Original subtitles

Jeszcze dwa dni, panie Olczak, takiej pogody i zboże mamy w stodole.

Tak jest!

Ty wywołoko!

Przechodzono! Ty mało masz zaceranych kawalerów dookoła, to jeszcze się

tymi? Musisz tu robota?

Dlaczego ja bym tak wyrościć by?

Proszę wielmożnego pana.

Czego?

Tu jest jeden do wielmożnego pana.

O co chodzi?

Nazywam się Roman...

Katelba, przychodzę tu z polecenia wielmożnego pana Daleniewskiego.

A więc pan jest Roman Katelba. Tak.

A u nas lżniwa, jak pan widzi. Panie Olczak, koniec odpoczynku.

Koniec odpoczynku! Do roboty! Wczoraj zwiedziłem starliwości Romanek. A lżniwa

trafione, w samą porę. Ja tam chwalę dzień po zachodzie od słońca, panie

Katelba. A gdzie pan traktował?

Mam przy sobie wszystkie dokumenty.

Chowaj pan te papiery. Dla mnie najważniejsza jest poręka pana

No więc niestety, pani Katelba, muszę pana od razu wciągnąć w robotę.

To jest plan naszego majątku. Tak, właśnie.

Bogumił! Bogumił, niańka Agnich się uciekła.

Rodalka dokąd? A kto ją tam wie, pewnie znowu ją poniosło za jakimi portkami.

Wzięła co z domu?

No, no, to znaczy wzięła tylko tyle, ile się należało za...

No to znaczy się honorowa dziewuszka.

To właśnie nasz nowy pisarz, pan Katelba. Roman Katelba.

Z polecenia pana Dalenieckiego.

Zaraz się panem zajmę. Mamy kłopot w rodzinie. Uciekła nam służąca.

Obcym ludziom mówisz, że od nas ludzie uciekają?

Moje.

Może wreszcie przestał by się zabawiać i pomyślał przez łomę, co my teraz

zrobimy. Kto się zajmie tymi dziećmi?

A to już za chwilę.

O Jezu, żebym ja mogła rzucić to wszystko.

Rzucić i wyjechać, dokąd mnie oczy poniosą.

Tylko dokąd pojechać? Wszędzie, gdzie nie spojrzeć. Głuchy i obcy świat.

Głuchy i ślepy na wszystko.

Dlaczego mama płacze?

Albo mi szymszel zdajecie odpowiednią siłę na Janik, albo koniec naszych

interesów. To znaczy, ja nie mam przystąpienia zachować siły. Pan

zna szymszel w skórze. Tylko ja bym chciał zrozumieć, co się nie podobało w

dziewczynie. A co znaczy nie nadaje się? Ja przyślę dziesięć takich, co się

będzie nadawało. Tylko niech pan dziedzic już nie krzyczy. Proszę, już

krzyczycie. To będzie cymetnie dziewczyna.

Miód i mleko, można powiedzieć.

Ludzie, dara, dara, ludzie, co robicie?

Dara, poczekaj.

mieć do czynienia z dziećmi.

O, jakie te nasze dzieci są mało uczuciowe, a zwłaszcza Emilka.

Wydawało się, że tak kocha Rozalkę. Nie, nie, nie wszystkie.

Po jej odejściu tylko dwa razy zapytała, gdzie jest Rozalka. Teraz zobacz, poza

Józią świata nie widzi. Czego ty wymagasz od dziecka, Basiu? Ona Rozalki

już nie pamięta.

Jej się wydaje, że całe życie miała tylko Józię.

A, bronisz Emilki, bo ma twoje usposobienie. Ty też tak.

Do każdego jesteś niby przywiązana, a jak przyjdzie co do czego, to bez

możesz się obejść.

No cóż, tak bywa, że dwoje ludzi nie może bez siebie żyć, a jak się zejdą, to

tylko sobie dokuczają i bręczą się.

Bogumił.

Prowadzi mi się świetnie w tryjachimie. Obie córki rosną mi zdrowo, a teraz mam

syna.

No cóż, córki też są.

Dobre, ale przed synem zawsze otwierają się większe możliwości

na świecie. No popatrz, ja Achimie, jakiego pięknego wnuka mam.

A, ładny chłopak. Jakie śliczne te rączki. To Basia zupełnie. Nie, nie,

pogubił.

Lucjanie, twoje zdrowie.

No Basiu, popatrz.

Dzieje, ja go nie poznaję.

Ludwianie. Bogumił, czemu Lucjan nic nie pije?

Ludwian, to już jest paszka ziewani.

Ale chodźmy, chodźmy. Chodźmy, chodźmy.

Nie ma mowy.

Przepraszam.

Kto to słyszał, żeby tak wisieć na ramionach obcego mężczyzny? W dodatku w

dowce. Co chojtańska sobie o tym pomyśli? Roztrąbi na całe miasto.

Ty jesteś taki smutny, mój kochany.

Nie pijesz.

Obserwuję cię już od dawna.

Wypróżniłem już wiele beczek na swoim życiu.

Teraz basta.

No a jak interesy?

Świetnie.

Interesy idą świetnie.

Ale ja czuję się niezdrój.

Muszę na siebie uważać.

I to mnie męczy. No.

Wpij sobie z tego.

Będziesz żył sto lat i wyglądasz świetnie.

Basiu!

Basiu! Zabieram ci Luciana do tańca!

No co też to się dzieje z tą moją żoną?

Niech Antoniowa sama powie.

No przecież to trzeba nie mieć serca. Mówiła, że będzie o piątej.

A czy to nasza pani przyjdzie kiedy, tak jak mówiła?

Ja tam się już nie przejmuję.

Przywykłam.

A jak Antoniowa myśli, co też naszą panią tak długo zatrzymuje?

A co ją w ogóle zatrzymuje poza domem? A kto tam dojdzie prawdy?

Młoda, ładna, to ciągnie ją z domu do świata. A no właśnie, właśnie.

Teraz Antoniowa sama widzi, jakie ja mam życie.

Tatusiu, zimno.

Odrabiaj lekcję.

Nic się nie stanie, od zimna nikt nie umarł.

Bodzio.

Masz bardzo rozpalone czoło. Czy ty nie masz gorączki, synuchna?

Mierzyłem puls, jest normalny. Na wszelki wypadek idź do przedpokoju i weź

stary płaszcz i okryj się.

Przyszłam trochę z tobą porozmawiać.

Boję się sama siedzieć w pokoju.

Kiedy człowiek jest samotny, to zaraz zaczynają się tłuć takie straszne myśli.

Nikt mnie nie odwiedza.

Basia i Bogumiów padają tylko wtedy, kiedy mają coś do załatwienia w Kalińcu.

A ta Michasia...

Zawsze spóźnia się na obiad i jest taka zmęczona, że nie może od razu zacząć

jeść, bo dostałaby boleść. To dlaczego mama u siebie nie posiedzi?

Chciałam tylko zobaczyć, co u ciebie słychać, ale już

nie będę ci przeszkadzać.

Nareszcie. Chwała Bogu. Chwała Bogu. No nie wiem, Michasiu, nie wiem, czy

powinnaś prowadzić dalej tętkę, skoro zabiera ci to tyle czasu.

Od miesięcy nie pamiętam, żebyś kiedykolwiek zjadła obiad o normalnej

Nabawisz jeszcze wrzodów żołądka i na tym to się skończy, Michasiu.

Na tym to się skończy.

Jak się mama czuje?

Przyszłam trochę do was, bo nie mogę wiecznie sama siedzieć w tym swoim

odcięta całkowicie od świata.

Wczoraj na przykład francuskie kluski do rosołu nie udały się.

Ale kto dziś, moja droga, potrafi takie rzeczy?

Nie mogliście to mnie o to zapytać?

Ale co tam dla was matka?

Mamo, nie denerwuj się, Michasiu. To ci może jeszcze zaszkodzić.

Mamo... Ja rozumiem, Michasiu, że ty nie masz czasu zajęta tym swoim

sklepem.

Ale czy nie mogłaś nakazać Antoniowej pójść i cię zapytać starszej pani?

Przecież starsza pani jest pod ręką.

Ale ja już dawno widzę to lekceważenie.

Kiedy na przykład...

Chorowała Terenia, to wzywano wszystkich do pielęgnowania, tylko mnie, matkę,

ledwie tolerowano.

A kiedy umarła, pamiętam, to umarła jako żona, jako

matka, jako dama, opłakiwana przez uwielbiające ją towarzystwo w Kalińcu.

Tylko nikt nie zauważył, że to umarło moje

dziecko.

Dlatego postanowiłam pojechać do Petersburga. Do syna.

Jestem pewna, że u Juliana będzie mi lepiej niż tutaj, gdzie jestem ciągle

poniżona.

Proszę. O.

To jest list, który mnie zaprasza.

Trzeba mamie natychmiast wyperswadować ten wyjazd.

Tam nie ma dla niej miejsca.

Odkąd prowadzę sklep, nie ma miesiąca, żebym nie była w Petersburgu i znam całą

prawdę, moja droga.

Julian buduje te koleje i mosty po całej Rosji, to prawda.

Zarabia tysiące, to prawda.

Ale równocześnie te pieniądze traci.

Przepad skudza.

Wstyd powiedzieć na co.

Powiedz na co, proszę bardzo, powiedz na co. Na swoje dawne kochanki.

Nadwuczyły mu do domu bachorów i wmawiają mu, że to jego.

A on oczywiście na to wszystko płaci.

Różne ciemne typy nachodzą jego dom dniami i nocami i wynoszą tysiące rubli.

Tysiące rubli! A to jest, moja droga, brak patriotyzmu.

Powinien w tej Rosji ubić potężny majątek, wrócić do kraju i tu

założyć gniazdo rodzinne. Zawsze by mu się tu w Kalińcu coś znalazło i

pracować dla dobra swoich.

Dla kraju.

Bogu mile, pomóż mi, to jest za ciężkie.

Tylko uważaj, mój kochano, uważaj, żeby tam się coś nie złamało.

Czy mama naprawdę zbiera się w tę długą podróż? Oczywiście.

Juliś przyjedzie po mnie do Kalińca.

Albo może Danielowa zawieziemy z sobą do Warszawy, a tam już Julisz będzie na

mnie czekał i z Warszawy pojedziemy razem do Odessy.

Julisz ma tam piękną willę z ogrodem, ale nie ma się komu tym zająć.

Ale czy taka podróż mamy nie zmęczy?

Ale broń Boże, kochaneczku!

Czy wiesz, Bogu mile, że Julisz...

Ma dla siebie na podróż taki specjalny wagon umeblowany.

Jest tam sypialnia, jest kuchnia, można zaparzyć herbatę. Zupełnie jak w

domu.

Michasiu, no miałaś być w piątek o 8 .15.

Spokojnie. Antoniowo, proszę zabrać te pakunki, nie przeszkadzaj.

Spokojnie. Jureś, przyjechał.

Jureś. Chłopcy do swojego pokoju. W tej chwili do swojego pokoju. Nie

przeszkadzaj. A nie powiedział ci w przypadku, z czym ja mam wyjechać? Nie.

przecież ja już jestem prawie wypakowana. No mamo, no wiesz, no

jest. Ja mam wyjechać.

Dzień dobry.

Co ty mi dałaś, kochanetku?

Przecież to jest mój stryj.

No patrz, popatrz. Przecież to jest mój stryj.

Stryj! Brat ojca Onufry.

Jaki brat ojca, mamo? To jest Juliusie? No przecież ma tu mama jego własnoręczny

bopin. No, bajki mi opowiadasz.

Widzisz? To jest Juliś.

No niech mama nie żartuje.

Tak wyglądał piętnaście lat temu.

A tak teraz robisz.

Chcesz ze mnie zrobić osobę niepoczytalną?

Rozumiem.

Intrygujecie przeciwko mnie.

Razem ze swoim mężem intrygujecie.

Żebym nie pojechała do swojego syna.

Wy wszyscy jesteście jego wrogami. I ty, i ty, i ty wszyscy.

A on tam czeka. Na mnie rozumiesz?

A więc dobrze, niech mama wie.

Julian w Petersburgu ma nie tylko urzędowe mieszkanie, ale i mieszka z

A? Co mama tak patrzy?

Z kobietą. Z kochanką, z utrzymanką.

Michasiu, jak możesz.

Z utrzymanką, z kobietą, którą kocha, może nawet się ożeni.

Antoniowo!

Antoniowo! A co tam?

Niech Antoniowa zaraz po śniadaniu nada ten list na poczcie. Nikomu ani słowa.

Tu są wszystko.

Moli, wrogowie.

O panu, przynajświętsze.

Wielmożny pan Julian Ostrzeński w Iwanowicach. Stacja Pocztowa Czałgów.

Jezus Maria.

Może Antoniowa odejść?

Najdroższy Julisiu, wrócają to na ciebie straszne kalumnie.

Przyjedź jak najprędzej i zabierz mnie.

Daniel i Danielowa są dobrzy, ale Michalina...

Wdała się w te trije monofrymi i znienawidziła mnie.

Zobacz, co ta twoja matka wypisuje.

A jest to niestety początek sklerozy.

I gorąco popieram pański projekt zmiany miejsca pobytu starszej pani.

Na razie.

Nie ma nic groźnego.

No ale to może jeszcze trwać.

Latami.

Przy pewnym postępowaniu mogą nawet przyjść okresy powrotu do przytomności.

Nigdzie nie pojadę.

Powiedziałam wam już.

Nigdzie nie pojadę. Ale zabierzemy mamę na wieś, do nas, na powietrze, na świeże

mleczko.

Lekarz mówi, że pobyt mamy w tych miejskich murach ma mi szkodzić.

Tak mówisz, kochaneczku.

A może ty masz rację?

Chorujesz, biedaku.

Ja sama czuję, że mi pobyt w mieście szkodzi.

No to zabierzemy mamę od razu, a po rzeczy przyślemy jutro.

Dobrze?

No co, zabierzemy.

Zabierzemy.

Zabierzemy. A ta paczka u mnie mama nie poczęstuje. O, popatrzcie go.

Ta paczka mu się zachciewa. Mam, mam.

Tylko nie wciągaj za mocno. Daj rękę.

Zręczy mnie niepokój, że umieściliśmy mamę między pokojem dla służby a

piekarnikiem. Mnie się zdaje, że ten pokój na górze byłby odpowiedniejszy. No

oczywiście, Basiu, ale sama słyszałeś, że doktor zabronił chodzić mamy po

schodach. No, zwłaszcza, że te schody, pożal się Boże, są całe już spróchniałe.

Idź tam. No, idź.

Ach, jaki piękny widok będę miała z tego okna.

Och, świetne są te stawy.

Prawda, Basiu?

No, a teraz zaczniemy urządzać pokoik, babcie.

Portret powiesz o tutaj.

Tak, tak, bardzo dobrze.

Ostrożnie, bo może cię połamać.

Ostrożnie, Basiu, ostrożnie.

Tak, co?

Basiu, popatrz, parapet za wąski. Trzeba będzie u Stelmacha zamówić jakieś

drewniane półeczki. Tak, tam postawię się na pół. Tak, a może... Ostrożnie,

siana jest gorąca, bo przylega do piekarnika.

To może babcie zaszkodzić. Ale co to dla mnie, stary, taka gorąca ściana.

Latem będę wciąż dla powietrza, a w zimie właśnie przy tej ścianie sobie

posieczę. Ach, Boże, Boże, jak mnie się tutaj podoba.

Jak mnie się podoba, babcieńko.

Słuchaj, czy ty nie uważasz, że mama tu na wsie zupełnie przyszła do siebie?

Ani rady nie mówiła od rzeczy.

No widzisz?

Może mi wreszcie przyznasz rację, że nie ma to jak wieś.

Na jedne rzeczy wieś jest dobra, na inne zabójcza.

Czasami myślę, mój drogi, że życie na wsi jest jednak niepotrzebną stratą

Tu u was czuję się przynajmniej potrzebna.

Głupia byłam, że wcześniej do was nie przyjechałam. Tu jest tak miło, tak

swobodnie. Eee, widzę teraz, że jestem stworzona do życia na wsi.

I zawsze ktoś jest w domu. To nie tak jak u tej Michasi. Tam zawsze pusto i

głucho. A ten mój pomysł wyjazdu do Julisia był do niczego.

Proszę bardzo, jak chce, niech przyjedzie.

Porozumiemy się i zobaczymy.

Niedaleko jeziora, pasło dziewcze gąsiora.

Pasło, pasło od raniusieńka do wieczoreńka gąsiora.

Ja bym tam swoich dziecików takiej nakarmieni nie dała.

Od razu jak ją szymsiel na raju, to mi się nie spodobała. Ja mam oko na ludzi,

nie? No.

O, ta mała Juzia, tośmy ją zgodzili do Agnisi Emilki, to od razu powiedziałam,

że dobre dziecko. To tu ścierwotokie. Zobaczycie, żona w kryminale skończy.

Dlaczego tak popsuje się na tę Józefkę?

A poproszę wielożnej pani, ja by tę Józefkę tak.

A zobaczy Barbara, żona kiedy co zada naszemu Tomaszkowi. Lota cholera po

choszczach z bycikiem i gada do siebie.

A nie dalej jak wczoraj to mówiła, że nie po to godziła się do tych starych

gafrów, żeby po nich brudy wynosić. No!

Niech wylicia się nie boi, niech powie wielmożnej pani.

Wczoraj, wczoraj, patrząc na mamusię wielmożnej, pani warczała jak pies.

I mówiła do siebie, nie lubię starych ludzi, nie lubię starych ludzi.

A potem złapała Tomaszka i pognęła do lasu. Pewnie jakie czary wypróbować. No.

Jezus Maria. O Jezus Maria, Jezus Maria.

Józefko. Czego?

Niech mi Józefka poda rękę i odprowadzi mnie do domu.

Brak mi tchu.

Rzeczywiście. Na to by się godziła, żeby starym próbnym posługiwać. Żeby jeszcze

po nim brodę wynosić.

Wol mi stąd! Wol mi stąd dotychmiast!

Wypłat mi Józefce, że się należy.

Pora mi z domu. Ja umieram. Niech mnie Bogu mi uratuje.

Ja żałuję, żeśmy tej baby do tej pory nie wyrzucili. Jak ja mogłam dać jej

karmić Tomaszka?

Jezus Maria.

A jak ona zrobiła mu co złego?

Zadała jacy uroki. Jezus Maria, Bogu mił.

Niech się pani nie martwi. Ja się zajmę Tomaszkiem, a Gnisia się zajmie Emilką,

prawda? Ale skąd ja wezmę mamkę do dziecka?

Tomaszka będzie się dokarmiać mlekiem krowim.

Zróbcie sobie co chcecie, mnie już jest wszystko jedno.

No, no, no, no, no. O, o, o, o, o, o.

Śle zrobiłam odprawiając tę Józefkę. Była diabłem wcielonym, ale przynajmniej

dziecko mi się dobrze chowało i dobrze wyglądało. Bo gumia może ta Józefka ze

złości rzuciła na niego jaki urok.

I czy wierzysz w takie rzeczy?

Nie, no nie wierzę.

Tak mówię sobie głośno.

Bo i z mamą zaczyna być krucho.

O, o, o, o, o. O, o, o, o.

Słoneczko, no. Proszę pani, proszę pani. W kuchni jest stara kolanicha, co umie

odciniać uroki. A jak tu maszkowa niańka zadała co dziecku i starszej pani, to

ona by pomogła. A żadnych znachorek nie pozwalam. Żadnych znachorek.

No.

No. Poczekaj, no poczekaj. Co jej powiesz?

No powiem, że pani nie pozwala odciniać. No.

Tylko, że Felicia i kucharka boją się, że jak ona się rozdłości, to jeszcze co

na nie rzuci.

O Jezu, jak się takiej boicie, to sobie z nią gadajcie. Tylko niech ja już nic o

tym nie wiem.

No.

A zresztą co mnie to obchodzi?

Chodź, pokażę cię prosierku.

O, tutaj jeden mi się nie podoba. Zobacz. Który?

A ten.

Nie, w porządku.

A może lepiej być przy tym odczynieniu?

Myślisz?

Ja wiem.

To nie da szkodzie, ale i też nie pomoże.

Jezus Maria, jak nam dziecko przełamią. Zapomniałam powiedzieć, żeby go nie

dotykały, bo gumią wracamy.

Smaruję oczka, żeby dobrze widziały.

Smaruję uszka, żeby dobrze słyszały.

Smaruję rączki, żeby dobrze pracowały.

A resztę sama weźmę. Bo kto herbatę pije, ten długo nie żyje.

Wiesz, to niesłychane.

Tomaszek nabrał ciała i siły.

Nie płacze.

Babcia to samo.

Alpiracje serca ustały. Dobrze trawi, dobrze sypia.

Tylko, że coraz trudniej niestety się z nią porozumieć.

Bo ty nie chcesz mnie usłuchać i trzymasz tę Józefkę.

Tu mnie nikt nie słucha.

Wspomnijcie moje słowa. Ja mogę przysiąc, że ona dziś w nocy chodziła po

Ona jeszcze kiedy podpali nasz dom.

Wciąż się tylko skrada.

No i nie upinowaliśmy babci, tak jak kiedyś kilka plemęta.

Mamo, jedziemy w tamtym kierunku. Może mamy podjeść?

A to dobrze, kochaneczko, bo już się troszkę zmęczyłam.

Proszę. Dziękuję.

Ja! Ja!

Niech Józia i Felicja mają starszą panią na oku. Gdyby chciała wyjść, nie

puścić. Zatrzymać nawet siłą.

Precz mi z oczu! W więzieniu ja się trzymać nie dam.

A nie ważcie mi się donosić i spiegować.

Ale kto spieguje? My jesteśmy za głupi.

A najlepiej proszę poprosić Bogu miła. On jeden mnie rozumie.

I nie zostawia ziemniaków w bredlinach, panie ojca.

Jezus Maria!

Ile zostaje? Tu zostaje jeden, tam zostaną dwa i się tego uzbiera.

Jak będziemy robić, to nigdy z tarbinowa nie dźwigniemy.

A potem chodzi człowiek, żeby co dla siebie wyskrobać i gówno znajdzie, bo

nie chcieć wszystko do dna wydrapie.

Chytre się panowie po dworach porobili.

Ale przyjdą czasy, że się wszystkie porównają.

Góry z górami się porównają, a ludzie z ludźmi.

Jeszcze i pan niechcic, to się kartofli sam po rydlinach naszuka, jest? Nie

dodaj tyle, głupia babo, jak nie rozumiesz. Ale co ty? Zajmij się lepiej

bo ci kości połamie. Dobra, dobra.

Śmignij łuczek, kobyłe przesportki, psiach, krew.

Baraszek! Baraszek!

O, wścierwa!

Zatracone wciaraki!

Chcę teraz, żebym zamęczył zwierzęta! Co się tak uczak drzesz, jakby cię ktoś

bez skóry obdzierał?

Jasnie, wielmocny panie! Do wieczora wszystkie kartofle zwiezę!

Żebym miał ich wszystkich na śmierć zajeździć!

Wszystkie zwiezę! Wszystkie!

Wszystko się robi byle jak!

Nie meldź jak chłopa, czy ile źliaków zostaje w bruzdach!

Cholera, bodaj bym nogi połamała, zanim wlatłam w to było co!

Ach, ten pies!

Nie mogę.

Widzę, że ten katelba to niewiele ci pomógł.

Jak długo można się tak zachorowywać od świtu do późnej nocy na nogach i na

nogach?

Ja dopiero teraz zaczynam puszczać wszystko w ruch, jak należy.

Dotąd walczyłem z perzem.

Jeszcze rok się tak pomęczę, a potem wszystko pójdzie jak z płatka.

Zadrzesz się jak nic, mój drogi, i po co? Po to tylko, żeby nabijać kabzy

Dalenieckiemu i Mioduski? Ja wcale o nich nie myślę.

Ale ty jesteś gotów sam siebie okraść, dzieciom od ust od nich, żeby tylko do

Paryża wysłać jak najwięcej.

Moja kochana, Mioduska i Daleniecki przeminą. My przeminiemy, a ziemia

i musi w niej być zrobione wszystko jak należy.

Po to sieję, by wzeszła. Reszta mnie nie obchodzi.

Ale mnie obchodzi ta reszta.

Jak służyć, to służyć czemuś wielkiemu.

Dla mnie praca na roli jest rzeczą wielką.

Ja w nim widzę to, czemu warto służyć i temu służę.

Ty nie służysz żadnej roli, tylko służysz Deleniewskiemu. Nie!

Musisz się zacząć oszczędzać.

Dla nas starzejących się ludzi życie i zdrowie nie przedstawia zbyt wielkiej

wartości, ale dzieciom naszym będziemy jeszcze potrzebni długie lata.

Wynoście się stąd wszyscy!

I ty, i ty!

Nie, on niech zostanie. On mnie nie skrzywdzi. Tyś anioł!

Zapamiętajcie, tu sobie zapiszcie. Tyś anioł! Anioł z nieba!

Już grzeczna jestem.

Bardzo, bardzo, jak dziecko.

Tak jest. Tak, grzeczna.

Wiesz, że ja już nie wiem, co mam z mamą zrobić.

Doszło do tego, że załatwia się po prostu w pokoju na podłogę.

Kiedy ją wyprowadzam wtedy, a jak tylko wyjdę z pokoju?

Uspokój się, moja kochana i jedyna.

No, co zrobić?

A może by posłać jeszcze raz po doktora Wettlera?

No przecież był trzy dni temu.

No nie wiem, ale może pytać jeszcze raz.

Jakie to były piękne czasy.

Była młoda, ładna.

Kochał się wtedy we mnie. A, to nieważne.

Najbardziej to lubiłam czytać stare romanse.

Wspinałyśmy się z hrabianką Czarnowską na strych, żeby tam nas nikt nie dawał.

Jednego dnia po ciemku podkrełam się na stopniu i...

Mówiłam sobie ząb.

O, jak strasznie lubię ten pokoik mamy. Wiem, a dlaczego?

Nie.

Przypomina mi on lata dzieciństwa.

Wszystkie mamy pokoiki zawsze pachniały lawendą.

Lawendą i woskiem.

Jak to już dawno, Basiu.

A może byśmy coś zaśpiewali?

Ale co?

No, dalej bracia do bułata.

Dalej bracia do bułata, wszak nam dzisiaj

tylko żyć.

Pokażemy, że farłata umie jeszcze wolnym być.

Pokażemy, że farłata umie jeszcze...

Polska święta, długo biały orzech spał. Lecz się

zbudził i wspamiętał, że on kiedyś...

Najbardziej

niepokoi mnie ten...

Ciągły rozkroj żołądka.

No, ale zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby ją uratować.

Nie!

Nie, ja już nie wezmę tego do ust. No, mamo, trzeba. Trzeba mnie otruć, to jest

trudne. Trzeba troszeczkę pojeść, no, mamo. Myście mnie tak karmicie, żeby się

mnie jak najprędzej pozbyć.

Mamo, no troszeczkę. Nie.

Dlaczego ty się tak pasknisz nade mną? Po co to wszystko?

Lepiej zabierz ten termometr i zostaw mnie z Bogumiłem. A gdzie jest Bogumił?

Nie ma go?

Zaraz przyjdzie.

Boguniu.

Boguniu! Boguniu!

Boguniu!

No i jak?

Grączka nie spada.

Ty mnie słuchaj.

Czy tu nikt nie podsłuchuje?

Nie, mamo. Zabierz rzeczy i jedziemy.

Rodzice nie będą się gniewać.

A jeżeli będą?

Nie ma tak się co śpieszyć. Może ja sama lepiej do nich napiszę. Po co pisać?

Zaręczam ci, że czekają na nas upragnieniem.

Byłam dziesięć dni temu i mówię ci, nic się nie zmieniło w moim pokoju.

Nawet sapa.

Tak jak ją zostawiam uchyloną, została.

Ojciec nic nie pozwoli odkrąć, bo się spodziewa, że lada dzień wrócimy.

A gdzie mama była w deszum tygodniu?

Jak to mama?

Nie mama.

Tylko ja byłam u mamy w Iwanowicach.

To nie wiesz?

Zatknęła.

Idź, Basieńko, połóż się. Ledwo trzymasz się na nogach i ja zostanę.

Kiedy dałaś mamie lekarstwa?

Przez pół godziny, jak się zbudzi potem w noc. Nie, nie, nie, idź się połóż, idź

się połóż.

Obudź się, kochanie.

Mama zamknęła oczy.

Przed eksportacją na pewno przyjedzie ktoś z rodzina i po pogrzebie wypada

podjąć gości obiadem.

Trzeba by wydać w kuchni odpowiednie dyspozycje.

No jeżeli ty jesteś na tyle obcy i zobojętniawy, że teraz możesz myśleć o

gościach i o przyjęciach, to się tym zajmuj.

Dla mnie śmierć matki jest zbyt straszną rzeczą, żebym mogła pogodzić się z tymi

wszystkimi głupstwami, w których głównie idzie o to, żeby się nażreć i napić.

Poczekaj, nie odchodź jeszcze. Gdzie są dzieci?

Tomaszek bawi się w pokoju służby pod okiem Józieja, a dziewczynki są

nieboszczki.

Zabrałem je, żeby się przypatrzyły, jak babcie ubierają.

Kazałem narwać kwiatów.

Niech się uczą, żeby umiały nas przystroić do trumny, kiedy pomrzemy.

Boże, ty dzieci w to wciągasz?

I to jeszcze w taki sposób?

Jezu!

Jak byście wszyscy schłopieli, schamieli w tym serbinowskim błocie! Jesteście

bez uczuć, bez serca! Cały wasz lud!

A ja pamiętam naszą matkę, kiedy była młodą, pełną inteligencji kobietą i

stanowiła dla nas dzieci niezastąpione towarzystwo.

I zdycham w żalu, że reszta tego życia przepadła na zawsze.

A ty mi zwracasz głowę obiadami dla gości.

Jezu,

czemu trzeba coś tak strasznego powiedzieć, żeby się uspokoić?

No cóż, pokaż mi Bogu mile te swoje dzieci.

Tomaszek śpi w tryjku Joachimie, a dziewczynki biegają po ogrodzie.

Basiu, ja je tu zaraz przyprowadzę.

Widzisz, Basko, do tej chwili nie mogę uwierzyć, że jej już nie ma.

Naszej mamy?

Nie, Tereni.

Wciąż mi się wydaje, że Terenia jest ze mną.

Na każdym kroku czuję jej obecność.

Czego się nie dotknę, wszystko mi się udaje.

To ona mi pomaga stamtąd.

Wierzę, że i twoja matka wyprosi dla was łaski za serce, które nalazło w waszym

domu.

Oto moje córki, panie radco.

Ukłęcie się, dziewczynki.

A jak wam na imię, dziewuszki?

Agnieszka. Emilka.

Co?

Agnieszka. Emilka. Mówcie głośniej.

Agnieszka. Emilka.

Agnieszka i Emilka. Bardzo ładne imiona. Bardzo.

Przywieź kiedy Basiu te panny do piekarz.

Czy mama nauczyła was wierszyka Kto ty jesteś? Nauczyła.

No to powiedzcie.

Kto ty jesteś?

Polak mały. Jaki znak twój? Orzeł biały.

Czym trwa ziemia? Małą ojczyzną.

Czym zroszona?

Krwią i blizną.

Brawo!

Brawo, brawo, brawo. To bardzo ładnie Basiu, że ich uczysz

patriotyzmu. Bardzo ładnie.

bo idę sobie popatrzeć na pola.