Original subtitles

Jaka jest cena k�amstw?

Nie chodzi o to, �e mylimy je z prawd�,

ale o to, �e us�yszawszy do�� k�amstw,

przestajemy rozpoznawa� prawd� w og�le.

Co wtedy?

Porzucamy nadziej� na poznanie prawdy

i zadowalamy si� opowie�ciami.

Niewa�ne, kim s� ich bohaterowie, my chcemy tylko wiedzie�, kto ponosi win�.

MOSKWA, 26.04.1988 R.

W tej opowie�ci winny by� Anatolij Diat�ow. Najlepszy wyb�r:

arogancki, nieprzyjemny cz�owiek.

Tamtego wieczoru on wydawa� rozkazy.

Nie mia� przyjaci�.

A przynajmniej na stanowiskach.

Diat�ow sp�dzi kolejne 10 lat w kolonii karnej.

Oczywi�cie ten wyrok jest niesprawiedliwy.

Byli tam wi�ksi zbrodniarze ni� on.

To, co zrobi� Diat�ow, nie powinno by� karane wi�zieniem,

tylko �mierci�.

On dosta� 10 lat za "zbrodnicze z�e zarz�dzanie".

Co to znaczy?

Tego nie wie nikt. Nieistotne.

Liczy si� to, �e ich zdaniem...

sprawiedliwo�ci sta�o si� zado��.

Bo widzisz, dla nich...

�wiat sprawiedliwy to �wiat zdrowy na umy�le.

A w Czarnobylu nie by�o nic zdrowego.

To, co sta�o si� tam wtedy i p�niej, nawet to, co my zrobili�my dobrego,

wszystko to...

by�o szale�stwem.

C�, powiedzia�em ci, co wiem.

Oni oczywi�cie si� wypr�. Jak zwykle.

Wiem, �e zrobisz, co w twojej mocy.

CZARNOBYL

PRYPE�, UKRAI�SKA SOCJALISTYCZNA REPUBLIKA RADZIECKA, 2 LATA I MINUT� WCZE�NIEJ

Ludmi�a!

Towarzyszu Diat�ow!

Towarzyszu Diat�ow!

Co si� sta�o?

Nie wiem.

Po�ar w turbinowni.

W turbinowni.

Zbiornik awaryjny, wod�r.

- Z Toptunowem wysadzili�cie zbiornik. - Nie...

To sytuacja awaryjna, zachowajcie spok�j.

- Wybuch�o! - Tak. Ch�odzimy rdze� reaktora?

Pr�ty kontrolne wci�� dzia�aj�. Nie s� ca�e w �rodku.

Roz��cz� serwomechanizmy z zapasowej konsoli.

Wy dwaj w��czcie pompy awaryjne, trzeba ch�odzi� rdze�!

Rdzenia nie ma!

Wybuch�. Rdze� wybuch�!

Jest w szoku. Zabierzcie go.

Pokrywa spad�a, stos p�onie. Widzia�em.

Rdzenie reaktor�w RBMK nie wybuchaj�. Akimow!

Wszystko zrobili�my jak nale�y. Sta�o si� co� dziwnego.

- Czujesz metaliczny smak? - Akimow!

To fizycznie niemo�liwe.

Rdze� nie mo�e wybuchn��. To musi by� zbiornik.

Tracimy czas. Usu�cie wod�r z generator�w

- i pompujcie wod� do rdzenia. - Co z po�arem?

Wezwijcie stra�ak�w.

- Remiza nr 2? - Tak.

Co si� u was pali?

Wybuch w g��wnym budynku mi�dzy blokiem III a IV.

- S� tam ludzie? - Tak.

Obud� dow�dc�w. Zadzwo�.

Ju� zadzwoni�em.

Obud� wszystkich. Wszystkich oficer�w.

- Stra� po�arna. - W Iwankowie?

- Tak. - Wzywaj� was do Prypeci.

- Halo. - S�ysz�.

Elektrownia j�drowa, mi�dzy blokiem III a IV pali si� dach.

Dzi� nie masz dy�uru.

�ci�gaj� wszystkich, wojskowych i cywil�w.

Prype�, Poli�ke, Kij�w.

Powa�na sprawa.

Co� jest nie tak. Ten kolor...

Prawik my�li, �e w��czyli reflektory.

- A je�li p�on� chemikalia? - Chemikalia?

Dach si� pali.

Smo�a mo�e si� fajczy� do rana i b�dzie �mierdzia�o,

ale to wszystko. Nic gorszego si� nie zdarzy.

Wracaj do ��ka.

GODZINA 1.25

- Wybuch�a wojna? - Gdzie dozymetr?

Tu.

Zrzucaj� bomby?

- Co to, kurwa ma�? 3,6 R? - Ca�y zakres.

Lepszy miernik jest w sejfie. Nie mam klucza.

Walera... twoja twarz!

Id� do Chodemczuka, do pompowni. A ty...

�ci�gnij Szaszenoka. Jest w 604. Id�.

Trzeba wszystkich wyprowadzi�.

Blad�!

Musimy do hali reaktora! Winda zniszczona.

Dwa pi�tra w g�r� i na skos.

Dlaczego tam idziecie?

Widzia�e� Chodemczuka?

- Nie. Gdzie Wiktor? - W pompowni.

Czekajcie tu, zaraz wr�c�.

Wiktor!

Wiktor...

Wyci�gn� ci� st�d. Mo�esz stan��?

- Chodemczuk... - Co?

Znajd� Chodemczuka.

- Opu�ci�em pr�ty z innego panelu. - Nie wesz�y do ko�ca.

Tylko na jedn� trzeci�. Nie wiem dlaczego. Sta�y�ci opuszcz� je r�cznie.

- Pompy? - Nie z�api� Chodemczuka.

- Telefon nie dzia�a. - Jeba� to! Pompy w��czone?

Sterowanie nie dzia�a. Wzywa�em elektryk�w...

W dupie mam panel! Trzeba wody do rdzenia!

Id� tam, dopilnuj, �eby w��czyli pompy.

Ju�!

- Wskazanie dozymetru? - 3,6 R.

Ca�y zakres miernika.

Tragedii nie ma.

Wszystko zrobili�my, jak nale�a�o.

GODZINA 1.30

Wasilij!

- Co to jest? - Nie wiem, Misza.

Zostaw. Tym si� zajmij.

- Czujesz metaliczny posmak? - Tak, czemu?

Nie wiem.

Zawory, Misza. Zawory!

Czego trzeba?

Musimy wej�� do hali reaktora i opu�ci� pr�ty kontrolne. Drzwi si� zaci�y.

Pr�t�w ju� nie ma. Ani rdzenia.

Mylisz si�. Akimow powiedzia�...

Chod�my.

Ignatienko! �ap w��!

Jeste�cie pewni?

Akimow m�wi�...

Pchajcie.

Mocno!

Chod�my!

Szybko!

Ludmi�a! Idziesz z nami?

- Dok�d? - Na most, stamt�d lepiej wida�.

I tak nikt nie �pi przez te syreny.

Mo�e by� niebezpiecznie.

Czemu? Pali si� tam, a my jeste�my tu.

- Michai�! - Co?

Przepraszam.

- Czy Wasilij... - Tak.

- Powiedzia�, �e jest �le? - Nie. �e to tylko dach.

Nigdy nic mu si� nie sta�o. Ani innym.

B�dzie dobrze.

Odpocznij.

Zbiornik jest do�� du�y,

�eby dosz�o do takiego wybuchu. 100 m sze�ciennych.

110.

110. To mo�liwe.

Nie ma go. Zajrza�em do �rodka.

Zajrza�em do rdzenia.

Opu�cili�cie pr�ty kontrolne?

Zaprowad�cie go do infirmerii.

Toptunow, we�cie go!

- Gdzie Kudriawcew? - Upad�.

Sanitariusza, szybko!

Bredzi.

Jego twarz...

P�k�y przewody skraplacza. Woda zasilaj�ca jest lekko ska�ona. To nic.

Mamy wyj�cie telefoniczne na zewn�trz?

Akimow!

Wezwijcie zmian� dzienn�.

- Ale je�li... - Woda musi dop�ywa� do rdzenia.

Potrzebni s� elektrycy, mechanicy, ludzie!

Ile razy mam powtarza�?

Id� do biura.

Zadzwoni� do Briuchanowa i Fomina. B�d� chcieli pe�nego raportu.

Nie wiem, czy mog� poprawi� wasz� sytuacj�,

ale z pewno�ci� mog� j� pogorszy�.

Wezwijcie dzienn� zmian�, Akimow.

Tak, towarzyszu Diat�ow.

GODZINA 1.50

Wszystko dobrze.

Pom� jej wsta�.

Ta zacznie w ci�gu godziny, ta rano.

- Jak jest na dole? - Spokojnie.

Jak zwykle.

O tej porze tylko rodz� si� dzieci.

Zdarzy�o mi si� nie spa� dwie doby. Dziesi�� kobiet zacz�o jednocze�nie.

- Opowiada�em ci. - Tak.

Na razie nie b�dziesz potrzebna. Odpocznij.

- Nie przywie�li nikogo z po�aru. - Jakiego?

W elektrowni j�drowej.

Czyli nie by� gro�ny.

Mamy jod?

Jod.

Jodyn�, do odka�ania?

Nie, w tabletkach.

Niby po co?

Halo.

Kto jeszcze o tym wie?

Dzwoni�e� do Fomina?

Oczywi�cie! Je�li ja wstaj�, to on te�.

Jakikolwiek by� pow�d, to wa�ne, �eby �aden z nas...

GODZINA 2.30

Test bezpiecze�stwa si� nie uda�?

- Panujemy nad sytuacj�. - Tak?

- Nie wygl�da na to. - Milcz, Fomin.

Musz� zawiadomi� KC.

Powiedzie� Marinowi albo i Froliszewowi,

�e moja elektrownia p�onie.

- Towarzysza dyrektora nie obwini�. - Wiadomo!

Jak mog� za to odpowiada�? Spa�em.

M�wcie, co si� sta�o. Szybko!

Prowadzili�my test, kt�ry zatwierdzi� in�ynier Fomin.

Szef zmiany Akimow i in�. Toptunow napotkali trudno�ci techniczne.

W zbiorniku awaryjnym nagromadzi� si� wod�r.

Niestety dosz�o do zap�onu, ogie� przeni�s� si� na dach.

Zbiornik jest du�y. To jedyne logiczne wyja�nienie.

Zast�pca naczelnego in�yniera Diat�ow osobi�cie nadzorowa� test,

- zatem wie najlepiej. - Zbiornik wodoru, po�ar.

Reaktor?

Staramy si� utrzyma� przep�yw wody przez rdze�.

Promieniowanie?

Tutaj nic, ale powiedziano mi, �e w budynku reaktora jest 3,61 R/h.

- Niedobrze, ale tragedii nie ma. - Wcale. To od wody zasilaj�cej.

Skr��my zmiany do sze�ciu godzin.

Trzeba regularnie sprawdza� odczyt dozymetru.

Niech wezm� dobry miernik z sejfu.

No dobrze. Zadzwoni� do Marina.

Niech obudz� Komitet Wykonawczy. B�d� rozkazy.

Prosz�.

Na pewno?

Jak my�lisz, sk�d te kolory?

- Wiadomo, paliwo. - "Wiadomo, paliwo".

Co ty tam wiesz? Myjesz pod�ogi na dworcu.

Mam w elektrowni koleg�, Jurija. M�wi, �e ona dzia�a

bez gazu ani ognia. Tylko atomy.

Nie wolno podchodzi� do paliwa.

Jak podejdziesz - szklanka w�dki co godzin� przez 4 h.

- Jurij nie jest hydraulikiem? - Jest, w elektrowni.

Pi�kny widok.

Masz papierosa?

Potrzebujesz pomocy?

To koniec.

St�d wi�cej nie zrobimy. Musimy si� dosta� na dach.

Wasilij!

Trzeba gasi�.

T�dy, prosto.

Na sam� g�r�.

Dalej!

Wchodzimy.

GODZINA 3.30

System pomocniczy?

Pompy nie dzia�aj�. Instalacja elektryczna zniszczona.

- Rdze�? - Nie wszed�em tam i nie wejd�.

Powinni�my...

Trzeba doprowadza� wod� do rdzenia, inaczej si� stopi.

- Otworzymy zawory. - Sasza...

Czego chcesz?

Je�li to prawda, umrze milion ludzi. To chcesz us�ysze�?

- Trzeba otworzy� zawory. R�cznie. - R�cznie?

Jest ich mn�stwo, to potrwa kilka godzin.

- Pom� nam. - W czym?

Pompowa� wod� do rowu? Tam nic nie ma!

Leonidzie, b�agam.

- Obserwuj panel, gdy nas nie b�dzie. - Nie dzia�a.

Obserwuj.

- Dlatego wezwali nas wcze�niej. - M�wi�, co si� sta�o?

Podczas testu bezpiecze�stwa turbin wybuch� zbiornik awaryjny.

Te� tego nie rozumiem.

Mo�e to sabota�? Bomba?

Sitnikow!

Briuchanow kaza� wzi�� dobry dozymetr z sejfu.

- Nie mo�emy znale�� klucza. - Jest w budynku 2.

Chod�my.

GODZINA 5.20

Witam. Siadajcie, jest du�o miejsca.

Przepraszam za t� por�.

Zapewniam, �e jeste�my tu bezpieczni.

Schron wytrzyma�by j�drowy atak Amerykan�w.

Nic nam nie grozi.

Jak wiecie, zdarzy� si� wypadek.

Wskutek awarii zbiornika uszkodzony zosta� blok reaktora

i wybuch� po�ar.

Rozmawia�em

z zast�pc� sekretarza Marinem. On rozmawia� z Froliszewem,

Froliszew z cz�onkiem KC Do�gichem,

a Do�gich z sekretarzem generalnym KC Gorbaczowem.

Teraz...

Poniewa� Komitet Centralny

ma wielki szacunek dla prac Komitetu Wykonawczego Prypeci,

poproszono, bym przekaza� wam, co si� dzieje.

Po pierwsze, sytuacja po wypadku jest opanowana.

Po drugie, poniewa� dzia�alno�� radzieckiego przemys�u nuklearnego

to tajemnica pa�stwowa,

musimy zadba�,

aby wypadek nie mia� z�ych nast�pstw.

Aby zapobiec wybuchowi paniki,

KC wys�a� do Prypeci

grup� milicjant�w.

Jak du��?

Od 2000 do 4000 ludzi.

Co si� tu naprawd� dzieje? Jak gro�na jest sytuacja?

Promieniowanie ogranicza si� do elektrowni.

- Wcale nie. - Prosz�?

Widzieli�cie wymiotuj�cych ludzi.

Poparzonych. Poziom promieniowania jest wy�szy, ni� m�wi�.

Tu s� �ony i dzieci.

Ewakuujmy miasto.

Prosz�! Jest tu moja �ona.

Czy pozwoli�bym jej zosta�, gdyby nie by�o bezpiecznie?

Briuchanow, powietrze �wieci.

To efekt Czerenkowa.

Mo�e wyst�pi� przy minimalnym promieniowaniu.

Ciekaw jestem, ilu z was zna nazw� tego miejsca.

M�wimy "Czarnobyl",

ale jaka jest w�a�ciwa nazwa?

Czarnobylska Elektrownia J�drowa im. W. I. Lenina.

W�a�nie.

W�odzimierz Ilijcz Lenin.

Jaki dumny by�by z was dzisiaj.

Zw�aszcza z ciebie, m�odzie�cze.

Z twojej troski o lud.

Czy� to nie jest jedyny cel aparatu pa�stwowego?

Czasem zawodzi nas pami��.

Czasem padamy ofiar� strachu.

Ale nasza wiara w radziecki socjalizm

zostanie nagrodzona.

Pa�stwo m�wi nam, �e sytuacja nie jest gro�na.

Miejcie wiar�, towarzysze.

Pa�stwo chce zapobiec panice. S�uchajcie go.

Fakt, na widok milicji wielu si� przestraszy.

Ale z do�wiadczenia wiem,

�e gdy ludzie zadaj� pytania nieb�d�ce w ich interesie,

to nale�y im po prostu powiedzie�, by my�leli o pracy,

a sprawy pa�stwowe pozostawili pa�stwu.

Zamkniemy miasto.

Nikt go nie opu�ci. Odetnijcie telefony.

Opanujcie szerzenie pog�osek.

W ten spos�b

sprawiamy, �e ludzie nie niszcz� owoc�w w�asnej pracy.

Tak, towarzysze.

Wszyscy zostaniemy nagrodzeni za to, co dzi� tu robimy.

Teraz mamy okazj� zab�ysn��.

Dzi�kuj�.

I co?

Pos�a�em dozymetryst�w do budynku reaktora.

- Du�y dozymetr, o zakresie 1000 R... - Jaki odczyt?

�adnego. Miernik si� spali�.

- Typowe. - Moskwa!

Daje z�y sprz�t i dziwi si�, �e s� problemy.

Zdobyli�my inny dozymetr. Od stra�y po�arnej.

Ma zakres 200 R. I tak lepszy ni� te ma�e.

I co?

Maksimum. 200 R.

- W co ty pogrywasz? - Nie...

kaza�em powt�rzy� pomiar. To m�j najlepszy cz�owiek.

Kolejny wadliwy przyrz�d. Strata czasu.

- Sprawdza�em miernik. - Co z wami?

Taki odczyt od wody zasilaj�cej z uszkodzonego zbiornika?!

- Niemo�liwe. - Wi�c co?

Ja...

Obszed�em budynek IV.

Na ziemi, w�r�d gruzu, le�y grafit.

Nie widzieli�cie grafitu.

- Widzia�em. - Nie.

Nie widzieli�cie, bo go tam nie ma!

M�wicie, �e rdze�... wybuch�?

Tak.

Sitnikow...

Jeste� in�ynierem j�drowym jak ja. Powiedz mi prosz�,

jak wybucha rdze� reaktora RMBK.

Nie jak si� topi, tylko jak wybucha.

- Nie odpowiem. - Jeste� g�upi?

- Nie. - Wi�c?

Bo...

nie wiem, jak m�g�by wybuchn��.

- Ale wybuch�. - Do��!

P�jd� na dach bloku ch�odniczego. Stamt�d wida� blok IV.

Zobacz�...

na w�asne oczy.

Przepraszam.

Stra�!

Do lekarza z nim! Albo do szpitala.

Woda zasilaj�ca. Ca�� noc mia� z ni� kontakt.

Ty id�.

- Co? - Id� na dach.

- i potem powiedz, co widzia�e�. - Nie.

- Nie zrobi� tego. - Zrobisz.

Wszystko b�dzie dobrze. Zobaczysz.

No, ju�.

No dobrze.

Zaczynajmy.

Leonid...

Odkr�� do ko�ca.

Przepraszam.

Nie ma powodu.

M�wi�em: nie zrobili�my nic z�ego.

Zrobili�my.

Halo.

- Walerij Legasow? - Tak.

Zast�pca dyrektora Instytutu Energii Atomowej im. Kurczatowa?

- Tak, kto m�wi? - Borys Szczerbina,

zast�pca przewodnicz�cego Rady Ministr�w i szef Biura Paliw i Energii.

W elektrowni j�drowej w Czarnobylu by� wypadek.

Jaka jest sytuacja?

Bez paniki. Pali�o si�, ju� ko�cz� gaszenie.

Wybuch� zbiornik awaryjny.

Zbiornik awaryjny. A rdze�?

Kazali�my bez przerwy pompowa� wod�.

Rozumiem. Ska�enie?

Nieznaczne. Dyrektor Briuchanow m�wi, �e 3,6 R/h.

To du�o. Trzeba ewakuowa�...

Jeste�cie specjalist� od reaktor�w RBMK, tak?

Tak, studiowa�em...

Sekretarz generalny Gorbaczow powo�a� komisj�. Jeste�cie cz�onkiem.

- Zebranie o 14.00. - Tak p�no?

Przy takim napromieniowaniu...

W komisji macie odpowiada� na pytania

- ewentualne - o funkcjonowanie reaktora RBMK.

Nic wi�cej. �adnej polityki, jasne?

Oczywi�cie. Nie chcia�em...

RE�YSERIA

SCENARIUSZ

WYST�PILI

ZDJ�CIA

MUZYKA

Wersja polska na zlecenie HBO Start International Polska

Tekst: Karolina Bober