Original subtitles

Baśni. Dziś.

Stało się coś?

Stry Joachim nie żyje.

Radco Joachim Ostrzyński nie żyje.

Zarząd majątku, piekary wielkie.

Stry Joachim nie żyje.

Aratta Joachim był seniorem waszej rodziny i moim zdaniem ty powinnaś

na pogrzeb. Czy to ja oszalałam, żeby się wlec w taką daleką podróż, mój

Jaka znowu podróż? Jeżeli jechać na małociń, to nie będzie więcej jak jakieś

siedem mil drogi.

Nie siedem, a dziewięć.

Żarnecka znowu wiele lepiej.

A bowiem.

Joachim był na pogrzebie babci Ostrzyńskiej. Był?

Był, bo się lubił włóczyć. Wszystkie chłopie się lubią włóczyć.

Prawda? No.

W takim razie ja wezmę i pojadę.

O Jezu, co za ludzie. Tam człowiek sztywny leży, a ty się włóczysz jak ten

włóczy. Ty też się lubisz włóczyć.

Nie bywamy wcale z ich kwiatem, to chociaż przy takiej okazji warto się

do ludzi.

No z jakim kwiatem mamy bywać?

Ja też pożar się wolę obywateli ziemskich. Nie należy mi chwała Bogu, bo

wszystko niucha, tabaki niewarte. Wszystko co lepsze to wymarło albo

katorgę.

Zresztą, bo ja wiem, jakiego świata my w ogóle należymy.

Klimecki, niech Klimecki dobrze uważa. Jak będziecie jechać na zborów, tam jest

taki zdepsuty most koło młyna. Ja wiem.

Oj,

nie zmarz.

Tomasz, wędruj.

Chodź prędziutko.

Żeby wam tam, gdzie koło nie odleciało. No już dobrze.

W biurku znaleźli testament Joachima, który część swojego majątku zapisuje tym

swoim krednom, którzy popadli w biedę, a są warci lepszego losu. A czyli, krótko

mówiąc, i ty po nim dziedziczysz.

Kto? Ty.

Ja? No ty.

Mój ojca i syna i ducha świętego, a on zaś się oszalał?

To ty, to ty dopiero teraz mi o tym mówisz?

No bo ja sam nie mogłem w to uwierzyć.

Ale wyraźnie napisano, dzieciom Adama i Jadwigi Ostrzyńskich do równego podziału

18 tysięcy rubli. Czyli na ciebie wypada 6 tysięcy.

Jezus, 6 tysięcy. 6 tysięcy rubli. I co, ty myślisz, że ten testament nie

zostanie obalony?

Wszyscy właśnie rozumieją, że testament obalą i nic z tego nie będzie. Zaraz

nagromadzą, nadeszukują trudności, tak wszystko splączą, że sam diabeł ładu nie

dojdzie.

Najlepiej to w ogóle nie myśl o tym. Ja ci dobrze radzę. Ty nie myśl o tym i

pluń na taką łaskę.

Bo jak się na przykład okaże, że testament jest sfałszowany i zaczną nas

sądach włóczyć, to co wtedy?

Najlepiej to zrzec się, mój drogi, zrzec się i nie zawracać sobie głowy. Masz

rację, Basiu.

Wypłacą w odpowiednim czasie to dobrze, a nie wypłacą to i tak z głodu nie

pomrzemy.

Nie, ale zrzekać się to nie byłoby sensu.

Chociaż formalności spadkowe potrwają długo i na pewno nie obejdzie się bez

trudności.

Jakie trudności?

Kochanie, ja nie widzę żadnych trudności.

Trudności? Przecież Michasia już dobrze będzie skakać koło tego spadku, mój

drogi.

Będzie dobrze skakać koło spadku, żeby wszystko poszło jak płatka.

Teraz, teraz Zeleniecki może sprzedawać pichaczem serbiów.

Teraz to jest nam wszystko jedno.

No.

Pijmy. To Pan Bóg schyła nam te pieniądze.

Ale jeżeli w Kalincu dom kupować, to tylko koło pomnika.

Tylko koło pomnika, bo tylko w tej studni od pomnika jest woda możliwa na

herbatę.

Cieszę się, Basiu, że będziesz miała swoje pieniądze.

Ja już wam nic zapewnić nie zdołam.

Wiesz, czasem myślę, że jednak, że jednak za późno założyłem rodzinę.

Co ty?

Co ty, ty myślisz, że ty inaczej wyglądasz niż wtedy, kiedy cię poznałam?

No, no piję.

Zawsze tak samo.

Zawsze tak samo.

Nie mogę uwierzyć. Boguniu, kochanie, pomóż mi się tam rozebrać, dobrze?

No a co my zrobimy z tymi pieniędzmi?

I tak bym chciała zobaczyć kawałek świata i raz w życiu pojechać do

Jak nie to z dziećmi do Ciechocinka, żeby

tak nie krzękały, żeby tak nie miały wielkie zajętych migdałów.

Rozumiesz?

Sześć tysięcy.

Warto by porobić meliorację, zasadzić drzewa łocowych, założyć szparagarnię.

Może to kiedyś wszystko będzie nasze.

Czy wiesz, że ja mam prawo pierwokupu Serbinowa?

A może by kupić dom w Kalinsu?

Oj, dom w Kalinsu.

Dzieci nasze rosną niedługo, wszystkie pójdą do szkoły, a wtedy skąd brać

pieniądze na stację?

A jak będę miała dom w Kalińcu, zamieszkam sobie z dziećmi.

Ty mi za wsi wszystko dowiedziesz, a ja zajmę się tylko domem dziećmi.

Zmęczyłem się trochę, chyba pójdę się położyć.

Jezu, no Boguń.

Może tobie to jest?

Nie.

Na pewno nie?

Nie. Na pewno nie?

Co? Nie.

Na pewno nie?

Ale ty, ty się niczym nie przejmuj, bo to ci jeszcze zaszkodzi.

Serce ci się tamtego czasu nie dokucza?

Nie. Dobrze się czuję, nic mi nie ma.

Teraz Daleniecki może sobie sprzedawać serwiny.

Ja tak zupełnie dobrze to ja się nie czuję.

Ale powiedz mi, czy ja się kiedy w ogóle dobrze czuję?

Zawsze wieczorem ledwo chodzę.

Dlatego, że mnie nie kochasz. Przez to te wszystkie zmartwienia i choroby.

Przez co?

Co ja jestem winien, że nie jestem?

Że nigdy nie byłem w Twoim guści?

Boże mój, czy jakbym żyła w Stoli Boskim, po tylu latach też nie

wszelkiego z Nim zbliżenia?

Ale ja przecież tego Bogu miła z latami coraz bardziej lubię.

Przyzwyczaiłam się do Niego, wiem ile jest wart.

A widocznie tak już jest, że niechęć i przywiązanie, obcość i bliskość, żadne z

tych uczuć nie trwa i nie wypełnia całej istoty człowieka.

Jedno przechodzi w drugie, a wszystko niecałkowite, niedociągnięte.

A jednak razem wzięte składa się to w jakąś całość, która się toczy.

Tylko dokąd się toczni?

A może nie ma tych zadań? Jak to nie ma?

Bazyli, no jak tam?

Naprawdę nie ma tych zadań.

Co to znaczy nie ma? Niech Bazyli poszuka na tej półce pod oknem.

Za chwilę zadania będą.

A w tym czasie proszę sobie obejrzeć gabloty.

O proszę, tu mam wyroby platerowane.

Tu porcelana.

Proszę, tu srebra. O, tu i tam.

Proszę bardzo, reprodukcje obrazów.

To jest wyjątkowo piękna rzecz.

Proszę, proszę. Tu jest kolekcja lamp.

Bazylii, no jak tam? Nie ma, proszę pani.

Nie ma, nie ma.

Za dwie godziny ten zbiór zadań odeślę państwu do domu. Ja przecież państwa

doskonale znam.

Teatru, sparku, państwa adres.

Dziadowe Przedmieście 7, prawda? Nie, nie, nie.

Oczywiście Raciborskie. Za dwie godziny. Do widzenia.

Na pewno zawraca głowę. Przecież ona tych ludzi nie zna.

Dani, zaprowadź Bogumiłów do kleszcza na ciastka.

Ja tam zaraz przyjdę.

No to chodźmy.

Basiu, te pieniądze trzeba natychmiast włożyć w coś korzystnego.

I żebyście zdążyli, nim ten daleniecki sprzeda serbinów. Bo tu w Kalimcy głośno

o tym, że podobno ma zamiar sprzedać.

Jezus Maria, Michasiu, czy aby pewien jest ten spadek po strejku Joachimie?

Bądź spokojna, już ja to wszystko załatwię. Jeżeli będzie potrzeba, użyję

gubernatora.

Widzisz, Boguń?

Gubernatora.

profesora, jak zazwyczaj duża czarna i gazetka. Tylko proszę się nie omylić.

Czarna w mojej filiżanty i z moją łyżeczką.

Dla mnie bardzo proszę lampkę wina.

Bodziu, powiedz panu Walerianowi, jaką ci ma podać gazetkę.

Warszawski tygodnik.

Brawo.

Dlaczego, Bodzio, nic nie je?

Bodzio, uważasz, Basiu, nigdy nic nie je w obcym lokalu.

A jaką ja mogę mieć pewność, że przede mną nie pił ktoś chory?

A z filiżanki można się najłatwiej zarazić.

Dlatego, uważasz, przyniosłem z domu moją filiżankę i łyżeczkę i kazałem

naznaczyć dla pewności inicjałami D .O. Daniel Ostrzyński, żeby nie było

pomyłki.

Wodzie, uważasz, Basiu, nie ma jeszcze ukleszcza swojego naczynia, więc wolę,

żeby nikt nie jadł. Nie przesadzasz czasami?

Dani, nie uśmiechaj się.

Słyszałem już o wypadku śmiertelnego zatrucia się ciastkiem na starym łoju.

bodzia jednego i nie mam zamiaru stracić go dla głupiej filiżanki czy dla

ciastka. Jak to masz go tylko jednego?

A Janusz, Andrzej, to nie twoje dzieci?

Urodzili się po to, żeby zabrać mi twoje serce.

A Bóg dał mi wodzie, żeby wynagrodzić moje wszystkie krzywdy i

upokorzenia.

No niesłychane, niesłychane.

Antoniowo?

Antoniowo!

A dlaczego moja żona jeszcze nie wróciła?

No la Boga, la Boga, co dzień ta sama śpiewka. Nie wróciła.

A czy to nasza pani wróci, kiedy tak jak powiedziała? Nie.

Najwyraźniej powiedziała, że będzie o piątej w domu.

Basiu.

Basiu.

Jak myślisz?

Co mogło jej się stać?

Może poszła do Towarzystwa Opieki Sierot.

A tam strasznie niebezpieczne przejście koło rzeki.

Koło fabryki Hetzla.

No wiesz, tam, gdzie utopiły się wtedy te dwie panny.

Pomój się Boga.

Puknij ty się w czoło, Daniel. Co ty wygadujesz?

No, na nas jest już pora.

Trzeba wracać do domu, Bogumił.

Agnika, stóreńko. Chodź.

Wracamy do domu. Nie możemy już dłużej czekać. Pa. Do zobaczenia, Daniel. Pa.

Chodzisz? Tak, Michasiu. Do widzenia, kochanie. Dany, jak możesz puszczać

bogułów bez kolacji? Ale naprawdę nie możemy już. Moja mam czeniowo. Proszę

zaraz nakrywać. Miałaś wrócić o piątej.

Daniusiu, nie bądź nudny. Wracam przecież o piątej. No jeżeli jest piąta,

co każesz nakrywać? Przeczysz sama sobie.

Dany, nie róbcie sobie problemu. My już idziemy. Właśnie, ja nie rozumiem. Po co

ty ich zatrzymujesz? Do widzenia, Basiu. Po co my w ogóle tutaj stoimy? Jest

chłodno jak na dworze.

Chodzi o syneczku.

Nóż nakochany, przeziębisz mi się na Boga jedynego. Jaka to już panienka z

dziecka wyrasta. Ach, jaka szkoda, ja miałam wam tyle do opowiedzenia. Jeśli

chodzi o pieniądze, poradcy, Joachimie, to wszystko na dobrej drodze.

Najdali za miesiąc zostaną wypłacone. Żebyście zdążyli, nim ten Daliniecki

sprzeda serbinów. Bo mi tu ktoś mówił, że podobno ma zamiar sprzedać.

Widzisz? Wszyscy mówią o tej sprzedaży serbinowa.

Nie odpowiadasz, bo oczywiście jak zwykle nie wiesz, co robić.

Owszem, wiem, co mam robić.

Teraz, jak zjemy kolację, mam pójść spać, a jutro mam skończyć buraki.

są żarty, to są żarty człowieka niepatrzącego w przyszłość i to w

przyszłość, która nas czeka.

Spójrz, jak ona wygląda, znowu jest zielona. Idź, córeńko, umie ręce, idź.

Bogumi, gdzie jest broszka?

No przecież masz ją przypiętą do bluzki.

Rzeczywiście. Jestem po prostu zdenerwowana. Przecież ma się rozumieć,

Daleniecki sprzeda serbinów.

Nasze pieniądze rozejdą się, nawet nie będziemy wiedzieli kiedy.

Po prostu idziemy wielkimi krokami do nędzy. Chwała Bogu, że mam chociaż tę

broszkę i pierścionek. Zawsze to złoto. Dzięki temu nasza matka żyła przez wiele

lat. Jeszcze nas wychowała.

O, to niech Józef was popatrzy. Przecież sam wszystkiego nie zrobię. Wczoraj

zacząłem, ale sam mnie pan posłał.

Do pani profesorowej do Kalinca.

Poguniu, wszystkie formalności zakończone.

Pieniądze są do wzięcia, przyjeżdżajcie w środę.

Tylko zobacz, jak ta kobieta pisze. Zobacz, jak ta Michasia pisze. To są

czy to są kultury, że nie litery? W ogóle wiadomo, co ona tu właśnie

Co do aktu, to ma być rzeczywiście robione we środę.

Skąd wiesz?

Skąd wiesz?

Krzymszel mówił. Co mówił?

No, w ogóle mówił.

Pytał się, co mam zamiar zrobić z tymi pieniędzmi. A ty co na to?

No, że nie wiem i że ty zadecydujesz, bo to są twoje pieniądze.

No wiesz co, ja miałabym decydować o takich sprawach rzeczywiście.

Zawsze uważałam, że sprawy pieniężne śmierdzą, mój drogi. W ogóle to

napisz to wszystko na twoje imienie i już wreszcie nie słyszę nic na ten

Nic na twoje imię zapisywał nie będę.

Ale jeżeli chcesz, żebym zadecydował, to wydaje mi się, że mam dobry pomysł.

Ja bym te pieniądze ulokował w Serbinowie.

Nie zapominaj, że Daleniecki chce sprzedać Serbinów.

Zima przeszła i co?

Daleniecki najmniejszym słowem nie wspomina o sprzedaży.

A zresztą pisze, że jest chory i że wyjeżdża do Monte Catini.

Nie przyjeżdża, bo boi się nam spojrzeć w oczy.

Mam kontrakt ważny na cztery lata.

Dobrze, ja chcę usłyszeć, jaki ty masz pomysł.

Wojnarowski ma zamiar rozparcelować swój majątek.

Namawia mnie, żebym wziął dwie włóki z ogrodem. A więc zawarłbym układ

dalenieckim, aby nie wolno było to obrabiać serbinowskimi ludźmi i

sprzętem. Drugi raz na tych warunkach już nic nie uda nam się kupić.

Robocie z nas nie dochód, a ty się zacharujesz.

A co ty mówisz?

Ja bym nie dał rady dwóm włókom ziemi?

A może któryś z dzieci zechce zostać na roli?

No właśnie.

O widzisz, tego się bałam najbardziej.

Żebyś tych pieniędzy nie ulokował w jakiejś dziurze, z której ani my, ani

dzieci nigdy się już na świat nie wydostaniemy.

Ja tego pamiętowa nie chcę.

A poza tym na pewno ja już i tak niedługo umrę. Przecież bez przerwy mi

dokucza.

Róbcie więc swoje i tylko patrzajcie końca.

Pętuł budziulek. O tak, syneczku.

Michasi nie ma.

Basiu, ciągle jeszcze nie ma Michasi. Cóż ci poradzę, kochanie?

Na Michasi wciąż nie ma.

No ale na szczęście tym razem Michasia nie jest nam potrzebna.

Możemy od razu przystępować do rzeczy.

No bardzo dobrze, ale ja ją chcę widzieć.

Bodziu, wsiadaj tu, syneczku.

Albo nie, nie.

Gdybym miał pewność, że nie znikniesz mi z oczu, to wolałbym, żebyś sobie

pospacerował po salonie tam.

O! Tam na pewno nie jest tak duszno. Dobrze, tatuś, już wychodzę.

No proszę, Basiu.

Więc już teraz wiem wszystko.

Nareszcie, Michasiu.

Karetki pocztowe do Czałbowa i Nieznanowa nie przedstawiają dla nas

interesu. Zostają tylko place.

Tylko place koło kolei.

Każdemu będę to radziła.

O czym ona mówi?

Zaraz się dowiem. Każdemu będę to radziła.

Lucjan. Lucjan.

Patrzysz, Baszko, dziwisz się, co się ze mnie zrobiło. Nie, wyglądasz trochę

przemęczony.

Jestem zagoniony jak pie. Musisz odpocząć po prostu. Nie, nie jest

odpoczynek. Ja muszę się zastanowić nad tobą, nad światem.

Kupuję posiadłość.

Parę mur w ziemi.

Zakładam ogród.

Buduję dom.

Zakopanie się gdzieś na wsi nazywasz pełnią szczęścia?

Muszę na powrót stać się człowiekiem, Baszko.

Nie doszedłem tam, gdzie chciałem, więc wracam do początków życia.

A jak długo tu zostajesz?

Niestety dzisiaj wyjeżdżam.

Ale jak postawię dom, to przyjedziesz do mnie.

Pamiętaj, że mi obiecałaś mnie.

Na tym bardzo zależy, żeby z tobą porozmawiać. Ja mam takie różne myśli.

Przyjadę.

Lokuję pieniądze w nawozach... Proszę panów do dołu. Proszę pani Bogumile.

Proszę bardzo. Proszę bardzo.

Panie Rejenie, proszę bardzo.

Tani? Tani?

Andrzej!

A wygląda zupełnie jak dyplomata moja Michalino.

Andrzej specjalnie przyjechał z zagranicy, aby wyjaśnić...

Chciałbym wiedzieć, czy Michasia pamiętała, że ja i Bodzio jemy tylko

bewsztyki. Nie idzie mi uważasz o bewsztyki, tylko o to, czy ona o tym

pamiętała. Czy przed chwilę ona pomyślała?

No co? No co będziemy jedli? No co?

No co? Tak.

O.

Pracę. Nie ma sposobu, żeby ukręcić łeb temu chorszajku. Daniel.

Widzisz, Basiu?

Rejent chorszajski nie je przekąsek.

Wszelkie raki, kamienie żółciowe, katery kisek, wszystko to od przekąsek.

Mówię ci Basiu, że Michasia na pewno zapomniała o bechtykach. Pieczenie nie

jadamy. Z wodziem nigdy nie jadamy. A po obiedzie zaczną się interesy. Kiedy

mowa o interesach, mam ochotę wiać, gdzie pieprz rośnie. Ja też. Byłeś na

Oktawi? Bóg czek. Mama powiada, że to wesele było smutne jak pogrzeb.

Biedne te kobiety. Jeśli my się żenimy bez miłości, robimy to przynajmniej z

wolnej woli.

One tymczasem idą zimno za mąż, gdy nie ma innego wyjścia.

Wododem jestem półmitkiem! Chyba pamiętasz, że my z Błodziejem nie jadamy

pieczę, nie jadamy tylko bewsztyki.

No to macie przecież te swoje bewsztyki! Gdzie, gdzie, gdzie?

Antoniowo!

Niechże Antoniowa wreszcie poda panu te jego bewsztyki!

Wy tu wszyscy o domach, placach, interesach, a ja dumna jestem, że mój

jest inny.

Wiemy o tym, że dzięki swym zasadom nawet na stanowisku rejenta nie dojdzie

nigdy do majątku i że nie będziemy bogaci.

A mimo to powiem ci, Basiu, jestem dumna.

A Lucjan na przykład zraził się do interesów.

No moja droga, cóż ty chcesz? Człowiek stojący nad grobem.

Jak to nad grobem?

No tak.

Ma ostatnie stadium raka w żołądku.

Raka?

Jak to teraz miałby umierać, kiedy ma zbudować dom, kiedy ja mam do niego

przyjechać?

Może to znak dla mnie? Przecież ja też wciąż nie domagam.

Proszę wszystkich państwa do salonu na kawę. Mój syn Anselm poda państwu

dokładne informacje o tych placach.

Czego się oni mogą dowiedzieć od tego Anselma? Co on im może powiedzieć, prócz

paru frazesów?

Człowiek, który się obciął na egzaminie z przyrody.

Jak państwu wiadomo, Kaliniec w przyszłym roku zostanie połączony koleją

stolicą. To zaś odporzy nam drogę. Z jaką stolicą?

Z Warszawą, proszę wujem.

A sądziłem, że masz na myśli Petersburg.

Owszem, i to miałem na myśli.

Rozwój kalinieckich fabryk haftu, sukna i firanek może zyskać, gdy zostaniemy

połączeni koleją z Rosją.

W związku z koleją przewidziany jest rozwój naszego miasta pod względem

gospodarczym i przerywowym, a to na tym idzie otwiera się dla każdego sposobność

dojścia do dobrobytu.

O ile nie będziemy patrzeć bezczynnie, wuju, jak obcy zagarniają nam wszystko

sprzed nosa.

Musimy oczywiście rzucić się na tych obcych jak tygrysy, żeby i nam żeru

starczyło. Wuju, nie marnujmy naprawdę czasu.

Jeżeli wuj nie będzie chciał kupić tych placów, no to ich nie kupi. Jak to nie

kupi? Waciu, wyjaśnij Enzelmowi, że co innego miałeś na myśli. Przecież to jest

jedyna szansa, żebyśmy do czegoś doszli. Ale oczywiście, że chce kupić place.

Jeżeli wszyscy inni będą kupować, dlaczego ja miałbym je kupić? Właśnie.

A zatem...

Największą przyszłość mają place położone w pobliżu dworca, bowiem każde

rozwija się w stronę kolei.

Dzięki moim osobistym kontaktom z panem Ceglarskim możemy zagwarantować je dla

siebie bajecznie tanio.

Po 80 kopiejek za łokieć.

Póki jeszcze nie zacznie się podbijanie cen. Ale co nam przyjdzie z tych placów?

No właśnie, co nam przyjdzie z tych placów, proszę pana?

Jak to co przyjdzie?

Pan chyba nie rozumie, młody człowieku, co to znaczy punkt.

Wszystkie składy, wszystkie młyny będą chciały się tam budować. Oto co znaczy

punkt. Jezus Maria, jaki punkt? Nic nie rozumiem. O czym ona mówi? No to jest

miejsce, w którym są te placy usytuowane.

Bardzo przepraszam, ale ja nie jestem taki głupi. Ja mówię praktycznie.

Jeżeli ja, dajmy na to, wkładam moje pieniądze w nawozy sztuczne, to ja wtedy

doskonale wiem, jaki to mi dochód przyniesie. Tu nie ma żadnych

Chyba, że grat albo co.

Ale jeżeli okaże się, że te nasze place są nieprzydatne pod te młyny czy składy,

to co wtedy?

To wtedy zostajemy z naszymi placami na lodzie.

No, na lodzie.

Proszę państwa, mamy jeszcze dość czasu, żeby pojechać i po prostu obejrzeć te

place na miejscu.

Weźmiemy dorożki i pojedziemy do Oczkowa. To przecież niedaleko.

Tutaj, proszę państwa, będzie dworzec.

Tam będą tory zapasowe, a to jest właśnie zestaw tych placów, o które nam

chodzi.

Ale czy lepiej jednak nie poczekać, aż wypróbuje ktoś od nas bardziej

doświadczony?

Spodziewałam się tego. No w końcu, mamo, jeżeli państwo nie chcą, to my włożymy

w to pieniądze naszego ojca. Kiedy zaczną procentować, będziecie państwo

żałować, ale wtedy będzie już za późno. My Polacy nigdy do niczego nie

dojdziemy, jeżeli przy najprostszym interesie będziemy tchórzyć. Aha,

zapomniałem państwu dodać, że pan Ceglarski przyjmuje tylko w ciągu

dnia deklaracje i zadatki.

Tylko w ciągu dzisiejszego dnia.

A co będzie, jeżeli te pieniądze przepadną?

Basiu, droga moja, no przecież wszystko stało się po twojej myśli.

Pieniądze ulokowaliśmy w mieście, sprzedamy pracę, zarobimy i kupimy dom.

Masz rację.

Tylko wiesz co?

Mnie się wydaje, że życie w mieście to już nie dla mnie.

Nie zapomniałam, jak się z tymi ludźmi rozmawia kiedyś, kiedyś.

Właściwie to ja nie wiem, gdzie jest moje miejsce.

Nie płacz, Basiu.

Na pewno wszystko będzie dobrze i będziemy błogosławili dzisiejszy dzień.

Wiesz, widziałem wczoraj w nocy księżyc po prawej stronie. To dobry znak.

Zresztą... Wczoraj nie mieliśmy tych pieniędzy i powiedzmy sobie, że ich

nie było i żyjmy dalej.

Widzę, że znowu jesteś czegoś zadowolony.

A dlaczego uważasz, że mam się smucić? Dlatego, że ja nie mogę zupełnie sobie

dać rady z tymi placami.

Gdybym kupiła dom w Kalińcu, to byłby przynajmniej jakiś dochód. A tak place

leżą i co?

Anzel mówi, że wartość placów się podwoje albo potroje. Ja nie wiem,

jakaś czy co.

Lichwa, pytam, czy co?

Basiu, kochana, jak długo będziemy wracali jeszcze do tych nieczęstnych

Co się stało, to się stało.

A u nas w Serbinowie? No pomyśl.

Już drugi rok żniwa mam przy przyjaznej pogodzie.

No rozejrzyj się dookoła.

Drzewa wsadzi, aż uginają się od rodzaju owoców. A nasze dzieci?

Popatrz. Zdrowe, opalone.

Agniesia w tym roku wyrosła, poprawiła się. A Emilka nie ma kataru, nie kaszle.

Boże mój, czy to jeszcze nie dosyć?

Dla mnie nie dosyć.

Muszę już pójść.

Bogumił, poczekaj jeszcze chwileczkę.

Bogumił, poczekaj jeszcze chwilkę!

Pani Olczak, gdzie katalba? Rozum odebrało, wielmożny panie. Widzicie,

cały dzień tą chrobotówną. Strach na to patrzeć, wielmożny panie. Kto to

widział, żeby się tak chrobotać? Na oczach dzieci.

Przecież ona wychroboci nas tu wszystkich.

Pani Olczak, nie obchodzi mnie kto kogo chroboci, ale robota musi iść. Patrz

pan. Do roboty, chłopy, do roboty.

Tak jest.

Do roboty, chłopy.

Co się stało?

Taleniecki przyjeżdża. Kiedy?

Jak nic, przyjeżdża sprzedać serwinów. Czytaj.

Szanowny panie Bogu.

Cóż tam Roman powie? Wszystko dobrze, ja się wiem, może panie. A co do tego

kupca, o którego pan dziedzica dał się dowiadywać, to trzeba bardzo ostrożnie,

bo tutaj się nic nie ukryje.

Żydów się krwie, wszystko wywąchają.

To sprzedaż.

To sprawa skończona.

Nie będę sprzedawał, Serbinowa.

A jeśli bym sprzedawał, to omówię to z panem Niechcicem.

Pan Niechcic sam teraz kupuje.

Co kupuje?

A dostał spadek i zakupił placę w Kalińcu.

Dlaczego ja się teraz o tym dowiaduję?

No, bo to świeża sprawa.

Mam nadzieję, że obmyślił pan jakieś plany co do tego spadku.

Chciałbym rodzinie, zwłaszcza, że to są pieniądze żony.

Chciałby pan opuścić serbinów i osiąść gdzieś na swoim.

A ja zamierzałem podwyższyć panu tamtiemy i przedłużyć kontrakt na dalsze

lat.

Jakże ja bym mógł opuścić serbinów?

Ja tu, proszę pana, jestem przywiązany do każdej grudy ziemi. O, te drzewa,

które posadziłem, już rodzą.

Ja, proszę pana, patrzyłem, jak z tych nieużytków rodzi się ornepole.

Jeżeli pan chce polepszyć nasze warunki, to będę panu bardzo wdzięczny.

Karo mio!

Pan sam najlepiej wie, na co pan zasługuje.

Jeszcze to.

I to po malutkim Tomaszku.

Daje, choć wiem, że często Arkuszowa rozsiewa plotki. Ja wiem, do czego może

pani to mówi, że pan Daleniecki nie sprzeda serbinów.

Dzień dobry, Arkuszowo. Dzień dobry, wielmożnemu panu Niechcic. A może on się

rozmyślił? Albo może ja powiedziałam nieprawdę?

Człowiek żyje, to się myli.

Ludzie mówią, ja słucham. I tak to jest.

Proszę, wielmożny pani.

No więc co my zrobimy z tym chłopcem? No nasz syn zaczyna kraść.

Zaczyna kraść, więc co?

Wyrzuć go z domu i niech idzie spać pod płotem, tak?

Zaczyna kraść, więc co?

Oddać go w ręce policji?

Związać, zamknąć i zabić, tak?

Bafiu, bardzo cię proszę, mówmy poważnie. Mówmy poważnie! A skąd ty

Skąd ty wiesz, że on nie znalazł tę stakiewkę podrzuconą przez kogoś innego?

Skąd wiesz, że ukradł?

Ale tego, że kłamie, tego nie zaprzeczysz!

Mnie zawsze powie prawdę.

To jest najlepsze, najuczciwsze ze wszystkich moich dzieci.

Ja przyznaję, to Maszek jest lekko myślny. Wyście się uwzieli na niego i

Proszę pani, może to już lepiej dzisiaj znieść z góry koszyki dla Agnisi i

powolutku zacząć się pakować?

Dobrze, mają policję.

Boguniu, zapomniałam, że my jutro odwozimy Agniesię do szkoły.

Żebym nie miała z tobą kłopotu, Cyreńko, żebyś słuchała pani przewożonej,

dobrze? No, idzie czas wracać.

No, to do widzenia, Agnieszko.

Pisz o wszystkim, co ci tylko będzie potrzeba.

I nie ten.

Przecież to niedaleko. Tam, gdzie widać kościół za tymi drzewami, skręca się na

szosę do Sorbinowa.

Mamo. To najdroższa. A kiedy psy jedziecie?

Niedługo.

Pocałuj ojca.

No i jeszcze raz.

Nie płacz.

Widzisz gwiazdy na niebie.

Nie zazięb mi się i nie choruj moje dziecko.

Za rok, za dwa już i młodsze pójdą do szkoły.

A zobaczysz, będą się dobrze uczyć i nie będziesz miała z nimi kłopotu.

Aż póki nie zaczną się kochać. Póki nie zaczną szaleć.

No niech Bóg broni.

W życiu bywają noce i dnie i bywają też niedziele.

Tym razem wydaje mi się, jakby niedziela zaczęła zbliżać się do naszego życia.

Tomaszek, Tomaszek, chodź, popatrz, jaki duży karp. Gdzie?

No tam, o tam popłynął.

No chodźmy.

My względem tej Oleśki chrobotownej prosimy wielmożnego pana, żeby jej

roboty nie brać. A jak trzeba będzie, to my bez osłonek powiemy, co ona taka

zajedna i ku czemu ludzi prowadzi.

No, my ją już tyle razy przeganiały, to ona wraca do Serbinowa?

I wiele potrafi nabrozić.

Taka gorszycielka, że z nią nawet nie przystoi i dzieciom, i dziewuchom

przedstawiać. A odkąd się towarzyszyła z tym pisarzem, z tym panem Katelbą? To

taka się zrobiła harda! Oj, kałużna, kałużna!

Jak idzie robota?

Zimno, wielmożny. Panie, woda stoi w reglinach. To nie idzie robić.

O, za ciężko. Może nie przychodzi.

Ja już nic nie rozumiem, Walenty.

Barometr idzie w górę na pogodę, a patrz pan, co się dzieje.

O, no,

o,

no. Jak te deszcze nie ustaną, to zgnije wszystko.

Ile wozów dzisiaj?

Pięćdziesiąt. Mało?

Ano nic, wielmożny pan.

Rajczują, rajczują, a ziemniacy tkwieją w błocie.

Chciałem prosić wielmożnego pana o kilka dni wolnego. Muszę jechać do maski.

Teraz, kiedy roboty niepokończone.

Deszcz zatłukuje mi wszystko.

Proszę wielmożnego pana.

Ja dość długo służę, żebym się miał dla byle głupca zwalniać.

Tutaj w Serbinowie ja znam swoje obowiązki.

No i kiedy przyjechałem, byli już po ślubie.

Pan myśli, że ten drań na moją matkę poleciał?

Nie, na moje pieniądze.

A ile tego było?

Dwa tysiące dwieście.

Kiedy mi się o nie upomniał, zaparli się.

Ja nie daruję.

Ja do sądu pójdę.

Przeciwko własnej matce.

A pójdę... Nie, nic pan nie wskura, skoro... Skoro pieniądze były złożone w

kasie na matkę.

To co?

Co mam robić? Co? A przestać pić. Wziąć się do roboty i ożenić się.

A jak ja się mogę ożenić, kiedy mi ta chrobotówna świat zawiązała?

A ja bym sobie znalazł narzeczoną.

Ale Olesia... straszy mnie.

że każdej, co bym z nią poszedł do ołtarza, to oczy kwasem wypali.

No to czemu się pan z nią nie ożeni?

Z kim?

Z Tuma Chodrą.

Co? Że do niej wstyd się przyznać.

Ciąga mnie po szynkach.

To wierzę, po trzeźwemu.

Nie ma nade mną władzy.

No to trzeba się przenieść gdzieś, w dalsze strony.

Jak pan chce, mogę napisać Darnieckiego.

Nie, nie.

Dziedzic mi nie pomoże, bo on ma złość do mnie. Chciał zrobić ze mnie szpiega.

A ja mu się nie dałem.

Ja wiem, co jestem winien panu Niechcicowi.

Ja na pana nie donosiłem. To, że mnie posłał do szkół, to jeszcze mu nie daję

takiego prawa, żebym mu duszę zaprzedał.

Ty, ty kanalio.

Proszę pana.

Co tam?

Proszę pana, to ja.

Olesiek Robotówna. Czego chcesz?

Chodźmy stąd.

Chodźmy.

A dzisiaj to on do mnie powiada.

Idź, idę się powiesić.

A ja do niego.

Idź, abyś dobrego sznura, żebyś się tatem nie urwał.

Poszedł.

A ja to stanę?

To pochodzę?

A jak on wisi?

Pomyślałam sobie nagle.

To i ja trup.

Wezmę i przebiję się nożem.

Albo utopię w stawie.

I dalej. Puściłam się przez pola. Do niego.

Zaglądam do okna.

Żyję.

I Janiusieńki rozmawia z wielmożnym panem.

Niech mu pan każe ożenić się ze mną.

A po co on ma się żenić z tobą?

Bo go kocham.

Bo dnia bez niego wytrzymać nie mogę.

Tak jak on beze mnie.

Bo on mi zawiązał świat.

A dlaczego on się z tobą nie chce żenić?

Bo on mówi, że ja i jemu świat zawiązuję.

No, może.

Ale co ja mam robić?

Przestać latać za nim.

A jak przestanę, to się ze mną ożeni?

Kto to może wiedzieć?

Może ty do niego serce stracisz? Może z jakim drugim się zejdziesz?

Z drugimi?

To się tylko zabawiała.

Po stogach i krzakach.

A z nim chcę żyć jak z mężem.

A cóżem to ja?

Gorsza od innych?

To się powydawały?

Chociaż... Uszargana i biedna.

Ale on ciebie takiej, jaką jesteś, nie chce.

Spróbuj się zmienić.

Jak to zmienić?

No, spróbuj żyć inaczej.

A najlepiej to się tu więcej nie pokazuj i zapomnij o nim.

A gdyby na pana naszło kiedyś co takiego, to pan by zapomniał tak łatwo?

To pan by zapomniał?

To pan by zapomniał?

Zapomniałby pan?

Czy pan by zapomniał?

Wszystko nic poniewielmożny, panie.

Jakiej oni roboty szukają?

Im tylko brzuchami do góry leżeć i ozerami mleć.

A jak zarobią trochę grosza, to zaraz zaniosą do Mielzackiego, do Karczmu, na

zmarnowanie. Popijają, wtedy o świecie zapominają.

A potem chory, chory.

Ja bym psia mać kijem z nich tę chorobę wygonił.

O, przesadza Walenty. A co to Walenty nie lubi sobie poleżeć i popić?

Zwyczajna ludzka rzecz.

Dobry, śliczna, jak zawsze.

No jak, namyśliła się pani miejsce, jeszcze trzymam.

Zdecydowałam się objąć posadę panny sklepowej.

Zmusiły mnie do tego okoliczności.

A zatem cudownie. Zaczniemy pracować od jutra. Teraz omówimy warunki.

Proszę. Proszę bardzo.

No przecież ja mam twarz i podstawę królewną.

Kto tam?

To ja.

Co to ja?

Pan Katelba Roman, pisarz Serwinowa. Niech pan zaczeka.

Skąd pan dostał mu jadry?

Od pani profesorowej Ostrzeńskiej.

Właśnie przywiozłem jarzyny na zimę, a pani profesorowa powiada, panie Romanie,

czy pan wie, że panna Celina Mroczkówna objęła u mnie posadę panny sklepowej?

Powiedziałem, nie wiem, pani profesorowo.

No i postanowiłem odwiedzić panna Celina.

Przepraszam pana, srafa mi się nie domyka.

Proszę mi wybaczyć.

Ja nie umiem się wyrazić.

Ja postanowiłem udać się do pani.

Ja chciałem, żeby pani chciała

zostać, że tak powiem,

moją małżonką.

Zrobiła pani doskonały wybór.

Pan Katelba ma przed sobą przyszłość.

A w ogóle, moja droga, przyszłość świata należy do takich jak on.

Oczywiście wolałabym, żebym narzeczony był zubożałym panem, a nie dorabiającym

się chłopem.

Ale na przykład może okazać się synem wielkiego rodu, wychowanym przez

ludzi. Niech pani weźmie jego nazwisko, Katelba.

Przecież jego ojciec może być zubożałym szlachcicem kurlandzkim.

Czy to prawda, że Katelba się żeni? Tak.

Tą nauczycielką potkakała wtedy z okna. Tak.

To znaczy puścił mnie.

Niech Aleś lepiej o nim zapomni, tak jakby go w ogóle nie było.

Żeby wielmożny pan nie musiał tak kiedy zapominać.

Ale marny jej los.

Wypalę jej ślepia kwasem.

Nie pójdzie Olesie do więzienia.

A na co mi żyć?

Mam zapomnieć tego, co było?

Tak będzie lepiej.

A co będzie ze mną?

Co będzie ze mną?

Panie Bogumile, myślę, że małżeństwo Panny Celiny z Katelbą ma swoje

znaczenie.

Młoda, piękna dziewczyna, dobrego rodu, oddaje rękę człowiekowi w ludu.

Pragnie go podnieść na wyższy szczebel życia duchowego.

Co za wspaniały tytuł do artykułu.

Zbliżenie warstw społecznych przez miłość. Albo piękny krok nowoczesnej

Tak, tak. Ale mam nadzieję, że pani Rejentowa nie zapomni o sprawie tej

Chrobotównej. Ale skąd, panie Bogumile? Olesie, ja wezmę do siebie do domu.

Niech to biedne dziecko odetchnie po tych przeżyciach.

Ogrzeje ją oczywiście w atmosferze rodzinnego ogniska. A potem...

Wyszukam jakąś pracę.

Dobrze.

Jutro natychmiast rzucam miejsce w Szynku, tak jak pan każe.

I zgłoszę się do pani rejentowej w Kalince.

Nie! Nie, nie pojadę na żaden ślub. Z kościoła można przywieźć najpewniej

zarazę. Michasiu, tam na wsiach panują ciągle te epidemie. No to wezmę Janusza.

Janusz! Janusz!

Uwieraj się!

Pojedziesz ze mną na ślub pani Celiny do Małocina zamiast ojca.

Oczywiście, że chcesz się w nim pokazać.

Żeby wszyscy myśleli, że nie jesteś jak z własnym synem, a jak z mężem. No więc,

Daniusiu, przebieraj się. Będę z tobą szła pod rękę.

Nie, nie podoba mi się to twoje zainteresowanie tym chłyskiem

Jeszcze raz cię uświadamiam, że jadę przez zgląd na pannę Mroczkówne, która

moją sklepową. I nie wygaduj takich głupstw przy bodziu. A nawet dziecko się

z ciebie śmieje.

Mroczkówne.

Bardzo pięknie się pan prezentuje, panie Romanie. Bardzo pięknie, prawda?

Mój syn Janusz studiuje w Petersburgu medycynę.

Ach tak?

Wiem, słyszałam o panu.

Czy wielmożny pan jest?

A wy na pewno pewny, że nie ma tu gdzieś tej odlesi robotównych z kwasem solnym?

Lepiej nie myśl pan o tym w tej chwili. Proszę, podejdź do panny młodej.

I nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen.

Was, którzyście tu obecni...

Biorę sobie na świadectwo, jeśli by tego kiedy była potrzeba. Walniasz podobno

katelbę? Ano, widzisz, w czepku urodzone. Kilka dni temu ugodziłem mu

administrację majątku Jadczymbika. I to na bardzo dogodnych warunkach.

Pani Roman, życzę wam szczęścia. Dziękuję.

No,

pani Roman. Dziękuję.

Najlepszego na nowej drodze życia. Dziękuję panie.