz wycofać? Nie, mój drogi. Ten chłopak mi się podoba. Ma otwartą

głowę. Polskie gniazdo? Co to znaczy?

To pospolite wróble z familoków. Tam są ich gniazda.

A on tam nie chce zostać.

Musimy mu pomóc oderwać się od rodzinki. Jest na to wiele sposobów.

Jutro mógłbym na przykład zwolnić jego ojca i brata.

Będą go prosić o wstawiennictwo. Tym razem odmówię.

Na kogo padnie ich gniew, nie rób tego na razie.

O co ci chodzi?

Sam nie wiem.

Jestem po prostu zaniepokojony tym, co mi nagadał.

Termus musi nas bardzo nienawidzieć.

No to się zobaczymy w domach, Tomek.

O, Jerzy. Dzień dobry, tato.

Dzień dobry. Dzień dobry, Tomek.

Tato, nie gniewaj się, ale mam sprawę do Tomka.

No, do widzenia, chłopcy.

Ja zaraz będę. Do widzenia.

Do widzenia, tato.

Na pewno już wiesz, że się żenia.

A, coś tam o tym słyszałem.

Wesela nie lubimy.

No to... Tako biedno se bieresz.

To nie zależy ode mnie.

Ale powiem ci szczerze, że lepiej, że wesela nie będzie.

Wiem, że ślub musi się odbyć.

A do ślubu co?

Nie tylko młodej pary, ale i świadków.

Ty chcesz mnie tu prosić na świadka?

Tu, w tym biurze? Nie,

nie, nie.

Przyjdziemy z Irmą.

Ja każę obyczaj.

Ale boę się, że odmówisz.

Bez to, co nasza rozmowa.

Moż prawie, żeś się boł.

Dla co wy mnie tak?

Myślałeś, myślisz, że mi lekko?

Czasem żałujesz, że nie ma we mnie tego, co jest wos.

Żałujesz, że mi ojciec poszło do szkół.

Ale potem ty myślisz, że tu będę wam mógł pomóc.

Ojcu, Tomie, szwagrom, innym naszym.

Dobra, dobra.

Jak mi braknie na sól, to przyjdę do ciebie pożyczyć.

Dzwonił nadradca Strandler. Chce się z panem pilnie zobaczyć. Prosił o telefon.

Tu jest telegram z Sosnowca.

Dyrektor Rajski upomina się o aneks do umowy.

Ale my się nie będziemy spieszyć. Może cena się zmieni.

Jeszcze poczekamy.

Mam dla pana propozycję.

Niech pan pojedzie do Rajskiego.

Przeprosi go pan za zbłokę.

Zapewni go, że bardzo go sobie szanujemy jako naszego klienta.

Chodzi o to, żeby się poczuł usatysfakcjonowany, że ktoś specjalnie

przyjechał w moim imieniu. To nic nie kosztuje.

Rozumiem.

Co pan na to?

Jestem tu po to, żeby wykonywać pańskie polecenia. To brzmi trochę polokajsko,

panie pasternik.

Na koszty przejazdu dostanie pan zaliczkę.

Niech pan stanie w najlepszym hotelu.

Niech pan mnie dobrze reprezentuje.

Dziękuję panu.

Znaleziono to w cechowni.

Co to jest?

Kulotka.

Wygląda na to, że to nie socjaliści.

Akcenty od fejsa.

Pan to czytał? Z obowiązku.

Co tam piszą?

Nawołują do Solidarności w obliczu spisku, jak istnieją rządy opanowane

kapitalistów pragnących narzucić wojnę.

I tak dalej w tym stylu.

Stara piosenka.

Tony trochę inne, panie dyrektorze.

Nawoływanie do obalenia tronu cesarskiego. Tego ciału socjaldemokratów

słyszało dotychczas. Pan mnie zadziwia. Interesuje się pan polityką?

Owszem, interesuje się. Ale jej nie uprawiam. Chcę być po prostu

A co pan sądzi o tym?

W jednym mają rację.

To pachnie wojną.

Warunki, jakie Austria postawiła Serbii, są nie do przyjęcia.

Za Serbią stoi Rosja, za Rosją Francja.

Mam rozumieć, że niezbyt chętnie pojedzie pan do Sosnowca?

Pojadę, załatwię co trzeba i złożę raport.

Niech mi pan tę ulotkę zostawi.

Na co ci adres Antoniego?

Chcesz ich prosić na wesele?

Godołek już.

Nie robimy wesela. My już z mamą postanowili.

Naszych pasternikowych gości to my przyjmiemy jak trzeba.

Jada służbowo do Sosnowca. Pojada dziś dzień wcześniej i ich odwiedza.

Nie mogę powiedzieć, że mi się to nie podoba.

To pięknie, że chcesz poznać.

Rodzina.

Ale z drugiej strony lepiej by było, żebyś tam nie jechał i nam wstydu nie

robił.

To są Polaki.

I robią w polskiej hucie?

I płacą podatki polskiemu państwu? Nie?

No bo ojciec pokoju z tą Polską.

Kaj ona jest?

Ojciec, Tomasz, ja.

My wszyscy robimy dla Niemiec.

A oni tam dla Rosji.

Tako je prawda.

Masz tu adres, Antka.

Dziękuję.

Proszę.

Dzień dobry.

Dzień dobry.

Pan do kogo?

Do pana Antoniego Pasternika.

Usłucham.

Jestem Jerzy, syn Stanika.

Witam cię.

Serdecznie, mój chłopcze.

A nie, że ci się przyjrze.

Aleś ty elegancki.

Michaś, skocz no do domu. Zawołaj rodziców.

To wnuczek.

Danusia i Mietek mieszkają tu niedaleko. Zaraz przyjdą.

Proszę cię, siadaj. Dziękuję.

Także... Także się cieszę, żeś mnie odwiedził.

Stanik tu czasami spadnie.

Tomek też tu już był.

No, opowiadaj.

Co tam u was słychać?

Już jesteś żonaty?

Właśnie mam zamiar to zrobić.

No to już no.

Na co czekasz?

Tak po prawdzie.

To ja mam prośbę do stryja.

Słucham. Ojciec, co tu dużo gadać, jest przeciwny mojemu wyborowi.

Odgraża się, że na ślub nie przyjdzie, że to nie nasza dziewczyna, że to nie

mra.

Przecież stryj też o żeniu się nie znaszą.

I dobrze wie, że ludzie nie muszą pochodzić z jednej ulicy, żeby dobrze ze

współżyć.

Nie robimy wesela, tym bardziej obecność rodziców na ślubie jest konieczna.

Gdyby stryj zechciał porozmawiać z ojcem.

Ojciec sobie bardzo ceni zdanie stryja.

No cóż, no... Mogę z nim porozmawiać, mogę...

Mogę do niego napisać, żeby cię nie robił przykrości.

Ale czy to coś zmieni?

A znam go.

Ma dużo wspólnego z twoim dziadkiem.

Uparty.

A co było dalej, tatusiu?

No a potem zabrakło wody i to był koniec. Twierdza padła.

Do koła morza my nie mieliśmy wody. Śmieszne, co?

Śmiesznych rzeczy jest na świecie dużo.

Niecałe 30 kilometrów nas dzieli, a właściwie się nie znamy.

Nie, to wiesz, granita.

Nie tak znowu trudno do przekroczenia.

Ale jest.

Granica to jest granica.

Ja wam coś powiem.

Granice istnieją nie tylko między państwami.

Także między ludźmi chciałeś powiedzieć.

Między braćmi, krewnymi. Uważam, że Mietek powiedział coś bardzo

ważnego.

Granice należy przekraczać. Nie tylko te państwowe.

Ludzie sami się odgradzają jeden od drugiego.

Tak nie rób, tam nie chodź.

Tego nie mów.

Z tą się nie żyń.

Właśnie.

No cóż, zasiedziałem się u was.

Czas na mnie.

Zostań.

Ja wiem, że w hotelu wygodnie, ale tu też nie będzie ci źle.

Zostań, jeszcze pogadamy.

Jest o czym. Czas na mnie.

Ciekawe. Powiem ci w sekrecie, Danusia świetnie gotuje.

Wierzę. Dziękuję.

Dzień dobry.

Dzień dobry.

Jak się pan tu dostał?

Normalnie, pociągiem.

Przecież od dzisiaj granica jest zamknięta.

Dlaczego?

Ona naprawdę nie miała.

Niemcy postawiły Rosję ultimatą, żeby odwołać mobilizację.

I co tam nie wiem, przyjechałem wczoraj.

Sytuacja zmienia się z godziny na godzinę.

Pan tu nocował?

Tak, w hotelu.

Może pan mieć kłopoty z powrotem na Górny Śląsk.

Co mi pana radzi?

Mimo wszystko próbować.

Naszą rozmowę w sprawie kontaktu niestety musimy...

Odłożyć.

Policja. Tak, pilne.

Dziękuję.

Policja. Policja. Proszę klucz do pokoju pana pasternika.

Tutaj zaczekamy, czy na dole?

Gdzieś tutaj.

102, proszę.

Panie, szukają pana.

Trzech ich było.

Panie, wyrywaj pan, bo jeszcze ja będę miał nieprzyjemności.

A moje rzeczy?

Jakie rzeczy? Zostaw pan wszystko i niech pana nie znam.

A wy dokąd? Niemcom nas zostawiacie? O tak, czapkami nakryjemy ziemię

To dlaczego do diabła uciekacie?

Podporucznik rezerwy Jerzy Pasternik. Przebywałem tu służbowo, gdy mnie

zaskoczyła wojna.

Może pan śmiało wracać. Granicy już nie ma. Ma pan szczęście, że pana nie

internowali. Chcieli. Dziękuję za informację.

Bardzo was proszę na ślub.

Jutro rano.

Jezusiku, co tak nagle?

Idę na wojnę.

Ślub też będzie wojenny.

Wesele zrobimy po wojnie.

Jorgusz, dziecko moje, daj się pozwól na tej wojnie.

Tomek już poszedł, a teraz ty.

Co teraz będzie?

Bardzo proszę.

Przejdźcie z matką na ten ślub.

Chwileczkę. Wyszedłem się pożegnać, panie dyrektorze. Wieczorem wyjeżdżam.

No właśnie.

Zabrano mi pół załogi.

Sądzę, że wkrótce pan tu wróci.

Górników reklamują.

Węgiel jest tak samo potrzebny jak armaty.

Nie jestem górnikiem. Nie szkodzi.

Niech się pan nie da zabić.

Jak wszystko tak dalej pójdzie, to wojna się skończy, zanim dojedzie pan na

miejsce.

Uwaga!

Bagnet na broń!

Na przód!

Panie poruczniku, znaleźliśmy jeńców. Jeńców? Gdzie?

Ukryli się w piwnicy. Jeden z nich jest ranny.

Rannego opatrzyć. Wszystkich odprowadzić do batalionu. Idziemy.