Original subtitles

Widzisz to, hrabia. Znam go. Winien mi do 300 rubli.

Bankier. Bój się, pan Boga. W Paryża ogromnie ekscytują od te pańskie

które pan chce zrobić nad Wisłą. Czy pan mu odpowiedziałeś? Najpierw chciałem

się porozumieć z panem.

Więc spotkajmy się gdzie? Może w środę po śniadaniu u mnie?

Z przyjemnością. Do zobaczenia.

Jak się czuje mama? Dziękuję bardzo.

Jakże się cieszę, panie Bukuczki.

Jakże się cieszę, że spełniłeś pan moją prośbę.

Jest tu predytowa Zasławska, która pragnie poznać się z panem.

Czy widzisz będę staruszkę?

To jest właśnie Przezysława Zasławska, moja najlepsza przyjaciółka, która

koniecznie chce pana poznać.

Kiedy ci panowie odejdą, przedstawię pana.

O, książę.

Witam pana.

Kuzynka pozwoli? Bardzo proszę.

Macie tu, panowie, wolny tolik. Ja opuszczę pan na chwilę. Dziękuję.

Siądźmy, panie Wokulski.

Wyobraź pan sobie, że pańskie projekta wywołały wielki popłoch między naszymi

bawełnianymi fabrykantami.

Utrzymuję, że chce pan zabić nasz przemysł.

Czy to prawda?

Mam wprawdzie u moskiewskich fabrykantów kredyt do wysokości trzech, a może

nawet... może nawet sterych milionów, ale nie wiem jeszcze, czy ich wyroby

pójdą.

Straszna. Straszna cyfra.

Czy nie widzisz, pan, w nieistotnego zagrożenia dla naszych fabryk?

Nie.

Widzę tylko nieznaczne zmniejszenie ich kolosalnych dochodów. To zresztą mnie

nie obchodzi.

Czy jednak rozważyłeś pan te kwestie jako obywatel?

Mnie się zdaje, że to dość po obywatelsku dostarczyć konsumentowi

towaru i złamać monopol fabrykantów, którzy tyle tylko mają z nami wspólnego,

wyzyskują naszych robotników.

Nie pomyślałem o tym.

Mnie zresztą nie obchodzą fabrykanci.

Tylko nasz kraj.

Biedny kraj.

Czym mogę panom służyć?

Jakże jesteś dziś piękna, kuzynku.

Żałuję, że nie jestem moim własnym synem.

Chociaż może to i lepiej, bo gdybyś mnie odrzuciła... Ach, przepraszam.

Pozwolisz, kuzynko, przedstawić? Miałam już przyjemność.

Może pan wina pozwoli?

Co pani każe?

Musisz pan zbliżyć się do naszej sfery, w której, wierz mi, są rozumy i

szlachetne serca, ale brak inicjatywy.

Pozwoli książe? Panie Bokulski.

Prezesowa ma parę ładnych winczek.

Zróbże pan dobry wybór.

Oto jest prezesowo. Pan Stanisław Wokulski.

Siądź proszę cię.

Stanisław, ci na imię?

Tak?

A z których, że to wokulskich?

Z tych nieznanych nikomu. A najmniej chyba pani.

A nie służył twój ojciec w wojsku?

Ojciec nie, ale stryj.

A gdzież to on służył?

Nie pamiętasz?

Czy nie było mu na imię także Stanisław? Tak, Stanisław.

Był najpierw porucznikiem, a potem kapitanem w siódmym pułku liniowym.

W pierwszej brygadzie, w drugiej dywizji.

Widzisz, moje dziecko, że nie jesteśmy tak całkiem nieznane.

Żyjesz on jeszcze.

Umarł przed pięcioma laty.

Umarł, powiadasz?

Wieczny mu odpoczynek.

Umarł.

A nie została ci po nim jakaś pamiątka?

Złoty krzyż.

Tak, złoty krzyż. I nic więcej?

Była jeszcze paczka papierów i dwie miniatury.

I co się z nimi dzieje?

No... Te przedmioty, który i sam opieczętował przed śmiercią i kazał je

do swojej trumny.

Pewnie rozmawialiście, państwo, o bardzo dawnych czasach, kiedy aż dole doszło.

Prawda, że zgadłem?

Wracając do tematu, który nam przerwano.

Jaśnie pani prosi.

No to zostawiam was, moi państwo.

Nagadajcie się, bo ja muszę wracać.

Dziękuję ci, Joasiu.

Siadaj, proszę cię.

Ale bliżej.

No bliżej.

A więc twój stryj umarł.

A gdzież to on został pochowany?

W Zasławiu, gdzie przebywał od powrotu z emigracji.

Są tam na górze ruiny zamku. Stoją jeszcze.

Stryj codzień chodził tam na spacer i całe godziny przysiadywaliśmy na dużym

kamieniu.

Znam ten kamień.

Szalona młodość.

Bardzo, bardzo lubiłam go.

Myślę, że i on mnie trochę.

Ale on był ubożuchny oficer, a ja na nieszczęście bogata.

I do tego jeszcze bliska krewna dwóch generałów.

Może też byliśmy za nadtocznotliwi.

Ale cicho, cicho, takie rzeczy wolno mówić kobiecie dopiero w siódmym

Bywają wielkie zbrodnie na świecie, ale chyba największą jest zabić miłość.

A ma on, biedaczysko, jakiś nagrobek.

Nie ma.

Mam do ciebie prośbę.

Powiedz, że ją spełnisz. Spełnię.

Pozwól, żebym ja mu podstawiła na grobek.

Ale ponieważ sama jechać tam nie mogę, więc ty mnie wyręczysz.

Weźmiesz kamieniarza i niechaj rozlupię ten kamień.

I niech jedną połowę...

Ustawiał na jego grobie.

A napis, wiesz jaki?

Kiedyśmy się rozłączali, zostawił mi kilka strofek z Mickiewicza.

Pewnie czytałeś je kiedyś.

Jak cień, tym dłuższy im padnie z daleka,

tym szersze...

kolo żalobne roztoczy.

Tak pamięć o mnie im dalej ucieka,

tym grubszym kirem twą duszę zamroczy.

Ma pan w niej wielką przyjaciółkę, ale nie większą niż we mnie.

Zaraz przedstawię pana.

Pan Wokulski.

A ja zaraz przystępuję do interesu.

Nasze sierotki potrzebują kilku sztuk płótna.

Tylko kilku?

Po świętach będę miał honor na ręce pani hrabiny złożyć płótno.

Chcesz pan odejść?

Tak. Żegnam panią hrabinę i dziękuję za zaszczyt, jaki mi pani raczyła

wyrządzić.

A już wiem, jaki spisek ułożyliście z panem Łęckim.

Spółka do handlu ze wschodem.

Musicie i mnie do niej przyjąć.

Nudny jestem.

Prawda, panie Wokulski? No, spądrz znowu.

Żegnam księcia pana.

Nie mam przesądów co do kupców, ale ten pan Wokulski zajmował się dostawą w

czasie wojny i zrobił na niej majątek. Za Wokulskiego ręczę. Zapytywałem

oficerów, którzy byli na wojnie. Otóż o Wokulskim było jedno zdanie, że dostawa,

której się on dotknął, była uczciwa.

Nawet żołnierze, ile razy dostali dobry chleb, mówili, że musiał być pieczony z

mąki Wokulskiego.

Konie dla pana Wokulskiego!

Konie dla pana Wokulskiego!

Konie dla pana Wokulskiego!

Wokulski, zajedzaj!

Czyż to był na przyjęciu? Kto?

Ten, ten Bokulski.

Dlaczegoż nie miał być, skoro go zaproszono?

Aż to zuchwalstwo, to niesłychane.

Jeszcze wyobraź sobie, ciotka jest nim oczarowana, a wszyscy uważają go za

znakomitość.

I ty nic na to?

Znam to.

Bohater sezonu.

W imię takim był pan Kazimierz, a przed kilkunastu lat nawet ja.

Ale uważaj, kim on jest? To kupiec.

Kupiec! Moja Belu, pamiętam sezony, kiedy nasz świat zachwycał się nawet

cyrkowcami.

Przejdziej to.

Boję się tego człowieka.

Jak nie, panie?

Pani Meliton czeka w gabinecie.

Co? Witam panią.

Witam pana. Proszę.

Bardzo rozsądnie wstępujesz pan do rzeczy.

Wprawdzie ze srebr i z serwisu niewielka będzie pociecha, ale skup Weksli

-Lenskiego był arcydzielem. Znacie kupca.

Te same.

Chciałabym mieć te pieniądze.

Znać kupca?

Szkoda pana.

Dlaczegoż to, jeśli łaska?

Szkoda pana.

Sama jestem kobietą i wiem, że kobiet nie zdobywa się ofiarami.

Tylko siłą.

Czy tak?

Siłą piękności, zdrowia.

Pieniędzy? Rozumu nie tyle.

Raczej pięści.

Znam dobrze swoją plec i nieraz miałam okazję litować się nad męską

naiwnością.

Niech pani nie zadaje sobie dla mnie tyle trudu.

Myśli pan, że nie będzie mu potrzebny?

Łaskawa pani, jeżeli panna Izabela jest taką, jak mi się wydaje, może kiedyś

mnie oceni.

A jeżeli taką nie jest, będę miał czas rozczarować się.

Zrób to wcześniej, panie Bokulski, zrób wcześniej.

Bo możesz mi wierzyć, że łatwiej jest wyrzucić tysiące rubli z kieszeni niż

jedno przywiązanie z serca.

Szczególnie, gdy się już tam zagnieździło.

Swoją drogą...

Nie darłbyś paru tysięcy, gdybyś wiedział, jak nieraz ciężko trzeba na

pracować.

Wiem, pani.

Czy to wszystko, co mi pani ma do powiedzenia?

Niech pan będzie o pierwszej w

łazienkach.

Coraz częściej przekonywam się, Belu, że pieniądze nie dają szczęścia.

Ten Wokulski zrobił świetną jak dla niego karierę.

Ale cóż stąd?

Już nie pracuje w sklepie, ale nudzi się w łazienkach.

Uważałaś, jaką miał znudzoną minę?

Znudzoną?

Mnie wydaje się on przede wszystkim zabawnym.

Nie dostrzegłam tego.

A więc nieprzyjemnym.

A jeżeli nie jest?

Nie, w naturze nie ma miłosierdzia.

Czy godzi się w nędzne ludzkie serce wlać bezmiar tęsknoty, a nie dać nawet

pociechy, że śmierć jest nicością?

Jestem piramidalnie głupi.

Mamy wtedy nowy sklep.

Mamy wtedy nowy sklep. Pięć okien frontu, dwa magazyny i szwajtara we

Mamy jeszcze powóz, parę koni, furmana i lokaja w

Liberii.

I to wszystko spadło na nas w początkach maja, kiedy Anglia, Austria, a nawet

skołatana Turcja uzbrajały się na łeb, na szyję.

Drogi Stasiu, mówiłem do niego.

Drogi Stasiu, wszyscy kupcy śmieją się, że wydajemy tak dużo w niepewnych

czasach. Mój Ignasiam się śmiać będziemy ze wszystkich kupców, kiedy przyjdą

czasy pewniejsze. Dziś jest właśnie pora do robienia interesów. A wiesz, Stasiu,

że jakiś hedel strzelił do cesarza Wilhelma?

Wariat. Ale to mu wariatowi zepną głowę. No i słusznie.

Nie będzie się mnożał ród wariacki.

Wiem, że ukrywa coś przede mną.

Ale nawet nie myślę mieszać mu się do tego.

Już nie te lata.

Spotyka się na przykład z jakimś Anglikiem.

A przecież nie wierzę, żebym uczył się angielskiego.

Ale po co wynają dla siebie ogromne mieszkanie?

Po co pnie się do arystokracji, a unika kupców, którzy mu tego darować nie mogą?

A w jakim celu zajmuje się Furmanem Wysockim i jego bratem drużnikiem z

żelaznej? Po co opiekuje się nierządnicą, która choć mieszka u

szkodzi jego reputacji?

A wreszcie, po co wziął za subiekta szlang Bauma?

Ja osobiście nic przeciwko niemu nie mam.

Schlangbaum jest w całym znaczeniu porządnym człowiekiem.

A mimo to wszyscy go nie lubią, gdyż ma nieszczęście być starozakonnym.

Nam kule nad głowami, inne wyświstywały hasła.

Ale w sklepie jest niepotrzebny ferment.

Co tu diabła

tak czosnek zalatuje, panie Klein?

Jak te kanali jeżydy cisną się na krakowskie przedmieście. Nie mógłby to

drugim park trzymać się na lewek.

Panie, panie Lisiecki.

Pan Henryk Szlangbał był moim kolegą, kiedy działo mi się bardzo źle.

Czyżbyś więc pan nie pozwolił mu kolegować ze mną dziś, kiedy jest mi

lepiej?

Przepraszam.

Słuchaj, Henryku, nie bierz sobie do serca tych drobnych przycinków, bo my tu

sobie wszyscy po koleżeńsku docinamy.

Oświadczam ci także, że jeżeli kiedy opuścisz ten sklep, to chyba razem ze

Nie przychodziłbym do ciebie, gdyby nie dzieci.

Boję się, że mi na nalewkach zrzydzie ją do szczęku.

No i za co, bo prześladujecie? Przecież prowadzi dom na sposób chrześcijański,

dzieciom nawet urządza choinkę. Bo uważa, że korzystniej jadać macę z

aniżeli samą.

Był na Syberii, przecież pan wie, że wrócił dopiero z panem Wokulskim i z

doktorem Szumanym.

Narażał się.

Dla geszeftu.

Dla geszeftu także przez jakiś czas nazywał się Szlangowskim. A teraz znowu

Szlanyk Baumem, od kiedy jego ojciec ma astmę. Bo chcieliście z niego, że stroi

się w cudze piórka, więc wrócił do dawnego nadwiska. Za które dostanie ze

tysięcy po ojcu.

Lepiej było trzymać tego Mraczewskiego, który zresztą w Moskwie zupełnie zmienił

przekonania. Był tu u nas wybierać towary i na prawo i lewo opowiadał, że

dopiero wówczas nastanie raj na ziemi, kiedy wszystko będzie wspólne. Ziemię,

budynki, maszyny, a nawet żony.

Ponieważ jestem kawalerem, a zresztą nie nawet starym, więc przyznam, że mi się

ta wspólność żon trochę podobała. Nabrałem nawet niejakiej życzliwości dla

socjalizmu i socjalistów.

Po co oni jednak koniecznie chcą robić rewolucję skoro i tak wielu ludzi ma

wspólne żony?

A który jest owa dama, z którą pan rozmawiałeś?

Podoba się panu, co?

To pani kapka.

Żona tego, co to posądzali go o zabicie tej pamiętowej. Pamięta, pamięta, ale

wówczas okazało się, że jest niewinien. No tak, ale jak uciekł do Ameryki, nie

wiadomo, czy też zaginął, czy też umarł. I ona tak żyje, ni to panna, ni wdowa.

Ma cały dom na utrzymaniu.

Na dodatek bez męża.

My byśmy tak długo w cnocie nie wytrwali, co?

Widziałem tego infamisa. Jeszcze raz. A to na obiedzie, który stach wyprawił z

okazji poświęcenia naszego magazynu.

Dziękuję.

Widzisz, jak cię kochają.

Lubią szampana. A rachunek będzie na jakieś trzy tysiące.

Dawniej też świętono sklepy, ale przekąska składała się zwykle z

wódki, kiełbasy i piwa.

A cóż, czasy się widać zmieniają.

Bo dlaczego, panie Henryku, raz się do licha nie owszem?

Zrobiłbym to przed laty, ale dziś nie.

Dziś zrozumiałem, że jako Żyd jestem nienawidznie tylko dla chrześcijan, a

mehet byłbym wstrętny i dla Żydów.

Kimś przecież trzeba żyć.

Powiedz pan, po co to wszystko?

Tak to było tylko dla panny Łęckiej.

Zbariowałeś pan?

Co dla panny Łęckiej? A wszystko jej spółka.

I ten obiad i sklep.

Ze sklepu mnie też wyrzucili przed nią. A może i przez nią dostałeś się do

mocny? Rozumiecie, że przez nią dostałem się do mocny? Powiedziała szefowi

słówko, słóweczko. I dostałem trzysta rubli więcej na rok.

Nasza żabusia potrafi robić cefę, co jej się podoba. Idź pan spać.

Podobno jednak ten Wokulski dowiózł swego patriotyzmu nie tylko językiem.

Tym gorzej dowodził, gdy był goły.

Ochlonął, poczuwszy rublet w kieszeni.

Że my tak zawsze musimy kogoś posądzać.

Albo zdradę kraju, albo złodziejstwo.

Nieładnie.

Chodź pan do mnie na herbatę. Przepraszam.

Mnie tutaj głowa pęknie.

Panowie, za waszą pomyślność.

Obracasz pan w pierze.

Nowy lokal, wykwintne meble.

Stach mi wynajął.

A nie głupio panu wśród tych placek.

Zaczekaj, doktorze.

Zaczekaj.

Każdy ćwieczek mi przenieśli.

Nawet kocyk dla Ira.

Nie wiem, kiedy to zrobili.

Powiedz mi, doktorze, ale szczerze.

Co myślisz o Stachu?

On mnie niepokoi.

Widzę, że od roku rzuca się w jakieś po prostu awantury.

Jest dziwna zmiana w jego charakterze. Nie widzę zmiany.

Był to zawsze człowiek czynów, który co mu przyszło do głowy czy do serca

wykonywał natychmiast.

Więc jeżeli teraz wymyślił jakieś głupstwo, to także się nie cofnie. I

głupstwo kapitalne.

Taki to charakter.

W tym wszystkim widzę w jego postępowaniu wiele sprzeczności.

Chyba.

Nic dziwnego.

Skupiło się w nim dwóch ludzi.

Romantyk sprzed roku 60.

i pozytywista z 70.

To, co dla patrzącego jest sprzeczne, w nim samym jest najzupełniej

konsekwentne. A czy nie wplątał się w jakieś nowe historie?

Nic nie wiem.

Cóż z nim jednak będzie?

Będzie źle.

Tacy ludzie albo naginają wszystko do siebie, albo trafiwszy na wielką

przeszkodę, rozbijają sobie lepo o nią.

Do tych to zwiodło mu się.

Ale przecież nie ma człowieka, który by w życiu wygrywał same dobre losy.

Więc... Możemy

zobaczyć tragedię.

Panie, Nie uważasz pan, jak ten czas szybko płynie? Już jest polowa czerwca,

niech pan nie traci nadziei. Jutro o pierwszej panna Izabella i pani hrabina

Karolowa będą towarzyszyć na spacerze w łazienkach jaśnie oświeconej pani

prezesowej. Wiem na pewno, że ta wiekowa dama jest mu przychylna i chce dopomóc.

Może wreszcie dojdzie do wspólnej pachacki.

Szczerze oddana Meliton.

Dzień dobry, panie Wokulski.

Pan gdzieś wyjeżdża, ale nic z tego.

Aresztuję pana i zabieram do siebie.

Będę nawet tak niegrzeczny, że zakwateruję się do pańskiego powozu. Ale

pewien, że wszystko wybaczy mi pan ze względu na doskonałe wiadomości.

księcia. Niech pan sobie wyobrazi, że dopóty dokuczałem naszym panom, bratom.

Czy dobrze powiedziałem?

Dopóty ich prześladowałem, aż obiecali przyjść w kilku do mnie i wysłuchać

pańskich projektów.

Natychmiast więc zabieram pana. A raczej zabieram się z panem. I jedziemy do

mnie. Książę pozwoli.

A gdzież to pan chciał jechać, panie Wokultki? Do składu, czy na koli?

Ruszaj.

Spacer to dla mnie, spółka dla niej.

Panie Stanisławie, często odbywamy takie sesje.

Ostatnio poświęcona była kwestii statków śrubowych na Wiśle.

No i jaki się jej wynik? O, interesujący, bardzo interesujący. Od

zarysowały się trzy stroniczka.

Pierwsze, bo to jest księcia i jego przyjaciel. Domagało się właśnie tych

śrubowców. A drugie, uważało, że projekt jest przedwczesny.

Nie chciało dać pieniędzy.

A trzecie?

A trzecie? Proszę bardzo, usiądźmy.

A trzecie składało się tylko z dwóch osób.

Pewnego technika, który twierdził, że śrubowce w ogóle nie mogą pływać po

i pewnego głuchego magnata, który bez przerwy wołał głośniej i głośniej, bo

nie słyszył. W ogóle bardzo owocne było brane. A śrubowce? To cóż,

postanowiliśmy wrócić jeszcze do tej kwestii.

Panowie, wszyscy już są. Możemy zaczynać. Może panowie pozwolą do

ja tymczasem dotrzymam towarzystwa księżnej. Nie mam migreny, czy nie

dym, a poza tym roślinę poglądów. Zresztą pan Stanisław zna moją opinię.

Panowie, przedstawiam panom...

Pana Pokulickiego.

Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy.

Witamy.

Witamy. Witamy. Witamy.

Witamy.

Witamy.

Witamy. Wit Właściwie chodzi nie o handel zbożem. Okowito! Tak, że nie.

Chodzi o handel. A raczej o ułatwienie handlu między Rosją a zagranicą

Jakimi towarami? A w stronę fachową kwestii zechce nam łaskawie objaśnić pan

Bokulski, człowiek fachowy. Panowie, pamiętajmy jednak o obowiązku, jakie

na nas troska o interesa publiczne i ten nieszczęśliwy kraj. Jak Boga kocham,

zaraz daje 10 tysięcy.

Na co, drogi marszałku, na co?

Wszystko jedno.

Powiedziałem, rzuca w Warszawie pięćdziesiąt tysięcy, więc dziesięć z

pójdzie na cele dobroczynne.

Przepraszam, ale tu nie chodzi o spółkę dobroczynną, tylko spółkę zapewniającą

zyski. Co mnie za zysk z dziesięciu tysięcy?

Z tarbami bym poszedł, na jasną górę przy takich zyskach.

Proszę o głos w kwestii, czy należy lekceważyć małe zyski.

Grabio?

Pan Wokulicki ma głos.

Prosimy więc pana Wokulskiego, aby ten publiczny interes raczył

przedstawić nam z właściwą jasnością.

Wiadomo panom, że Warszawa jest stacją handlową między Europą Zachodnią i

Wschodnią. Z tego moglibyśmy mieć pewne zyski, gdyby nasz handel... Nie

znajdował się w rękach Żydów. Nie.

Gdyby był prowadzony porządnie.

Pan Wokulski staw prowadza Żydów do handlu.

Ze sposobu prowadzenia moich interesów nie zdaję sprawy przed nikim.

Wskazuję panom tylko drogę uporządkowania handlu Warszawy z

stanowi jedno źródło zysku.

Drugim jest handel z Rosją.

Znajdują się tam towary poszukiwane u nadpitanie.

Spółka, która by się nimi zajęła, mogłaby dawać 15 do 20 % rocznie.

Na pierwszym miejscu stawiam tkaniny.

Moi panowie!

Mówią nam tu o handlu perkalikami, który nas właściwie nic nie obchodzi.

A my mamy zboże i okowite i to dużo, na których nas

nasi pośrednicy oszukują w sposób, no że tak powiem,

haniebny. No a kredyt dla rolników? Panowie, panowie. Spokojnie, panowie,

spokojnie. Może więc szanowny pan Bukulski z właściwą ujędrnością raczej

objaśnić nam, jakie pozytywne korzyści z jego projektu odniesie

nasz nieszczęśliwy kraj.

Proszę panów, gdyby łokieć mojego perkalu kosztował tylko o dwa grosze

wówczas na każdy milionie łokci ogół zaoszczędziłby 10 tysięcy rubli. 10

rubli to jest fundament dobrobytu dla 20 rodzin co najmniej.

Ale jest jeszcze inny wzgląd, obchodzący wprawdzie tylko kapitalistów.

Otóż oświadczam, że o ile w miejsce kredytu, który mam w Moskwie, podstawimy

gotówkę, zysk z niej wyniósłby ponad pół miliona rocznie. Ja zaś ofiaruję panom

tę sposobność.

Przystępuję na początek z pięćdziesięcioma tysiącami.

A na rok przyszły? Pan hrabia deklaruje pięćdziesiąt tysięcy.

Mam pięćdziesiąt tysięcy. A ja trzydzieści.

Tak,

panie, trzydzieści tysięcy.

Bardzo, bardzo, bardzo.

Trzydzieści. Pan hrabia trzydzieści tysięcy.

Mam trzydzieści tysięcy. A ja dam dwa razy. Trzy razy tyle, co kochany książę.

Tak, kochany.

Trzy razy tyle co ja. Pan marszałek, trzy razy mam.

A pan hrabiu? Ja dam trudno doszło.

Piętna... Nie.

Dziesięć tysięcy.

Jestem Maruszewicz.

Wypatrz pan, że przedstawiam się tak obsesowo.

W dodatku przy pierwszym spotkaniu będę miał prośbę.

Słucham pana.

Kładę od razu kartę mózgu.

Z takimi grzymi jak pan nie można inaczej. Jestem niemajątny, mam dobre

instynkty i chciałbym znaleźć.

Pan tworzy spółkę, więc może mógłbym... Ale co pan umie? Jaki pański fach?

W fachu uważa pan jeszcze niewybrak.

Ale mam wielkie zdolności.

Mogę podjąć się wszystkiego.

A na jaką pensję pan liczy?

Tysiąc, dwa tysiące rubli.

Obawiam się, że nie będziemy mieli posady odpowiadające pańskim wymaganiom.

Niech pan jednak wpadnie do mnie kiedyś.

Panie Stanisławie!

Przepraszam.

Pozwolisz pan pani Stanisław, że przedstawię ci pana Juliana Ochotkiego,

kuzyn. Już dawno chciałem poznać pana i porozmawiać.

Dokąd pan idzie? Może mógłbym odprowadzić?

Będzie się pan fatygować.

Nie, naprawdę mam dużo czasu.

Możemy pójść w stronę łazienek.

Pan jest bliskim kuzynem państwa Łęckich?

Trochę.

Matka moja była aż Łęcka, ale ojciec tylko Ochocki.

Pana Tomasza nie znałbym do dziś, gdyby nie straciłby u majątku.

Panna Łęcka jest bardzo dystyngowaną osobą.

Dyscyngowaną? Chcieli pan powiedzieć bogini?

Moja ciotka zawsze powtarza. Kochany Julku, staraj się podobać Izabeli, bo to

jest żona akurat dla ciebie. Ona jedna wyleczyła wycie z twoich dziwac.

Zatem żę się pan, panie Ochocki.

Chyba bym zwariował.

Jak to?

Przecież pańska kuzynka podoba się panu.

Nawet bardzo.

Ale cóż... Nie umiałbym siedzieć z nią cały dzień w talonie.

A nie ona ze mną w laboratorium.

A, to panie z tym Ochockim wynalazcą.

No i cóż z tego?

Ogniwo Ochockiego, lampa Ochockiego.

Jakież to głupie.

Chciałem zadać panu pytania. Dwa pytania.

Bardzo poufne, może nawet drażliwe.

Czy nie obrazi się pan?

Słucham.

Byłeś pan przyrodnikiem. Tak.

Byłeś pan przyrodnikiem entuzjastą i w rezultacie wrzuciłeś pan nauki

przyrodnicze. Otóż w którym roku życia osłabnął pański zapał w tym kierunku?

W którym roku?

Zeszłem. Dziś mam 46 rok.

Zatem ja do kompletnego ochłodzenia się mam jeszcze 15 lat.

No to mi trochę dodaje odwagi.

To jedno pytanie. A teraz drugie, ale nie obraź się pan.

W którym roku życia mężczyźni zaczynają obojętnieć kobiety?

Myślę, że one nie obojętnieją nigdy.

Owszem, wydają się coraz droższymi.

To źle.

No cóż, zobaczymy, kto mocniejszy.

Kobiety, panie Okocki.

Jak dla kogo?

Kochałem się już, ileż to, zaraz, cztery, sześć, siedem, no tak, siedem

Dwa razy byłem znudzony, pięć razy zdradzony.

Spotykasz nową kobietę, doskonalszą od innych, a potem ona robi to samo, co

inne, mniej doskonale.

Cóż to za podły gatunek zwierząt są te baby.

Bawią się nami.

Chociaż ich mużczek nie jest nawet w stanie nadpowiedzieć.

No mniejsza z tym.

Idra. Panie Wokulski, idra.

Jeśli już raz opanuje człowieka, nie porzuca go i nie zdradza nigdy.

Myślałeś pan kiedy o machinach latających? Nie o kierowaniu balonem

powietrza, bo to błazeństwo, ale o locie machiny, ciężkiej i obwarowanej jak

pancernik. Niektórzy już pracują nad tym. Ja dopiero zaczynam. Co mi tam

co mi żeniaczka?

Kobiety.

Oszaleję.

Albo przypnę ludzkości krzydła.

A gdybyś pan je nawet przypiął, to co?

Sława.

Jak jej nie dosięgnął jeszcze żaden człowiek.

To moja żona, to moja kobieta.

Bądź pan zdrow.

Muszę już iść.

Wariat czy geniusz?

A jeżeli geniusz?

Gdybym był najwyższym sędzią i gdyby spytano mnie, kto jest wart Panny

Ochocki czy Wokulski, musiałbym przyznać, że Ochocki. W dwudziestym

życia skończył dwa fakultety, ja w tym wieku ledwie zaczynałem się uczyć.

Już zrobił trzy wynalazki, ja żadnego.

Dziwaczna to rzecz machina latająca, ale faktem jest, że on znalazł dla

niegenialnej jedynie możliwy punkt wyjścia.

Machina latająca musi być cięższa, nie zaś jak balon lżejsza od powietrza, choć

wszystko, co prawidłowo lata, począwszy od muchy, a skończywszy na olbrzymim

sępie, jest od powietrza cięższa.

On ma prawdziwy punkt wyjścia, ma twórczy umysł.

Któż wie zatem, czy nie uda mu się zbudować machiny latającej?

W takim razie będzie większym dla ludzkości od Newtona i Napoleona razem

wziętych. Ja mam z nim współzawodniczyć?

Cóż za okrucieństwo losów.

Dwom ludziom dano prawie te same aspiracje.

Tylko jeden urodził się w nędzy, drugi w dostatku.

Jeden nie mógł wdrapać się na pierwsze piętrowiezy, drugi lekkim krokiem

przeszedł dwa piętra.

Jego nie zepchną z drogi burze polityczne tak jak mnie.

Jemu nie przeszkodzi miłość, którą traktuje jak zabawkę. No i on triumfuje

mną na każdym polu.

Chociaż ja mam te same uczucia, tę samą świadomość położenia, a pracę z

pewnością większą.

Która godzina?

Godzina? Kiedy grzecznie pytają, trzeba grzecznie odpowiadać.

Zabij mnie, to sam zobaczysz.

No?

No?

Głupcy! Mam złoty zegarek i kilkaset rubli, bronić się nie będę! No!

Taki do psiakrew zejdzie, gdzie go nie posieją!

Bedlęta, tchórze.

Tamta pani, wie pan, Była już u nas dzisiaj dwa razy.

Raz o piątej, raz o ósmej.

Wzniosła list.

Leży.

Panie, możesz pan sprawić Belli miłą przyjemność, robiąc komu innemu psikusa.

Jutro z rana zgłosi się do ciebie pewien młody człowiek, którego poznałeś pan

dziś u księcia. Przyjmij jego ofertę i pamiętaj, że kobiety są niewolnicami

tylko tych, którzy potrafią je mocno trzymać i...

dogadzać ich kaprysom.

Dobrze,

będę jego kumem.

To może by mnie pan teraz podarował ten stary szurdut, bo jakże ja będę na

krwcinach. Dobrze, weź ten szurdut.

A reparacja? Głupi jesteś, nie nuć mnie.

Chcesz zreperować, chociaż już nie wiem co.

Bo ja chciałbym, wie pan, mieć taki aksamitny kołnisz. Dobrze, przyszyj

aksamitny kołnisz i idź do diabła.

Całkiem bez potrzeby gniewa się pan.

Bo przecież to dla pańskiego honoru, a nie mego.

Panie... Baronowa Krzeszowska, jestem przyjacielem obojga baronostwa, pragnie

zbyć klacz wyścigową.

Zaraz pomyślałem, że pan przy swoich stosunkach życzyłby sobie mieć podobnego

konia.

Jest ogromna szansa wygranej, gdyż biegają w wyścigu prócz niej tylko dwa

znacznie słabsze.

Dlaczegoż to pani Baronowa sama nie puszcza tej klaczy?

Ona... Ona jest śmiertelną nieprzyjaciółką wyścigów.

Po coż więc kupiła klacz wyścigową?

Kupiła ją od własnego męża, aby nie mógł przyjmować udziału w wyścigach.

Pan Baron miał dług honorowy i był w sytuacji bez wyjścia teraz, pani

Pragnie pozbyć się jej dla jakąkolwiek cenę. Mianowicie?

Osiemset rubli.

A gdzie jest koń?

W manerze Millera.

A dokumenty?

Oto są.

Możemy zaraz skończyć.

Naturalnie. Potem pójdziemy obejrzeć konia.

Niech pan pisze.

Na 800?

Proszę, hrabio.

Baron Krzeszowski, od którego klacz pan nabył.

Zresztą najzupełniej prawidłowo.

Tak.

Ośmiela się najuprzejmie pana prosić o ustąpienie. Moja cena nie stanowi nic.

Baron porobił duże zakłady.

A jeżeli ja mam moje widoki na te klaty, panie hrabio?

W takim razie ma pan słuszne pierwszeństwo.

Tak.

Zdecydował pan kwestię.

Czy tak?

Bardzo żałuję barona, ale pańskie prawa są lepsze.

A kiedyż do rejenta, drogi panie ze spółką?

Na myśliwszy się postanowiłem przystąpić z pięćdziesięcioma tysiącami rubli.

To już zależy tylko od panów.

Nie bardzo zależy na rozkwicie tego kraju, panie Wokulski.

Dlatego posiada pan moją sympatię i szacunek.

Bez względu na przykrości, jakie pan robi baronowi.

... ...

...

O, nareszcie pan jest. Zapoznam panu.

Pan Jung, najznakomitszy żofiej w naszym kraju. Pan Bokulski.

Niechże pan powie, panie Jung, czy nie wygramy?

Tamte wagonie są niezłe, ale nasza klacz znakomita.

Jeżeli wygramy, dam panu 50 rubli ponad nagrodę. Pan jest czysty i kwit

sportsman, ale jeszcze pan trochę gorączkuje.

Dziękuję panu.

Dziękuję panu.

Sam osoń sprawę.

Klacz mój ustąpiłem pani Krzeszowskiej za 800 rubli, a pani Krzeszowska na

mnie postanowiła ją koniecznie sprzedać. No i znalazł się nabywca, pan Fokulski.

Wykorzystając z afektu kobiety, Postanowił zarobić na klaczy 200 rubli.

bowiem za nią tylko 600.

Miał prawo. Ja wiem, że miał prawo.

Ale człowiek, który codziennie wyrzuca tysiące, a potem gdzieś w końcu

zarabia u historyczki 20%, taki człowiek nie jest smacznym. Nie zaprzeczy pan.

Zapewne? Na pewno.

Układy między panią Krzeszowską a tym panem.

Prowadził pan Maruszewicz. Wiem to właśnie od niego.

Pan masz słabość do tego Maruszewica. A, to poczciwy chłopak. A, z wielu spraw

on mnie już wyprowadził. A poza tym daje mi dowody przywiązania nieomal jak

pies. W każdym razie pan Wokulski to dobry kupiec i poprowadzi naszą spółkę.

Tak. Jeżeli was nie okpili.

Zwyczajnie.

Wzbogacony parweniusz.

Przedwcześnie zachwycaliśmy się nim, chociaż spółkę może prowadzić.

No rozumie się przy pełnej kontroli z naszej strony.

Czytając od dziesięciu lat jak lają nas za zbytki, chciałem się poprawić i

sprzedać stajnie.

Tymczasem widzę, że ci, którzy wczoraj dorobili się majątku, dziś puszczają

konie na wyścigach.

Myślę sobie, to wy takie ptaszki jesteście, nadmoralizujecie, a sami

samo? Nie, nie, nie poprawię się. Nie będę sprzedawał stajni.

Przepraszam pana najuprzejmie i wybaczy pan, że pozwoliłem sobie robić uwagi, że

chiński jestem. Przyjemnością ich słuchałem, ponieważ w duszy myślę to

Dziękuje.

O cóż i pan Wokulski.

Witam państwa.

Czy to prawda, panie Stanisławie, że kupiłeś klacz Krzyżowskiego?

Tak jest.

Wiesz to?

Spłacałeś mu figla, a mojej córce sprawiłeś miłą niespodziankę. Założyłam

ciocią, że Baron nie utrzyma swojej klaczy do wyścigów i wygrałam. A po

założyłam się, że klat wygra.

Właściwie to przyjechaliśmy na wyścig tylko ojciec i ja. Bo ciocia udaje, że

gniewa się na wyścigi.

Ach, panie, pan musi wygrać.

Jeżeli pani zechce, wygram.

Panie Jung, musimy wygrać. 100 rubli ponad umowę.

Niechaj bodaj klacz padnie.

Och.

Wygramy.

Praw się dobrze, ty śliczna.

Dziękuję.

Właściciel anonim. Co to anonim? Wokulski!

Właściciel pan Wokulski! Brawo!

Dziękuję.

Panie Wokulski, oto są pieniądze. 300 rubli nagrody i 1000 za klatrz, którą ja

kupuję.

Dziękuję panu.

Panie Stanisławie!

Czy pozwoli Panie, ażebym na jej ręce złożył to na ochronkę Pani?

Cieszę się, kuzynko, że Twoi wielbiciele triumfują, chociaż przykro mi, że moim

kosztem. Witam, Panie.

Dam Wam szczególne szczęście do wielbicieli, kuzynki.

Baronie. A przecież nie mówię nic złego. Mówię tylko, że mam szczęście do...

Baronie. To pan?

Pan mnie obraził. O, czyżby pan chciał satysfakcji?

Właśnie. W takim razie służę.

O, do licha.

Nie wziąłem biletów. A może ma pan notatnik z olówkiem, panie Bogulski?

No, miło mi będzie dokończyć rachunku za moją sułtankę.

Postaram się zadowolić pana barona.

O Boże.

Rzeczywiście wantura.

Wracamy do domu.

Merci, monsieur.

A przy siódmej zabija go apopleksję.

A co u ciebie?

Mam pojedynek. Co?

Pojedynek? I ty myślisz, że ja pojadę z sobą w charakterze lekarza?

Będę patrzył, jak dwudutku wstrzela sobie we łby.

Ani myślę mieszać się do twoich błazeń.

Zresztą nie jestem chirurgiem.

Toteż nie będziesz lekarzem, tylko sekundantem.

A, to co innego.

A z kimże? Z baronem Krzeszowskim.

O, dobrze strzela. O, cóż to?

Potrącił mnie na wyścigach.

Na wyścigach? A co żeś ty robił na wyścigach?

No, puszczałem konia.

Nawet wziąłem nagrodę.

No, myślisz, że bym zwariował?

Jeszcze nie.

To ma być na serio, czy na żart?

Zupełnie na serio.

Spódnica, co?

Nawet koguty biją cię tylko... Suma!

Więc to już tak.

Dobrze.

Będę twoim sekundantem. Masz rozbić łeb, rozbij go przy mnie.

Może się ci przydam na...

Ty! Dwie karety. Na pojutrze. Na siódmą rano.

Pewnie jasnie pan.

Robi jakieś głupstwo. A co takiego?

Ty blaźnie jakiś.

Myślisz, że mam się przed tobą tłumaczyć? Mam pojedynek, bo tak mi się

Będę się strzelał za jakimś szefcem czy fryzjerem.

A to może mi zabranisz, co?

Nie, jaśnie pan może pojedynkować się nawet z samym diabłem. Tylko ciekawe,

będzie płacił weksle, a komorne.

No jaśnie pan ma co kwartał ciekawość na powązki, a potem gospodarz przysyła

rejentów. A co ja mu umierę z głodu? Pójdzie z nimi!

I cóż, doktor, na to?

To, co już raz powiedziałem.

Zbliżamy się do piątego aktu.

Jest to albo koniec dzielnego człowieka, albo początek całego szeregu głup.

Najgorszych, bo politycznych.

Proszę panów.

Baron Krzeszowski przyznaje, iż mógł potrącić pana Wokulskiego.

którego wszyscy szanujemy, ponieważ jest bardzo roztargniony.

Tak. W konsekwencji na nasze żądanie... To bardzo ważne. Na nasze

żądanie baron gotów jest przeprosić listownię pana

Wokulskiego, którego wszyscy szanujemy.

Cóż panowie na to?

Nie mamy upoważnienia do żadnych kroków pojednawczych.

W takim razie słuchamy warunków. Niech panowie raczą je podać. O to prosimy już

panów.

W takim razie ośmiu nam się proponować.

Przeciw stają o dwadzieścia pięć kroków i idą naprzód po pięć kroków. Tak.

Pistolety gwintowane z dmuszkami.

Strzały do pierwszej krwi.

Tak.

Termin, jeżeli można, jutro przed południem.

Tak.

Wokulski odrzucił przeproszenie.

A sekundanci postawili ostre warunki.

Kiedy już ty?

Jutro przed dziewiątą.

Przecież Krzeszocki świetnie strzela.

Gdyby Wokulski zginął, wszystkie moje rachuby najdzie.

Nie w jednemu mógłbym powierzyć swoje kapitały.

Los prześladuje mnie.

Więc będą się strzelać.

Jutro.

Barbarzyński przeżytek.

Ale obaj mnie obrazili.

Jeden druinami, drugi ofiarami.

Bogulskiemu można by przebaczyć. Nie, nie można nigdy.

A choćby nawet, kto jutro zginie. Może obaj.

W każdym razie ten, który mnie najbardziej obraził, kto chciał mnie

pieniądze, taki człowiek nie może żyć.

Nie może.

Zapewne pomyślałeś o interesach. A wypadek? Nie spotka mnie żaden wypadek.

Zresztą, masz tutaj licht, ale nie otwieraj go dopóki...

Trzeba szczęścia, aby mieć pojedynek z Kupczykiem.

Jeżeli ja go trafię, będę jak myśliwy, który wyszedł na niedźwiedzia, a zabił

chlopu cielną krowę. Jeżeli on mnie trafi, wyjdzie na to, że zwalił mnie

Dorożkarz, jeżeli z obu stron pudło... Nie.

Przedacie się, panowie, do krwi.

Tak?

Podle czasy liberalizmu. Mój ojciec kazałby go... Wybić swoim psiarczykom, a

muszę dawać mu satysfakcję, a niech już wreszcie przyjdzie ta głupia rewolucja

socjalna i wytłuczy albo nas, albo liberalów. Tak.

Tu zdaje się nie chodzi ani o klacza, ani o potrącenie na wyścigach. No nic,

przestrzelę mu nogę, będzie kulał do końca życia.

I będzie mówił, tę śmiertelną ranę odebrałem w pojedynku z baronem

Już sobie wyobrażam, jak droga małżonka będzie opowiadać, że bije się z kupcami.

Nie zabiję go, ale nauczę rozumu.

Panowie!

Naprzód!

Szczególny wypadek. Mam dziurę w twarzy, ząb wybity, kuli nie widać. No przecież

jej nie połknąłem.

To jasne. Kula, pistolet, zamek, szczękę.

Bardzo interesujący strzał.

Czy pan Wokulski jest zadowolony?

Tak.

Ojej! Przewidywałem, że jaśnie pan się do igra.

Nic właśnie!

Jedź mi zaraz do pani baronowej i powiedz kucharce, że jestem ciężko

A teraz proponuję, żeby przeciwnicy podali sobie ręce.

Piękny strzał, panie Wokulski. Zastanawia mnie fakt, że człowiek

fachu, a może to pana obraża?

Wcale nie. Że człowiek pańskiego fachu tak dobrze strzela.

Fachu zresztą tak szacownego. A gdzie są moje okulary?

Panie Wokulski, a teraz słówko na osobności.

Jestem oszpecony, wyglądam jak stara małpa chora na flukcję. Nie chcę z panem

drugiej awantury, bo widzę, że masz szczęście, ale powiedz pan, dlaczego

właściwie zostałem kaleką?

Obraziłeś pan kobietę. A, czy tak rozumiem? No, jeszcze raz przepraszam.

I pan mi przebacz, baronie. O, mala rzecz, proszę bardzo. A, to do zęba.

mój ząb?

Doktorze! Proszę go zawinąć. A co do zębów, to już dawno powinienem wstawić

sobie nowy. Nie uwierzysz pan, panie Wokulski, jak popsute mam zęby.

Belciu!

Belciu!

Belciu!

Wokulski nietknięty, baron zraniony w twarzach.

No i powiedz sama, czy można nie wierzyć tu w opiekę boską?

Śmierć tego człowieka, aby dla mnie...

Wynagrodzę, bo to wynagrodzę.

A to od barona dla ciebie.

Kochana kuzyneczko, jeżeli przebaczysz mi moje winy, ja daruję ci twoje

Jako zaś materialny symbol zawartego między nami pokoju, posyłam ci ząb,

mi wystrzelił wielmożny Wokulski.

Jest to ten sam ząb, którym cię gryzłem i już gryć nigdy nie będę.

Możesz go wyrzucić za okno, lecz pudełko racz zachować na pamiątkę. Sam zaś

Wokulski jest miłym i dystygowanym człowiekiem i wyznaję, że serdecznie go

polubiłem.

Kochający Cię i pełen głębokiego szacunku, kuzyn Krzeszowski.

No widzisz, Bokulski oddał Ci rzeczywistą przysługę. Zwyciężyła

wroga. Myślę, ojcze, że należałoby kiedy tego pana zaprosić na obiad.

Chciałabym go poznać bliżej.

No właśnie, ojcze, tylko nie miałem Ci to zaproponować.

Naturalnie. Przecież nawet wierną służbę dopuszczamy do niejakiej poufałości.

Podziwiam twój rozum i takt, Bellu.