Original subtitles

Minęły już cztery lata, odkąd Górny Śląsk znalazł się we władaniu Polski.

Na jego obszarze obowiązują postanowienia Konwencji Genewskiej,

zawartego między rządami Polski i Niemiec.

Układ ten ma zabezpieczać ciągłość życia gospodarczego i zagwarantować ludności

prawo do życia zgodnie z tradycjami narodowymi.

Kwapliwie korzysta z tego mniejszość niemiecka, która nie ustaje w podsycaniu

nieufności do wszystkiego, co polskie.

Niemcy nie utracili prawie nic ze swoich pozycji społeczno -gospodarczych.

Przemysł w większości pozostał pod kontrolą ich kapitału.

Polacy stanowią w nim jedynie siłę roboczą.

Ten stan, a także trudności ekonomiczne rodzą gorycz i protest.

Te właśnie nastroje społeczne zadecydowały w 1926 roku o poparciu

sanacji przez znaczną część społeczeństwa, szczególnie środowiska

kombatanckiego, które pragnęło wreszcie zająć pozycję odpowiednią do roli, jaką

odegrało ono w walce o zjednoczenie Śląska z Rzeczpospolitą.

Coraz głośniej domagano się nominacji na wojewodę śląskiego człowieka, który

byłby zdolny przeciwstawić się destrukcyjnej robocie Niemców.

Rodzina Pasterników, z wyjątkiem Jerzego Pastenreicha, Od samego początku

włączyła się w działanie na rzecz umocnienia polskości na Górnym Śląsku,

nadal była zagrożona.

Stanik dochodzi wieku emerytalnego, ale wciąż jeszcze pracuje na kopalni.

Róża zajmuje się domem.

Henryk dopiero co ukończył studia i jeszcze nie wrócił z Krakowa.

Tomasz pracuje w kopalni.

Paulina wychowuje mu trzech synów.

Jednorocznego Zbyszka, siedmioletniego Zygmunta i dziesięcioletniego Bolka.

Robert pracuje w tej samej kopalni, co ojciec i Tomasz.

Teresa opiekuje się dziećmi.

Osiemnastoletnim Gustkiem, dwunastoletnią Marysią i siedmioletnim

Jerzy awansował na stanowisko wicedyrektora.

Irma wychowuje dziesięcioletniego Willego i siedmioletniego Wernera.

Dzieci, idźcie sobie na dwór polotać.

Zapomniałeś? A tak czekałem.

Nie zapomniałeś.

Patrz, wiele go to pieniędzy.

Tak mało?

A wszystko drożeje.

Ale trochę bombonów mogłeś mi kupić.

Wiem.

Bombony to nie majątek.

Ale wierzę mi.

Przestraszyłem się, że jak wlezę do tego sklepu, to wykupię wszystkie bombony,

czekolady i wszystko, co tam jest.

Przeżremy to wszystko, przepijemy i będzie koniec.

Nie trzeba tak.

Dam się do prania tych brudów, coś się tam dorobia.

Nie zginiemy, wychowamy nasze dzieci.

Przysięgimy przed ołtarzem, że będziemy razem trwać, choćby nie wiem co.

Na dobre i na złe.

A trochę bombonów dzieciom kupię.

O,

spóźniłem się.

Ta ta pieniędzy, to już nie masz, nie? Mam na wszystko.

Przez wypłacie dostawałeś ode mnie dwa złota.

Mało.

Ale teraz i tego nie mogę ci dawać.

Są sobie też.

Nie zostawiam ani grosza.

A mama mam do ciebie dobry interes.

Pożycz mi dwa złote.

Dziś wieczorem mam tam w styli.

No masz.

Po coś mu dała.

Wszystko muszę mu oszczędzać. Bustek ma osiemnoście lat, a my mu dwa złote

dajemy.

Nie kurzy, nie haharzy się.

Nie robi.

A czy to jego wina, że nie może dostać roboty?

Zakurzysz?

Nie kurza.

Łotkon to.

Tydzień będzie za sześć dni.

A wy co tam, kurzycie, ja?

Robić wam się nie chce.

On dostał wczoraj więcej pieniędzy.

To niech robi więcej.

Ty, ty, ty, no bez takich.

Zarówno robota, a może być równozapłata, nie?

Zarówno robota też.

A za to jeszcze? A jak jest taki ciekawy, to przyjdź do mnie do biura.

dać stempel do książeczki zatrudnienia i możesz się szukać lepszej roboty.

Jeszcze nie wiadomo, kto jej będzie szukał. No, no, no, no, no!

To co mam robić?

Ja chcę więcej zarobić, tak jak inni, jak Manzel.

Ty myślisz, że pan dyrektor Belsze będzie jednak opłacił tym, co byli

niemu i tym, co są za nim?

Za te powstania mą przedstąpię życie cierpieć?

Powstania już są za nami.

Teraz jest ważne, co jest dziś i co będzie jutro.

Nie widzisz, co się dzieje we Warszawie?

Polaki strzelają do Polaków.

Bo i tak zawsze.

Gospodarze się nie potrafią, to strzelają do siebie.

Ty się nad tym zastanów, Wanat.

Jeszcze nie wszystko stracone.

Mam panom do przekazania ważną wiadomość.

Pan prezydent Najjaśniejszej Rzeczpospolitej, profesor Ignacy

na wniosek pana premiera, profesora Kazimierza Bartla, mianował

wojewodą śląskim doktora...

Michała Grażyńskiego.

Jak panom wiadomo, ziemia śląska nie jest obca nowemu wojewodzie.

Wraca na nią po pięciu latach nieobecności, aby wykonać trudny

mu został powierzony.

Pan wojewoda przybędzie tu w najbliższych dniach. Na razie zatrzymały

Warszawie sprawy służbowe w Ministerstwie Reformy Rolnych.

Prosił mnie, żeby to panom przekazać.

Dziękuję.

No pewnie umawialiśmy się.

Wandziu, jak kończę studia, wracam na Górny Śląsk, a ty ze mną.

Skończyłem studia.

Teraz mieliśmy razem jechać na wakacje.

Stało się jednak inaczej.

Wojewodą śląskim został mój szef powstania, doktor Michał Grażyński,

Borelowski. Muszę jechać do Katowic. To jest sprawa naszej przyszłości.

Trzeba kuć żelazo póki gorące. Nie zapominaj, że mój dziadek był kowalem.

Mam takie wrażenie, jakbyś odjeżdżał na zawsze.

Przykro mi, że tak uważasz.

Jakaś zła siła ciągnie cię na ten Śląsk. Proszę wsiadać, drzwi zamykać. Wrywa

cię ode mnie.

Do zobaczenia.

Jestem umówiony z panem wojewodą. Nazywam się Pasternik.

Henryk Pasternik.

Pan będzie uprzejmy przyjść do gabinetu pana sekretarza wojewodą.

Dzień dobry.

Czołem, panie poruczniku.

Jakże się cieszę, że znowu cię widzę.

Siadaj, kochano.

To już z pięć lat jak myśmy się ostatnio widzieli. Co u ciebie?

Dostałem wiadomość od pana wojewody. Miałem się zgłosić dzisiaj.

Wiem, wiem.

Wszystko wiem, chłopie.

A dlaczego wiem?

Na razie to ja tu jestem jego sekretarzem.

Szef chce się otoczyć swoimi ludźmi, tymi ze sztabu, rozumiesz?

Ucieszył się, gdy dostał twój list.

Niestety musiał pilnie wyjechać do Warszawy, rozumiesz? Jest teraz wiele

spraw. Poza tym Korfanty wciąż podskakuje.

Ale o tym potem.

Szef polecił mi...

Zająć się tobą. Jesteś tutejszy, młody, pełen energii.

Takich potrzebujemy, powiedział.

Jestem do dyspozycji.

Zamierza powierzyć ci odpowiedzialne stanowisko.

Ale do rzeczy.

Gdzie mieszkasz?

Na razie kontem w Krakowie.

Na razie dostaniesz jakiś przytyłek.

Zaczynamy po żołniersku, powiedział szef.

Na wygody trzeba będzie trochę poczekać i zasłużyć.

Pójdziesz do naczelnika Walskiego. Dostał polecenie od szefa, żeby znaleźć

ciebie jakiś kont.

A od jutra, no powiedzmy pojutrze, zaczyna się praca.

I co z tego, że Górny Śląsk jest Polski?

Co się tu zmieniło przez te cztery lata?

Bieda się zmieniła.

Na gorsze. Chłopcy, idą w pole, kuźko.

Na wszystko przyjdzie czas.

Korfanty se z tym poradzi.

On? On tu nie ma nic do gadania.

Jako przywódca opozycyjnej partii może tylko przeszkadzać. Czyś ty tam w tym

Krakowie ogłupiał. Niech ojciec powie, kto się najlepiej nalawał do tego, żeby

zostać wojewodą śląskim.

Kurwanty, zawsze godą.

Słusznie.

Staczał boje o połączenie Śląska z Polską. Robił to w niemieckim

wiecach powstania. Po przejęciu Śląska on tu powinien rządzić.

Ale urząd wojewody był dla niego za mały.

Chciał zostać premierem w Warszawie. Bez to ja teraz żałuję, że poszedł na te

pierońskie powstania.

Robert, ja cię proszę.

Ci, co nie poszli, mają teraz lepiej niż my.

Ci, co byli po drugiej stronie, też.

Toś ty poszło do powstania ino po to, żeby teraz mieć chlip z nią bazą.

Na to musisz trochę poczekać.

My możemy, ale nasze dzieci się za szybko zestarzają w tej bidzie.

Już się zapomnieli?

Wiele lot my czekali na to, żeby tu była Polska.

Chcielibyście, żeby już za cztery lata było tu jak w raju?

Nie, nie, Carlosy.

To jeszcze nie tak.

Trzeba zacisnąć zęby i do roboty.

Powiedz tak między nami, kto to właściwie z tobą jest.

Nie wiesz?

Chciałbyś trochę pożyć, kolecku.

Będzie lepiej pójść do parku.

Dzieciom interesie kupić lemoniady, a sobie piwo.

Może dwa.

Czy to za dużo?

Nie.

Tyś tam kiedyś tańcował u dyrektorów.

Bawiłeś się z ich dziećmi.

A potem przeszedłeś na naszą stronę.

Jak to jest, kiedy człowiek przechodzi z jednej strony na drugą?

Ja nie wiem, jak to jest.

Ja nie przechodziłem z jednej strony na drugą.

Ja przechodziłem z cudzego na nasze.

A, wy to zawsze poradzicie pędzić na okrągło, żeby głupi był jeszcze głupszy.

Robert, nie załamuj się. Wytrzymaj.

Ale jak wejdziesz do portmonetki, to wiesz wszystko.

A teraz jest jeszcze gorzej, jak było przed wojną.

Jak Polak dobrze pracował, to mu dali zarobić.

A teraz, żeby dobrze zarobić, trzeba trzymać Niemcami.

To się zmieni.

Panowie, tylko bez nerwów.

Wojewoda jest tylko urzędnikiem. Jak zechce kąsać, to sobie zęby połamie.

Kąsać nie będzie. Ma namożony kaganiec w postaci konwencji genewskiej.

A jeśli nie zechce?

To podniesiemy krzyk na cały świat.

Słusznie.

Interesy idą dobrze.

Rząd Polski ma z tego korzyść i nie sądzę, żeby wojewoda chciał nam

przeszkadzać. Czy mogę?

Proszę. Mój zastępca zna dobrze tutejsze stosunki.

Pozwolę sobie przypomnieć panom, że mamy w rękach bardzo skuteczny regulator

nastrojów. Pracę i płacę.

Kto ma pracę i dobrą płacę, Ten jest zadowolony.

Myślę, że powinno tu być jak najwięcej niezadowolonych, oczywiście Polaków.

Słusznie. Polaków należy zatrudniać na podrzędnych stanowiskach.

Muszą odczuć, że w Polsce jest im gorzej niż było w Niemczech.

Dla osiągnięcia pewnej...

Równowagi należałoby wciągnąć niektórych Polaków do naszych rad nadzorczych.

Słusznie.

Paru arystokratów, ziemian, kogoś ze sfer rządowych. Nie za wielu.

Tyle tylko, ile trzeba dla dekoracji i propagandy.

Właśnie.

Polacy jako partnerzy w przemyśle czy finansach nie przedstawiają żadnej

wartości.

Wybrani do rad poczują się zaszczyceni.

Trzeba pamiętać, że nawet ostatni łajdak potrafi okazać wdzięczność za

niezatłużone honory.

Słusznie. Ludzie przekupieni potrafią być wiernymi sojusznikami.

I zaszkodzi mieć takich w naszych zakładach. Oczywiście na średnim

A zatem nie taki straszny ten wojewoda, jak go malują.

Panie majster, długo to jeszcze byda.

A co?

Nie podoba Ci się tu?

Ja jestem górnik przodowy, a Wy mnie tu na placu drzewa marnujecie.

Już jak Ci powiedział, że jak Ci się tu nie podoba, możesz się szukać innej

roboty.

Panie majster, po co regotka?

Powiedzcie, co i jaki śluz?

A Ty o mnie wiesz?

Nie.

No to Ci powiem.

My tu oba godomy po naszemu, po śląsku, bo tak nam się lepiej godo.

Ale jo jest ducha niemieckiego, a ty polskiego.

Jaki nam ze mnie wulog?

Ślązno grzech jest.

To wdąb do Volksbundu.

Przytaj go.

Jesteś ojciec.

Ale ty go pilnujesz, jak mnie nie ma w domu przez całki dzień.

Tak jest już dorosły. Ma osiemnaście lat.

Jak ci się to nie podoba, to pogadaj z nim.

To sprawa ojca, a nie matki.

Pojedliście?

Idźmy se polotać na dwór.

Nie kurzy, ale ma pieniądze.

Nie wiem skąd.

Kradnie? Mówię, prój to słowo!

A to skąd ma pieniądze?

Myślisz, że teraz tak lekko, nie?

No wiem, że nie.

Dlatego mówię o tym z tobą.

Miglant to on jest, ale złodziej nie.

Ja bym też mógł mieć więcej pieniędzy.

Gdyby co?

Gdybyś się z Bogutą żenił?

Tyle, tylko po co ty zaraz tak?

Myślisz, że mi lekko?

Robert, myśmy już swoje przegrali.

To, co najpiękniejsze, jest już za nami.

W teatr my graliśmy, śpiewaliśmy razem.

Tam my się poznali.

Wtedy pieniądze nic nie znaczyły.

Teraz mamy dzieci i wydatki na to, na tamto.

Teraz skąd?

więcej zarobić.

Jakby co?

Jakbyś się spaskudził?

Bóg broni, jakbyś to zrobił.

Nie rozchodzi się o mnie.

O ciebie, o dziecku.

Myślisz, że mi nie wstyd, że musisz tak harować?

Nie, Robert.

Są pieniądze i pieniądze.

Te śmierdzące nigdy nie przestaną śmierdzieć.

Ręce tobie po łokcie urobię.

Będę hacharem prać.

A dom dzieciątwej się należy.

No bo chciał, żeby i tobie było lepiej.

Wyjeżdżamy na Śląsk.

Przyjechałam, by cię zabrać.

Bo Boże, co ja tam będę robiła?

Jesteś nauczycielką. Tam jesteś bardziej potrzebna niż tutaj.

Mam niestany.

Kromny, ale na razie wystarczy.

Kiedy mam niestany? W mieście dzichej.

Aliciu.

Czy ja ci się już oświadczyłem?

Wyobraź sobie, że nie.

To trudno.

Przecież wiesz, jak cię bardzo kocham.

Teraz się oświadczę, że to byłoby głupio.

Musisz mnie oficjalnie o rękę poprosić, bo jestem staroświecka panna.

Ja tę staroświecką pannę...

Porywam ze sobą na Śląsk.

Nie pytam nikogo o zdanie.

Boję się, tak nam to było.

Dobrze, zes.

Tam będzie jeszcze lepiej, zobaczysz.

Nie wiem, jak mi ci twoi przyjmą.

Nie obalaj się. Będziesz pracować.

Będą mieli do siebie szacunek.

Znaczy, że mnie polubią.

No i jak?

Wspaniale.

Nic tylko się żenić.

Przypominam, że jeszcze mi się nie oświadczyłeś.

Tu na razie będą twoje apartamenty.

Skromnie.

Jakoś sobie poradzimy.

A ja zamieszkam u rodziców.

To nie zostaniemy tu razem?

Rozumiesz? Rodzina.

Rozumiem.

Rodzina.

Nie cieszysz się?

Bardzo.

To chodź, pokażę ci wypialnię i kuchnię.

A wazelnik? Dla kwiatów one więdną.

Dzień dobry.

Dzień dobry.

Czy tu nie obowiązują dobre obyczaje?

Ta pani jest nauczycielką.

Przyjechała z Krakowa, będzie tutaj uczyć, chciała się zameldować.

Przykro mi, ale nie rozumiem pana.

Nie rozumie pan po polsku?

Cztery lata po objęciu Śląska przez Polskę i w polskim urzędzie nie można

porozumieć się po polsku. Co to jest?

Proszę nie krzyczeć. Zgodnie z konwencją genewską tutaj dopuszczone są oba

języki. Ale tu jest Polska.

Pan zna niemiecki, więc po co te krzyki?

Tutaj powinni być polscy urzędnicy.

Nie mamy nic przeciwko temu. Niech przychodzą i urzędują.

Tylko gdzie ich macie? Takich, co znają obowiązujące tutaj niemieckie przepisy.

A jeśli ktoś nie umie lub nie chce mówić po niemiecku, niech przychodzi z

tłumaczem.

Słyszałaś?

Nic z tego nie rozumiem.

Proszę wypełnić ten formularz.

Proszę usiąść, szanowne pani.

Słyszę. Słyszycie?

Co tyż to ci ludzie nie wynokniają?

Takie małe, a gro jak prawdziwa muzyka. Teraz to już są bez słuchawek. Z taką

wielką trąbą jako gramofonu. Wielką, że piorunem drogie.

Dzień dobry.

To jest właśnie Wanda.

Dzień dobry.

Zdymijcie mi te klamory!

To już teraz wiem, czemu ta nauka w Krakowie trwała tak długo.

Toście, ciołuszko, jak niewidomy u nas.

Wanda, pięknie cię dali na chrzcie.

Teraz.

Paulina.

Ja idę.

Tomasz. Za Weitla to my śpiewali o jednej takiej wandzie z Krakowa, co

do wody. A może to ty?

A czy ona wygląda jak wymoczek?

Moja róża też była taka grywno jak ty.

W Krakowie my zadali słowo.

Nie śmiech dojdzie uszko.

Na to będziesz miała dość czasu po weselu.

Przestań dziącha straszyć.

Pani wie, że z pasternikami nie ma szpasu.

To jest nasz słodki kołocz.

Ja pytam twoja szwagierka.

To nie gadaj do mnie ciotka, bo jeszcze nie taka stara ciotka.

To u mnie nie to możesz tak gadać.

No wiesz, co teraz to twoje widzę, to mnie już tu napiąknie.

A gdzie twój telefon?

A no widzisz.

Ja chcę iść później.

Jest w razie szkolony.

Weź się trochę za niego.

W nim coś jest.

Ory.

Głowa. A konkretnie?

Cześć, kierajca.

Musisz go trzymać krótko.

Jak będziecie się żenić, jak wącharusz zwiąże ręce z tą

owiatką, to ty zrobisz tak.

Jego ręka musi być na rzutku, a twoja na wierchu. O, tak.

Bez nauki życie będzie potem twoje na wierchu.

Ja też tak zrobiłem.

Wygodęj się, stary, wygodęj. A ty nie podsłuchuj, jakbym się tu tak

inteligentnie rozprawiał.

Będziesz się musiała nauczyć pić kołocze po natymu.

Bo ty nasz hajnal to okropny maszkieta, nigdy nie byłby słodki, jod.

Bezosebiera wanda.

No cóż, moi złodziei, siadajcie, siadajcie.

Jakby się tak zebrali, to się pogodamy o weselu.

To będzie pierwsze wesele u pasterników w wolnej Polsce.

To jest coś, nie muszę wam gadać.

To musi być weselisko.

Oni byli tacy mili dla mnie.

No widzisz, a tak się bałaś.

Zobaczysz, przekonasz się do nich wszystkich tutaj.

Jerzy.

Henryku.

Co się stało?

Wiesz, jakby się moi rodzice cieszyli, gdyby jeszcze żyły.

Tobie dobrze godać.

Siedzisz na ciepłym stołku.

A ja?

Nie rozchodzi się o mnie.

Ja mogę jeść suchy chleb.

Ale dzieci.

Czy Gustek nie mógłby skończyć szkoły?

Wyuczyć się, jak się go wpadną.

Ale za to.

Ledwie na mieszkanie w tych dniach.

Robert, to się zmieni.

Niemcy są tu jeszcze mocni.

Ale złamiemy ich, jak na froncie.

Ja na razie w urzędzie nie mogę zbyt wiele, ale pójdę w górę.

Zaręczność.

Tylko ty nie rób tego, co myślisz.

Poszedź. Nie dla siebie chcę to zrobić.

Terecka jest dzielna. Pomoże ci przetrwać to najgorsze. Heidel!

Dzień dobry, siostro.

Ano, nie zbierało się.

Mamy tego trochę.

My z Robertem, dzieci.

Daj spokój.

Wiem, że nie własny wróg uwierzysz.

Moja rzecz nie twoja.

Robert na placu drzewa, jak parowek.

On fachowiec, górnik przodowy.

Nie krzywduję se.

Ile on ma lat?

Już najwyższy czas pomyśleć o sobie.

Kupić porządne meble, odzieć, wykształcić dzieci.

Staraj ty się o siebie.

Staram się.

Ale Robert też powinien.

A co?

Mógł kraść?

Nie musi.

Ma myśleć o tobie, o dzieciach.

Chcę wam pomóc.

Tobie przede wszystkim. Jesteś przecież moją siostrą.

Wy wszyscy możecie sobie myśleć o mnie, co chcecie.

Ale ja nie zapomniałem, że śmierdzi jednego gniazda.

Też do tego gniazda napaskudził.

Daj spokój.

Jeden może być za Polską, drugi nie. Ale rodzina to jest rodzina.

A Robert mógłby sobie poprawić.

A co to takiego miałby zrobić?

No, wystarczyłoby, żeby się zapisał do Wolfsbundu.

Wynoś się.

No wynoś się stąd!

Bo ci tymi odesranymi gadziami to mu po pysku ty!

Jerzy tu był.

Czego chciał?

Pomóc.

To pięknie z jego strony.

Gadał, żebyś wstąpił do Volksbundu. To też pięknie.

Dostałbyś lepszą robotę.

I co?

Rzecznie go przeprosiłaś. Poszedł.

Wiedział ci, że go prosił, żeby pogodł z tobą jak brat ze siostrą?

No i my se tak pogodali.

Wiedziałem, że tak będzie.

To dobrze, żeś wiedział.

Kiedyś se mnie brał, toś tyż wiedział, kogo bieresz.

Córka pasternika.

Nie chciałbym, gdyby się co między nami zepsuło.

To tylko od Ciebie zależy.

W naszym rodzie trafiali się rostomajtni. Zachary tych.

Ale ja nie z tych.

Ojciec zawsze gadał dzieci.

Suchy chleb, żeby ino w Polsce.

Ja też tak gadał.

Wszystkie pasterniki tak gadają. Jerzy też?

On nie jest pasternik.

On jest Pattenreich.

To się taki no godo, suchy chleb.

My mogłyby jeść, ale dzieci... Styknie i dla nich.

U tępy byda sprzątać.

A nie chce mieć chłopak w stoliku bundu.

A jak się zapisze?

coś złego.

Szczęść Boże.

No, co jest, Wanat?

Ja chciałbym powiedzieć, że się zapiszę.

No i bardzo dobrze.

Pan majster mówił, że jak się zapiszę, to pan mi... Zgadza się.

Także mówi i słowa dotrzymia.

Ja muszę mieć tylko pewność, że się całkiem po naszej stronie.

To co mam jeszcze robić?

Wypisać się ze Związku Powstańców?

Nie, nie musisz.

To nawet dobrze, jak tam będę mieć swoich ludzi.

W takim razie co jeszcze, bo mnie już wszystko jedno.

A widzisz, wszystko ci jedno.

Nie robić tego z przekonaniem.

Panie majster, ja jestem człowiek prosty.

Jak coś robię, to robię jak trzeba.

Dzieci, mąż?

Mam.

No to posłuchaj.

Co cię tak rozbawiło?

Jak ci coś pokażę, to też się usmiejesz.

Zadałam dzieciom takie pytanie, co widzisz w okna swojego pokoju.

Sobota. Widziała, jak nasza koza pobodła kogota od pasterników.

Nieśmieszne?

No, chyba dałaś dwoje.

Nie. Dlaczego?

Tyle błędów?

Ale jest ich coraz mniej.

To mnie cieszy, widzę, że się na coś przydaje.

No widzisz.

O nie mówiłem?

Usiądź, zaraz skończę.

To wiesz, to ja ci pomogę. Będzie szybciej.

Poproszę z panem Henrykiem Pasternikiem.

Jest tu Henryk? Tu Jerzy.

Dobrze, dobrze.

Przepraszam.

Słuchaj bracisku.

Chciałbym z tobą porozmawiać.

Myślę, że to jest ważna sprawa.

Dla ciebie.

Zapraszam cię do nas.

Dowiesz się.

No powiedzmy o piątej, zgoda?

No to czekamy.

Serwus.

Kogo mam zameldować?

Umówionego gościa.

Dzień dobry.

Witam serdecznie.

Piękne.

Kwiaty jak to kwiaty. Zawsze takie same.

Ale mi podziw dla twojej urody jest coraz większy.

Wy Polacy, macie w sobie coś szarmanckiego.

Przekonaj o tym Jerzego.

Zaraz go ci przyprowadzę. Pozwól do salonu.

Proszę, siadaj.

Ta zjawa w szybie to był skarbnik, który bardzo często przed katastrofą pokazuje

się ludziom.

A czasem przybiera postać tego.

Przepraszam Jerzy, nasz gość już przyszedł.

W państwie skarbnika, gdy miałem 16 lat,

w kopalni królowa Luiza... Dzień dobry bracie.

Dzień dobry.

Czemu zawdzięczam to zaproszenie?

Chodzi mi o ciebie.

Dziękuję.

Jestem zdrowy.

Nie mam kłopotów.

Słyszałem, że się żenisz.

A młode małżeństwa mają dużo wydatków.

Każdy ma. Stare też.

Mógłbyś więcej zarobić.

Gdyby co?

A gdybyś się na przykład podjął pracu w Belszego.

Ja u Belszego?

Tak. Belszy przypomniał mi pewną rozmowę, którą przeprowadził z tobą

paroma laty. Powiedział ci wtedy, że po skończeniu studiów chętnie by cię

widział wśród swoich pracowników. Tak, pamiętam.

Ale ty zapomniałeś, w jakich to były okolicznościach.

Świetnie mówisz po polsku.

Właściwie czemu zawdzięczam ten zaszczyt, że rozmawiasz ze mną w obcym

ciebie języku?

Dziękuję,

jesteś wolna.

Czego się nie robi dla rodziny?

Dziękuję.

Ale, bratko, ja to życzę.

Uważasz,

Że byłbyś pierwszym Polakiem, który podjął się pracy Welszego.

Nie.

Ale na pewno ostatnim, który skorzystałby z tej oferty.

Urzędnik wojewódzki, co to jest?

Przecież masz wyższe studia.

Robię doktorat, jeśli cię to interesuje.

Owszem.

Interesuje.

Za ile?

Posłuchaj.

Możesz być sobie Polakiem, Litwinem.

Kimkolwiek chcesz.

Ale to nie znaczy, że musisz klepać biedy.

Tym bardziej, że masz w rodzinie kogoś, kto chce ci pomóc.

Oczywiście bezinteresownie. Z braterskiej miłości.

A cóż to?

Polakom takie uczucia są nieznane.

Już się nie wykluczyli z rodziny, co?

Uznali za ostatniego drania. Za ostatniego może nie.

Ale na pewno jesteś przed ostatnim, od którego przyjąłbym taką pomoc.

A któryś jest ostatnim?

Twój szef.

A więc nie chcesz zrobić kariery?

Zrobię ją, ale po innej stronie.

W takim razie może się jeszcze kiedyś spotkamy?

Nie wykluczone.

Wychodzisz już?

Tak, do widzenia.

Helga, odprowadź pana.

Coś nie poszło?

Nie ma o czym mówić.

Wychodzisz?

Jak widzisz.

Henryki Wanda mają dzisiaj przyjść.

Będą prosić na wesele.

I ona tu wesele nie pójdę. No co to za głupie gadanie?

Głupie nie głupie.

Ale mnie na tym weselu nie będzie.

Mówisz sama jak wdowa?

A może byś chciała zostać w domu, co?

Robert.

Nic. Nie stać mnie na ślubny podarek.

To my później, jak będzie nam trochę lepiej.

A to nie o podarek tu chodzi.

To inna wymówka.

Potem pogadamy.

Teraz muszę iść.

Mam sprawa na mieście.

Dostanę ja w tej chałupie co zjeść.

Dwa cebrzyki w ucztu w piwnicy.

No.

Wanienka szałoty, a ja nie mam wrazić co do gęby.

Jutro jest wesele, to se pojdziesz.

A ja teraz idę stąd, niech to mnie zawodzę.

Wyjmij cały ten twój ślubnik, bo jutro cały kościół będzie naftaliną smierdził.

Ty się o mnie nie staraj.

Ty no patrz, że byś wlazła do kietki.

Bo się pasła jak wiotło żniwe.

Dziadku, skoro piorze idą... Chodź.

Ktoś do ciebie.

Do mnie?

Ale ona mu tego nie daruje. I o tyżni. Uwidzicie, do kościoła przydymy, oczy z

Ajzajerem wypolimy. Chacharowi Pieruńskiemu. I wątpię. Idziemy.

Nie widziałeś, koło szporubione.

Kto to jest?

To dobry ludny. Tu się nie ma co pytać.

Brać się do zamiatania.

Jutro ma być wesele, a tu taki porządek.

Dzień dobry.

Na drugie dzień to idziemy.

Jeszcze się nie wszystko posprzątali.

Ile oni jeszcze tak będą zamiatać?

Całkiem życie w spoleczku.

Życie to jest jedno chwilkie zamiatanie.

A, to jest mój syn.

Gustek.

Ojciec w domu?

Śpi. A ty czemu nie poszedłeś na wesele?

Nie umiem tańczyć.

Dobrześ zrobił, żeś nie poszedł na to wesele.

Nie wiem, czy dobrze.

Jakby nie było rodzina.

Rodzina, psia krew.

Spaskudził ją.

Żonę sobie z Krakowa przywiózł.

Co tam żona?

On do roztyżu chodzi za krakusa.

Od razu dostał dobrą robotę.

Ty też dotaniesz.

Jak się zapisza do Volksmundu, to mi teraz katego nie zapomni.

Jak przyniesiesz jej więcej pieniędzy, przebaczy i zapomni.

Tylko musisz się zapisać. Niestety.

Bez tego Aniu już.

No, trzymaj się.

Co to?

Uczysz się.

Czego?

Jak biednego zrobić dziada.

Położy, wujek, złotuszkę na czerwoną?

Jak załatwię z ojcem, to pomyślę o tobie.

Ty mi możesz wedle życi luft flumpać.

Jaruś, opowieść co widzisz na tym obrazku?

Chłopcy polą fojera.

Nie mówi się fojera, tylko ognisko.

Chłopcy... Palą ognisko. Powtórz.

Chłopcy palą ognisko.

Dobrze. Teraz wszyscy, dobrze? Trzy, cztery.

Chłopcy palą ognisko.

I jeszcze raz.

Chłopcy palą ognisko.

Dobrze.

Zapamiętajcie sobie, nie mówi się fojera, tylko ognisko.

I mówcie tak zawsze.

A w domu też?

Tak. No to czemu w domu cięźmy, jak mówimy tak, tak?

Jak to?

Jak o rolę.

Siadajcie.

Wanat. Jestem.

Proszę zaprowadzić chłopca do kancelarii. Tam czeka jego ojciec. Co

Potem pani opowiem.

No, kto mi opowie, czego dzisiaj pani profesor was nauczyła?

No, może.

Chodźcie, panowie.

Ognisko! Tak jest, ognisko.

Dzień dobry.

Co się stało?

Robert!

To nie pierwszy przypadek, że ojciec albo matka zabierają dziecko i posyłają

Minderheitki, czyli niemieckiej szkoły mniejszościowej.

Żałem mi tego chłopca.

Bardzo dobrze się uczył.

Poza tym to siostrzeniec męża.

To nie ma nic do rzeczy.

Najmocniej przepraszam, nie chciałem koleżanki urazić.

To trudny problem.

Jeśli sobie uprzytomnimy, że to syn, wnuk i siostrzeniec powstańca,

Sprawa nabiera formatu tragedii.

Kiedy my z tych ludzi zrobimy prawdziwych Polaków?

Oni są Polakami.

Ojciec tego chłopca też?

Skończmy te spory.

Takie przenosiny są przecież czymś spowodowanym.

Ale czym?

Strachem, przekupstwem, szantażem.

A może niezadowoleniem?

Niezadowoleniem w czego?

Nie o taką Polskę się bił.

Widać, że nie zawiodło jego oczekiwania.

A czegoś to oczekiwał od Polski, co nie zostało spełnione, a co zapewni mu

niemiecka szkoła.

Pan to widzi tylko szkołę?

Proszę państwa, przybyliśmy tutaj wszyscy z dobrej woli.

Nie po to, żeby tych ludzi sądzić, ale żeby im pomóc.

To jest pole zachwaszczowe, przyznajmy.

Obyśmy z chwastami nie wyrwali zdrowych roślin, które dają pląd.

Kaj mama?

Posła.

A Marysia i Rysiek?

Z nią poszli.

Kaj poszli?

Do dziadka.

Kurysz? Nie wiem.

No to na co ci cygarety?

Przydają.

Górała, co?

Znaczy mama.

Płakała. Wszyscy płakali.

Ty też?

Jo. No, czy... że to tak wstąpił do fortbundu.

Jeszcze nie wstąpił, rozumiesz? To nie tak.

Czas praski użyć tam jest!

Na razie posłał ich na orysika do Miterhajski.

Gustek, tyś już nic maka, ty.

Powiedz, czy jo chca źle.

To nie wiem.

Ja wiem, że ojciec nie kurzy.

Wiem, że ojciec nikt się zakurzył.

Z dobrego to nie może być.

Dzień dobry.

Dobry.

Wyście ten kierownik szkoły?

Tak. O co chodzi?

Jeszcze się pytacie?

Co to za kierownik, co daje zabrać dziecko ze szkoły bez zgody matki?

Ja go urodziła, ja go wychowała i ja rozporządzam, do jakiej szkoły ma

Proszę się uspokoić, proszę pani.

Ja nie rządzę pani.

Ja z domu pasternik.

A wy dziecko bałamuncicie, zamiast je uczyć.

Proszę zrozumieć. Bierzcie nazad, albo nie.

Oczywiście.

Chodź ze mną do klas. Bić go nie musicie.

Lity to już on dostał ode mnie.

Za co?

To mu nie zaszkodzi.

Ty, z kogo ty wariota chcesz zrobić, co?

Posłałeś Pajtla na jeden dzień do Minderheitki i myślisz, żeś no zwykiwał?

O nie, braciszku.

Z nami ci tak po leku nie pójdzie.

Takie sztuczki to się może z Polaczkami robić.

Co to?

No co, no. Mama tu była i mówiła, żeby zabrać rzeczy jej, Rysia i Marysi.

Skupiałeś? Kto?

Ja?

Ja muszę iść do Hanesa.

Kaj poszedł manzel?

Poszedł do Hanesa.

Słyszałeś, co? Poszła od ciebie.

Chopie tyś wygrał na loterii.

Z daleka polską śmierć.

Pani majster, to jest moja żona. Żona? Żona nie opuści chopa w potrzebie.

To może zrobić ino zwyczajno dziwka, a do tego są zdolne te polskie suki.

Haha, że to moje żonie tak!

Ty chcesz moja baba sądzić? Ty świsk ryju!

Odczekaj to, albo cię stąd wyniesą.

A, hilfe, hilfe, radunku!

Niech ona jej usłyszy.

Moja baba jest dziwka, tak?

Nie, nie, to porządno, kobieta.

że ta Polska będzie.

Że już jest blisko, coraz bliżej.

Teraz ją mamy, no i co?

Mnie zaś się widzi, co ma jest daleko.

Jako jest.

Tako jest.

Ale jest.

No kogo?

No Hajnela, dla Jorga.

Nie bój się.

Korwonte zrobi porządek.

Korfanty już zapomniał o robotnikach.

Nieprosta.

Może mam od razu te dzieci do domu.

Ojca odwieźnie do szpitala.

Jezus Maria, co się stało?

Jakiś wypadek.

Matko, Matko!