Original subtitles

Jest maj 1921 roku. Po wybuchu trzeciego powstania międzysojusznicza komisja z

generałem Lerondem na czele wszczała energiczne działania dla zaprzestania

Niemcy twierdzili, że powstanie wybuchło z inspiracji rządu polskiego. Grozili

wysłaniem wojska na teren walk, co oznaczałoby wojnę. Wówczas Korfanty

się dyktatorem powstania dla upozorowania całkowitej niezależności od

Warszawie. Wojska powstańcze zorganizowane w trzech grupach bojowych.

Północ.

Wschód.

I południe.

Po zajęciu terenu plebiscytowego aż po linię Odry zajęły pozycje obronne.

Najcięższe walki przy opanowaniu terenu to przełaz wojówkami niemieckimi Grupa

Wschód, dowodzona przez kapitana Chałkego.

Szefem stawu Grupy Wschód był Michał Grażyński, późniejszy wojewoda śląski,

występujący w III Powstaniu pod pseudonimem Borelos.

Korfancy sądził, iż sama manifestacja zbrojna Ślązaków skłoni mocarstwa do

zrewidowania niekorzystnych dla Polski propozycji podziału Górnego Śląska.

Oficerowie organizacji wojskowej uważali, że obszar plebiscytowy należy

przyłączyć do Polski karabinem, stawiając aliantów przed paktem

Tomasz i Robert walczą na trądzie.

Henryk jest w sztabie Grupy Wschód.

Sanik z uwagi na swój wiek został na tyła.

Każdy spełnia swoje zadania.

Grupa południowa opanowała całkowicie powiaty pszczyńskie i rybniki.

Na północy wejęliśmy Dobrodzień, Potockie, Krupki Młyn i cel powiatu

Szelecki.

Jedynie grupa wschód, ta najważniejsza, ma kłopotę z osiągnięciem zaplanowanych

pozycji. To dobrze.

Bardzo dobrze.

Jako naczelnemu dowódcy przykro mi słuchać tego rodzaju pochwał.

Niech pan będzie realistą.

Jesteśmy sami.

Rząd polski nie udziela nam prawie żadnej pomocy.

Jakąż my siłę przedstawiamy.

Pan wciąż nie docenia sił ludzkich serc.

Niech pan mnie tu nie plecie.

Ile mamy karabinów maszynowych, działów, samochodów pancernych, amunicji? Pan to

wie najlepiej.

Czy pan naprawdę jest przekonany, że Niemcy pozwolą powstańcom siłą oderwać

Rzeszy Górny Śląsk, ten bogaty szmat ziemi?

Takie pytanie może postawić tylko cywil.

Polityk, jeśli łaska.

Bo inne nie polega na tym, że jeden pyta drugiego, czy pozwoli się pokonać.

Oni nie będą pytali.

Przyślą nam tu...

Dobrowe oddziały wojska, które nas zmiażdżą jedną ręką.

Pozwanie to demonstracja.

Owszem, podjęliśmy walkę z rozpaczy.

O tym musi dowiedzieć się Europa.

Ale teraz każdy oddany przez nas szał wymaga tylko gniew między sojuszniczej

komisji. Ustawiają przeciwko nam.

Nie jestem politykiem.

Ale ja nim jestem.

A w dodatku pańskim przełożonym.

Podjąłem decyzję.

Musimy udowodnić tym panom z Paryża, że nie chcemy walki.

Ani Francuzi, ani Włosi, a tym bardziej Anglicy nie rozpoczną nowej wojny z

Niemcami tylko dlatego, że powstańcy na Górnym Śląsku chcą się widzieć. I tnieje

jednak coś takiego, jak polityka faktów dokonanych.

Dlatego zakazuję prowadzenia najmniejszych potyczek.

Polecam panu zastosować się do tego.

Wydam odpowiedni rozkaz.

Dziękuję panu. To wszystko.

Rozkaz jest wyraźny.

Wstrzymanie ognia na wszystkich frontach, nie podejmowanie działań

przejście do obrony pozycyjnej.

Taka jest dyrektywa pana Korfantego.

Panie pułkowniku... Nie udzieliłem panu głosu, poruczniku Borylowski.

Niewykonanie tego rozkazu, niezależnie od konsekwencji służbowych, grozi wojną

Niemcach. A tego nie chce ani dyktator powstania, pan Korfanty, ani rząd wolny.

Wojna już jest.

Niemcy atakują od północy.

Powstrzymane ich.

Obronimy zdobyte pozycje. Atak jest najlepszą obroną.

To nie pan wymyślił.

Ale ja w to wierzę, panie pułkowniku. Koniec zbytku dni.

Oczekuję wykonania rozkazu.

Kapitana Chałkego proszę na chwilę. A panom dziękuję.

Ma pan bardzo gorącego szefa sprawu, panie kapitanie.

Ten Borelowski to świetny oficer.

Nie wątpię.

Tacy lubią być najświetniejszymi.

Radzę na niego uważać. Tak jest, panie pułkowniku.

Co to jest?

Odezwa pana Korfantego.

Coś takiego.

Kiedy to przyszło?

Przed chwilą.

Kto to czytał?

Tylko ja.

Proszę to na mnie zaczekać.

waleczne chówce ludu śląskiego osiągnęły cel.

Zachowajcie ład i porządek, bądźcie bezwzględni pod uszy rozkazom władz

Godzina wolności wybiła.

Stajemy się panami własnego domu, bądźmy mądrymi i roztropnymi gospodarzami.

Kto to napisał?

Korfanty.

Któżą sobie myślisz? To jest jadna strata.

Ja też tak sądzę.

No to co proponujesz?

Zatrzymać to u siebie.

Nie rozkłaszam.

Za to się idzie pod sąd wojenny.

Nic podobnego. Zastanów się. To nie jest rozkaz. To odebra coś w rodzaju apelu,

stąd grozi za niewykonanie rozkazu.

Pokaż.

Może masz rację.

Na pewno mam.

Jak to ludzie przeczytają.

Zaczną się rozchodzić do domu.

Przecież to sam Korpanty do nich przemawia. Ich ukochany Wojtek.

Tak, ich ukochany.

To jest mieszanie się nie do swoich spraw.

Owszem, jest dyktatorem powstania, ale o tym kiedy i jakie oddziały mają zostać

wycofane lub rozwiązane, powinno decydować dowództwo wojskowe, a nie on.

Słusznie. Dlatego ludzie powinni zostać tam, gdzie są. Jeżeli odejdą, na ich

miejsce przyjdą Niemcy.

Przekonałeś mnie. To nie jest rozkaz.

To jest gra. Chciał nas przechylić.

Ominął dowód, powytając ode mnie.

W wojsku obowiązuje droga służbowa. On się zwrócił bezpośrednio do sklepowych

postańców. Rybun ludu!

Nikomu ani słowa o tej odezwie.

Tak jest, panie policzniku.

To jakieś nieporozumienie, które się musi w najbliższych dniach wyjaśnić.

Rozpoczętnianie treści i odezwy może nam narobić tyle szkody, że się nie

pozbieramy.

Pan studiował w Krakowie, czy tak?

Zacząłem, panie policzniku.

Pan jest stąd, prawda?

Górnośląza.

Tak jest, panie poruczynku.

Mam dla pana zadanie.

Pojedzie pan na front.

To zaszczyt czy kara?

Ani jedno, ani drugie. Po prostu zadanie.

Odkąd się front zatrzymał, dzieje się coś niedobrego w naszych oddziałach.

Wyjedzie pan na front, rozjeżdży się rozporzany w troje.

Jest pan tutaj, czy łatwo pan nawiąże kontakt z ludźmi?

Potem złoży pan.

Rozkaz, panie poruszniku.

I pan za to w wojsku dostaje się awans?

Za służbę, panie poruszniku.

Za wierną służbę.

Na froncie ludzie giną od kuli wroga, a w sztabie od czego?

Od zbytniego gadulstwa, panie poruszniku.

Bardzo dobrze.

Będą z pana ludzie.

Gdzie wasz dowódca? Tu niedaleko, na folwarku.

Pan jest dowódcą tej kompanii? Tak.

A gdzie porusznik Morwa?

Po waszemu to się go do Polek na polu chwały.

Pochowali my go tu niedaleko.

Alphabet górnośląski na EŚ.

Śmierdziało długo pruskie śmiecie, lecz polska wola je wymiecie.

A teraz na teraz. O, tu, tu.

Transport w mydła przybył nowy, a w nim karabin maszynowy.

Stop!

Otwieraj, Karlusie!

Przepustka!

Żelazki dom.

To jego stylą!

Amunicję marnujesz, Carlosie.

Do raportu cię za to postawiam.

Przylą się po to, żeby trefić.

Kto to jest dowódca?

Ja, sierżant Labus.

Potrąć się z żołdu temu faktyżowi za jeden zmarnowany nabój.

A tu u mocie coś do przeczytania.

Wygraliśmy.

Pełne zwycięstwo.

To jest podezwa samego Korfantego.

Przedstawicie, kto to jest Korfanty, nie?

Kopy, koniec.

Idziemy do domu. Mamy na nas czekają. Co to za gadanie?

Ty, synek, za respektem coś ty zajedziesz.

Ze sztabu. A, bliżej orderów, nie?

Tak, bo ordery nie są dla tych, co uciekają z pola walki.

Słyszeliście kopy?

A, panie sztabowy, czytaliście odezwa Korfantego?

Czytałem. I nic?

Owszem, ale czy tutaj jest już Polska?

To jest takie panzolenie.

A co wy widzicie o Górnym Śląsku? Wy się tu moim panzoleniem nie migajcie i mi

powiedzcie, czy tu już jest Polska.

Karlusie, toś ty nasz. I korfantemu nie wierzysz?

Bo jak tu jeszcze nie ma Polski, to po co my będziemy szli do domu?

Żeby se za pół roku albo za rok znowu trochę poszczylać.

On mądrzej gada niż wygląda.

Dopóki tu nie będzie Polski, trzeba trzymać palec na cynglu.

No ty i co chcesz, poprawię.

Ci tam w Paryżu jeszcze radzą.

Jeszcze nie ma decyzji.

Te pioruny i no radzą, winko popijają, to po co mają się uwijać, nie?

A my po co mamy iść do domu?

Żeby baba poklepać po wzadku?

A ja wam powiem tak.

Mnie się ta wasza ogódka nic a nic nie podoba. Jak Korfanty powiedział, do

do roboty, do roboty.

Nie tak jak wy tutaj w fanzolicie. Był rozkaz waszego bezpośredniego dowódcy?

Albo jesteśmy wojsko, albo nie.

A wy tam na wirku.

Nie możecie się dogadać ze sobą, żeby my tu nie ciągli jeden tak, drugi tak.

Zostajemy, chopy.

Panie kapitanie, można by się zabrać z panem? Dokąd?

Byle bliżej dowództwa.

Proszę bardzo.

Jedziemy!

Zatrzymajcie. Dowódca, do mnie!

Nie trzeba.

Dokąd tam maszerujecie?

Do domu, panie kapitanie.

No, w porządku. Tylko ludzi... Dziękuję.

Jedziemy.

No, panie potworu. Co pan na to?

Co to ja, panie kapitanie?

Nie wiem.

Mam przy tobie wschód, to się nie podoba.

Kaj idziecie, chłopie?

Do domu!

Niech Pan spojrzy.

Pudarmo ciśtaj do mnie, to mnie pudarmo, pudarmo piwo.

Piwo u mnie pudarmo.

Ludzie się cieszą.

Zwycięstwo. Koniec powstania.

Pan to wierzy?

Ja nic nie wierzę.

Jestem żołnierzem. Ja tylko wykonuję rozkazy. To przecież czyste szaleństwo.

Rozpuścić ludzi w takiej chwili.

Niemcy zaatakują i wszystko nam. Nie zaatakują.

Korfanty to załatwił z aliantami.

Oni mają coś do powiedzenia.

Ile wasz lat?

To już możesz się napić piwa.

Zapraszam. Chodźmy.

Żołnierz. To jest żołnierz. Ma służyć.

A służyć to znaczy wykonywać rozkazy. Od myślenia co inny.

Żołnierz tylko raz ma prawo myśleć, kiedy się zastanawia komu służyć.

Możesz mi wierzyć.

Żołnierz nigdy nie zdradza.

Czasem tylko zmienia wodów naczelnych.

Nie słyszałeś? Koniec, powstań! Wygraliśmy, jademy do domu.

Według mnie to jest desert.

Ty chyba nie wiesz, co gadasz.

Mój brat i szwagier.

Nie słuchajcie go, głupoty.

Milcie!

Rozjadę.

Jesteście w porządku.

Wykonujecie rozkazy Korfantego.

Słyszałeś podchorąży? Jedziemy.

Co tu się stało?

Szlepisz, ino byście się prali, zabijali,

jak dzikucy.

Ino byście jeden drugiego mordowali.

Ceblic się musieli do naga, a ci ze pszczuca bili ich kolbami.

Po nagu ich zakopali, zrunali ich z ziemią.

Nie będą leżeć w dole do kupy jak gowieniki.

I pan, panie kapitanie, chciałby rozpuścić ludzi do domu.

Po tym, co przed chwilą widzieliśmy.

To nieważne, co ja bym chciał.

To i tak się nigdy nie spełni.

Zawsze trzeba być po czyjejś stronie.

Nigdy po swojej.

A ciebie stać na taki luksus?

Myślisz, że to jest twoja strona, ta, po której stoisz?

Widzisz, ja się rodziłem w Zabrzu.

I wiem, gdzie jest moja strona.

Wiem też, kto tej stronie najlepiej służy.

Korfanty.

A ty stanąłeś po przeciwnej stronie.

Na przekup z rodzinie.

Ludzie są zdezorientowani.

Jedni wracają do domu, drudzy czekają.

W szeregi wkradło się rozgoryczenie.

Tylko ci, którzy bezgranicznie wierzą Korpantemu, uważają, że postępują

słusznie. To on narobił tego bałaganu.

A za to trzeba płacić.

Nieraz bardzo wysoką cenę. Bardzo wysoką.

Widziałem bestialstwo pomordowanych.

Nad słabymi nie ma litości.

Nie wolno już dopuszczać do tego, żeby naszych mordowano.

Nie wolno nam zostawić ludności polskiej bezbrojnej ochrony. Myśmy rozjuszyli

przeciwnika, to prawda.

Jeżeli się teraz wycofamy, będzie się mścił, będzie mordował, będzie

I tak bez końca.

O, widzę, że pan ma wątpliwości.

Pan też by chciał, żeby jak najszybciej się to skończyło.

Klęską, upokorzeniem, byle czym.

Nie dziwię się.

Przyjechał pan tu z tym pieskiem Korfantego.

Mówią, że to bardzo dzielny oficer.

To za mało.

Dzielnych jest dużo.

Wiernych mniej.

No i co, Robert?

Źle.

Ludzie niezadowoleni.

To normalne.

Wracają?

I tak, drodzy, nie.

Nie bardzo wiedzą, co to wszystko ma znaczyć.

A ty wiesz?

Nie.

Ale wierzę panu.

O, trzeba by takich więcej.

Wszyscy moi marynarze są za panem.

Są za tobą, Robert.

Dlatego właśnie za panem.

Wierzę.

Wygląda mi na to, że będę cię potrzebował.

Ci panowie ze sztabów mogą nam wszystko popsuć.

Nie na froncie zadecyduje się przyszłość Górnego Śląska, ale w Paryżu, w Radzie

Ambasadorów.

Musimy wykazać dobrą wolę. Nie chcemy wojny.

Podejmujemy pracę, uruchamiamy transport, rozwijamy produkcję.

To dla nich najważniejsze.

Jestem do Pana dyspozycji.

Usłuchali my Korfantego.

Wrócili my do dom.

Poszli na kopalnia do roboty, tak jak kozoł. No i co?

No starsi górnicy się z nas śmieją. Pieron wie, czy my jeszcze powstańcy,

już cywile.

Korfanty powiedział, że koniec to koniec. Ach, jaki tam koniec, ojciec.

cały czas się tam biją z Elbszutem. A my co?

W domu, a w papuciach.

Co to za powstanie?

Albo się bijemy, albo fedrujemy.

No dobrze. A kto wam powiedział, ojciec, że to koniec, że trzeba do roboty?

Odezwa Korfantego my czytali i sami my poszli.

No tak.

Mnie się zdążył, aż Henryk mnie uprawię. A wiecie, co powiedział?

Że to jest dewersja. O, nie szkódni.

W tym Krakowie to mu się w zubie.

Fyrtło. Fyrtło, nie fyrtło, ale mnie się tutaj też coś nie podoba.

Mnie też.

Powstanie to ma być powstanie, a nie tak.

No, ludzie się rwą do tego, żeby radztwa zawsze z tym kończyć, żeby tu wreszcie

była ta Polska. A tam na Wielku każdy ciągnie w twoja strona.

Wiecie co?

Pojadę do Henryka.

No, on siedzi w sztabie, to zawsze wie więcej niż my, nie?

Powiedz mi, Henryk, kto w tym powstaniu jest najważniejszy?

Odstańcy. No, to już my te pojedli.

Tak to my ze sobą nie pogadamy.

Ale powiedz mi, co wy jeszcze robicie w tym stawie?

Powstania już nie ma.

Kto to powiedział?

Korfanty. Po pierwsze, on nie jest dowódcą od spraw wojskowych. Tak, ale on

tutaj jest najważniejszy, a tyś tego powiedzieć nie chciał. To raz. Po

on wcale nie powiedział, że powstanie się skończyło.

Tylko powiedział, że powstańcy przechodzą na pozycje obronne. Mają być

pogotowiu, a to wielka różnica. Nie falzol, Henryk. Na początku maja zajęli

Górny Śląsk, a w połodra to mało.

A teraz co?

Rozeszlimy się do domu.

Sukcesy pierwszych dni zostały zmarnowane.

Rozpuszczenie ludzi, zmniejszenie stanu liczebnego na froncie pozwoliło Niemcom

zebrać siły.

Koncentrują się przed kontrakcją.

Henryk, a nie mógłbyś pogodać ze mną po naszemu?

Mogę.

Ale co to da? W końcu o co ci chodzi?

Że nie popieram polityki Korfantego?

Nie. Chodzi o to, że jest taki blank inny jak my.

Inny? Inny.

Zastanów się, Tomek.

Jeszcze dwa lata temu chodziłem do niemieckiego gimnazjum i śpiewałem...

Coś mnie pchnęło do Polski.

Może wasze życie, matki, ojca, twoje i Tereski. Może to mnie pchnęło.

Krzywda cię pchnęła. Może.

Jak szedłem z wami do powstania, wszyscy chcieli mi cię bić.

Wyrzucić Grzucu z Górnego Śląska.

Pokazać karabinem, po czyjej stronie jest słuszność. A teraz co? Mamy się

rozejść do domu? Tak to wygląda.

Tomek, po co się idzie do powstania?

Powstanie jest po to, żeby wygrać.

To na mnie już czas.

A wiesz, Henryk, co ci powiem?

Godzę się tak albo tak.

Ale ja mówię jedno.

Korfanty niszczą źle.

Trzeba go słuchać, bo on tu jest najważniejszy. On jest najważniejszy.

spraw wojskowych są inni. A tak, tacy fotelowi żołnierza jak ty.

Szukałem ciebie, byłeś mi potrzebny.

Będę za dwie godziny.

Czekam na ciebie.

Przepraszam, panie poruczniku, przyjechał brat.

Plutonowy Pasternik.

Plutonowy? A gdzie opaska?

My już przyszliśmy z frontu do duma.

No to wy nie plutonowy, tylko zwyczajny cywil.

Kto to jest?

Szef sztabu Grupy Wschód, porucznik Borelowski.

Jak on mógł tak pędzić?

Co to jest?

Pozdrowienia. Od Germanów.

Pat.

Weźmy się. To, że chcą nas stąd wykurzyć.

Wstrzelamy?

Czekamy na ładówkę.

Labus!

Zajdź od nas do tyłu!

Stopujmy.

Nie damy rady.

No, kto tam masz?

Prośbę, panie poruczniku.

Słucham.

Proszę o przydział na front.

Tam się strzela.

Ostro.

Właśnie. Chciałbym sobie postrzelać.

Jeszcze ci mało.

O ile wiem, postrzelałeś sobie już w pierwszym powstaniu.

A teraz poważnie.

Skąd taki zamiar?

Uważasz może, że to, co my tutaj robimy, jest niepotrzebne?

Że powstanie nie potrzebuje sztabu, tylko frontowych żołnierzy.

A my wszyscy powstamy.

A to życie.

Tego nie powiedziałem, panie poruszniku.

Więc o co chodzi?

Myślę, że tam jestem bardziej potrzebny.

Naprawdę?

Bo mnie się wydaje, że chodzi o co innego.

Nawet jestem tego pewny.

Boczysz się na mnie.

A więc szczerze, panie poruczniku.

Nazwał pan brata cywilem. To mnie zabolało.

Ja za nim, za ojcem i szwagrem poszedłem do pierwszego powstania.

Inny mój brat stanął po drugiej stronie.

Teraz jest w obozie jenieckim w Bieruniu.

Rozbroił go mój kuzyn, który kilka dni temu zginął.

A pan tak lekko mówi o kimś cywil.

Przypuszczałem, że to ma jakąś romantyczną otoczkę.

Młody przyjacielu, z wykształcenia jestem historykiem, a więc znane mi są

pogmatwane życiorysy twoich pobratymców.

Dlatego właśnie przyjechałem tu, żeby je prostować.

A na razie to ty zostaniesz w sztabie.

Jak znajdę kogoś na twoje miejsce.

Proszę bardzo.

No i co?

Nic ino, musimy się cofać. Nie mordź się.

Zostanemy uzupełnienie w ludziach. Pójdziemy naprzód.

Jest uzupełnienie.

Całka drużyna. To są Gimnowi.

A tu co?

Na zachodzie bez nam.

A po francusku... A wozady można wytrzymać. A my tu jeszcze skąd

z domy? Nie?

Prawda.

Z folwarku.

Pomogli by nam.

A kaj to porucznik, nasz krewniak?

Poległ nad Odrą.

Wieczne odpoczywanie racz mu dać panie.

Panie Sierżancie, mam rozkaz dowództwa stawu.

Mamy wycofać się za tor kolejowy. Ani gotowych?

Ze mną kompania!

mamy powstrzymać, opierający się Niemcom.

O operacjach wojskowych nie może decydować polityk, tylko żołnierz.

Proponuję się zwrócić do pułkownika Mierzyńskiego, żeby przejął całą bazę

powstaniem. Korpantego trzeba usunąć. Nawet miło.

A jeżeli Mierzyński się nie zgodzi?

Znajdziemy sposób na Korpantego.

Jak?

Nie mówię tego.

Kto to widział? Tam jest na czele powstania i od samego początku je

Panie pułkowniku,

Cały zbrojny wysiłek organizacji wojskowej pójdzie na marne.

Nie przeczę, że dyktator jest wypróbowanym politykiem, ale tu się

zbrojna. Pan Korfanty uzurpuje sobie prawo sprawowania kontroli nad

wojskowym, nie mając o tym żadnego pojęcia.

Powstaniami zawsze kierowali wojskowi.

Nie zawsze.

W imieniu oficerów Grupy Wschód przyjechaliśmy prosić pana pułkownika, o

przejęcie całej władzy nad powstaniem.

Panowie, czy zdajecie sobie sprawę z charakteru tej rozmowy?

Tak jest, panie pułkowniku.

Powinienem panów aresztować.

Jesteśmy gotowi ponieść pełną odpowiedzialność za słowa i czyny.

Jakie czyny, panowie? Jakie czyny?

Czy panowie podjęli już jakieś kroki?

Nie podjęliśmy niczego, co mogłoby nastąpić dopiero po wyrażeniu przez pana

pułkownika zgody na naszą propozycję.

A więc odpowiadam krótko.

To niemożliwe.

Chodzi o dobro sprawy.

Wyłącznie o to.

Gdybym nie miał tej pewności, oddałbym panów pod sąd.

Doceniam całkowicie wysiłek Zbrojnej Grupy Wschód i panów osobisty wkład.

Ale istnieją pewne granice lojalności, których ludziom honoru przekraczać nie

wolno.

Chcę znać, że nie ze wszystkimi decyzjami Korfantego mogę się zgodzić.

Ale jest on moim przełożonym i najwyższym zwierzchnikiem powstania.

Sam się nim wymianował.

Niech pan uczyni to sam.

Niech pan się ogłosi dyktatorem powstania. Poprzemy pan.

Nie panuje.

Tej rozmowy między nami nie było.

Korfanty podrywa panu autorytet.

Dziękuję panu.

I ostrzegam.

Prąd tu?

A co?

Z balu maszkowego?

Po co się zarostał, Jorgas? Chciałem wam powiedzieć, kaj jest sztab, ale jak

jest się tacy mądrzy, to idziecie sobie sami szukać. A ty od tego tutaj jesteś.

Nie fan, że oni no godę.

Za kościołem po prawo jest szkoła, to tam.

Na pewno mają jakiś punkt sanitarny. Jak chcesz, to cię tam zaprowadza.

Wezmą ci wyczyszczą, zajodynują i po wszystkim.

Nie, jak go widzę jodyna, to zaraz mdleja.

Daj mu pokój.

Zanim mu ta rynka trefiła, to go coś w głowę pisz.

Sierżant Labus melduje przybycia kompanii.

Przetrzebiło was.

Odpocznijcie trochę.

Mamy puste ładownicze i żołądki.

Żołądki napełnicie sobie zaraz.

No ale na amunicję trzeba będzie trochę poczekać.

Zatlejcie w odwodzie kwatera w polwarku.

Coś jeszcze?

Długo będziemy się jeszcze cofać?

A sierżant nie powinien tak pytać.

A kto?

No oficer.

No to niech wyjdzie jakiś oficer i powie moim ludziom co i jak.

Nie. Wy, sierżancie, powiecie ludziom, że jest wojna, a na wojnie wykonuje się

rozkaz.

Dziękuję.

Święta Anna, my straciliśmy, nie?

Jak tak dalej pójdzie, to ani się nie obejrzymy, jak stracimy Bytom, Gliwicę i

Katowice też.

I na co nam to wszystko było?

Kapłan Karwat!

Dowódca do Wosgodo!

Tak jest.

Spocznij.

Słuchaj, no... Kolegami to my możemy być.

Ale za takie głupie godanie to ja cię mogę do raportu postawić. Nie postawisz,

nie postawisz, bo myślisz tak samo jak ja.

Patrz, w której stronę ubramy teraz święto Anna.

Dostanemy ją na zło. I my musimy poczekać do wykopku. To kartoflami

strzelać do Zelbszucu.

Dostaniemy amunicję.

A ty co się tak chwolisz tym śmierdzącym bandażem?

Gazda do sanitariatu. A po co sam mu się zagoi?

Zaprowadź go, niech mu tam nacypią soli czy czego.

Reszta do... za mną.

No się bez pioronem głodny.

A ty to nic.

Nie, strasznie.

Dzień dobry.

Dzień dobry.

Dzień dobry.

Dobra, dobra, jakaś my już mianował łapie duchem, to pojada z nim.

I no muszę wciepnąć trochę futru do koryta. O!

Nalewaj!

Niech podpowie panu premierowi, że o twojej działalności za losy powstania

nie boję.

I wstanę przed każdym, żeby zdać tego sprawę.

Ja kierowałem powstaniem i doprowadziłbym do korzystnego

gdyby mi nie przeszkadzali niektórzy oficerowie z organizacji wojskowej.

To bardzo poważne oskarżenie.

Tak jest.

Kiedy osiągnąłem zwycięstwo i chciałem zakończyć powstanie sukcesem, większym

niejednej wygranej bitwy, panowie oficerowie chcieli dalej walczyć. Nie

co.

Sprowokowali Niemców.

Teraz, kiedy regularne oddziały armii niemieckiej przekroczyły Odrę, ci

nie potrafią utrzymać zdobytych pozycji.

Tak, to rzeczywiście smutne.

I znowu ja muszę antyszabrować u generała Elronda, aby zmusił Niemców do

rozejmu.

A tymczasem Anglicy wracają na Śląsk.

Niemcy mają coraz więcej sprzymierzeńców.

W tej sytuacji domagam się odwołania pułkownika Mielżyńskiego ze stanowiska

dowódcy Powstańczych Sił Zbrojnych.

Mam obowiązek poinformować pana, że rząd rozważa już konkretne propozycje.

Trzeba działać szybko, ratować co się jeszcze da.

Po 10 maja nie miało już być walk. Nie zastosowali się do mojej odezwy.

Spowodowali, że Niemcy uderzyli i konieczne było wycofanie się ze

terenów. Trzeba było przelać tyle krwi pod górą świętej Anny i wreszcie ją

opuścić. Teraz chcą odbytkać utracone pozycje, zdobyć ponownie górę świętej

Anny, ale to im się nie uda.

Nie!

Jesteśmy za słabi, nie mamy broni, amunicji.

Nic, nic, nic!

Panom przynajmniej na tyle mądrego dowódcy, który zdołałby zapobiec

klęte.

Przekażę panu premierowi pańskie uwagi.

Obudźcie się wreszcie w tej Warszawie.

Polska bez górnośląskiego przemysłu nie znaczy nic.

Nic. Zdeptają ją.

Przesada.

Smutna prawda.

Nie powiedziałbyś, żeby ta flinta była wypustowana, tak jak wczoraj na

defiladze. Właściwie się pogorszyło. Na jaką defiladę?

Nie wiesz?

Ten hrabia Mierzyński przestał być naszelnym dowódcą. A to rządzi go. Nie.

Ale ten nowy nie zacznie komendorowania bez defilady.

Nie wiesz, jak to jest u nich tam na wierchu.

Nic ino się wandum, Pieruń. A my się mamy za nich prać.

Ni za nich, ni za nich, Karlusie.

To po pierwsze.

A po drugie...

Wycofujemy się ku sławieńcicom.

Służbowy? Zarządzi zbiórka. W pełnym oporządzeniu.

Za godzinę ruszamy.

A tyś mnie chciał postawić do raportu.

Zajdźmy tu, nie bójcie się. Posadzili ono?

Cieść, Karlusie. Po coś ich tu przywiózł? Kazali przywieźć, to

panie kapitanie.

Nic nie wiem, że jest to prawa dowódców Grupy Południ i Wschód.

Jaka odprawa?

Czekają, tak.

Zaraz ich przyjmę, mają jakąś wprawę do mnie.

Mam zostać?

Nie trzeba, chodź, robisz swoje, wiem gdzie cię szukać.

Proszę panowie.

Proszę, proszę.

Aż dwa dowództwa grup.

Gdyby generał Huffer o tym się dowiedział, bardzo by się ucieszył. No i

zaatakował.

Chyba, że bez panów na froncie też wszystko funkcjonuje należycie.

Proszę, proszę bardzo.

Pułkownik Mielziński został odwołany.

Wojsko Powstańcze nie może zostać bez naczelnego dowódcy.

Wtedy morale jego upada. Przeży się defetyzm.

Panowie, na taką demagogię szkoda mi czasu.

W imieniu dowództwa Grupy Wschód i dowództwa Grupy Południe proponuję, żeby

naczelnym wodzem Wojsk Powstańczych został kapitan Hauke, dotychczasowy

Grupy Wschód.

Pan się zgadza?

Jestem gotów przyjąć na siebie ten trudny żołnierski obowiązek i wypełnić

honorem. Wierzę.

Stanowisko dowódcy naczelnego musi być obsadzone jak najszybciej. To raz.

Po drugie doceniam kwalifikacje kapitana Haukego.

Ale powiem panom szczerze, że bardziej mi zależy na dobrym dowódcy grupy

operacyjnej niż na dowódcy naczelnym.

To jest sprzeczne z zasadami sztuki wojennej.

Jakim dowódcą był hrabia Mielżyński?

Dobrze panowie wiecie.

Sukcesy frontowe wykuwały się w stawach grup operacyjnych. Również w

pańskim stawie poruczniku Borelowski.

Tylko niepowodzenia można zapisać na konto naczelnego dowódca.

Dlatego nie wyrażam zgody na nominację kapitana Chałkego.

Panowie, wybaczę, jestem umówiony.

Do pierwszej dywizji. Biorunem!

Wybierz tych najlepszych spośród marynarzy. Wszystkie są najlepsi, innych

ma. Wybierz, mówię.

Tak jest.

I bądźcie w pogodowiu, może was będę potrzebował.

Nie, Karol.

Całe powstanie to nasza grupa.

Grupa wschód.

Myśmy toczyli najcięższe woje.

U nas sprzedało się najwięcej krwi.

Naczelną dowódcą powstania podlumie i rozpadzku.

Tak jest? Dla dobra sprawy.

Napisze pismo do sztabów innych grup.

Powiadomie, że ty jesteś komendantem naczelnym.

Uważasz, że tak trzeba?

innego sposobu uratowania dotychczasowych zdobyczyń wiedzy.

Proszę zredagować pismo do wszystkich samodzielnych jednostek operacyjnych.

Wobec postępującego rozprężenia w szeregach powstańczych kapitan Hauke dla

sprawy przejmuje naczelne dowództwo w swoje ręce.

Szefem sztabu zostaje ja.

Gratuluję, pań poruczniku.

Czy mogę coś powiedzieć? Tylko krótko. Czy nie lepiej zwrócić się do wszystkich

oddziałów z poleceniem odczytania na apelu?

Ludzie lubią, gdy dowództwy zwracają się do nich bezpośrednio.

Wiedział o tym Korfanty i wykorzystał to.

Przestań mi mówić o Korfantym!

Wynoś się!

Zaczekaj.

Co chciałeś jeszcze powiedzieć?

Tylko to, że nasi ludzie lubią więź bezpośrednią.

Może masz rację.

Dobrze.

Napisz taki rozkaz do wszystkich.

A teraz młody kolego, posłuchaj.

To bije twoja wielka życiowa godzina.

Nie zmarnuj tej szansy.

Najdalej za dwie godziny chcę mieć na biurku projekt rozkazu. I nikomu ani w

domu.

Ja do podchrążonego pasternika. Pierwsze piętro.

Cześć!

Cześć!

Wybacz, jestem zajęty, nie mam czasu. Jak masz coś ważnego, mogę poczekać.

Panie poruczniku, to nie tak. Proszę bardzo.

Bardzo dobrze.

A więc co akurat dzisiaj robił ciebie ten brat?

Przyjechał niespodziewanie, nawet nie zdążył powiedzieć po co.

A może ci pomagał w tym, co?

Pokazałeś mu to?

Przysięgam, panie poruczniku, że nie.

Ale zresztą to prosty człowiek, nic by z tego nie zrozumiał.

Wystarczy, że korpantowie.

Cała kompania poszła od frontu do domu.

I plutonowy akurat dzisiaj się tu zjawia?

Przykro mi, że pan wysuwa takie podejrzenia, panie poruczniku.

Przykro ci.

Odwracaj go, brata.

Po coś tu przylądł? Kolegę z frontu przywiozłem do szpitala.

To by teraz na froncie. A no widzisz, zaś my poszli z Robertem, a ojciec

przy magazynie. To co wy tak raz dezerterujecie, to znowu na front?

męsieńek! Tylko mi tu nie krzycz!

Bo co?

Boś w sztabie?

Wielki powstaniec.

Odezwy pisze.

Tyś to czytał? Nie, co mi tam takie? Mów, czytałeś?

Odezwa, telos przeczytał.

Tomek, powiedz, czyś to czytał.

Bo cię każe aresztować. To może lepiej rozstrzelać.

Śpiku głupi.

Spróbuj mnie nadotknąć. To popysku ode mnie dostaniesz. Sochu.

Zabrać ich.

Co wy pierolnych chcesie ode mnie?

Co to jest?

Ten drugi tekst był dla brata, tak?

To jest pierwsza redakcja.

Może pan sprawdzić? Szkoda czasu.

Może jest tak, jak mówisz.

Na rodzie zostanie zatrzymany. Za dużo wie.

Twój brat też.

Chodźmy.

Ręce do góry!

Wychodzić!

Protestuję! Zamknął bysk? Nie trzeba.

Co ma śmierdzieć, niech śmierdzi.

Idź, zamelduj się.

My się znamy, Carlosie.

Ty też z nimi trzymasz?

Tak.

Szkoda mi cię.

Są wszyscy.

Wyprowadź ich.

Zabierz do szopienic, zamknąć.

Tego smaka, tego też?

Wszystkich.

Sąd wojenny się nimi zajmie.

Wyprowadzić aresztowanych.

Kaj jest tym pierun, co mnie kozał aresztować.

Aresztować? Za co?

Za Korfantego, ale jego chyca.

Poczekaj na obie.

Korfantego chcesz dopaść?

Nie, co wy. Tego pieruna, co mnie dał zawrzeć. Już mnie wjedli do kloty.

Ale ten pierun odszczekł ta obraza.

Powiedział, że jest deserter, bo usłuchał Korfantego, jak była ta odezwa,

iść do roboty.

Dobrze zrobił.

Ja wiem, że dobrze.

Ojciec zawsze godał, żeby wierzyć Korfantemu, a nie tym pieronom.

A ty wierzysz?

Teraz to nie wiem.

Może ten Korfantyson już nie wie, czego chce.

Ech, głupiś.

No, no, no, panoczku, polekuśku.

On musi się użerać.

Nie ino z Niemcami.

Ale i ze swoimi, tu i w Warszawie. Wszyscy ciągną w inną stronę. To czemu

zrobi porządku?

Zrobi, zrobi.

Kto to był?

Nie wisz? Nie.

Skorfanty.

Opierona.

Co mi ty tu wyjdziesz?

Nudle wiszo pod nocem, żeś godą skorfantem. No kiedy jak mnie tu

ojciec Godołek.

O, Henryk idzie.

On też był przy tym. Skorfanty kazał go zamknąć.

Dzień dobry, tato.

Dzień dobry.

Cześć, Tomek.

Pewnie myślicie, że uciekłem z aresztu.

Nie będzie sądu nad nami.

Warszawa nie pozwoliła.

A co tu Warszawa mu do gadaniu?

Ma i to dużo.

Jak myślisz, skąd mieliśmy broń, amunicję, żywność?

Przecież nic z Warszawy.

Rząd Polski pomagał nam potajemnie, żeby się Niemcy nie zorientowali. I teraz

ten rząd nie pozwolił, żeby sądzono tych, którzy mieli inny pogląd na...

przebieg powstania niż korfanty.

Przyszedłem się pożegnać.

Muszę wyjechać. Jak to musisz?

Tak, sądu nie będzie, ale cały sztab Grupy Wschód razem z Hałkiem i

Borelowskim musi opuścić teren Górnego Śląska. Ja byłem w tym sztabie.

Muszę ponieść konsekwencje.

Doigrałeś się.

Ojciec, taki był mój wybór.

Zawsze uczyliście nas w domu uczciwości, odpowiedzialności za to, co się robi.

Może się pomyliłem.

Ale co byście o mnie powiedzieli, gdybym się nagle wyrzekł tego, co zrobiłem?

Daj teraz pójdziesz.

Pojadę do Krakowa, kończy studia.

Potem tu wrócę.

Może się na coś przydam.

No to jedźcie z Bogiem, synku.

A my co?

Ja muszę wrócić do mojej kompanii.

A mnie kozali pilnować bóstego magazynu.

Zdawało mi się, że tu już blisko.

Że tym razem wygramy.

Wygrali my.

Nie ma już na terenach plebiscytowych bojówek niemieckich. Wygnali my to

pieroństwo. I z Delprzucem też te porady myli.

Skupialiście się z karabinami na Francuzów? To jest uchytka! Niemcy się

przebrali na Francuzów! Jacy Francuzi?

Posłuchaj, to jest tak.

Tu jest Gelbsud.

A tu my.

Pomiędzy tobą chodzą wojska aliantu, żeby nas rozdzielić.

Taką jest teraz umowa.

A gadali, że Francuzi nam pomogą.

Pomogli, jak my byli górą. Teraz jak się wszystko wali, szkoda gadać.

Zdaje się, że masz Henryk miał prawie.

Z Niemcami nie trzeba paktować i no bicie le bliście.

Idę z Wami.

Idę z Wami. Nie, ojciec, nie.

Wy zostańcie z matką i z naszymi kobietami.

Powstanie już się skończyło.

I z Elbszut, i powstańcy muszą opuścić teren plebiscytowy. Ale i ci, co byli do

otatka w powstaniu, muszą się wynieść do Śląska. Tak postanowiła ta

międzysojusznicza komisja. Wy możecie zostać.

No co będzie z wami? Zajdź na Poniewierkę.

Mama, my idziemy do Polski.

I tam będziemy czekać, aż ci...

Panowie w Faryżu zdecydują w końcu. Tu jest granica, tu są Niemcy, a tu jest

Polska. I my przyjdziemy z Polską. No to idźcie, chłopcy.

I przychodźcie narzut z tą Polską.

Jak najprędzej. Idźcie, idźcie. Będziemy nawet czekać.

Żołnierze, podejmując ten opłatek, chciałbym Wam

wszystkim, całej kompanii, tym, co zasiadają

za tym stołem oraz tym, którzy w tej chwili pełnią obowiązki żołnierskie,

złożyć jak najlepsze życzenia.

Niech odrodzona ojczyzna nasza stanie się dla nas

kochającą matką.

Na koniec chciałbym złożyć wstrzenia żołnierzom naszej kompanii,

którzy przybyli tu z Gornego Śląska,

powstańcom śląskim.

Spędzają oni święta, z dala od swoich najbliższych.

Zapadła już decyzja o podziale Górnego Śląska.

Następne święta będą się spędzać na Polskim

Górnym Śląsku.

Waleczna armia.

Radość niezmierna napełnia serca nasze w dniu dzisiejszym.

Minęła wiekowa niewola, pękły kajdany.

Zacny generale, armia polska wstępuje na ziemię górnośląską w

miejscu skropionym obficie krwią bohaterów górnośląskich.

Tu i ówdzie nazywano powstańców górnośląskich szaleńcami.

bo rzucali się z gołymi pięściami na armaty.

Lecz Polska im tego nie zapomni.

Takimi samymi szaleńcami byli powstańcy 1831 i

1863 roku.

I Polska wie, co takim szaleńcom zawdzięcza.

Razem z tymczasową Radą Wojewódzką tutaj zebraną, z którą mam imieniem

Rzeczypospolitej sprawować rządy w tym kraju, Witam wkraczające Wojsko Polskie

jego dzielnego wodza. Generał Szeptycki i Armia Polska niech żyją!

Niech żyją! Niech żyją!

Niech żyją!

Panie wojewodo, prześwietna Rado Wojewódzka, przewielebny księże

delegacie i wy drodzy rodacy.

Zanim wstąpimy na tę bohaterską ziemię górnośląską,

Aby połączyć ją z ojczyzną, z Polską, pozwólcie, że dawnym zwyczajem

reczerstwa polskiego oddamy hołd tej ziemi i jej synom. A więc

naprzód fanfary na cześć ziemi górnośląskiej i ludu

górnośląskiego.

A teraz cześć i hołd poległym bohaterom tej ziemi za

wolność i zjednoczenie z Polską.

Wielkie dzięki i do

zobaczenia

w kolejnym odcinku.

Okowy niewoli!

Góry Śląsk jest wolny!

Armio Polska!

Kraczaj nań i połącz go z Polską!

Polak nie sługa, nie zna co pany. Nie da się okuć przemocą w kajdany.

Wolnością żyje... Do wolności wzdycha, bednie jak ptaszę bez wody usycha.