Original subtitles

Spokój się, dzieci na pewno buszują gdzieś pod kwiatem. Ale jak się

tak trudno utopić się w serwinowie. Bój się, Boga, co ty wygadujesz.

Jezus Maria, dzieci mi się potopiły. Sześć stawów! Sześć stawów stojącej

zionącej malarią, komarami.

Tomaszek! Czego ty, człowieku, stoisz? Roześlij ludzi, może nasi jeszcze dzieci

uratować. Niech Józefat pójdzie tam za dom popatrzeć w leszczynie.

Sześć stawów.

Jakby jeden do utopienia dziecków nie wystarczył.

Basiu, Basiu, Basiu, popatrz. Popatrz, jakie listy dostałem z Paryża. Popatrz.

Ach, od Daleniewskiego mnie nudzą te listy. Ale proszę cię, przeczytaj. O,

otrzymałem przekaz pański na dochód.

Najkochańszy panie Bogumile, otrzymałem przekaz pański na dochód z

przeszłorocznych buraków.

Jestem zdumiony i zachwycony. Zachwycony rzeczywiście.

Ale patrz tutaj, nie tyle.

Nie tyle z powodu wysokości sumy, ile z powodu wspaniałego urodzaju.

Kiedy oddawaliśmy panu ten nieużytek, jakim był przed 11 laty Ser... To już 11

lat?

Doprowadził pan Serbinów do takiego stanu, w jakim nie znajduje się żaden

majątek w okolicy.

Na pewno.

Jak przez pierwsze dwa lata nie było co do ust włożyć, tylko się pesz bez

przerwy wywoziło, to nic dziwnego.

Nic nie wiem.

Niech Boże, jesteś jeszcze taka młoda i taka ładna.

My oboje nigdy nie dojdziemy do porozumienia, mój drogi.

Lepiej wróćmy do swoich zajęć.

No cóż, buzię?

Języczek, tak.

I powiedz A.

A. No już praca. A. A. No tak.

Angina.

Przede wszystkim płukanie gardła i łóżko.

A pozostałe dzieci trzeba koniecznie idolować.

Przestałeś, Bogumił.

Już nie wiem, co się dzieje z tymi moimi dziećmi, panie doktorze. Skąd u nich

takie skłonności do chorób? Jednej wiosny wszystkie chorują na koklusz,

wiosny znowu na odrę, a jesienią to już na pewno któreś będzie leżało. To na

grypę, to na zapalenie gardła. Ja już naprawdę nie mam siły.

Albo Tomaszek, panie doktorze. Wciąż gnębią te dzieci na robaki.

Ostrożnie, proszę. I krwotoki z nosa i to tak silne, że dziecko po prostu traci

przytomność. Basiu, o tym wszystkim już mówiłaś panu doktorowi. Pan doktor

przepisał o twoim kuracji. Tak, ale niestety niewiele pomogła.

Dziękuję, pani. Dziękuję.

A znowu Agnisia. Nie wiem skąd u niej te zawroty i bóle głowy. Ja nie mam na to

wszystko siły, panie doktorze. To wszystko choroby wieku dziecięcego.

Przeminą i znikną bez śladu. Do widzenia. Do widzenia.

Ostrożnie, proszę.

Dziękuję bardzo. Dziękuję.

Uważać mi tam na wybojach.

Dobranoc. Dobranoc Państwu.

Tu nie trzeba, doktora, moja miła, tylko odpowiedniego sposobu uchowania. Ja bym

im dał kąpać się od wiosny w zimnej wodzie i kazał biegać z wiejskimi

mrozie i śniegu. Kto to widział, żeby dzieci, chociaż zima przestały, dziennie

były na dworze?

Myśmy już dali jednemu biegać po mrozie i śniegu.

Maria, jak ty szybko zasypiasz.

Agnieszka znowu ma dreszcze.

Gorączki nie ma, bo sprawdzałam ręce i głowa chłodna. W ogóle w ciągu dnia

biegała po parku, jak oszalała, więc to nie może być przeziemienie w takim

razie, co?

Może się zdenerwowała, żeś na nią dzisiaj nakrzyczała.

Agnieszka nigdy niczym się nie denerwuje. Pod tym względem ma twoje

usposobienie. Ja myślę, że ona po prostu rośnie.

A może to malaria?

Nie.

Dziwnego, mój drogi, czyż tu wszędzie taka wilgoć? Wszystkich w kościach łamię

bez przerwy.

Może malaria?

Ani jedno, ani drugie.

Tylko ona cierpi na jakąś chorobę nerwową. To się może z wiekiem rozwijać.

Niedługo ma pójść do szkoły. A jak tu pójść między ludźmi z takimi na przykład

draszczami?

No, ale już jej przeszło? Przeszło.

Śpij.

A może ona jest nienormalna? Może to pochodzi z jakiejś złej krwi, którą

dzieci musiały odziedziczyć?

Basiu, co ty wygadujesz?

Dziadek Laurenty był tyle lat we Francji z Napoleonem, że Bóg wie, co stamtąd

przywiózł. Basiu, na miłość boską zastanów się, co ty wygadujesz. No ale

że wuj Klemens zwariował, to tego już nie zaprzeczysz. Albo z kleroza mózgu u

naszej nieboszczki mamy.

A i o babci słyszałam, że miała melancholię, raz nawet do studni

chciała sobie życie odebrać.

No tak, śpij, on wiecznie śpi.

Nie, nie ma z tobą żadnej rozmowy.

nie drzwi otwarte, wiesz, nie się zamykasz i zamykasz. No masz.

Przecież to ty zawsze zamykasz się przede mną.

A w moim domu dzieje się coraz gorzej.

Mam zamiar sprzedać majątek i przenieść się do miasta.

Widzisz?

Nawet Hipolit Niechcic przenosi się do miasta.

A czy to i dalej?

W porównaniu z Bogumiłem uważam się za nędzarza. Doszło już do tego, że Anka

wybiera się z domu uczyć cudze dzieci.

Ma skończone cztery klasy, trochę muzyki.

A matka nauczyła ją też po francusku.

No, proszę.

Słuchaj.

Słuchaj, po co?

Bo zanka ma uczyć cudze dzieci. Może weźmy ją do siebie?

Nareszcie miałabym kogoś swojego, bliskiego, a nie tak jak dotychczas. Jak

myślisz?

Jureńki, kochanie, usiądźcie tam sobie na kanapie i nie przespadajcie. Pani, co

mam zrobić z tym obrazem?

Juleńko, kochana, do tamtego pokoju.

Dobra, dobrze.

Felicjo, droga, weźcie tą skrzynię, trzeba ją spodnąć jak najprędzej. Mariu,

te pty, bo można oszaleć, przecież pląką się pod nogami. Co się tu dzieje?

Jak to, co się dzieje?

Robimy miejsce na pianino.

Bogumił, skoro będziemy mieli domokować, kto gra, to najwyższy czas, żeby kupić

pianino. Masiu, bój się Boga, przecież pianino będzie kosztować więcej niż...

Roczne pobytanki w Zerbinowie. A to co?

Ale za to dostanie z nami na zawsze, mój drogi, do tej pory rzeczywiście los

nasz był ciężki, ale teraz się polepszył i czas pomyśleć o czymś większym niż

chleb powszedni.

Basiu, ja nie myślę, żeby muzyka była rzeczą potrzebną.

Sami grać nie umiemy, nawet się na muzyce nie znamy. To znaczy, że

nie lubisz muzyki, tak? No, mama, w sumie nie lubię. No, bardzo lubię,

oczywiście, że bardzo lubię, ale dla mnie muzyki wystarczy tyle, ile się jej,

no, rozlega wokoło.

Tu ptaszek ześpiewa w karczmie, zagrają albo na weselku. Basiu, Basiu, ja

uważam, że chłopi bardzo ładnie grają. Albo czasem pojedziemy na koncert z

Dokaliną. Prawda, nie mogę tego spokojnie słuchać. Powiedz mi, dlaczego

chcesz, żeby się nas te dzieci uczyły? A jak dzieci są niemuzykalne, wtedy okaże

się, że pianino jest bezużyteczne, tak?

Nie mogłam na nim pograć i potańczyć. Będzie można ich pośpiewać, jak

dziewczynki podrosną. A jak przyjadą młodzi ostrzejscy? Przecież Janusz i

to już dorosła młodzież, mój drogi. Czy ty sobie możesz...

Podpisałem umowę z firmą Habich i spółka. Dostałem bardzo dobry instrument

składy.

Jutro wysyłam konie do Kalinca.

Panie Boże, spraw, żeby to pianino nie dojechało do naszego domu.

Czy Daleniecki nie pomyśli, żeśmy się dorobili tego pianina z jego szkodą?

Jezus Maria, tu chodzi o nieskazitelne imię Bogu miła.

I ja jestem wariatka i historyczka.

Macie pianino?

Widzę, że wam się dobrze powodzi. Przecież Anka musi mieć na czym grać.

jest to. Dzieci, do mnie!

Felicju, prosimy herbatę.

Marzę o tym, żeby dzieci uczyły się od niej muzyki. Graj.

Ależ, ciociu, ja nie mam pojęcia o muzyce.

Trochę tam brzdąkałam przy mamusie, ale przecież ja nigdy nie odważyłabym się

nikogo uczyć.

A, to niech nie szkodzi.

Zresztą muzyka dzieciom nie jest konieczna.

Najważniejsze, żeby umiały myśleć.

Ja nawet myślę, że one są niemuzykalne.

Dzisiejszy właściciel ziemski skazany jest na zagładę, bo jak chłop bez

żyć nie będzie, a jak Pan żyć nie może.

No tak, jeżeli się spojrzy na to z punktu widzenia wymagania, ale żyć na

tak jak ja to rozumiem, to znaczy mieć tutaj coś do zrobienia.

A robi się swoje i nie ogląda na resztę.

Gdybyś był na moim miejscu, śpiewałbyś inaczej.

A więc stary Krębski nie żyje.

Tak.

No a panny Krębskie?

Powychodziły za mąż i rozjechały się po świecie.

A syn Tadeusz z matką gospodarzy majątku i spłaca je.

Nie ożenił się?

Nie.

Nie.

Ten chłopiec zawsze był niezwykłym człowiekiem, tylko że niestety nikt z

mógł go zrozumieć.

A z Ładą to wiecie?

A tak.

No, pomyślcie państwo, kto by przypuszczał, że ta Ładzina, która

ostatnich nogach, przeżyje Jasia Ładę?

Strasno miał śmierć.

Wypadł z bryczki wprost pod rozpędzone kopyta.

Dostał wewnętrznego krwotochu.

A Ładzina osiadła w Warszawie, a jeden z jej synów... Kazio? Tak.

Niedawno został aresztowany i wywieziony w Głąbrowski za udział w jakiejś

manifestacji politycznej.

Jezu Maria, ten mały Kazio?

Ten mały Kazio, dla którego szła mu branka, aresztowany i wywieziony w

na katorgę?

Na pięć lat.

Na pięć lat.

No widzisz jak to jest?

Kraj się budzi, zaczynają się manifestacje.

Ludzie idą na katorgę, a my kupujemy pianina.

Basiu, kochana, puść Ankę na ten bal do cyklistów.

Pamiętasz nasze szaleństwa, gdy mieliśmy jej lata?

Moja droga, ale Anka przyjechała do Serbinowa nie po to, żeby balować, tylko

żeby uczyć dzieci.

A poza tym, czy wypada...

Chodzić na tańce podczas dykraj, jęcy w niewoli, tysiącami ślą ludzi na katorkę.

Tomaszku, pobiegnij do Agnieszki, do Emilki i idź. Moi chłopcy potracili

dla tej dziewczyny. Jeżeli jej nie przywiozę, zatrują mi spokój na całe

miesiące. Nie podoba mi się to wszystko.

Przecież to nie jest dziecko, to jest dorosła dziewczyna. Roznoś to, Michasiu.

Że tam sobie młodzi trochę poflirtują, nawet pofliglują, no to co w tym

zdrożnego?

Najwyżej pobałam, ucą się trochę, a potem tak. Każdy pójdzie w swoją stronę.

jak na tym balu Anka pozna kogoś takiego, kogo pokocha?

Będzie potem z drugim, a wszystkie noce i dnie będzie tamtego wspominać i będzie

miała zmarnowane życie.

To co wtedy?

Basiu, Basiu! Co ty, ty jeszcze wierzysz w takie głupstwa?

... ...

...

... ...

Piociu, muszę się przyznać, że ciężko idzie mi to nauczanie.

Ja przecież nie mam pojęcia o żadnej metodzie.

Coś ty, Anka, jesteś świetną nauczycielką, najlepszą ze wszystkich,

przewinęły się przez serbinów.

Nie, nie, nie.

Ja wiem, że ja się do tego nie nadaję.

Po prostu nie mam powołania.

Wczoraj dostałam list od rodziców.

Piszą, że sprzedali tu robin i wyprowadzają się lada chwila do miasta,

Warszawy.

Ojciec spodziewa się tam znaleźć dla mnie jakieś zajęcie.

Nawet ty chcesz uciec z Serbinowa.

Jedzcie, dzieci.

Witam kochanego sąsiada.

Wojnarocki jestem, z Pamiętowa. Nie chciał przyjechać sąsiad do mnie, ja

przyjechałem do sąsiada.

No są dwie przyczyny, dla których tu na pana najechałem.

Pierwsza to poznać pana i jego uroczą małżonkę, a druga bardziej przyziemna,

brakuje mi paszy.

Szukam od kogo by pożyczyć, bo jak tak dalej pójdzie, bydlątkami wyzdychają.

Niestety nie mogę pana wspomóc, choć radłbym z całej duszy.

Jeszcze rok, dwa i jakoś odnajdę się w tej biedzie i wtedy bardzo proszę.

Rozumiem pana.

Ten Lalicki to był nicpoń, panie. Głośny na całą okolicę.

A w ogóle uczciwego rządcy to dzisiaj, panie, ze świecą nie znajdziesz.

Świat wchodzi na marne, panie Niechcic.

Człowiek staje się coraz gorszy, proszę pana.

Takie to nasze życie.

A ja całe dwa ostatnie lata przesiedziałem za granicą. Albo w

Ja nie lubię wsi, proszę państwa.

Tu można umrzeć z nudów.

I dlatego jak tylko mogę, wyjeżdżam stąd.

Obojętne gdzie, aby dalej.

Z żoną żyję w separacji.

Ale rozwodu nie mogę od niej wyegzekwować. To trudna sztuka.

Będzie nam bardzo miło, jeżeli pan nas kiedyś odwiedzi. Prosimy.

Z przyjemnością. A jakbyście państwo kiedyś chcieli się rozerwać trochę, to

proszę do mnie na partyjkę.

Dziękujemy bardzo. O Boże, ty mój.

Zapraszam państwa do siebie. Ja zapomniałem powiedzieć, że wyjeżdżam

dni. Na rok, może na dwa.

Nudno tu na tej wsi.

Prosimy do środka, proszę.

Dziękuję bardzo.

Nie, te zadania artymetyczne są zupełnie bez sensu.

Nie ziewaj, synku, bo sobie sprzęt nie zwiegniesz, a u ciebie jest. O, widzisz,

Tomaszek to ma zmyk krytyczny. Spójrz, jak mi się widzisz. A ty jak?

Nic nie rozumiesz, jak zwykle.

No co jest?

Co jest?

Palić nie umiesz?

Co się tam dzieje? No nie mogę, no.

Dmucham i dmucham, już wyłbię mi się.

A może drzewo jest mokre, co? No nie no.

Nie mam pojęcia, no. Zatkało się widocznie, nie wiem.

Trzeba będzie kominy przeczyścić, dlatego tak się robi.

Do krów, nie do pokoju.

Gdzie państwo te nicpoty znaleźli, to Bóg jeden wie.

Do jedzenia to gębu w pełno, a do roboty to nie ma nikogo.

Jestem taka zmęczona, że naprawdę marzę tylko o tym, żeby zasnąć i spać jak

kamień.

Już mnie nie lubisz.

Nie chcesz.

Boże mój, lubię cię, tylko widzisz, zajęta jestem domem, dziećmi, tym

To się zmieni, naprawdę.

To się naprawdę zmieni.

Bądź cierpliwy.

Bądź cierpliwy.

Ja nie dobrze nie rana, panie doktorze.

Wciąż mi duszno, duszno i ja ich zamęczam. Dzieci budzę w nocy.

Już nie mogę, ja umrę na ta chwila. Ja nie chcę tego lekarstwa. Pani Basiu, to

jest konieczne. Pani Barbaro, to trzeba wziąć.

Tak, ale teraz najważniejsza sprawa, nie płakać, uspokoić się.

Zaraz posłuchamy, jak tam serduszko.

Proszę oddychać.

I teraz proszę wstrzymać oddech.

Nie, rytm normalny, niczego nie znajduje.

Co by było nie takie jak trzeba. Ale najważniejsze, nie przejmować się i

zachować spokój.

Właśnie.

Klimecki zaraz wróci i przywiezie lekarstwa.

Daj mi papierosa.

Nie, to nie może być wada serca. Skąd?

Ja uważam, że to wszystko pochodzi z ucisku żołądka na serce.

Ja zawsze uważam, że żołądek to moja główna choroba.

Słyszałeś, co mówił doktor?

Niczym ci to nie grozi, tylko nie wolno cię denerwować.

On wie jedno, ja wiem drugie.

Rozpacz mnie ogarnia, co ty zrobisz z dziećmi, jak ja umrę.

Błagam cię, nie wychowaj ich na prostaku. Oj, nie wychowam ich na

No widzisz, ty wierzysz w to, że ja umrę.

Przyznaj się, co ci powiedział Wettler?

Co ci powiedział Wettler?

Powiedział mi, że ja umrę, jak mnie będziesz dręczyć.

Ta ulica, co mniej mi się podoba.

Od murów gorąco.

W każdym razie tutaj w mieście czuję to o siebie wszędzie.

Gdzie mam stanąć, proszę pani?

Niech Klimetki stanie tam, za rogiem. To ja w takim razie pójdę naprzód odebrać

tę jesionkę od nóg.

A wy uważajcie.

Buty kupimy potem.

Krymetki!

Krymetki, gdzie pani?

Tam, przy strepie.

Basiu!

Basiu, Agniesiu! Tutaj państwo mają płaszcz akurat dla Agniesi.

Żadnych płaszczyków w kupie nie będzie. No ale chodźmy zobaczyć.

No ale garnki, pończochy dla dzieci.

No ale przecież na garnki i na pończochy masz te pieniądze za Gęsi w torebce.

Rzeczywiście, zapomniałam.

No, czy to nie jest najlepszy płaszczyk dradydamowy? Na watolinie z półjedwabną

potrzewką. Tak w ogóle? To owszem nie ciśnie? Nie, nie ciśnie.

Ja nie powiem, ja nie powiem najmniejse słowo. Ja tu nie widzę córeczkę państwu

nie chcę. Tu widzę lalkę z paryskie magazyn francuski.

A jaka cena?

Tak dla państwo siedem rubli.

Chodźmy stąd, przecież to rozbój na prostej drodze.

Dziecko, dziecko moje najdroższe, nie rób zamieszania. Ja nie robię

ja cię po prostu ostrzegam.

Boże mój, jaki ty jesteś kapryśny.

Ostatecznie teraz, kiedy rzecz już jest kupiona, nie ma czego żałować.

Ale nie wiem, czy zrobiłem dobrze kupując tę jesionkę.

Poczekajcie tu chwileczkę.

Coś ty kupił?

Kupiłem ci broszkę.

Ja żadnej broszki nosić nie będę.

No to pójdę i zwrócę.

Ale to trochę głupio. No co mam zrobić? Kadaj zwrócić swoje pieniądze? A może

wziąć jakiś pierścionek dla Agnisi? O właśnie, tego tylko brakowało, żeby mi

dziecko klejnotami bawiło.

Za chwilę wrócę, wstąpię tylko po maść dla konia. Chodź ze mną, Agnisiu.

Jaśnie pan Daleniecki chce sprzedać cerbinów za oczami wilmożnego pana

Skąd Arkuszowa o tym mówi? Jaśnie pan Daleniecki ma swój człowiek. I ten

człowiek, to jest wstyd powiedzieć, Żydek, szymszel skórzy. Niech pani

ma baczenie na szymszel skórzy.

Drogi!

Abo! Uwaga!

Uwaga!

Ja mam kontrakt podpisany na cztery lata i ja się nie boję. Tak, tylko czy dla

takiego Dalenieckiego może być coś ważnego oprócz jego własnych interesów?

mimo tego ja się nie boję. No więc wszystko dobrze.

Czy ty się boisz, czy nie, czy Daleniecki ma szpiega, czy nie, to

zawsze sprzeda cię może. Nie garb się.

O Jezu, o jak mi okropnie duszy, no daj mi kropli.

Agniesiu, Agniesiu, idź i przynieś wszystkie lekarstwa, mamy są w spiżarni,

apteczce i zawołaj Felicję.

Już no i ciemno przed oczami.

Które to?

Niech pan potrzyma, ja to zrobię.

Co to, Waleriana?

Tyle razy prosiłam, żeby mi nie dawać Waleriany.

Tatusiu, coś się stało mamu. Nie przeszkadzajcie dzieci, idźcie stąd.

sens nie zabierze dzieci.

Józia! Józia, wyjdźcie stąd, proszę.

Nie martwcie się, mnie już jest lepiej.

Gdzie jest Agnieszka? Może jej się zrobiło niedobrze? Zaraz pośle po

Wettlera. Oni mi się was po nikogo posyłać. Możemy lada chwila zostać bez

nad głową, a ty chcesz pieniądze wyrzucać w błoto?

Chcesz, żebym znowu dostała ataku serca i trupem padła?

O Jezu, ja już nie mam siły.

Jakie to szczęście, że ja za ciebie wyszłam za mąż.

Pozyskałam nową nauczycielkę dla dzieci.

Nazywa się Celina Mroczkówna i pochodzi ze starej, zubożałej szlachty, mój

drogi. Dzień dobry, córeńko. Dzień dobry.

Dzień dobry. A to dla ciebie. Dzień dobry.

Posiada dyplom, mój drogi.

Myślę, że to będzie nareszcie odpowiedzialna siła dla naszych dzieci.

Mój dam.

Wokół naszego domu mamy zawsze sześć stawów, a na jednym jest wyspa. Ta mu

nie pozwala nam się zbytnio zbliżać do stawów, żebyśmy się nie potopili.

Skończyłaś? Tak, proszę pani.

No to dobrze, na tym dzisiaj skończymy.

No jak tam, córeńki?

Dzisiaj lepiej poszła ta lekcja?

Mamusiu, to chyba moja wina, że nie mogę zaprzyjaźnić się z panną Celiną.

Dzisiaj też nie słuchała, jak czytałam.

I wciąż rysowała. Tu.

To?

Mamo.

Co, córeczko?

Zabiegamy pannę Celinę gdzieś na spacer z sankami.

Może tam uda mi się z nią zaprzyjaźnić.

Zrobimy kulik.

Panna Celina to nie nadaje się na nauczycielkę, a już zwłaszcza na

wychowawczynie dzieci.

No to trzeba wypowiedzieć.

Nie, jeszcze trochę poczekam. Jest młoda, może jakoś należy nią pokierować.

Najgorzej, że nie mogę znaleźć z nią kontaktu.

Nie wiem, co może ją ożywić.

No a książki?

Zapytałem ją kiedyś, czy nie jest jej tam nudno, tak samej na górze.

Powiedziała mi, ja się nie nudzę, proszę pana, bo czytam.

Nie pamiętam, kiedy ostatni raz miałam książkę w ręku.

Zaniedbałam wiele rzeczy.

Kiedyś pamiętam, jak wracałam z kurników albo z ogrodu.

Zmieniałam nie tylko przepoconą sukienkę, ale również i bieliznę.

Nacierałam ręce kremem, wodą kolońską, szczotkowałam zakurzone włosy.

Odkąd porodziły się dzieci, nie mam na nic czasu.

Zresztą, jakie to ma dzisiaj znaczenie, czy się smaruje ręce kremem?

Czy się czyta książki? Czy się i tak toczy się dalej?

Pora spać.

Jutro czeka nas codzienna praca.

Jezus Maria, chwast mi wszystko zatłucze.

Proszę wielmożnej pani.

Przysłali mnie tu do ogrodu.

A jak się nazywasz?

Olesiak Robotówna.

Niech Felicja powie, co ma robić.

Mrijalda, chwyć się za motykę i do roboty.

A, pan Marcelino, prosimy do nas.

To dobrze robi nieraz rozprostować kostium.

No.

Oj, proszę pani, ale czy to puści?

Może ja pójdę po stare rękawiczki.

Najlepsze rękawiczki po dwóch radzach pójdą na nic. To nie jest zresztą

dla pani. Lepiej niech panna Celina poczyta sobie książki.

Nie, ja pójdę po rękawiczki.

Przepraszam. Pani może wypoczywała?

Nie, proszę bardzo. Niech pani siada.

Pani coś czyta? Tak.

Czytałam Stanisława Przybyszewskiego nad morzem.

Pani to zna.

Przybyszewskiego?

Czytałam o nim jakiś artykuł.

Chyba nie jeden przecież. To geniusz, znany nawet za granicą.

Musi pani koniecznie przeczytać nad morzem. To wspaniała książka.

Może to taki symbol w gruncie rzeczy tutaj idzie o miłość.

O miłości? To nie dla mnie.

Książki o miłości zawsze dziwnie mnie nudzą.

Pani zapewne lubi książki historyczne.

No w ogóle lubię książki.

Lubię jak się coś dzieje, ale tak, żeby rozpamiętywać, wywlekać swoje uczucia i

to tam kogo boli.

To nawet wstyd.

O miłości to lepiej zapomnieć.

Idziesz do domu?

Tomaszek! Do domu, Tomaszek!

Zgrzany jesteś jak nieboskie stworzenie.

Moje słoneczko.

Pani nauczycielka zaraz ubejdzie, tylko suknię zawlecę.

Jak to zawlecę? To w czym przyjdzie bez sukni? To nasza panna Celina często się

tak zabawia sama ze sobą.

Wyjmie sobie suknię, włoży, poprzygląda się w lustrze, pochodzi, zawlecze i zaś

drugą zakłada.

Czemu ta Emilka znowu ma takie...

Podsienione oczy, o.

Nie, to tylko tak wygląda.

Na wiosnę zawsze dzieci trochę bladną, proszę wielmożnej pani.

Bo powinny pić tran przez zimę.

Ja nie rozumiem, jak można tak nie dbać o dzieci, żeby na przykład nie dać im

pić tranu. A lato im lepiej pomoże niż wszystko inne.

Mamusiu, a Tomaszek spadł z konia.

To nieprawda, ja na umyślnie zeskoczyłem i dopiero gdy byłem na ziemi, to się

potknąłem i wywróciłem.

Czemu kłamiesz, Tomaszku? Wszyscy widzieli, że spadłeś.

Kiedy ja umiem jeździć konno i wcale się nie wywracam?

Tomaszek, przestań kłamać. Ja cię tyle razy prosiłam, żebyś przestał kłamać.

Na miłość boską skończ się z tymi konnymi jazdami, bo jeszcze mi się

pozabijają.

Może pani przygotować co innego na kolację?

Może pani nie lubi siekanki z kwaśnym sosem?

Bardzo lubi.

I w ogóle niczego mi nie potrzeba.

Czy była pani dzisiaj na spacerze?

Nie.

I w ogóle nie rozumiem, dlaczego wszyscy się tak o mnie trostą.

Maria naprawdę ledwo żyje.

No i czego myśmy chcieli od Tomaszka? Po prostu nie umiemy postępować z dziećmi.

A pan Natalina też siedzi jak malowana lala, nie wiadomo dlaczego.

Słyszałeś, co Felicja o niej mówiła? Była w samym stadiku i halsu.

Stroi się do swoich marzeń, żyje fantazjami.

Zupełnie jak ty.

Tylko, że ty zawsze przewidujesz coś złego.

A ona przymierzając suknię czeka na królewicza. Ja myślę, że panna Celina u

innych ludzi byłaby zupełnie inna. Myśmy po prostu schamieli i schłopieli w tym

błocie.

Jak w błocie?

Tak, to przecież u nas w Serbinowie błoto nigdy nie wysycha. Wysycha kiedy?

Jak tu chować dzieci na takim odludziu? Wszystko wszędzie idzie naprzód, a to

tutaj człowiek nigdy ani niczego nie przeczyta, ani niczego się nie dowie.

Przecież kupiliśmy szatnę.

Masz w niej pełno książek, pisma, prenumerujesz, jakie chcesz. Chyba nie

powiedzieć, że bym na to żałował.

Skąd ta pretensja? Stąd, że nie wiem, co kupować. Są nowe książki, ale Ciebie to

co obchodzi?

Jakby to było wywożenie gnoju albo bronowanie, to co innego.

Nieprawda. Ja zawsze lubiłem czytać. Pamiętam, w więzieniu zawsze żądałem

książek. No, a teraz... Teraz czytam tylko to, co potrzebne do gospodarstwa.

A nic innego nie mam czasu. Ale Tobie?

Tobie nie przeszkadzam.

Nie przeszkadzam.

Pan Józef Tolibowski to umiałby wskazać, co czytać.

Ale on wolał ożenić się z inną.

Bogumił!

Bogumił!

Bogumił!

Ktoś potłukł szybę. Co takiego?

Ktoś wolał pomocy. Nie potłukaj.

Tam jakaś kobieta jęczy.

To głos pani Celiny.

Tu nie ma nikogo.

Psy by go zaraz... No właśnie, trzeba wyjść przed dom.

Idziemy, Ciechan, idziemy.

Basiu, zostań tu z panią, a ja pośle po lekarza.

Boli?

Tak boli?

Dość skomplikowane złamanie nogi.

Oprócz tego ścięgna w kostce pozrywane.

Ale już chyba nie boli, prawda?

No, do wesele na pewno się zagoi.

Kiedy się obudziłam, zobaczyłam w otwartym oknie draba. Stał z zapaloną

Zaczęłam krzyczeć i rzuciłam się do ucieczki.

Do okna za tym drabem?

Bo przecież wyskoczyła pani przez okno.

Ale skądże znowu? Do drzwi?

Tylko ktoś je pchał od tyłu, ja nie mogłam ich otworzyć.

Drzwi nie trzymał panna Celina, tylko były zamknięte od wewnątrz. A może panna

Celina, kładąc się spać, sama zamknęła te drzwi? Panna Celina w ciągu dnia

często zamyka drzwi od środka.

No być może, że ja sama zamknęłam drzwi. Ja nie jestem pewna, ale że ktoś za

nimi stał, tego jestem pewna.

No a przecież pod oknem, z którego pani skakała, mogli czekać bandyci.

Przecież tamtąd przyszedł ten drap z zapałką.

Skąd pani mogła wiedzieć, że uciekł? No, mógł ukryć się w krzakach.

Ja po prostu straciłam głowę. Ja nie mogłam myśleć logicznie.

No tak, to prawda.

A... Dlaczego tej nocy psy nie strzekały? Przecież wyczułyby kogoś

No, fajnie.

A i skąd ten zbój wiedział, gdzie jest drabina?

A może to był ktoś, kto chciał pannie Celinie wypłatać figla?

No tego już państwo ode mnie nie mogą wymagać, żebym jeszcze wiedziała, kto to

był! Przecież ja się o mało nie zabiłam!

To prawda, mogła się pani zabić jak nic.

Żeby pani chociaż zeszła po drabinie zamiast skakać.

Chciałam zejść, ale noga mi się odsunęła.

Całe szczęście, że się owinęłam kołdrą.

Tak, Pan Bóg czuwał nad Panią, Panna Celina.

Jak mogliśmy umieścić Pannę Celinę na górze?

Trzeba było ją umieścić na dole w salonie jak Aneczkę, zwłaszcza kiedy

zobaczyliśmy, że jest odludkiem i dziwaczką.

Może tutaj na dole stałaby się bardziej towarzyska, nie mówiąc już o tym, że nie

wyskoczyłaby przez okno.

Nie mogę sobie darować, że nie pozwoliłam przyjechać jej matce, bo to,

Wessler gada, to jedno, a może się okazać po zdjęciu gipsu, że ona ma jedną

krótszą.

Jezus Maria, co ta biedna dziewczyna pocznie, jak z dwoma równymi nogami

żyć na świecie.

Pani, jak widzę, pyta.

Ludzie na wsi lubię ją sobie poczytać.

W mieście to co innego. Tam zawsze można się zabawić.

Pani szanowna chyba się tu nudzi na wsi.

Nie.

Ja zresztą w mieście też dużo czytam.

I ja lubię bardzo czytać.

Nawet teraz czytam jedną rzecz od państwa niechciców.

Cudowna książka.

Zaraz.

Tylko ja nie mam pamięci do tytułu.

To bardzo piękne.

No jak się to nazywa?

To takie z dawnych czasów, jeszcze pogańskich. Może mi pani przypomni? To

stara baśń.

Wie pani, że nie jestem pewien.

Nie jestem pewien.

Na pewno stara baśń.

Przypomniałem sobie.

Stara baśń.

Cudowne, prawda?

Przestarzałe i nudne.

Tak. W gruncie rzeczy ma pani rację.

Dla ludzi...

Znających się to musi być nudne, a ja to jestem nieznający się.

Prostak.

Ale pani się nacierpiała.

Taki straszny wypadek.

Gdybym ja tam był blisko, to pani by się tak nie przestraszyła.

Ja bym tego draba spuścił z drabinki.

Pani pewnie bardzo zmęczona, pan Nocelino.

Powinna pani odpocząć.

Do widzenia.

Zawsze tu w tym pokoju były szynki.

Musiał ktoś do tych rynków chcieć wlić.

Ja nawet wiem kto, ale co tam mam gadać, nie?

Ta nasza nauczycielka myślała, że do niej wlać i że ją w łóżeczku ładnie

A może i czekała na onego, bo jak zobaczyła, że z tego nic, to

wzięła i chytła za...

Powinna już dawno wstawać i chodzić. Nawet doktor kazał jej wstać. A ona leży

jak kamień.

Matka miała przyjechać i nic. Nie przyjechała, bo się rozchorowała. Daj mi

sklepu. Ja właśnie musiałam się rozstać z moją panną.

Do sklepu?

A do sklepu. Już ja ją przerobię, moja złota.

Bardzo możliwe, że nauczycielstwo nie jest pani powołaniem.

Panno Celino.

Właśnie moja bratowa pytała mnie, czy by pani nie zajęła miejsca w jej sklepie.

Czy miałam powołanie, czy nie?

Sądzę, że nic takiego pani mi nie może zarzucić.

Miejsce w sklepie.

Żal mi było rozstawać się z panną Celiną, Basio.

Zresztą mnie każda zmiana w życiu boli. Dlaczego?

Nie wiem, ale czasami wydaje mi się, że nawet najbardziej przykreni porozumienia

przywiązują do siebie ludzi.

Więc może gdybyśmy umieli postępować z panną Celiną... No oczywiście jestem

przekonana, że u innych ludzi panna Celina nie wyskakiwałaby oknem.

A ja już się niczemu nie dziwię, przecież myśmy tak zmarnieli w tym

że ja już sama siebie nie mogę poznać.

Dobrze się stało, że choć ona stąd się wydostała, może wreszcie teraz wśród

ludzi odmieni swój los.