Original subtitles

Na ruinie bowiem i niewypłacalności musi skończyć człowiek, który nie pilnuje

się jednego fachu i nie umie uszanować darów fortuny.

Wariat! Awanturnik!

Józiu! Tak?

Jeszcze jedna butelka. Tak, panie radco, służę.

A która to już będzie? Już szósta, panie radco. Służę piorunem.

Już szósta, no. Jak ten czas leci.

Wariat! Wariat!

A może zrobi majątek?

Zostawy dla Wojtka to gruby interes.

Nic nie zrobi.

A tymczasem porządny sklep diabli weźmie.

Na dostawach bogacą się tylko Żydzi i Niemcy.

Nasi do tego nie mają głowy.

Panie Wypustku, ale może Wokulski ma głowę?

Wariat!

Wariat!

Nie wiem dlaczego pan radca nazywa Wokulskiego wariatem.

Wokulski zawsze wydawał się człowiekiem skrytym i dumnym.

W kupcu skrytość jest zaletą.

duma wadą.

Pokulski zdradzał skłonności do wariacji.

Nazywam go wariatem, bo znam go, proszę pana, lat

piętnaście, siedemnaście, osiemnaście, a od roku

1860. Ciekawe. Jadaliśmy wtedy u hopfera.

Za pan hopfera.

Otóż, proszę pana, Pokulski był u Hopfera subiektem. Tak.

I jak Józio, tak on wtedy podawał mi piwo.

Józio, jeszcze butelkę piwa.

Która to już?

Siódma, panie ratto. Już siódma, no. Jak ten czas leci.

Dla mnie też piwo. Służę, panu.

w tej branży przerzucił się do galanterii, tak?

Nie.

Nie przerzucił się, ale nie do galanterii, tylko do szkoły

A potem do szkoły głównej.

Rozumie pan. Zachciał mu się być wyuczonym.

Panie,

skąd mu to przyszło?

No jasno.

Zwyczajnie, no.

Stosunki z Akademią Medyczną.

ze szkołą ustów pięknych.

Wtedy wszystko paliło się we łbach. On nie chciał być gorszy od innych.

A w końcu kręcił się do sklepu minstlowej, która akurat wtedy została

A po roku ożenił się z tą babą grubo starszą od niego.

To nie było głupie.

Zapewne. Ale też miał z nią krzyż pański.

One to umieją.

Jednakże, paszman, co za szczęście.

Jakieś półtora roku temu baba objadła się czegoś i umarła.

A w okulskim, po czteroletniej katordze...

Ze sklepem i trzydziestu tysiącami rubli w gotowilnie. Cie choroba.

Masz szczęście, panie. Miał, ale go nie uszanował.

Milionów mu się zachciało. Cyniego diabła.

Józiu, jeszcze piwa. Tak, dawaj, dawaj.

Wy panowie na pewno lepiej znacie Wokulskiego.

Zapewne tak się skończy, jak mówicie, ale na razie. Co na razie?

By to powiedzieć, w każdym razie ten jego sklep nie tylko się

trzyma, ale robi świetne interesy, jak mówią.

Józiu! Jedzie ósma, panie Rasto. Jak to ósma?

Zaraz, zaraz, chwileczkę. Najpierw była szósta, potem siódma.

No tak, no być może, że to już ósma.

Ech, jak ten czas leci.

A wiecie państwo, to ja myślę, że to wszystko nie

uchroniłoby sklepu odpadku, gdyby nie jeden człowiek,

ten stary zastępca naszego wariata.

40 lat jest w firmie i mówią, że ją da na blotę.

Domyślacie się panowie pewnie, o kim myślę. Co?

Panie, a któż by go nie znał?

I przysięgam panu, że nawet ten podciwiec Zetzki nie uratuje Wokulskiego

ruiny.

Zapamiętaj pan, że to ja panu powiedziałem.

Nawet pan Zetzki.

Nawet sam pan Ignaty Zetzki.

Oddać w banku 800 rubli.

Do Lublina wysłać trzy albumy i tuzin portmonetek.

Do Wiednia przekaz na 1200 guldenów.

Zmonitować wymarza za nieodesłanie walizek.

Napisać list do Stasia.

Czekałem, dlaczego ten wapen odwrócili.

Z pewnością.

Nie.

Nieutwadzony.

Trzeba na jutro postawić w oknie karuzel, bo fontanna już powszedniała.

Ósma dochodzi.

Założyłby się, że Klejn będzie pierwszy, a Mraszewski ostatni.

A, naturalnie. Dzień dobry.

A co?

Byłem pewny, że pan przyjdzie pierwszy.

Dzień dobry.

Paweł! Otwieraj sklep!

Pryncypał jeszcze nie wraca. Nie miał pan liczby.

Spodziewam się go w połowie marca.

Najpóźniej za miesiąc.

Jeżeli go nie zatrzyma nowa wojna.

Stasiu, pan Wokulski pisze mi, że wojny nie będzie.

A kursa jednak spadają. To nic.

Zresztą co nas może obchodzić wojna, w której nie przyjmie udział Bonaparte.

Bonapartowie skończyli już kariery.

To prawda.

Wierz mi, panie Klejny.

Bonapartyzm to potęga.

To nie większa. Jaka? Może Republika z Gambettą? Może Bismarck?

Socjalizm.

Szanowanie panu Licieckiemu.

Dzień dobry.

A która też godzina w mieście?

Bo mój zegarek musi się śpieszyć. Nie ma chyba jeszcze kwadrata na dziewiątą.

Pański zegarek zawsze śpieszy się z rana.

a później wieczorem.

Założę się, żeś pan był wczoraj na preferansie.

A ty wiedz.

A cóż pan myśli, że mi na całą dobę wystarczy widok waszych galanterii i

pańskiej siwizny?

Wolę być trochę szpakowatym, aniżeli łysyn.

Moja łysina, jeśli ją kto dojrzy, jest smutnym dziedzictwem rodu.

Ale pańska siwizna i gdorliwy charakter...

są owocem starości, którą chciałbym szanować.

Tak sobie projektowałem, że przyjdę dzisiaj pierwszy, wcześniej niż pan

Żeby wyjść przed ósmą. A skąd pan wie?

Słowo honoru daje ten czub.

Panie Rzecki, słowo honoru nie muszę być przed siódmą w mieście.

Choćbym umarł, choćbym miał się podać do gminy. Niech pan od tego zacznie, a

będzie pan wolny przed jedenastą. Nawet w tej chwili, panie Maraszewski.

Pan powinien być herabiu, a nie kupcem. I dziwię się, że pan od razu nie wstąpił

do tamtego fachu.

Oj, pan, w jego wieku latałeś za spódniczkami. Po co się bawić w morały?

Nigdy nie latałem!

Przynajmniej rad się wydał, nie do łęga.

Dostanę kalosze.

Kaloszyków, żąda szanowny pan.

Proszę bardzo.

Który numerek lepiej pan nosić?

A być może pan nie pamięta, no cóż, nie każdy ma. Tak, myślę, że to mnóstwo

lepiej, ale to należy do nas. Proszę zatek.

O, ja myślę, że te będą doskonałe, prawda? I pysznie wyglądają. Pozwolimy

nóżkę. Dziękuję.

I drugą, jeżeli można.

Świetnie. Już przymierzony.

No tak.

Szanowny pan, raczej mieć tak normalnie.

Niech sposób się pomylić. Zapewne życzy pan sobie literki. Jakie mają być

literki?

LP. LP.

Świetnie, panie Lisiecki.

O, świetnie, panie Klein. Gdzie chce pan przybić literki LP?

Szanowny pan, każe zapakować stare kalosze? A może nie ma pan zlecenia

zbytnego ciężaru? Paweł, wrzuć go lepiej do budła.

Ale wyjdzie dwa rulle kopiejek pięćdziesiąt.

Ja do księgi, do księżki kredytowej. Proszę, moi uszanowani.

Dziękuję uprzejmie.

Do jutra, pani Klein. Do widzenia, pani Siewki.

Co też tam stara jeszcze trzyma?

Czy tylko handel?

Dobrze, dobrze.

Zawieź to na Krakowskie. Masz tutaj adres. Słucham jeszcze, panie.

Wiosna się budzi w całej naturze.

wita na zewnym złowiku wpieniem. W

zielonym gaju ponad strumieniem

kwitną prześliczne dwie róże.

Już żeś o mnie zapomniał, Tary.

Wydaje mi się... Wydaje mi się, że mam przyjemność stać! Tak mi, Bóg miły, stać

we własnej osobie!

Stać z wojny!

Cóż to już zapomniałeś, że masz w sklepie przyjaciół?

Niech mnie diabeł wezmą, jesteś w podłogę.

Osiem miesięcy nie był w sklepie!

No, co słuchać, stary? Wychudłeś, pobladłeś. Owszem, nabieram działa.

Pośmiałeś, jakże się masz. Wybornie. Niestety jest mnie źle. Trochę nam się

zwiększyły obroty. W styczniu, w lutym mieliśmy utargu za dwadzieścia pięć

tysięcy. Paść, kochany.

O, po sześć miesięcy.

Bagat.

Może, może uszalnie? No, rozumie się.

Może przyjedź, mam w tymce trochę kawioru.

Owszem.

A może tak wypijesz? Mam butelkę niezłego węgrzyna.

Ale tylko jeden cały kieliszek.

Będę pił szklanką.

No?

Cóż nowego?

Domyślam się, że myślisz o polityce. Będzie pokój.

A po cóż zbroi się Austria?

Bo chce zabrać Bośnię i Hercegowinę.

Austria chce zabrać? Za co?

Za to, że Turcja nie może jej tego zabronić. A Surambia?

Anglia dostanie kompesatę.

Na koszt Turcji?

Rozumie się.

Zawsze słabi ponoszą koszta za targów między silnymi.

A sprawiedliwość?

Sprawiedliwym jest to, że silni mnożą się i rosną, a słabi giną.

Inaczej świat stałby się domem inwalidów.

I to ty mówisz, Stasiu?

A czy to samo prawo nie stosuje się do mnie, do ciebie, do wszystkich?

Za dużo płakałem nad sobą, ażebym się miał rozczulać nad Turcją.

A jakże tobie poszło?

Pamiętasz, ile wziąłem pieniędzy, gdy on wyjeżdżał? 30 tysięcy rubli. Całą

gotówkę. No jak ci się zdaje? Ile przywiozłem?

50... No ze 40 tysięcy.

Zgadłem?

250 tysięcy.

Tego dużą część w złocie.

A ponieważ kazałem zakupić banknoty, które po zawarciu pokoju sprzedam, no

będę miał przeszło trzysta tysięcy.

No nie, nie.

Nie bój się. Grosz ten zarobiłem uczciwie.

Nawet ciężko.

Bardzo ciężko.

Cały sekret polega na tym, że miałem bogatego wspólnika i kontentowałem się

zyskiem cztery i pięć razy mniejszym niż inni. Toteż mój kapitał był w ciągłym

ruchu.

Miałem również szalone szczęście.

Prawie co miesiąc stawiałem cały majątek na co dzień życia.

I tylko po to jeździłeś tam?

Czy chciałeś, żebym został tureckim Walenrodem?

Narażać się dla majątku, gdy się ma spokojny kawałek chleba?

Ten spokojny chleb byś u mnie idłalił przez sześć lat!

Czy już nie pamiętasz?

Ile razy na dzień przypominano mi anielską dobroć mojej żony?

Wdowy porówni anielskim jasiu minclu?

Mincle, mincle, ciągle mincle.

No dziś niech mnie porównają z minclami.

Po pół roku zarobiłem więcej, aniżeli dwa pokolenia minclów przez pół wieku.

Jak mi Bóg miły, dla podobnego rezultatu drugi raz powtórzyłby moją grę.

Wolę obawiać się bankructwa i śmierci.

aniżeli wdzięczyć się do tych, którzy raczą kupować u mnie water klozety.

Zawsze ten sam.

Nie gniewasz się, stary? Czego?

Alboż nie wiem, że wilk nie będzie pilnował baranów.

Naturalnie.

No, a co u was słychać?

No akurat tyle, co pisałem ci w raportach.

Trzeba jednego subiekta. Weźmiemy dwóch.

Sklep rozczerzymy. Będzie wspaniały. Baga tela.

No ale co w mieście słychać? W sklepie, dopóki ty w nim jesteś, musi być dobrze.

W mieście?

Z dawnych klientów nie ubył kto?

Przybyli nowi.

A Łęcki kupuje u nas?

Częściej bierze na rachunek.

A więc bierze.

Jakże on stoi.

Zdaje się, że to skończony bankrut.

Proszę cię, a panna Łęcka nie wyszła za mąż? Nie.

A nie wychodzi.

To bardzo wątpisz. Kto dzisiaj ożeni się z panną, mającą wielkie wymagania, a

żadnego posagu.

Zestarzeje się, choć ładna.

Niewątpliwie.

Mój kochany, stary.

Mój stary, dobry przyjacielu.

Ty nawet nie domyślasz się, jakim ja szczęśliwy, że cię widzę, że jestem w

pokoju.

Pamiętasz?

Ilem ja tu spędził wieczorów i nocy.

Pamiętasz, jak mnie karmiłeś.

Jak oddawałeś mi co lepsze odzienie.

Pamiętasz?

A tam samotność, tęsknota.

Tęsknota? Za czym?

Za czym?

Za wszystkimi.

Za krajem.

Dlaczego żeś nie wracał?

A cóż by mi dał powrót?

Zresztą nie mogłem.

Nie mogłeś.

No nie mogłem i basta.

Nie miałem po co wracać.

Umrzeć tu czy tam, wszystko jedno. Daj mi wino. Daj pokój. Już i tak jesteś

rozdrażniony. Dlatego chcę pić? Dlatego nie powinieneś pić.

Za wiele mówisz.

Może więcej, aniżeli byś chciał.

Mylisz się.

Zaraz ci dowiodę.

Ty nie jeździłeś tam wyłącznie dla zrobienia pieniędzy.

Zapewne. Bo i po co trzysta tysięcy tobie, któremu tarczało tysiąc na rok?

To prawda.

Jeszcze ci powiem, że pieniędzy tych nie przywiozłeś dla siebie.

No, kto wie, czyś nie zgadłeś.

Zgaduję więcej, aniżeli myślisz.

A, więc ty sądzisz... Upewniam

cię, że nic nie wiesz, stary marzycielu.

Boję się tej twojej trzeźwości, pod wpływem której gadasz jak wariat.

Rozumiesz mnie, Stasiu?

Tak, tak, masz rację.

Nie przywykłem pić i wino uderzyło mi do głowy, no ale już, już, już.

Już zbieram z mysłem.

Powiem ci tylko, że mylisz się gruntownie.

A teraz, żeby ocalić mnie od zupełnego upicia, wypisam.

Za pomyślność moich zamiarów.

Za pomyślność wielkich zamiarów.

Wielkich dla mnie, a w gruncie rzeczy bardzo skromnych.

Niech i tak będzie.

Jestem tak stary, że mi wygodniej nic nie wiedzieć.

Tak, stary, że pragnę tylko jednej rzeczy.

Pięknej śmierci.

Daj mi słowo, że gdy przyjdzie czas, zawiadomisz mnie.

Tak. Kiedy przyjdzie czas, będziesz moim swatem.

Już raz byłem.

I nieszczęśliwie. Z wdową po Jasiu?

Przed siedmioma laty? Przed piętnastoma.

Kiedy szedłeś do powstania.

Znowu swoje.

Zawsze ten sam.

I tyś ten sam.

Za pomyślność twoich zamiarów.

Jakiekolwiek są, wiem jedno, że muszą być godne ciebie.

A teraz milczę.

Szedźmy do tytułu.

Bywają rozmowy, po których dobrze jest mówić o interesach.

To chyba... To nowe. Prawie.

Zwracam ci uwagę... Później.

Pokaż mi księgę.

Dochodów? Nie, dłużników.

140 rubli. No, to nawet niedużo.

Któż to?

A, Łęcki.

Panna Łęcka ma także otwarty kredyt.

Dobrze, bardzo dobrze.

Onegdaj wzięła portmonetkę 3 rubli.

No to chyba za dużo.

Szalenie! Doskonała portmonetka, sam wybierałem. A z którychże to?

A z tamtej gabloty.

Popatrz! Takie to kaczka.

Musiała jednak dużo między nimi przebierać.

Jest podobno wymagająca. Wcale nie przebierała. Dlaczego miała przebierać?

Obejrzała tę, chciała wziąć tę, ale ja poradziłem jej inną, taką już w tym

guście. A wiesz co?

To bardzo ładny wyrób. Ta, którą ja jej wybrałem, była jeszcze ładniejsza. Ta

bardzo mi się podoba. Wiesz co?

Ja ją wezmę, bo moja już do niczego. Poczekaj, ja ci znajdę coś lepszego.

Tak, wszystko jedno. Pokaż inne towary.

Może jeszcze to mi się przyda.

Krawat. Masz.

Swinki masz.

Talosze.

Paracos. No daj mi paracos. Ale sam wybierz.

Jestem jedynym gościem i w dodatku zapłacę gotówką.

Bardzo dobry zwyczaj.

Po strąceniu rabatu jako handlującemu zapłacisz 5 rubli.

Pyszny parator.

Bagatela.

No chodźmy już do ciebie.

Nie obejdziesz sklepu? Co tam nie obchodzę.

I obchodzi się tymi własnymi sklepami.

Takimi pięknymi sklepami.

Skąd to jest znowu? Jak możesz tak myśleć? Ale jestem trochę zmęczony.

Słusznie. Co raz ja, co raz ja.

Bez ognach smutek wszelki, zapach fajki, tam butelki. Niech bez ołoc czy

jaciółmi słodko płynie czas.

Niech bez ołoc czy jaciółmi słodko płynie

czas.

Tyjmy zdrowie Miskiewicza, on nam stoki z filmu życza. Wszelkie

troski, koi boski, jego ludzki dźwięk.

Wszelkie troski, koi boski, jego lutni dźwięk.

Wszelkie troski, koi boski, jego lutni

dźwięk.

Pomoc dajcie mi rodacy.

Żołnierz wierny za ojczyzny, o jałmużne ziomków proci.

Pomoc dajcie mi rodacy.

Dzień dobry, panie Rzepki.

Szanowanie.

Podobno pan Bokulski wrócił. A wrócił, pani dobrodziejko.

Wrócił.

I cóż, nie żeni się?

Nie żeni się, pani dobrodziejko.

Szkoda.

Piękny sklep, duży majątek.

Ale wszystko zmarnuje się bez gospodyni.

Gdyby tak pan Bokulski wybrał jakąś poważną, majętną kobietę, wzmocniłby

się nawet jego kredyt.

Święte słowa, pani dobrodziejko, ale kredyt to on ma.

Adieu, panie Rzecki.

A niechże pan nie wspomni tylko czasem panu Bokulskiemu,

O tym, że ja mówiłam o małżeństwie.

Bo gotów pomyśleć, że ja, stara baba, poluję na niego.

Adios, panie Rzecki.

Gdybym to ja był w Okulskim, w jednej chwili...

Jak ona zbudowana.

Tak,

droga Belciu.

Musisz przyznać, że popełniłaś kilka błędów nie do darowania.

Nie mówię o Wiktorze Emanuelu, bo tam to był przelotny kaprys króla, trochę

liberalnego. I zresztą bardzo zadłużonego.

Na takie stosunki trzeba mieć więcej... Nie powiem tak.

doświadczenia. Przypomnę cioci, że to ja uprosiłam ojca, abyśmy wyjechali z

Rzymu tego samego dnia, kiedy Wiktor Emanuel pocałował mnie w rękę.

No, ale wypuścić, jeżeli chcesz odrzucić hrabiego sęto Gist,

to już daruj.

Myślę, ciociu, że martwić się tym już za późno.

Alboż ja chcę cię martwić, biedne dziecko.

I bez tego czekają cię ciosy, które ukoić może tylko głęboka wiara.

Cóż ja na to poradzę?

A jednak tylko ty możesz na to poradzić.

I powinnaś.

Marszałek nie jest wprawdzie adonicem. Ach, Ciociu.

Tylko bez egzaltacji, droga Belciu. Nie masz lat szesnastu i na życie musisz

patrzeć serio.

Nie można dla jakichś...

Idiot ten kradł i poświęcać by to ojca.

A choćby Flory i waszej służby.

Ale ciociu, marszałek jest obrzydliwy.

Jemu nie żony trzeba, ale niańki, która by mu ocierała usta. Nie upieram się,

prymarszałku.

Ale baron?

Baron jeszcze starszy.

Farbuje się, różuje i ma jakieś plamy na rękach.

Nie nalega, moja droga. Nie jestem sładką.

To należy do pani Meliton.

Zwracam tylko uwagę, że nad ojcem wisi katastrofa.

Mamy przecież kamienicę.

Którą sprzedają najdalej poświętym Janie tak, że nawet twoja suma spadnie.

Jak to? Dom, który kosztował sto tysięcy, mają teraz sprzedać za

Bo on nie wart więcej.

Bo ojciec za dużo wydał.

Wiem to od budowniczego, którego oglądał na polecenie Krzeszowskiej.

W ostateczności mam serwis i srebra.

Drogie, kochane dziecko, że też właśnie ja muszę tak ranić Ci serce.

Słuchaj więcej.

Ojciec ma jeszcze długi wekslowe.

Jakieś parę tysięcy rubli.

Otóż te długi, uważasz, te długi

ktoś skupił.

Kilka dni temu, pod koniec marca.

Domyślamy się, że to Krzyszowska.

Cóż za nikczemność.

Ale mniejsza o nią.

Na pokrycie paru tysięcy wystarczy mój serwis i srebra.

Są warte bez porównania więcej, ale... Kto dziś kupi rzeczy tak kostowne?

Zaczynam się lękać, żeby piękne te pamiątki nie przechły w niewłaściwe

Sądzę, że dziś wygodniej im będzie u mnie, jeśli się zgodzić na...

tysiące pożyczki na zastaw.

Odebrać się będziesz mogła, kiedy zechcesz. A w razie mojej śmierci nawet

wracania pożyczki.

Dziękuję, dziadzie.

Poproszę panią Meliton. Ona mi to ułatwi.

Zastanów się, czy nie szkoda tak pięknych pamiątek.

Ach, ciociu.

Więc mam wahać się pomiędzy sprzedaniem siebie i serwisu?

Bo na to, żeby zabierano na metr, nigdy nie pozwolę.

A ta Krzeszowska, to wykupywanie wekski tuż za ochyta.

No, może to jeszcze nie ona. A więc znalazł się nowy nieprzyjaciel, gorszy

niej. Może ciotka Honorata, czy ja wiem.

Lecz bądź zdrowa, moje kochane dziecko.

Do widzenia, ciociu.

Florentynko!

Bądź tak dobra wyprowadzić ciocię. Ja nie czuję się zbyt dobrze.

Adieu.

Cóż ty na to, Florciu?

Czy ty widzisz, jak ona nas traktuje?

My chyba naprawdę jesteśmy zrujnowani. Ale Liperiu, zresztą porozmawiaj raz z

ojcem.

Wcale nie jestem pewna, czy on nie ma gdzieś ukrytego majątku.

Komu ty to mówisz, Florciu?

Więc ty chyba naprawdę uważasz mnie tylko za pannę na wydaniu, która nic nie

widzi i niczego nie pojmuje.

Myślisz, że nie wiem, że już miesiąc, jak pieniądze na utrzymanie domu

od Mikołaja.

Może właśnie ojciec tego chce.

Czyli tego chce, ażebyś mu codziennie rano podkładała po kilka rubli do

pugilaresu? Bardzo wiem.

Ale nie wszystko.

Od dwóch tygodni, może od dziesięciu dni, widzę, że ojciec sam miewa po

kilkanaście rubli. A więc zaciąga długi. Nie.

Ojciec nigdy nie zaciąga długów na mieście. Zawsze wierzyciele przychodzą

domu i w gabinecie ojca dostają kwit albo procent.

A więc skądże ma teraz pieniądze?

Nie wiem.

Ojciec.

Słyszę, że panienka przyjmuje wizyty, które psują jej humor.

Och, papo, żebyś wiedział, jakim tonem przemawia ciotka.

Zapewne tonem osoby chorych na nerwy. No za co nie możesz mieć do niej żalu?

Gdyby tylko żal. Ale ja boję się, że ona ma rację.

I że nasze srebra naprawdę mogą znaleźć się na jakimś bankierskim stole.

O, bankierskie stole.

Srebra naszych przodków bywały na stołach Tatarów, Kozaków, zbuntowanego

chłopstwa.

I nie tylko nam to nie uchybiało, ale nawet przynosiło zaszczyt.

Kto walczy, ponosi straty.

Tracili na wojnie i przez wojnę.

A dziś nie ma wojny.

Zmieniła się tylko broń.

Zamiast kosą i ataganem walczą rublem.

A więc jesteśmy wyciężeni.

Nie, dziecko.

My dopiero zaczniemy działać.

I bodajże czy nie tego obawia się moja siostra i goteria.

Myśleli, że zejdę na plan drugi, a widzą, że mogę wysunąć się na plan

Ty, papo?

Tak.

Dotychczas milczałem, nie miałem odpowiednich wykonawców, ale dziś

takiego i...

Zacznę działać. A któż to jest?

Jakiś wokulski kupiec.

Żelazny człowiek.

Przy jego pomocy zorganizuję nasze mieszczaństwo.

Tworzę towarzystwo do handlu ze wschodem. I w ten sposób dźwignę szemy.

Ty, papu?

Tak. I wtedy zobaczymy, kto wysunie się na plan pierwszy.

No, choćby nawet przy najbliższych wyborach do Rady Miejskiej.

A czy ten człowiek nie jest takim maferzystą, awanturnikiem?

Nie znasz go?

Jest... jest jednym z naszych dostawców.

Niemiły człowiek. Teraz przypominam go sobie.

Byłam we wtorek w sklepie i pytałam o cenę wachlarza. Trzeba było widzieć, jak

spojrzał na mnie.

A nieciekawego znalazł papa wspólnika.

Szalonej energii człowiek.

Żelazny człowiek. Poni taty. Zresztą poznasz ich. Właśnie mam zamiar urządzić

domu... Parę zebrań. Baba tych panów chce przyjmować?

No, muszę naradzić się z niektórymi.

A co do naszych, to zapewniam cię, że kiedy usłyszą, kto u nas bywa, nie

zabraknie w szalonie ani jednego.

Od pani hrabiny.

Do ciebie, Belu.

Posłuchaj, Florciu, bo to ciekawe.

Droga Belu, zapomnij, aniołku, o naszej dzisiejszej rozmowie.

Chodzi mi, ażebyś koniecznie kwestowała Wielki Piątek i Wielką Sobotę tylko ze

mną. Grób w naszym kościele będzie cudowny.

Podstwiwy wokulski daje fontanny, sztuczne ptaski spiewające, pozytywkę i

mnóstwo dywanów.

Nie no, wokulski jest nieporównany. Sturmem, że to był Joasie. Wyobraź

Floru, że wokulski na Belcie zrobią wrażenie gbura.

Czy ty go znasz?

Któż by dzisiaj nie znał Wokulskiego?

O, elegancki to on nie jest, ale robi wrażenie.

Pnia z czerwonymi rękami.

Mnie przypomina Trościego.

Pamiętasz, Belu, tego pułkownika strzelców w Paryżu? A mnie posąg

gladiatora. Pamiętasz, Belu, we Florencji?

Tego z podniesionym mieczem. Twarz dzika, surowa, ale piękna.

A czerwone ręce?

Odmroził je na Syberii.

A co on tam robił? Pokutował za uniesienia młodości.

A, więc jest i bohaterem.

I milionerem.

I milionerem.

I to być genialny człowiek.

Wokulski? Nie,

jest to człowiek szalonej energii. Ale co się tyczy daru kombinowania, nie

powiem, żeby posiadał go w najwyższym stopniu. No, zdaje się, że składa tego

dowody. To są dowody tylko energii. Dar kombinacji i genialny umysł poznaje się

w innych rzeczach.

Choćby w grze.

Ja bardzo często grywam z nim w pikietę, gdzie koniecznie trzeba kombinować. I

rezultat?

Wygrałem. Wprawdzie 8 do 10 rubli, ale wygrałem około 80.

I wcale nie mam pretensji do geniuszu.

Co ci jest, Belu?

Nic. Nic.

I grę.

Boguśki! Boguśki!

Co tobie, Melu?

Wyśląc lampę do mego pokoju.

Papa jest?

Przed chwilą wyjechał. Czy gorzej bolicie głowa?

Nie, tylko zrzymnęłam się trochę i tak mi się coś majaczyło.

Wiesz, Lorciu, namyśliłam się.

Nie sprzedam moich srebr obcemu.

Siądź zaraz, jeżeliś łaskawa i napisz do ciotki, że przyjmuję jej propozycję.

Niech da zastaw i weźmie serwis srebra nawet za niższą cenę.

To niemożliwe, Belciu.

Dlaczego?

Przed kwadrancem dostałam list od pani Meliton, że serwis i srebra już kupione.

Już? Kto je kupił?

Podobno jakiś kupiec z Rosji.

Ty coś wiesz, Florciu.

Powiedz mi, proszę.

Zresztą tobie powiem, tylko nie zdrać tajemnicy przed ojcem. Więc kto?

Kto je kupił?

Wokulski. Powiedz mi, kuzynko, co to za śmieszny spisek knuje cię przeciwko

mnie? Ja spisek? Nie rozumiem cię, Belu. Tak, ty, pani Meliton i ten zabawny

bohater. Ja i Wokulski.

Przypuśćmy, że nie spiskujesz, ale coś wiesz.

Wiem to, co wszyscy. Ma sklep.

A to, że wciąga ojca do spółki handlowej. Nie słyszałaś?

Twojego ojca do spółki? Do jakiejże spółki może go wciągnąć?

No to przynajmniej powiedz.

Co sądzisz o tym człowieku?

Ja o Wokulskim?

Nic nie sądzę.

Z wyjątkiem tego, że szuka stosunków i rozgłosu.

A to, że podobno dał ciotce tysiąc rubli na ochronę. Też dla rozgłosu.

Z pewnością. Przecież dał dwa razy tyle na dobroczynność.

A dlaczego... wykupił weksle papy?

Skąd wierzy to on? W tym nie miałby żadnego interesu. Ja nic nie wiem. Ja

wszystko przeczuwam.

Wszystko rozumiem. Ten człowiek chce zbliżyć się do nas. Przecież poznał się

z ojcem. A więc chce zbliżyć się do mnie.

Poznałam to po... O, czy nie uprzedzasz się, Belciu?

To nieuprzedzenie.

To raczej jasno widzenie.

Ty nawet nie domyślasz się, od jak dawna ja znam tego człowieka. A raczej od jak

dawna on mnie prześladuje.

Teraz przypominam sobie, że przed rokiem nie było przedstawienia w teatrze. Nie

było koncertu, odczytu, na którym bym go nie spotkała.

I dopiero dziś ta bezmyślna figura wydaje mi się straszną.

Więc przypuszczasz, żeby się ośmielił zagustować we mnie?

Tego nawet nie myślałabym ubronić.

Nie jestem ani tak naiwną, ani tak fałszywie skromną, żeby nie wiedzieć, że

podobam. Mój Boże, nawet w służbie.

Bez tego czułabym, że mi czegoś brak, jakbym zapomniała wachlarze albo

chusteczki. Nie rozumiem cię, Belu. Nie rozumiesz?

Ty chyba nie jesteś kobietą.

Od roku już straciliśmy stanowisko w świecie.

Nie zaprzeczaj, bo tak jest.

Wszyscy o tym wiemy. Dziś jesteśmy zrujnowani.

Przesadza. Otóż w takiej chwili pojawia się ten kupiec i otacza mnie ze

wszystkich stron sieciami, jak myśliwiec zwierzynę.

To nie smutny wielbiciel. To nie konkurent, którego można odrzucić. To

On nie wstycha, ale chce mnie porwać gwałtem.

Albo raczej zmusić do tego, ażeby mu się sama oddała.

Czy rozumiesz tę wyrafinowaną nikrzemność?

W takim razie masz bardzo prosty sposób.

Powiedz, żeby... Komu?

Jedno tylko zrobię.

Zabronię ojcu zaciągać się do jakichkolwiek spółek.

Choćbym miała włóczyć mu się w stóp.

Choćbym miała zabronić mu tego w imieniu zmarłej metki.

Do prawdy, Belu, przesadzasz.

Twoją energią i taką domyślnością?

Nie znasz tych ludzi.

A ja ich widziałam raz przy pracy w hucie.

To straszni ludzie.

Oni potrafią łamać, usidlać, płaszczyć się.

Wszystko ryzykować. A nawet, nawet cierpliwie czekać. Mówisz na podstawie

czytanych romansów. Nie.

Mówię na mocy moich przeczuć, które ostrzegają, wołają, że ten człowiek po

jeździł na wojnę, ażeby mnie zdobyć.

Ale niech się strzeży.

Chce mnie kupić?

Dobrze.

Nie kupuję.

Ale przekona się, że jestem bardzo droga.

Chce mnie złapać?

Dobrze. Ale ja mu się wymknę.

Choćby pojęcia marszałka.

O Boże!

Z salonu w Quirinau do sklepu.

To nie upadek.

Ten stary zaczął jakby bokami robić.

Puszczenie takiego interesu jak moskiewski.

Słyszałeś pan, że zakłada nam filię? A po co się w to wdaje?

Po to, żeby nam miał z czego pensję podwyższać. To niech sobie zakłada sto

nowych interesów, nawet wirkutku, byle to rok podwyższał.

A swoją drogą uważam, że ja bym nie zmieniony.

Osobliwie dzisiaj.

Żydzi, panie, Żydzi jak zwąchają jego projekta, dadzą mu takiego łupnia.

Żydzi, mówię, Żydzi wszystkich trzymają za łeb i nie pozwolą, żeby im próścił

jakiś Wokulski. Nie Żyd, nawet nie Meher.

Wokulski zwiąże się ze szlachtą, a tam są kapitały. Kto wie, co gorsze?

Żyd czy szlachcic?

Śliczny dzień.

Korzystajmy więc z tego, że ciotka ofiarowała nam powóz na cały dzień.

Dokąd jaśnie pani każe jechać?

Do sklepu Wokulskiego.

Dlaczego, Belciu, do Wokulskiego?

Chcę tam kupić paryskie rękawiczki i kilka flakonów perfum. To samo

gdzie indziej.

Chcę tam.

Czy nie wiesz, Florciu, cóż to za nowy sklep budują?

Zdaje się, że dla Bokulskiego. Zatrzymaj!

Słyszałam, że wzięło przewniejszy lokal.

To dla mnie ten sklep.

Zostałyśmy pana Mraczewskiego?

Pani Mraczewski?

Ja się zajmę, panie ministrze.

Ja bym polecił jednak bardzo dobrą handelską. Dzień dobry.

Czym mogę służyć?

Przyszłyśmy prosić o rękawiczki.

Numerek pięć i pół.

Otóż nie.

Pięć i trzy czwarte.

Już pan zapomniał?

Pani, są rzeczy, których się nie zapomina.

Jeżeli jednak pani rozkaże, służę numerem pięć i trzy czwarte. Mam

wkrótce zachwyci pani nas znowu swoją obecnością, ponieważ pięć i trzy czwarte

stanowczo zsuną się.

Z Pani rączek. Ja już.

To będą wyglądały cudownie na Pani rękach. Jestem tego pewny.

Może dam dwie, pięć i trzy czwarte. I jednak dla mnie Pani włoży jedną pięć i

pół. Dobrze?

Trzydzieści sześć to sześćdziesiąt pięć.

Piętnaście to... To... Teraz Pani ślicznie zapakuje się.

Florciu, zapłacę mu panu.

Pani pozwoli mi.

Ja przyjmę.

Czy mówię z panem Wakulskim?

Jestem do usług.

Wszakże to pan kupił nasz serwis z srebra.

Ja, pani.

Na pewno sprzeda pan te przedmioty.

W tym celu je kupiłem.

Przyszły nabywca w Warszawie mieszka?

Rzeczy tych nie sprzedam tutaj, lecz za granicą. Tam dadzą mi wyższą cenę.

Pan spodziewa się dużo zyskać.

Dlatego, żeby zyskać, kupiłem.

Czyli dlatego ojciec mój nie wie, iż srebra te są w pańskim ręku?

Rzeczy te kupiłem od jubilera. Sekretu z tego nie robię. Osób przeciw do sprawy

nie mieszam, ponieważ nie leży to w zwyczajach handlowych.

A gdyby ojciec mój, namyśliwszy się, chciał odkupić od pana te przedmioty, za

jaką cenę odstąpiłby je pan teraz?

Za jaką kupiłem.

Rozumie się z doliczeniem procentów w kwotunku 6 do 8 odta rocznie. I brzegłby

się pan spodziewanego zysku.

Dlaczegoż to?

Dlatego, proszę pani, ponieważ handel nie opiera się na zyskach spodziewanych,

ale na ciągłym obrocie gotówki.

Żegnam pana.

I dziękuję za wyjaśnienia.

Florciu, wracamy do domu.

Mówiłaś z tym człowiekiem, Bellu? Tak. I nie żałuję tego. On wszystko skłamał,

ale... Co znaczy ale?

Nic to mi nie ma.

Nie pytaj mnie, jeżeli nie chcesz, żebym rozpłakała się w ulicy.

Zresztą może źle zrobiłam, przyjeżdżając tutaj.

Wszystko mi jedno.

Myślę, Belu, że należałoby o tym pomówić z ojcem albo z ciotką.

Chcesz powiedzieć, że powinnam porozmawiać z marszałkiem albo z

Na to zawsze będzie czas.

Ale dziś nie mam jeszcze odwagi.

Zapłać temu panu.

Zapłać temu panu.

Pyszny jest ten mrażewski, co?

Jak on umie rozmawiać z kobietami? Jak ten wierczyk, którego uzuwalono.

Nasze klientki zrobiły go takim.

Dziś to się pan nie ukrywał ze swymi amorami.

Panie Mraczewski.

Albo też ona i patrzyła na mnie.

Jestem pewny, że za parę dni otrzymam wonny bilecik.

Potem pierwsza schacka, potem dla pana łamię zasady, w których mnie wychowano,

w końcu... Czy nie gardzisz mną? Co pan blaguje? Znamy wszystkie pańskie

konkiety, którym pan imponujesz porcją pieczenia i kuflem piwa. Nazywają się

matyldami.

Matyldy są na co dzień, a damy od święta.

Ale też idzie, a będzie największym świętem.

Słowo honor panu daje, że nie znam kobiety, która by robiła na mnie takie

fukielne wrażenie.

No bo też ona ilgnie do mnie.

Może zajrzysz do tamtego spletwu?

Nigdzie nie zajrzę.

Oto miniatura kraju, w którym wszystko dąży do spodlenia i wytępienia rasy.

Jedni giną z niedostatku, drudzy z rozpusty. Praca odejmuje sobie od usta,

karmić niedołęgów.

Miłosierdzie hoduje bezczelnych próżniaków, a ubóstwo, nie mogąc zdobyć

sprzęty, otacza się wiecznie głodnymi dziećmi, których największą zaletą jest

wczesna śmierć.

Tu nie poradzi jednostka z inicjatywą, bo wszystko sprzęgło się, ażeby ją

i zużyć w pustej walce o nic.

Chory kąt.

Dziki kąt, zacypany śmieciem z całego miasta.

Gdybym tu przyszedł w nocy, na pewno wyleczyliby mnie z melancholii.

Jutro spoczywałbym pod tymi śmieciami.

które są tak wygodnym grobem jak każdy inny.

Co za piękne potomstwo będziesz miała ojczyzno, urodzone i wychowane na tym

śmietniku, z matki ukrytej w wysypku i bez nosego ojca.

Moje dzieci byłyby inne.

Po niej wzięłyby piękność, po mnie siłę.

No ale ich nie będzie.

W tym kraju tylko choroba, nędza i zbrodnia znajdują weselne łożnice.

Nawet przytłuki dla potomstwa.

Trach, co się tu stanie za kilka generacji.

A przecież jest proste lekarstwo.

Praca obowiązkowa, słusznie wynagradzana.

Ona jedna może wzmocnić lepsze indywidua, i bez krzyku wytępić złe, i

ludność dzielną, jak dziś mamy zagłodzoną lub chorą.

O, bo nie znają w snach mogilnych drzemiący ciężkich trosk żywota i

duch się ich już nie szamoza w pragnieniach tęsknych, a bezsilnych.

Gdzie mnie to czyta? Mniejsz o to.

A przecież to są moi.

Ci, którzy leżą tam na śmietniku i może dlatego są nędzni, a będą jeszcze

nędniejsi, że ja chcę wydawać po trzydzieści tysięcy rubli rocznie na

motyle.

A jednak nie mogę się jej wyrzec.

Nie mogę.

Wysokie.

A ty co tu robisz?

Mieszkam tu wielmożny, panie. O, w tym domu.

A, dlaczego nie przyjeżdżasz po transport?

Czym przyjechać, panie?

Jeszcze mi na Nowy Rok koń padł.

Cóż robisz?

Ot, tak.

Razem nic.

Zimowaliśmy u brata, który jest zadrużnika na wiedeńskiej kolei.

Ale teraz i u niego ciężko, bo go przenieśli ze Skierniewic do

W Skierniewicach ma trzy morgi.

Żył jak bogacz, a dzisiaj i u niego kiepsko, i grunt

zmarnieje bez nadzoru.

No, u was co teraz?

Kobieta niby trochę pierze, a ja...

Mędzniejemy, panie. Nie my pierwsi, nie

ostatni. Ale i wielmożny pan coś markotnie wygląda.

A komorynę masz zapłacone? Nie ma co jej płacić, bo i tak nas wypelczą. No a

dlaczego nie przyszedłeś do sklepu do pana Rzeckiego?

Nie śmiałem, panie. Konie odszedł, wóz u Żyda.

Masz tutaj 10 rubli na święta.

Jutro w południe przyjdziesz do sklepu, to dostaniesz kartkę na Pragę.

Tam u handlarza wybierzesz sobie konia, a po świętach przyjeżdżaj do roboty.

U mnie zarobisz...

Ze trzy ruble na dzień, więc dług spłacisz łatwo.

No. Idź już do domu, a jutro bądź w sklepie. Idę, panie.

Wysocki.

A twemu bratu jak na imię? Kacper.

No idź już.

Może Kacpera przeniosą do skiernienia.

Przepraszam wielmożni, panie.

Ale jak mnie kto zaczepi, skąd mam tyle pieniędzy?

Powiedz, że wziąłeś ode mnie na rachunek.

Rozumiem.

Rozumiem, panie.

Bóg zapłać.

Przyszedł transport z Paryża. Myślę, że trzeba odebrać jutro. Jak chcesz. Z

Moskwy obsalunek na 10 tysięcy rubli. Na początek maja. Spodziewałem się.

Radomia na 200 rubli, ale furben dopomina się na jutro.

Trzeba skończyć tym kramartwem. Interes żaden, a wymagania ogromne.

Zerwać z naszymi kupcami?

Zerwać z Żydami? Bardzo dobrze robi szef, wycofując się z tych barszczywych

stosunków.

Wstyd wydawać reszty. Tak pieniądze zalatują cebulą.

Proszę się tamto zademonstrować, szanownej pani.

O, to nie. Radziłbym?

No nie, pan żartuje.

Proszę jeszcze pokazać.

Następny, w tym plaży.

Nie, dziękuję, dziękuję, to nie.

Spinki? Uważa pan?

Ale muszą być w kształcie czapki dżokejskiej i z biczem.

Wody.

Uwzajem. Pani dobrodziejczyk, Chławo.

Może by doktora?

Nie.

Już mi lepiej.

A może, czy nie sądzi pan, że byłyby lepsze spinki w formie podkowu? Ja

że panu baronowi będą potrzebne i te, i te.

A może to?

Sportsmeni noszą odznaki tylko sportsmeńskie, ale lubią odmianę.

Powiedz mi pan, na co podkowy ludziom, którzy nie mają za co utrzymywać koni?

Otóż proszę mi wybrać jeszcze parę drobiazgów w formie podków.

Może popielnitkę?

Dobrze, popielnitkę.

Aha.

Gustowny kalamasz z siodłem dżokejką i szpitrutą. Proszę o gustowny kalamasz z

siodłem dżokejką i szpitrutą.

Powiedz mi pan, czy wam nie wstyd zwozić tak kosztowne drobiazgi, kiedy kraj

jest zrujnowany?

Nie wstyd kupować konie wyścigowe?

Drogi panie, zapakuj mi to wszystko i odeszli do mnie do domu.

Macie tu prześliczny wybór towarów.

Serdecznie dziękuję.

Adieu.

Chwileczkę.

Czy mogę zapytać?

Ile panu winien jest ten pan?

Rachunki tego pana ze mną, szanowna pani, gdyby je miał, należą tylko do

do mnie.

Jestem Krzeszowska, a ten pan jest moim mężem.

Długi ego obchodzą mnie, ponieważ zagrabił mój majątek, o który teraz

nami toczy się proces.

Daruję pani, ale stosunki między małżonkami do mnie nie należą.

Więc tak.

Zapewne.

Dla kupca jest to wygodniej.

Adieu!

Zbieraj pan to.

Najuprzejmie przepraszam, ale jako stalegość pańskiego ośmieram się w

zapytać, co mówiła ta dama, która z pani wyszła?

Nic takiego, co kwalifikowało by się do powtórzenia. Bo uważa pan, jest to

niestety moja żona. Bardzo znaczna kobieta, bardzo światła, ale skutkiem

na szyjcówki trochę nerwowa. Więc nic?

Nic.

Cóż to za oryginalne diabły, panie Mraczewski?

A, to cała historia.

To jest baron Krzeszowski.

Wielki dziwak, jego żona trochę narwana.

Są nawet skuzynowani ze mną. Tylko, że ja nie mam pieniędzy, więc pracuję w

handlu, a oni jeszcze mają, więc są moimi klientami.

Mają bez pracy.

Ładny porządek siada, to?

No, no, no, pan już mnie do tych swoich porządków nie nawracaj.

Otóż baron i baronowa są ze sobą skłóceni od roku.

On chce rozwodu, a co ona się nie zgadza?

Ona nie pozwala mu trzymać koni, szczególnie jednego wyścigowca. A on nie

pozwala jej kupić kamienicy połęckiej, gdzie ona mieszka, gdzie straciła córkę.

Oryginały. Bawię ludzi wymyślając jedno na drugiego.

Kuzyn Kleszowskich.

Zostanie bilet miłosny od Panny Izabeli.

Bułazen.

Oczywiście, panie Mraczewski, pan się może śmiać.

Ale ja panu mówię, mówię panu z całym przekonaniem, że to jest właśnie idea.

To jest ta najważniejsza idea.

Panie Klejn, co pan będziesz mi głowę zawracał?

Wszyscy socjaliści to są złodzieje.

I szubrawcy, bo mają jedną parę butów na dwóch. I nie wierzą w kłódki do noca.

Nie mówiłbyś pan takich rzeczy, żebyś przeczytał choć trochę broszurek. I to

tych niedużych. A w azeistwo, co będę czytał broszurki, które chcą

Wiarę, rodzinę i łatwej, to? Nie, panie Klein.

Takich głupich w Warszawie pan nie znajdzie. Panie Miraczewski.

Pan sobie życzy?

Od jutra niech się pan postara o inne miejsce.

Dlaczego?

Dlaczego, panie Chefie?

Dlatego, że u mnie pan już nie ma miejsca.

Z jakiego powodu? Przecież nie zrobiłem nic złego.

Gdzie ja pójdę, jeśli pan tak nagle pozbawi mnie posady?

Świadectwo dostanie pan dobre.

Pan Rzetki wypłaci panu pensję za następny kwartał.

Wreszcie za pięć miesięcy.

A powód jest ten, że ja i pan nie pasujemy do siebie.

Zupełnie nie pasujemy.

Mój Ignacy, zrób panem Raczetkim rachunek od 1 października.

Matka tego mraczewskiego, Staśku, jest bardzo biedna kobieta.

Zapłać mu pensję do końca roku.

Myślę, że nie można aż tak karać człowieka za to, że ma inne niż my

polityczne. Polityczne?

Zresztą powiem ci, szkoda takiego subiekta.

Chłopak piękny, kobiety go pasjami lubią.

Piękny?

No więc jeżeli taki piękny, to niech idzie na utrzymanie.

Od jutra jego miejsce zajmie pan Zięba.

Dokąd wyjedziecie?

Podróżni.

Co wam po łuszciskach?

Pan też?

Dlaczego narażasz kark, akrobato?

Trężyny się wykręcą i pójdziecie na powrót do szafy.

A wam gdybyście myśleli, mogłoby się wydawać, że to coś wielkiego.

Głupstwo.

Wszystko głupstwo.

Głupstwo.

Głupstwo handel, głupstwo polityka, głupstwo podróż do Turcji.

Głupstwo całe życie, którego początku nie pamiętamy, a końca nie

znamy.

Gdzież prawda?