Original subtitles

1984, Oost-Berlijn. De glasnost is nog ver weg.

De bevolking van de DDR wordt gecontroleerd door de Stasi...

de Oost-Duitse Geheime Dienst.

Het leger van 100.000 werknemers en 200.000 informanten...

beschermt de Dictatuur van het Proletariaat. Het doel is: Alles weten.

Staan blijven. Ogen naar de vloer.

Doorlopen.

Huis van bewaring van het ministerie van Staatsveiligheid

Spreek hem aan met 'kapitein'.

Binnen.

Neem plaats.

Handen onder de dijen, handpalmen naar beneden.

Wat kunt u ons vertellen?

Ik heb niets gedaan.

Ik weet niets.

U hebt niets gedaan en u weet niets.

Denkt u dat we onschuldige burgers zomaar opsluiten?

Nee, ik...

Als u denkt dat ons systeem zoiets doet, dan is uw arrestatie gerechtvaardigd.

We zullen uw geheugen opfrissen, gevangene 227.

Uw buurman Dieter Pirmasens is op 28 september naar het Westen gevlucht.

We vermoeden dat hij hulp kreeg.

Ik weet niets. Ik wist niet eens dat hij wilde vluchten.

Dat hoorde ik pas op m'n werk.

Vertel eens wat u op 28 september hebt gedaan.

Dat staat in m'n verklaring. - Ik wil het nog eens horen.

Ik heb met m'n kinderen in het park gewandeld.

Ik kwam m'n oude vriend Max Kirchner tegen.

We hebben bij hem thuis tot 's avonds laat muziek geluisterd.

U kunt hem bellen. Hij zal alles bevestigen.

Ik heb z'n telefoonnummer.

De vijanden van de staat zijn arrogant. Onthoud dat.

We moeten geduld hebben. Veertig uur.

Stasi-college, Potsdam-Eiche

We spoelen een stukje door.

Ik wil slapen.

Laat me alstublieft slapen.

Handen onder uw dijen.

Vertel me nog eens wat u op 28 september hebt gedaan.

Alstublieft, ��n uur. Heel even slapen.

Vertel me nog eens wat u die dag hebt gedaan.

Waarom houdt u hem zo lang wakker? Dat is onmenselijk.

Een onschuldige gevangene wordt met het uur bozer...

om het onrecht dat hem wordt aangedaan. Hij schreeuwt en scheldt.

Iemand die schuldig is, wordt steeds rustiger. Hij zwijgt.

Of hij huilt. Hij weet dat het terecht is dat hij daar zit.

De beste manier om erachter te komen of iemand schuldig is, is doorvragen.

...schoolvriend Max Kirchner.

We hebben bij hem thuis...

tot 's avonds laat muziek geluisterd.

Hij heeft telefoon. U kunt hem bellen.

Hij zal alles bevestigen.

Valt u iets op aan z'n verklaring? - Hij zegt hetzelfde als in het begin.

Hij zegt precies hetzelfde. Woordelijk.

Wie de waarheid spreekt, gebruikt telkens andere woorden.

Een leugenaar heeft zinnen bedacht waar hij onder druk op terugvalt.

227 Liegt. Daar zijn twee aanwijzingen voor...

dus verhogen we de druk.

Als u z'n naam niet zegt, laat ik vannacht nog uw vrouw arresteren.

Jan en Nadja gaan naar een opvoedingsgesticht. Wilt u dat?

Hoe heet degene die hem hielp vluchten?

Gl�ske... - Nog een keer. Luider.

Gl�ske. Werner Gl�ske.

Werner Gl�ske.

Stilte.

Stilte. Luister.

Wie weet wat dat is?

Een geurmonster voor de honden.

Dat wordt bij elk verhoor genomen. Het mag nooit vergeten worden.

U hebt te maken met vijanden van het socialisme.

Vergeet dat nooit. Ik wens u een goede dag.

Dat was goed. Heel goed.

Weet je nog dat wij hier twintig jaar geleden zaten?

Ze hebben me een hoogleraarschap aangeboden.

Het gaat dus niet om cijfers, hoewel de mijne niet slecht waren dankzij jou.

Wat is er?

Waarom denk je dat ik altijd iets van je wil? Ik wil je uitnodigen voor het theater.

Minister Hempf gaat vanavond naar het theater.

Ik, als hoofd Cultuur, moet aanwezig zijn.

Het begint om zeven uur. We moeten gaan.

Minister Bruno Hempf op ��n uur.

Hij zat bij de Stasi voordat hij bij Cultuur kwam.

Hij heeft goed huisgehouden in de theaterwereld.

Georg Dreyman, de schrijver.

Hij heeft de arrogantie waarvoor ik m'n studenten waarschuw.

Maar trouw aan de Partij.

Hij is de enige auteur die niet verdacht is en toch in het Westen wordt gelezen.

Hij vindt de DDR het mooiste land ter wereld.

Let op.

Wat is er, kind? Weer een visioen? - Zeg het, Marta. Zeg het toch.

Jouw Arthur...

is dood. - Arthur?

Zou je je dit keer niet vergissen? - Nee, zuster. Echt niet.

Hij is gevallen. Hij is dood.

Hij is verpletterd door het grote rad.

Ik zie het.

Elke andere gruwel was me liever.

Waarom blijven me deze visioenen niet bespaard?

Elena...

ga naar huis om te rouwen.

Hoe vond je het?

Dreyman is goed, h�? - Ik zou hem laten observeren.

Hem observeren? Dat lesgeven verpest je intu�tie.

Ik zou het zelf willen doen. - Hij is brandschoon.

Zelfs Hempf is bij z'n premi�re. Je snijdt je in de vingers.

Ik ga naar beneden.

Gezichten van liefde

Ik hoor veel over u. Cultuur is bij u in goede handen, zegt men.

Uw naam wordt vaak genoemd.

Wij zijn het schild en zwaard van de Partij. Daarvan ben ik me bewust.

Wat denkt u van hem?

Van Georg Dreyman?

Misschien...

Misschien wat?

Misschien is hij niet zo zuiver als hij lijkt te zijn.

Grubitz... Daarom komen mannen als wij aan de top.

Een doorsnee Stasi had gezegd: Een goed vaderlander, trouw aan de Partij...

Maar wij zien meer.

U gaat het ver schoppen, Grubitz.

Hij is niet zuiver op de graat. M'n gevoel bedriegt me niet.

Donderdag houdt hij een feest. Er komt dubieus volk.

Hauser en trawanten. Probeer een afluisteroperatie te regelen.

Maatregelen A en B. Alleen in zijn vertrekken.

Heel discreet. Hij heeft machtige vrienden.

Niemand mag van de operatie weten tot we iets hebben gevonden.

Als u iets vindt, hebt u een zeer goede vriend in het Centraal Comit�.

Begrijpt u wat ik zeg?

Kameraad minister, nog een fijne avond.

Waarom zit hij zo te kijken?

Wat doet hij hier eigenlijk?

Volgens mij is hij gek op jou.

Ik wil de kans grijpen om op het welzijn van onze kunstenaars te proosten.

Een groot socialist, ik ben vergeten wie, zei ooit:

Een dichter is de ingenieur van de ziel.

Georg Dreyman is een van onze grootste ingenieurs.

Charmante bedgenoten heb je. - Paul, hou op.

En op Christa-Maria Sieland, de mooiste parel van de DDR.

Ik duld geen tegenspraak.

Laten we drinken op Christa-Maria Sieland: Een driewerf hoera.

Dat zo iemand tot je mag spreken... - Blijf bij me.

En nu iets voor het gemoed.

Mag ik?

Hoe vond u m'n toespraak? - Ik dank u.

Ik vond het stuk ook goed.

Heel goed. - 'Ingenieur van de ziel.'

Dat was een citaat van Stalin. - Echt waar?

Ik provoceer ook af en toe graag, Herr Hauser.

Maar �k weet hoe ver ik kan gaan.

Ik lijk meer op Dreyman.

Hij weet dat de kunstenaar de Partij meer nodig heeft dan andersom.

Als het over politiek gaat, zoek ik een andere danspartner.

Helaas, te laat.

Ik volg de ontwikkeling in het theater al lang.

Vroeger was dat uw werk, nietwaar?

Laat maar. Herr Hauser en ik kennen elkaar al jaren. Schwalber...

u hebt goed werk geleverd vanavond.

Ik ben tevreden dat ik nu met zulke regisseurs werk.

Er zijn andere tijden geweest.

Bedoelt u Jerska?

Ik ben van mening dat u hem te streng beoordeelt.

Natuurlijk, hij is te ver gegaan met z'n uitspraken.

Maar verplaatst u zich eens in zijn situatie.

U, als man van eer.

Hij kan z'n naam niet van die verklaring halen.

Hij zou in het Westen in elk theater kunnen werken.

Maar hij wil niet weg, omdat hij in het socialisme en in dit land gelooft.

Z'n beroepsverbod... - Welk beroepsverbod?

Dat bestaat niet bij ons.

U moet voorzichtiger zijn in uw woordkeuze.

Kameraad Hempf, dit blijft onder ons.

M'n werk blijft niet overeind onder Schwalber.

Ik heb Jerska nodig. Ik vind dat u te streng oordeelt.

Dat vind ik niet. Maar daarom zijn we ook zo dol op uw stukken.

Uw liefde voor de mens en het geloof dat mensen kunnen veranderen.

Dreyman, u kunt het zo vaak schrijven als u wilt...

maar mensen veranderen niet.

Hoe gaat het met hem?

Hij hoopt dat z'n beroeps... dat hij binnenkort weer kan werken.

Mag hij daarop hopen? - Natuurlijk. Zo lang hij leeft.

En zelfs langer. Zoals u weet, sterft de hoop altijd het laatst.

Het team kan morgen de afluisterapparatuur plaatsen.

Donderdag moet alles ge�nstalleerd zijn. Gaat dat lukken?

Goedenacht.

...en later percelen voor kleinvee, maarzeer effici�nt gebruikt.

Het economische beleid van het tiende Partijcongres werpt vruchten af.

Ik moet gaan, anders krijg ik ruzie met m'n vriendin.

Je vriendin? Kom, wij spelen door.

Twintig minuten.

Frau Meineke, ��n woord tegen wie dan ook...

en uw Mascha kan haar studie geneeskunde vergeten.

Is dat duidelijk? - Ja.

Stuur Frau Meineke een geschenk als dank voor haar discretie.

Is het alweer donderdag? De tijd vliegt.

Dat is misschien maar goed ook.

Hoe gaat het? - Niet slecht.

Er is niet altijd zoveel lawaai. - Alleen op donderdag.

Je was niet op de premi�re. - Had Schwalber goede idee�n?

Wat goed was, heeft hij van jou gepikt. - Dat houdt mij levend.

Ik kan dat pafferige, opgedofte volk bij die premi�res niet meer zien.

Niets voor mij om zoiets te zeggen, nietwaar?

Maar misschien ben ik dit echt, en was ik vroeger niet mezelf.

Vriendelijk en menslievend door het krachtvoer van het succes...

dat ik dankte aan de genadigheid van de partijbonzen.

Maar ik zal niet lang meer klagen.

In m'n volgende leven word ik ook schrijver.

Een gelukkig auteur die altijd kan schrijven.

Net als jij.

Wat heeft een regisseur die niet mag regisseren?

Niet meer dan 'n operateur zonder film, of een molenaar zonder meel. Niets.

Helemaal niets.

Albert, minister Hempf was bij de premi�re.

Ik heb met hem over jou gesproken.

Het ziet er goed uit.

Hij gaf me hoop. Dat zei hij letterlijk. Heel concreet.

Echt waar?

Dat is mooi.

Goedkope Georgische wijn, merk Jerska.

Hoe gaat het met de heilige drinker? Komt hij?

Ik ben hem vergeten te vragen.

Je bent sterk en krachtig. Dat heb ik nodig.

Ga de destructie uit de weg. - Albert is m'n vriend.

En jij de mijne.

Het lijkt wel m'n vijftigste verjaardag, maar ik word veertig. Toch?

Je hebt beloofd dat je een stropdas zou dragen op je verjaardag.

Ik heb er helaas geen.

Gefeliciteerd.

Een stropdas? - Je wilde geen boeken, zei je.

Of kun je geen das strikken, arbeiderdichter?

Wat zeg je? Ik ben met een stropdas om geboren.

Ik heb me op eigen kracht ontworsteld aan de bourgeoisie.

Doe de boeien nog ��n keer om voor mij.

Een das strikken... Kinderspel.

Frau Meineke, kunt u heel even komen?

U kunt vast een das strikken.

Ik ben u eeuwig dankbaar.

Voelt u zich niet goed?

Jawel, ik voel me prima.

Klaar?

Geweldig. Perfect. Beter kan niet.

Dit moet tussen ons blijven. Kunt u een geheim bewaren?

Ja.

Verdorie, ik dacht echt dat je het niet kon.

Anders ben je niet zo bescheiden.

Je hebt geen idee wat ik nog allemaal kan.

De eerste gast.

De buren hebben de voordeur weer op slot gedaan. Ga jij?

Ik ga al.

Meester, onze geschenken. - Ik zei toch geen boeken.

Pak het eerst maar eens uit.

Iets drinken? - Graag. Bronwater.

Ik een wodka. - Ik ga het halen.

Waarom zit Albert alleen?

Hij wil niet met ons praten. Hij wijst ons af.

Ik heb ook iets voor je meegebracht.

Ben je echt gekomen om hier te lezen? - Het is wel Brecht.

Ik voel me een oplichter tussen al die mensen.

Een oplichter? Hou op, zeg.

Je verliest de greep op de werkelijkheid.

Je weet hoezeer we je bewonderen. Iedereen bewondert je.

Om iets wat ik tien jaar geleden heb gemaakt...

wat ik waarschijnlijk nu niet meer zou kunnen.

M'n favoriete regisseur. Wacht even, ik moet met je praten.

Leg me eens uit hoe je die aanstelling hebt gekregen.

Puur talent natuurlijk. Uiteraard.

Maar wat moest je verder doen?

Iedereen weet dat je bij de Stasi bent. - Wat een infame verdachtmaking.

Neem het hem niet kwalijk. Hij heeft te veel gedronken.

Wat nou? Je weet toch dat hij bij de Stasi is.

Nee, Paul. Weten doe ik dat niet.

Wat ben je toch 'n jammerlijke idealist. Wie heeft Jerska kapot gemaakt?

zulke lui. Spionnen, verraders en meelopers.

Je moet kleur bekennen, anders ben je geen mens.

Als je iets wilt doen, kom dan naar mij. En anders hoef ik je niet meer te zien.

Veel smaak hebben je vrienden niet. - Dat is niet eerlijk.

Kijk hier, een ruggenkrabber. Prachtig. - Dat is een saladevork.

Hij is hoe dan ook prachtig.

Kijk hier.

Hiermee schrijf ik m'n volgende stuk. - Jij hebt ook geen smaak.

In sommige dingen wel.

Van Jerska.

Hij geeft je natuurlijk toch een boek.

Sonate van een goed mens

Lazlo en OMS pakken geschenken uit.

Hebben daarna waarschijnlijk gemeenschap.

Je bent te laat.

M'n excuses. Alle lichten stonden op rood. Dat kost je gauw vier minuten.

Zijn ze nu al bezig? Ongelofelijk.

Die kunstenaars weten wel van wanten.

Daarom schaduw ik liever kunstenaars dan priesters of die vredesapostelen.

Tot morgenochtend elf uur.

Albert Jerska, operatie Engerling.

Wiesler, altijd even ordelijk. Ik laat het dossier opzoeken. We gaan eten.

BSG volleybal begint zoals altijd om 19.00 uur in de sportzaal.

Daar is de staftafel.

Het socialisme moet toch ergens beginnen.

Het kenteken van de auto die Frau Sieland 's nachts naar huis bracht...

De auto staat op naam van minister Hempf.

Vooraanstaande kameraden mogen we niet registreren.

Ik heb de opmerking doorgestreept. Als er nog iets is, meld je dat mondeling.

We helpen iemand uit het Centraal Comit� om z'n rivaal weg te werken.

Ik hoef je niet te vertellen wat dit voor mijn carri�re betekent, en de jouwe...

als we iets vinden.

Zijn we daarvoor bij de Stasi gegaan?

Herinner je je de eed? 'Schild en zwaard van de Partij.'

De Partij bestaat uit z'n leden. Als ze veel invloed hebben, is dat des te beter.

Ik heb er weer een.

Honecker komt 's ochtends op kantoor.

Hij doet het raam open, ziet de zon en zegt...

Wat is er?

Neem me niet kwalijk, ik had...

Geen punt, collega.

We mogen toch wel lachen om de voorzitter van de Staatsraad?

Ik ken hem toch vast al.

Toe, vertel maar.

Honecker, de secretaris-generaal...

ziet de zon en zegt: Goedemorgen, lieve zon.

'Goedemorgen, lieve zon.' Zo zei hij dat.

En de zon zegt: Goedemorgen, lieve Erich.

'S Middags loopt hij weer naar het raam en zegt: Dag, lieve zon.

En de zon zegt: Dag, lieve Erich.

'S Avonds loopt hij weer naar het raam en zegt: Goedenavond, lieve zon.

Maar de zon zegt niets.

Hij zegt het nog een keer en vraagt of er iets is.

En dan zegt de zon: Val dood. Ik ben nu in het Westen.

Naam?

Rang? Afdeling?

Ik?

Stigler.

Tweede luitenant Axel Stigler. Afdeling M.

Ik hoef u vast niet uit te leggen wat dit betekent voor uw carri�re.

Alstublieft, luitenant-kolonel. Ik heb alleen...

U hebt onze Partij belachelijk gemaakt. Dat is ophitsing.

En dit is vast het topje van de ijsberg. Ik zal het bij het ministerie melden.

Geintje.

Goed, h�? Maar die van jou was ook goed.

Ik ken nog een betere.

Wat is het verschil tussen Honecker en een telefoon?

Geen. Ophangen en opnieuw kiezen.

Ga je nog mee? - Nee, ik moet naar huis.

Koud?

Christa, je bent donderdag onze afspraak vergeten.

Of is je dichter twee keer achter elkaar jarig?

Kom, stap in.

Stap in.

Je weet niet wat goed voor je is.

Wees niet bang.

Ik pas wel op je.

Zeg dat jij het niet nodig hebt.

Zeg het, en ik laat je gaan.

Ik heb een afspraak.

Waar denk je dat we naartoe gaan?

Ik breng je naar hem toe.

Zo ben je er sneller.

Tijd voor harde waarheden.

Idioten...

Donderdag in de Metropol.

Rijden.

Christa?

Hou me vast.

Goedenavond, kapitein.

Alweer vijf minuten te laat.

Goedenavond. Elfde etage, rechtergang.

Ik ben al boven.

Hoe bent u binnengekomen?

Er wonen hier meer jongens van de Stasi.

Volgens mij ben ik hier niet eerder geweest.

Dat geloof ik ook niet.

Nou? Was dat lekker?

Blijf nog even bij me.

Dat gaat niet. Om half heb ik de volgende klant.

Ik werk volgens afspraak.

Om half twee? Dat haal je niet meer.

Natuurlijk wel. Maak je geen zorgen.

De volgende keer moet je me langer boeken. Tot kijk.

Georg?

Heb je het gehoord van Hauser? - Nee. Wat is er?

Z'n reis naar het Westen gaat niet door. Hij krijgt geen paspoort.

Verbaast je dat? Als je je zo arrogant gedraagt, kun je dat verwachten.

Zou jij hem laten gaan?

OMS komt thuis.

Laszo verdedigt het uitreisverbod van Hauser.

Heb je m'n gele Brecht gezien?

M'n bundel van Brecht.

Ik weet niet waar die is.

Vreemd, ik weet bijna zeker...

op een dag in de blauwe maand september

stilletjes onder een jonge pruimenboom

daar hield ik haar, de stille bleke liefde

in m'n armen als een lieflijke droom

en boven ons, aan de zoete zomerhemel

was een wok die ik lang nakeek

hij was heel wit en enorm hoog

en toen ik opkeek, was hij er niet meer

Georg? Met Wallner.

Wat is er?

Het gaat over Jerska.

Hij heeft zich gisteravond opgehangen.

Georg?

Ik hang nu op. Goed?

Sonate van een goed mens

Ik moet steeds denken aan wat Lenin zei over de Appassionata.

'Ik kan er niet naar luisteren, anders geef ik de revolutie op.'

Kan iemand die deze muziek heeft gehoord...

echt heeft gehoord...

een slecht mens zijn?

Ben jij echt bij de Stasi?

Weet je wel wat de Stasi is?

Ja. Dat zijn slechte mannen die andere mensen opsluiten, zegt m'n papa.

Zo zo. Hoe heet je...

M'n wat?

Je bal. Hoe heet je bal?

Jij bent een gekkerd. Ballen hebben geen namen.

Alles is ge�nstalleerd, minister. De nieuwste technologie.

Onder elk lichtknopje, zelfs in de wc. In de hal maatregel O.

U zou iets vinden, zei u. Doe dat dan ook.

Ik wens m'n ergste vijand niet toe dat hij mij teleurstelt.

En nu wegwezen.

Nowack, jij bewaakt Christa-Maria.

Elke minuut die ze niet bij mij is, wil ik weten waar ze is.

We hebben Hausers reisaanvraag afgewezen. Misschien levert dat iets op.

Die twee zijn dikke vrienden.

Hoe gaat het tussen OMS en de minister?

Ze hebben volgens mij morgenavond een afspraak.

Heel mooi. Deze liefdesgeschiedenis kan ons veel opleveren...

of veel kosten. Vergeet dat niet.

Vroeger was ik voor twee dingen bang.

Om alleen te zijn en om niet te kunnen schrijven.

Sinds Albert dood is, laat het schrijven me koud en andere mensen ook.

Ik ben alleen nog bang om jou te verliezen.

Vanavond mag je niet bang zijn.

Ik ben maar een paar uur weg. - Waar ga je heen?

Ik zie een oude schoolvriendin. Ze is... - Echt waar, Christa?

Echt?

Wat krijgen we nou?

Ik weet het.

Ik weet waar je naartoe gaat.

En ik vraag je om niet te gaan.

Je hebt hem niet nodig.

Je hebt hem niet nodig.

Ik weet ook dat je pillen slikt.

En dat je onzeker bent over je kunstenaarschap.

Heb dan toch vertrouwen in mij.

Christa-Maria...

je bent een groot kunstenares.

Dat weet ik.

En je publiek weet het ook.

Je hebt hem niet nodig.

Je hebt hem niet nodig.

Blijf hier.

Ga niet naar hem toe.

Nee?

Heb ik hem niet nodig?

Heb ik dit hele systeem niet nodig?

En jij dan?

Dan heb jij het ook niet nodig. Nog minder zelfs.

Maar jij duikt ook met ze het bed in. Waarom doe je dat?

Omdat ze jou ook kapot kunnen maken, al twijfel jij niet aan je talent.

Omdat zij bepalen wie gespeeld wordt, wie spelen mag en wie regisseert.

Je wilt niet eindigen als Jerska.

En ik ook niet.

En daarom ga ik nu.

Je hebt in veel opzichten gelijk.

Ik wil zoveel dingen anders doen.

Maar ik vraag je, ik smeek je...

Ga niet.

Nou baas, ben ik op tijd?

Laat me eens raden waar mee bezig zijn.

Bam, bam, bam. Kom, ik neem het over.

Ik wil niet dat u door mij moet overwerken.

'Ga niet door die deur.'

Waar gaat ze naartoe?

Ze ontmoet een vroegere klasgenoot.

Morgen hebt u een gedetailleerd verslag van mij. Het gaat lukken.

Goedenacht.

Wat kijk je nou?

Een mineraalwater.

Nee, een wodka.

Een dubbele.

Nog een dubbele.

Mag ik een cognac?

Mevrouw?

Laat me met rust. Ik wil alleen zijn.

Frau Sieland...

Kennen we elkaar?

U kent mij niet, maar ik ken u.

Veel mensen houden van u, omdat u bent wie u bent.

Een acteur is nooit wie hij is. - U wel.

Ik heb u op het toneel gezien.

U was meer uzelf...

dan nu.

U weet hoe ik ben. - Ik ben uw publiek.

Ik moet gaan. - Waar gaat u naartoe?

Ik ontmoet een klasgenoot van vroeger.

Ziet u? Nu was u niet uzelf.

Niet?

U kent haar goed, deze Christa-Maria Sieland.

Wat denkt u?

Zou ze iemand kwetsen die vreselijk veel van haar houdt?

Zou ze zich verkopen voor de kunst?

Voor de kunst? Die heeft ze toch al. Dat zou een slechte transactie zijn.

U bent een groot kunstenares.

Weet u dat niet?

En u bent een goed mens.

'Als m'n dienst begint, maken Lazlo en OSM ruzie...

of OMS naar een afspraak met een klasgenoot moet gaan of niet.

Ze gaat uiteindelijk. Lazlo is daar niet gelukkig mee.

Na twintig minuten kom OSM al terug. Zowel hij en ik zijn verrast.

Hij is zielsgelukkig.

Heftige intimiteiten volgen.

Zij zegt dat ze nooit meer zal weggaan.

Hij zegt herhaaldelijk: Nu heb ik de kracht om iets te doen.

Ik vermoed dat hij een nieuw stuk gaat schrijven.

De afgelopen weken verliep het schrijven van Lazlo niet voorspoedig.

Wat zij bedoelt, is onduidelijk.

Misschien wil ze zich meer met het huishouden gaan bezighouden.

De rest van de nacht verliep vredig.'

Kapitein, dat kwam door...

Hij slaapt ook nog.

Een goed verslag.

Echt waar?

Ik wist niet dat hij in zo'n slechte doen was.

Ik ook niet.

'Van iemand die naar het Westen vluchtte.

Het Staatsbureau voor Statistiek in de Beimlerstrasse telt alles, weet alles.

Hoeveel schoenen ik per jaar koop: 2,3.

Hoeveel boeken ik lees: 3,2...

en hoeveel scholieren gemiddeld een negen halen voor 't eindexamen: 6347.

Maar ��n telbare zaak wordt niet geregistreerd.

Omdat die cijfers zelfs bureaucraten raken, en dat is zelfmoord.

Als u het Bureau belt en vraagt hoeveel mensen tussen Elbe en Oder...

tussen Oostzee en Ertsgebergte uit wanhoop de dood kozen, zwijgt men.

Waarschijnlijk wordt uw naam genoteerd, voor de Stasi...

de grijze heren die zich om onze veiligheid bekommeren, en ons geluk.

In 1977 is ons land opgehouden de zelfmoordenaars te tellen.

'Zelfmoordenaars', zo werden zij genoemd.

Ofschoon het met moord niets te maken heeft.

Het gaat niet om bloeddorstigheid of hartstocht.

Het gaat alleen om het sterven. Het sterven van de hoop.

Toen we ophielden met tellen, had ��n Europees land meerzelfmoordenaars:

Hongarije.

Daarna kwamen wij, het land van het 're�el existerend socialisme'.

Een van de ongetelden is Albert Jerska, de grote regisseur.

Over hem ga ik vandaag vertellen.'

Ik zoek statistieken die aantonen dat... - de Stasi beter werkt dan we denken.

Ik heb m'n speech voor het Westen hier geoefend.

Sindsdien hou ik erg van muziek.

We kunnen ook naar mij gaan.

15.00 uur Pankow-monument

En? Is het hier veilig genoeg?

M'n lijfwacht. Ik noem hem Rolf. Waarschijnlijk heet hij ook zo.

Vertel op.

Hier.

Wil je dat publiceren?

In het Westen. Met jouw hulp. Wil je me helpen?

Weet Christa ervan? - Nee.

Ik help je onder voorwaarde dat je haar niets vertelt.

Georg, ook voor haar eigen veiligheid.

Dit is iets voor Der Spiegel.

Ik ben bevriend met een redacteur. Ken je Hessenstein?

Niet persoonlijk. - Je moet hem ontmoeten.

Maar je publiceert niet onder je eigen naam.

Tenzij je voor de sport 48 uur achter elkaar wilt worden verhoord.

Het is koud.

Zullen we toch naar mij gaan?

Ik word niet afgeluisterd.

Vriend van Margot Honecker, winnaar van de staatsprijs...

Tweede klasse. - Mijn woning wordt niet afgeluisterd.

Als we dat zeker zouden weten...

Ik weet hoe we het kunnen controleren.

Jullie kennen m'n oom Frank die elke zaterdag uit West-Berlijn komt...

in z'n dikke gouden Mercedes.

Dat is wel wat riskant, Herr Hauser. - Ja, Georg heeft gelijk.

Uw neef verstoppen onder de achterbank... Ik weet het niet.

Daar kijken ze echt niet.

Ze kijken met 'n spiegel onder de auto en dan ben ik de grens over, met Paul.

Die grensbewakers zijn niet al te snugger. Jullie zien het verkeerd.

Welke grensovergang neemt u altijd? - De Heinrich-Heine-Strasse.

Ze kennen me daar met m'n gouden Pens. Die jongens zijn m'n maten.

Echt, over twee uur bel ik jullie met een biertje in de hand...

om te vertellen dat Paul in het Westen is.

En Paulus Staatsman? - Rolf.

Rolfje denkt dat Paultje thuis is.

Nu moet ik gaan.

Het zou zonde zijn als hij stikte in m'n auto.

Goed, het beste ermee.

Nog een biertje?

Grensovergang Heinrich-Heine-Strasse.

Met wie spreek ik?

Hallo?

Niemand.

Voor ��n keer, vriend.

Dreyman. - Paul zou nu aan de overkant zijn.

Geen controle? - Niets bijzonders.

Die jongens vallen best mee. Hij zou nu in het Westen zijn.

Dank dat u dat voor ons hebt gedaan.

Geen dank. Het was niet heel erg gevaarlijk.

Dat is waar.

Tot gauw, en bedankt.

Wat zeggen we als iemand vraagt wat we hier doen?

Dan zeggen we...

We zeggen dat we samen een toneelstuk schrijven...

voor het 40-jarig bestaan van de DDR.

Het is ook nog waar op een bepaalde manier.

Wie had gedacht dat onze Veiligheidsdienst zo incompetent is?

Wie had gedacht dat het zulke idioten zijn?

Wacht maar af...

19.32 uur.

Verder geen gebeurtenissen van betekenis.

Dag, kapitein. Luister hier eens naar.

Dat het in 1967 zo hoog was, is begrijpelijk.

Maar de sociale omstandigheden in 1977 moet je beter uitleggen.

Het is een literaire tekst, geen pamflet.

De tekst is prima. Ik wil alleen dat hij ook in het Westen begrepen wordt.

Hij zal hoe dan ook opzien baren.

Dat is Hauser. - Natuurlijk is dat Hauser.

Hij is helemaal niet in het Westen.

Ze schrijven samen een toneelstuk.

Voor het 40-jarig bestaan van de DDR.

Dit lijkt me geen toneelstuk.

Wat denk jij dan dat het is?

Ik weet het niet, maar geen toneelstuk.

Je denkt veel na, sergeant eerste klasse Leye.

Je bent toch geen intellectueel? - Ik? Nee, dat ben ik niet.

Gedraag je dan ook niet zo.

Je bent hier omdat je verstand van techniek hebt en geen vragen stelt.

Laat 't denken aan je meerderen over. - Dat is goed, kapitein. Ik ga nu maar.

Nog een fijne dag.

Werk ze. Ik bedoel, ik hoop dat u fijn kunt werken.

Misschien kan ik dit stuk herschrijven.

Ik stuur je het materiaal toe dat wij in huis hebben. Lukt het in twee weken?

Dan kan het in 't eerste maartnummer. Misschien als coverstory.

Dat is Christa.

Christa, dit is Gregor Hessenstein.

Christa Sieland. - Dat weet ik.

Wat voeren jullie in je schild?

Hauser en ik schrijven een toneelstuk voor de DDR.

Samen? - Der Spiegel schrijft er wellicht over.

Wie krijgt de hoofdrol? - We willen je vragen wie je liever speelt.

Lenin of z'n lieve oude moeder. Je mag kiezen.

Ik zie dat ik hier niet welkom ben. Ik ga even slapen.

Je voorzichtigheid is lovenswaardig.

Hoe minder mensen 't weten, hoe beter. Met de Stasi valt niet te spotten.

In verband daarmee heb ik iets meegebracht.

Ik had liever de hele taart. Ik heb een typemachine.

Waarvan de kenmerken bekend zijn.

Als de tekst onderschept wordt, zit je de dag erna in Hohensch�nhausen.

En dat dat geen lolletje is, daar weet Paul alles van, nietwaar?

Ik kon helaas alleen een rood lint krijgen.

Vind je het erg om met rood te schijven?

Daar kan ik mee leven.

Kun je de machine ergens verstoppen?

Ik bedenk wel iets. - Denk er niet te licht over.

Ik wil geen artikel schrijven over de verdwijning van Dreyman.

Buiten ons mag niemand weten dat de machine er is.

Is deze woning echt veilig?

Dit is de enige plek in de DDR waar ik nog kan zeggen wat ik wil.

Goed, laat ons daarop drinken.

Deze fles is namelijk echt.

We drinken erop dat je heel Duitsland het ware gezicht van de DDR laat zien.

Proost.

Dit is beter dan dat Russische spul. Op ons succes.

Ik moet Grubitz dringend spreken.

Geen sprake van.

U kunt morgen pas terecht, om 14.30 uur.

Als hij de Inoffici�le Medewerker (IM) Ontmaskert, wordt z'n kerk gesloten.

Hij mag gaan klagen bij de paus.

Ik heb me lang genoeg beziggehouden met die onzin.

Wiesler, goed dat je er bent. Ik moet je iets laten zien.

'Detentie van subversieve kunstenaars op basis van karakterprofielen.'

Dat klinkt wetenschappelijk, nietwaar? Kijk hier.

'Promotor: Professor Anton Grubitz.' Hoe vind je dat? Geweldig, h�?

Ik heb hem maar een zeven gegeven.

Ze moeten niet denken dat ik makkelijk ben als promotor, maar het is erg goed.

Wist je bijvoorbeeld dat er maar vijf types kunstenaar zijn?

Dreyman is bijvoorbeeld type 4, een hysterische antropocentrist.

Hij kan niet alleen zijn, wil altijd praten.

Zo iemand mag geen proces krijgen. Dan bloeit hij op.

Als je 't buiten de openbaarheid houdt, ben je zo met hem klaar.

Isoleren, niet zeggen hoe lang de detentie duurt, geen contact.

Zelfs niet met bewakers. Geen getreiter en geen mishandeling.

Niets waar hij later over kan schrijven.

Na tien maanden laten we hem gaan, totaal onverwacht.

Je hebt geen last meer van hem. En weet je wat het mooiste is?

De meeste type-4 mensen schrijven daarna helemaal niet meer.

Of schilderen, of wat die kunstenaars dan ook doen.

En dat zonder enig pressiemiddel.

Je krijgt het min of meer cadeau.

Waar aan dank ik je bezoek? Is er nieuws?

Dat wilde ik met je bespreken.

Ik geloof dat het tijd wordt...

Waarvoor?

Dat we de operatie inkrimpen.

Ik wil geen 24-uurs bewaking opeisen voor zo'n twijfelachtig geval.

Twijfelachtig?

Je denkt dus dat we niets zullen vinden?

Misschien als we de zaak mobieler maken en hem ook buiten observeren.

Zal ik de zaak aan Udo geven? - Ik wil het graag zelf doen.

Waarom?

Het kan nog wat opleveren, maar ik moet m'n tijd vrijer kunnen indelen.

Ik moet kunnen komen en gaan wanneer ik wil, dag en nacht.

Misschien doet hij dingen buiten z'n woning.

Ik heb het gevoel dat er hier iets niet klopt.

Je verzwijgt iets voor me.

Goed, ik trek Udo terug.

Ik kan hem goed gebruiken in de zaak met de kerk.

Dien een verzoek in met als reden: Gebrek aan verdachte gebeurtenissen.

Wiesler...

nog een goede raad. We zijn geen studenten meer.

Het gaat niet om de cijfers, maar om het succes.

'Het Staatsbureau voor Statistiek telt alles, weet alles.

Hoeveel schoenen ik koop: 2,3. Hoeveel boeken ik: 3,2.

En hoeveel leerlingen gemiddeld een negen halen voor 't eindexamen: 6347.'

17.00 uur:

Lazlo leest Hauser en Wallner het eerste bedrijf voor...

van het jubileumtoneelstuk.

Tandarts

Het is geen toneelstuk. - Je hoeft het niet te vertellen.

Ik wil het vertellen. Het is een tekst... - Zeg het niet.

Misschien ben ik wel zo onbetrouwbaar als je vrienden beweren.

Ik ben nu bij jou, wat er ook gebeurt.

Minister Riesenhuber benadrukt dat er geen kant-en-klaar recept is...

om de aangetaste bossen te redden.

Spanningen tussen Oost en West.

Der Spiegel publiceerde vandaag als coverstory...

een tekst van een onbekende DDR-auteur over zelfmoord in de DDR...

na zelfmoorden onder Oost-Berlijnse kunstenaars waaronder Albert Jerska.

Na een beroepsverbod van zeven jaar pleegde Jerska op 5 januari zelfmoord.

Sinds 1997 publiceert de DDR geen zelfmoordcijfers meer.

In dat jaar had Hongarije als enig Europees land meerzelfmoorden.

Je hebt jammerlijk gefaald, Grubitz. - We hebben...

Van een IM bij Der Spiegel hebben we een kopie van de originele tekst.

Wie heeft de tekst geschreven?

Dat weet hij niet. Met de kenmerken van de machine...

Ik wil namen zien. - Die krijgt u, generaal.

Ik hoop het, anders zet ik je tegen de muur.

Andrea, waar is de grafoloog?

Ik concludeer dat dit een machine is die bestemd is voor de export...

waarschijnlijk model Kolibri van VEB Groma.

Als de inkt zwart was geweest, kon ik exacter zijn.

Wie heeft zo'n machine? - In de DDR is hij niet geregistreerd.

En waarop schrijft Hauser?

Paul Hauser schrijft op model Valentino van Olivetti.

Bij dat model is de aanslag duidelijk... - Ja, al goed. En Wallner?

Hij schrijft op een Optima Elite.

Georg Dreyman? - De eerste versie met de hand...

en hij typt het uit op een Wanderer Torpedo.

Hij schrijft nooit op iets anders.

Hoe groot is die Kolibri typemachine?

Het is een van de kleinste machines. 19.5 x 9 x 19.5 centimeter.

Dus net zo makkelijk te smokkelen als een boek.

Dank u wel. U kunt gaan.

Tot ziens, kameraad.

De geheime zelfmoordstatistieken.

Andrea, verbind me met Wiesler.

16.00 Uur. De groep is erg moe...

van het vele schrijven.'

Dienst intern

Heb je over 't zelfmoordartikel gehoord? - In Der Spiegel.

Van wie?

Hauser belde Dreyman erover.

Wiesler, dit is heel belangrijk voor mijn carri�re en de jouwe.

Heeft hij gezegd wie erachter zit? Of heb jij een vermoeden?

Ik geloof niet dat hij daar iets over zei. Nee, niets.

Een redacteur is de 27 e onder valse naam de grens overgestoken.

Hij was vier uur hier. Gregor Hessenstein.

Afdeling zes verloor hem uit het oog bij Prenzlauer Berg.

Heeft hij contact gehad met Dreyman?

Dan had het in m'n verslag gestaan. - Natuurlijk.

Deze tekst is van een schrijver. Ik weet het bijna zeker.

Blijf waakzaam.

Verdomme.

Stap in.

Als een medewerker u bedriegt, dan straft u hem, nietwaar?

Natuurlijk. - Ook als het een vrouw is.

Of niet? - Uiteraard.

Is niet iedereen die een groot man dient diens medewerker?

Zo kun je het noemen. Zo moet je het misschien zelfs noemen.

Hier krijgt Christa-Maria Sieland haar illegale psychofarmaca.

Dat zou u moeten weten. Het is uw afdeling.

Ik het aan u over of u haar ru�neert of niet.

Ik wil haar nooit meer op een Duits podium zien.

En nu wegwezen.

Deur dicht.

Frau Sieland, meekomen. We hebben een paar vragen aan u.

Meekomen.

Tja, kameraad Sieland.

Zo eindigt een mooie carri�re.

Jammer. U was goed.

U was zelfs heel goed.

Het duurde alleen wat kort.

Neem plaats.

Wat doet een acteur eigenlijk als hij niet meer speelt?

Alstublieft...

Is er niets wat ik voor u kan doen?

Voor de Staatsveiligheidsdienst.

Daarvoor is het een beetje laat.

Ik ken bijna alle kunstenaars. Ik heb veel informatie.

Dat geloof ik graag, maar daar hebt u nu niets meer aan.

Misschien is er iets anders wat ik kan doen.

Iets wat we beiden aangenaam vinden.

Helaas hebt u, hoe zal ik het zeggen...

een machtig man tot uw vijand gemaakt.

Ik ben daardoor minder vrij dan anders.

Is er een manier om m'n huid te redden?

Het spijt me, mevrouw.

U hebt ��n kans.

Als u zoveel omgaat met schrijvers en kunstenaars als u zegt...

Weet u wellicht iets overeen artikel dat in Der Spiegel is verschenen?

Een artikel over zelfmoordenaars.

Veiligheidsdienst. Doe open.

Doe open.

Hij doet het licht aan in de studeerkamer.

Breek de deur open. - Breekijzer.

Dat is niet nodig. Wat is er aan de hand?

We hebben een huiszoekingsbevel.

Wat zoekt u? - Dat is geheim.

Boysen en M�ller, slaapkamer. Greska, keuken, bad, wc.

Heise en Thomas, woonkamer en studeerkamer. Beginnen.

Wat verbrandt u hierin?

Mislukte teksten.

Veel Westerse literatuur, nietwaar?

Dat is een cadeau van Margot Honecker.

Hoe gaat het? - Alles verloopt volgens plan.

Niets gevonden, alleen Westerse boeken en kranten.

Het object is niet gevonden. - Hebt u grondig gezocht?

Ja, luitenant-kolonel. Wat doen we nu?

Luitenant-kolonel? - Terugtrekken.

Het adres van het ministerie voor het geval er iets beschadigd is.

Dat zal vast niet het geval zijn.

Staf intern

Ik verwacht je morgen om negen uur in Hohensch�nhausen.

Ik zal zeggen wat iedereen denkt. Het was Christa-Maria.

De Stasi heeft haar gepakt en ze heeft je verraden.

Ze was het niet. - Hoe weet je dat?

Ze is vannacht niet thuisgekomen.

Ze kent de schuilplaats.

Ja, ze weet het.

Als het klopt dat we de huiszoeking aan haar danken...

dan is ze onze engelbewaarder.

Ik moet naar luitenant-kolonel Grubitz.

Kapitein Wiesler.

Verhoorkamer 76.

Binnen.

Neem plaats.

Nou?

Wat was er aan de hand? - Vraag je dat aan mij?

Waarvan verdenk je Dreyman?

Hij heeft dat artikel geschreven.

Wie beweert dat?

Kom mee.

Hier.

Ik begrijp niet hoe je dit heeft kunnen ontgaan.

Ik ken je ook anders, vooral als ondervrager.

Daarom krijg je nog een kans.

Breng gevangene 662.

Sta je nog aan onze kant?

Ja. - Verpest het dan niet weer.

Moet ik de gevangene boeien?

Ze is geen gevangene meer, maar IM. U kunt gaan.

Bent u de bevelvoerende officier?

Opschrijven.

Beveel dan maar.

Over tien uur...

Nee, eigenlijk negenenhalf...

zal Herr Roessing aankondigen dat u wegens ziekte niet kunt spelen.

En dat zal de laatste keer zijn dat er in het theater over u gesproken is.

Wilt u dat?

Vertel ons waar we het bewijsmateriaal kunnen vinden.

Er geen bewijzen en er is geen typemachine. Dat heb ik verzonnen.

Dat hoop ik niet.

Want dan moeten we ook u hier houden.

Een valse verklaring is gelijk aan meineed. Daarop staat twee jaar.

Dreyman gaat toch naar de gevangenis dankzij uw verklaring...

en het belastende materiaal dat we hebben gevonden.

Red in elk geval uzelf.

U wilt niet weten hoeveel mensen vastzitten wegens zinloos hero�sme.

Denk aan uw publiek.

'Denk aan uw publiek.' De grapjas.

Vergeet niet wat de staat voor u heeft gedaan...

uw leven lang.

Nu kunt u iets voor uw land doen. De staat zal u dankbaar zijn.

Vertel me waar de typemachine is.

Dreyman zal er nooit achter komen.

U mag onmiddellijk gaan...

en we slaan pas toe als u bij hem bent.

Verbazing kunt u vast wel veinzen.

En vanavond staat u weer op het podium.

Daar bent u in uw element.

Voor uw publiek.

Vertel me waar de bewijsstukken zijn.

Waar zijn ze?

In de woning...

onder de drempel...

tussen de woonkamer en...

en de hal.

De drempel zitlos.

Bedoelt u hier? Zet een kruis op de juiste plek.

U ziet er aangeslagen uit. U bent nu IM, en hebt dus plichten.

Samenzwering, absoluut stilzwijgen, maar ook privileges.

officier van de wacht, roep Wiesler.

Kapitein Wiesler heeft het gebouw verlaten.

Goed, u kunt gaan.

Wat doet een ruiter die is afgeworpen? Hij klimt er weer op.

Ga slapen. Wat gebeurd is, heeft niets met het huis te maken.

Nee, met het hele land.

Kom niet dichterbij. In Brandenburg was geen water. Ik moet douchen.

Je was snel weg. - Operatie Lazlo loopt nog.

Zijn ze allebei binnen? - Ja.

Het verslag van vandaag. - Het laatste rapport van operatie Lazlo.

Waarom heb je niet gebeld? - Wat?

Waarom heb je niet gebeld? - Ik was op het platteland.

Geef je me het nagelborsteltje?

De Stasi was hier. Ze hebben de woning doorzocht.

Wie was hier?

Veiligheidsdienst. Doe open.

Blijf hier.

Kolonel-luitenant Grubitz, Veiligheidsdienst.

Ik kom kijken of de huiszoeking grondig is uitgevoerd. Is de studeerkamer daar?

Kijk of er losse briefjes in de boeken liggen.

Wat hebben we daar?

Die drempel lijkt me niet zoals het hoort.

Zou het een geheime bergplaats kunnen zijn?

Laat haar gaan. Ze is geen verdachte.

De actrice...

Ik was te zwak. Ik kan nooit goedmaken wat ik heb gedaan.

Er valt niets goed te maken. Ik heb de ty...

Vergeef het me. Vergeef het me.

Vergeef het me...

Ik...

Ga met de mannen terug naar het bureau. We zijn hier klaar.

Kameraad Dreyman, de huiszoeking is be�indigd. We kregen een valse tip.

M'n excuses.

Kom mee.

Over ��n ding hoef je je geen illusies te maken.

Je carri�re is voorbij.

Ook als je slim genoeg was om geen sporen achter te laten.

Je mag ergens in een kelder brieven openstomen tot je pensioen...

over twintig jaar. Twintig jaar...

Dat is lang.

Gorbatsjov secretaris-generaal Centraal Comit� USSR

vier jaar en zeven maanden later

De Muur is gevallen.

Echt waar, de Muur is gevallen.

De grenspoorten gaan open. De vreugde is onbeschrijflijk.

Duizenden mensen tegelijk stromen naar buiten.

9 November 1989 is een historische dag.

Voor mij staat een jong gezin...

TWEE JAAR LATER

Wat is er, m'n kind?

Je Arthur is dood.

Arthur...

Zou je je niet vergissen? Ik heb hem vanochtend nog gezien.

Nee zuster, geloof me. Hij is gevallen.

Z'n loyale mannen staan om hem heen...

en er vallen zeven korte schaduwen op z'n edele dode lichaam.

Hij is verpletterd onder het grote rad.

Ik zie het, al zou ik andere gruwelen zien.

Waarom worden die visioenen me niet bespaard?

Elena, ga naar huis om te rouwen.

Ik zal je dienst overnemen.

Te veel herinneringen, h�?

Ik moest ook naar buiten.

Maar wat heb ik gehoord? Niets meer geschreven sinds de Wende.

Dat is niet goed.

Na alles wat het land in u heeft ge�nvesteerd.

Ofschoon ik het wel begrijp, Dreyman.

Waarover zou je nog schrijven in de BRD?

Niets om in te geloven, niets om je tegen te verzetten...

Het leven was mooi in onze republiek.

Veel mensen beseffen dat nu pas.

Ik moet u ��n ding vragen. - Vraag maar wat u wilt, Dreyman.

Waarom ben ik nooit afgeluisterd?

Iedereen werd geschaduwd. Waarom ik niet?

U werd 24 uur per dag bewaakt. We wisten alles over u.

24 Uur per dag?

Overal zat afluisterapparatuur.

Onmogelijk.

Kijk maar eens achter de lichtknopjes.

We wisten alles.

We wisten zelfs dat u onze Christa niet echt kon bevredigen.

Dat mensen zoals u echt een land hebben geleid...

onderzoekscentrum en gedenkplaats

welkom bezoekers

Een momentje nog. In uw geval zijn het wat meer dossiers.

Ik heb ze chronologisch laten ordenen. De oudste dossiers liggen bovenop.

Dat is niet mis.

Operatie Lazlo

'Operatie Lazlo tegen Georg Dreyman, schuilnaam 'Lazlo' is geopend...

op aanwijzing van minister Bruno Hempf.'

'Lazlo krijgt dagelijks zonder vergunning de Frankfurter Allgemeine bezorgd.

Ik stel voor de koerier en Lazlo met rust te laten om geen argwaan te wekken.'

'Lazlo en OSM pakken cadeaus uit. Daarna waarschijnlijk gemeenschap.'

'De bezoeker was de oom van Paul Hauser uit West-Berlijn.

Ze spreken over het stuk dat Hauser en Lazlo...

voor het 40-jarig bestaan van de republiek schrijven.'

'We wachten op meer informatie over het stuk.

Een inhoudsopgave etcetera.'

'Inhoud eerste bedrijf.

Lenin is voortdurend in gevaar.

Ondanks druk van buitenaf houdt hij vast aan z'n revolutionaire plannen.

Lenin is uitgeput.'

HGW...

HGWXX/7...

'Ik, Christa Maria Sieland...

ben bereid vrijwillig samen te werken met het ministerie voor Staatsveiligheid.

Het besluit berust op m'n overtuiging dat... '

'Georg Dreyman is de schrijver van het artikel in Der Spiegel.

Hij werd daarbij geholpen door Paul Hauser, de journalist... '

'Sieland werd op 10 maart om 21.20 uur op aanwijzing van minister Hempf...

opgepakt wegens drugsmisbruik. Ze werd op 11 maart om 13.50 vrijgelaten...

nadat ze de schuilplaats had verraden...

en een verklaring om als IM Marta te werken, had getekend.'

Om 13.50 uur?

Wanneer heeft ze dan...

'Na de vruchteloze huiszoeking op 11 maart 1985...

en de dood van IM 'Marta' wordt operatie Lazlo be�indigd.'

'HGW's degradatie gaat vandaag in. Overplaatsing naar afdeling M.

Voortaan worden hem geen verantwoordelijke taken toevertrouwd.'

'10.50 Uur: Ik neem weer m'n positie in voor Lazlo's huis.

Om 15.10 uur komt IM Marta rechtstreeks uit Hohensch�nhausen.

Huiszoeking met rapport volgt.

Einde operatie Lazlo. HGW. 15.15 Uur.'

Wie is HGWXX/7?

Stop.

Terug naar de Hufelandstrasse.

Twee jaarlater

Sonate van een goed mens

opgedragen aan HGWXX/7 in dankbaarheid

29,80. Inpakken?

Nee, het is voor mezelf.