Original subtitles

Dit is m'n armband. Dit is waarmee ik hierheen kwam.

Dit is het enige wat ik had toen ik het vliegtuig in ging.

Er staat alleen m'n naam op.

Ik herinner me dat ik werd vastgehouden door een vrouw.

Ik geloof dat ze een Vietnamese vrouw was, omdat ik haar haar kon zien.

Ik zag mensen met baby's in hun armen.

Ik was niet bang. Ik huilde niet.

Ik observeerde gewoon een beetje.

Toen werd ik in het vliegtuig gezet.

Ik was in de controlekamer van de CIA toen de eerste rapporten binnenkwamen.

SENIOR INLICHTINGENANALIST CIA

En ik was stomverbaasd.

Ik herinner me alleen dat we vlogen...

toen gingen we omlaag en ging het licht bij me uit.

VERKIEZINGSNACHT

In 1971 was het een overgangsperiode.

De oorlog veranderde. De Amerikaanse troepen vertrokken.

En we plaatsten Zuid-Vietnamese eenheden aan het front.

Maar de realiteit was als volgt.

Hoe kruipen we een land uit met geheven hoofd...

zonder onze bondgenoten te verraden...

en zonder dat onze jongens in de rug worden geschoten terwijl ze gaan?

Natuurlijk was toen ook de presidentiële campagne gaande...

in feite, terwijl de gesprekken in Parijs plaatsvonden.

MAART 1971

Toen Nixon dacht aan het beëindigen van de oorlog in '71...

raadde Kissinger hem dat af...

NATIONAAL VEILIGHEIDSADVISEUR

omdat de oorlog beëindigen in '71 kon betekenen dat we hem in 1972 verloren.

En dat betekende dat Nixon geen tweede termijn zou krijgen.

STEM VAN RICHARD NIXON

Het is in hun voordeel om te onderhandelen...

om ons weg te krijgen en ons die gevangenen te geven.

Inderdaad.

Als ze die deal willen sluiten, sluiten wij hem zo gauw ze willen.

Er moet genoeg tijd zijn om weg te komen.

Het kan niet worden omgegooid, om het hard te zeggen, voor de verkiezing.

Klopt.

Nixon bleef de terugtrekkingsdatum dus uitstellen...

in onderhandelingen met de Noord-Vietnamezen.

Zodat het zou vallen binnen een erg beperkte tijdsperiode...

waarin het hem politiek niet kon schaden.

In het geheim sprak hij met de communisten een fatsoenlijke interval af.

De 'fatsoenlijke interval' was een term die Henry Kissinger gebruikte...

voor de gezichtsreddende periode van ongeveer 18 maanden...

tussen Nixons laatste terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Zuid-Vietnam...

en Noord-Vietnams uiteindelijke overname van Zuid-Vietnam.

Op de opnames gaven Nixon en Kissinger dingen toe die ze nooit openlijk toegaven.

STEM VAN HENRY KISSINGER

Als Noord-Vietnam het zuiden over een jaar of twee opslokt...

kan er haalbaar buitenlandbeleid zijn...

als het het gevolg lijkt van Zuid-Vietnamese onbekwaamheid.

Dus we moeten een formule vinden...

die de boel een jaar of twee bij elkaar houdt...

waarna Vietnam na een jaar, meneer de president, een vergeten gat is.

Stel dat we het in oktober regelen, dan geeft er tegen januari '74 niemand om.

HANDGESCHREVEN BERICHT UIT KISSINGERS BRIEFINGBOEK

WE WILLEN EEN FATSOENLIJKE INTERVAL

De term 'fatsoenlijke interval' is verkeerd geïnterpreteerd.

Kissinger zag het, en ik zag het...

als de Zuid-Vietnamezen, met onze hulp en zelf aan de macht...

een goede kans geven om zelf te overleven.

Het is een goede, of eigenlijk vreselijke, herinnering...

aan de mate waarin binnenlandse politiek...

de hele lange Amerikaanse betrokkenheid in Vietnam doordrenkt.

Er was veel cynisme in de regering-Nixon.

Veel jonge mensen werden naar Vietnam gestuurd om te sterven...

door een leiderschap, met Richard Nixon op het hoogtepunt...

dat achter de schermen zei:

'We geven niets om Vietnam en wat er daar gebeurt.'

We wisten wel dat we pionnen waren.

Maar om ons als troef in te zetten, als het ware...

Vreselijk.

Duizenden mannen stierven tussen dat moment en het einde van de oorlog.

Om zoveel mannen op te offeren voor een verkiezing is walgelijk.

Erger wordt het niet, wat mij betreft.

HOOFDSTUK VIJF THE END OF THE ROAD

PAASOFFENSIEF

De meesterstrateeg van Hanoi, Võ Nguyên Giáp, sloeg eerst toe...

waar hij het minst werd verwacht, recht over de gedemilitariseerde zone.

Amerikaanse F-4 Phantoms en Zuid-Vietnamese bommenwerpers...

profiteerden van gaten in de bewolking...

om luchtaanvallen uit te voeren op Noord-Vietnamese troepen en tanks...

ten zuiden van de DMZ.

In 1972 begonnen de militaire gevechten...

zich langzaam tegen de Noord-Vietnamezen te keren.

De Amerikaanse bombardementen eisten een zware tol.

En nu begon het Zuid-Vietnamese leger verrekt goed te presteren.

We waren toen opgewekt.

We hadden veel mensen verloren, maar niet zoveel als de vijand.

Noord-Vietnam had nu een keuze. Ze konden blijven vechten...

maar met slinkende voorraden en na zware verliezen...

of ze konden een compromis sluiten...

en een vredesakkoord tekenen om de Amerikanen weg te krijgen.

PARIJS FRANKRIJK

PARIJS FRANKRIJK

De vredesbesprekingen in Parijs vonden plaats terwijl er nog werd gevochten.

Ze werden gehouden tussen de VS, de republiek Zuid-Vietnam...

de Democratische Republiek Vietnam...

en de Voorlopige Revolutionaire Regering van Zuid-Vietnam.

En natuurlijk waren er geheime gesprekken tussen Kissinger en meneer Lê Đức Thọ.

8 OKTOBER 1972

De 'grote doorbraak' in oktober was de eerste keer...

dat de Noord-Vietnamezen een voorstel deden dat niet met zich meebracht...

dat het aftreden van Nguyễn Văn Thiệu de eerste stap was.

PRESIDENT ZUID-VIETNAM

Er waren twee grote dingen die de communisten wilden.

De Amerikanen weg en Noord-Vietnamese troepen nog steeds in Zuid-Vietnam.

Dat waren Lê Duẩns twee voornaamste eisen waar hij absoluut niets op wilde toegeven.

En de Amerikanen accepteerden het.

Kissinger ging naar Saigon om dit aan Thiệu te presenteren.

En natuurlijk ontplofte Thiệu.

Want deze overeenkomst betekende dat hij nog in functie was, ja...

maar dat de Noord-Vietnamese troepen in z'n land bleven.

Kissinger was er zo van overtuigd...

dat hij ons dat ontwerpakkoord door de strot kon duwen.

Maar het grote twistpunt was...

dat de Noord-Vietnamese troepen in Vietnam zouden blijven.

Ik kon m'n baas zeggen: 'Hé, man, die vent is een blaaskaak, oké?'

Ik bevestig nogmaals dat het hele volk van Zuid-Vietnam weerstand zal bieden...

tegen elke vrede die een overgave van Zuid-Vietnam eist...

en die Zuid-Vietnam aan de communistische agressors geeft.

Het was niet eerlijk.

Om die reden waren Kissinger en Nixon bij Zuid-Vietnamese mensen bekend...

als mensen die Zuid-Vietnam verraadden en verkochten.

Nixon zei: 'Ik kan geen overeenkomst tekenen...

over het hoofd van onze bondgenoot, vlak voor de verkiezing.

Het zal volkomen cynisch overkomen.

Ik doe het niet.'

Dus Henry moest naar huis.

26 OKTOBER 1972

Op 26 oktober hield hij een beroemd geworden persconferentie.

We geloven dat de vrede nabij is.

We geloven dat een overeenkomst in zicht is.

Veel mensen hebben hem achteraf gezien bekritiseerd...

omdat hij Nixons herverkiezing hielp door te zeggen dat er bijna vrede was.

NIXONS KANSEN BETER

Nixon wist z'n tweede termijn met een grote voorsprong te winnen.

President Nixon is opnieuw gekozen.

7 NOVEMBER 1972

De op een na grootste winst in het Kiescollege in onze geschiedenis.

Nog vier jaar.

Bedankt dat jullie onze laatste campagne de allerbeste van alle hebben gemaakt.

Bedankt.

Op dat punt besloot Nixon...

dat we de Noord-Vietnamezen alleen maar aan boord kregen...

door ze met bommen te tonen dat het ernst is.

Dus begon hij het kerstbombardement.

Dit is Hanoi, iets meer dan een week na de zware luchtaanvallen...

uitgevoerd door B-52's en bommenwerpers.

We bombardeerden ze tot het accepteren van onze concessies.

Ze zaten binnen een paar dagen weer aan tafel.

En het deed wat het moest doen, namelijk deze oorlog beëindigen.

Nixon zei eigenlijk tegen Thiệu: 'Luister, teken de vredesakkoorden.

We verwachten niet dat Hanoi zich eraan houdt.

Maar als ze doen wat ze normaal doen...

namelijk het verdrag verbreken, bombarderen we ze kapot.'

Op een gegeven moment konden we niet meer onderhandelen.

Nixon zei toen in feite:

'Als jullie niet tekenen, doen we het alleen.'

Dat betekende het einde van hulp en assistentie aan Zuid-Vietnam.

Dus we zeiden tegen onszelf: 'Oké, de Amerikanen beloven ons te helpen.

We geloven dat de VS aan onze kant zullen staan in de uitvoering.'

JANUARI 1973

Ze begonnen ons te bombarderen op 18 december...

en in januari 1973 werden de vredesakkoorden ondertekend.

VREDESPACT VIETNAM GETEKEND AMERIKA'S LANGSTE OORLOG STOPT

We hebben vandaag een overeenkomst gesloten...

om de oorlog te beëindigen en eervolle vrede te brengen in Vietnam.

Een staakt-het-vuren onder internationaal toezicht...

begint deze zaterdag, 27 januari, om 19.00 uur Washington-tijd.

MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN ZUID-VIETNAM.

MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN NOORD-VIETNAM.

OVEREENKOMST BEËINDIGEN OORLOG

De voornaamste termen van het vredesakkoord waren...

dat er een staakt-het-vuren kwam.

OP 27 JANUARI 1973

Dat de Amerikanen al hun troepen zouden terugtrekken.

TERUGTREKKING TROEPEN

Dat Noord-Vietnamese troepen in het land mochten blijven.

ZUID-VIETNAMESE PARTIJEN

En dat alle kanten hun krijgsgevangenen zouden vrijlaten.

TERUGKEER GEVANGENEN

Ik denk dat de vredesakkoorden vooral het probleem van de Amerikanen oplosten.

En dat was het belangrijkste probleem.

President Thiệu geloofde totaal niet dat de communisten zich eraan zouden houden.

Hij wantrouwde dat de Amerikanen hun woord zouden houden.

Maar er moest Amerikaanse militaire en economische hulp blijven binnenkomen.

Op papier is de Vietnamoorlog sinds vandaag officieel voorbij.

Nixon zag dit als het diplomatieke toppunt van z'n carrière.

HỎA LÒ 'HANOI HILTON' GEVANGENIS

Ondertussen was ik al achtenhalf jaar een gevangene.

Soms ging ik dagen zonder slaap, eten en water.

Een keer stopten ze ons in een schuur met onze voeten in ketenen...

en onze handen geboeid achter onze rug.

KRIJGSGEVANGENE

Een week. Dat was onze straf.

En nu gaven ze ons kleding.

Wij in de eerste groep zouden worden vrijgelaten...

en kregen te horen dat we de volgende dag gingen.

De poorten gingen eindelijk open en we marcheerden naar buiten.

We stapten op de bus.

En voor het eerst waren we niet geblinddoekt en geboeid.

En toen kwam een mooie, grote C-141 aan en landde.

We gingen erheen.

En er waren een Amerikaanse en een Vietnamese man.

Zij hadden een lijst met namen.

Toen riepen ze mijn naam af.

Everett Alvarez Jr.

Een kerel greep me bij de arm en liep met me mee naar de C-141.

Toen we draaiden en de startbaan op kwamen...

en het vliegtuig erover rolde, van de grond kwam en echt opsteeg...

begon het hele vliegtuig te juichen.

Het had gewoon veel te lang geduurd.

Ik weet nog dat ik dacht: wat voor wereld tref ik aan als ik terug ben?

De volgende grote verrassing was uit het vliegtuig komen...

en duizenden mensen voor ons zien juichen.

WELKOM THUIS

16 FEBRUARI 1973

We gingen er weg...

en daardoor was alle vurigheid van de antioorlogbeweging eigenlijk weg.

Het was iets wat het Amerikaanse volk achter zich wilde laten om verder te gaan.

God zegene de president en God zegene u, mensen van Amerika.

Jullie zijn ons niet vergeten.

Nadat de krijgsgevangenen vrij waren, vertrokken de laatste soldaten.

4 APRIL 1973

En weg waren we.

Maar oorlogen duren langer dan we denken.

Oorlogen duren tot lang nadat de oorlog zelf voorbij is.

De Amerikaanse oorlog in Vietnam eindigde niet...

in het begin van 1973 met het tekenen van het vredesakkoord.

Vrede volgde niet op oorlog.

Er waren geen Amerikaanse gevechtstroepen meer in Zuid-Vietnam.

De enkele honderden die er nog waren, waren inlichtingen, logistiek et cetera.

De Noord-Vietnamezen dachten toen:

nu de Amerikanen weg zijn, kunnen we Zuid-Vietnam overnemen.

De vredesakkoorden riepen op tot een wapenstilstand.

Die kwam er niet.

Ze riepen op tot het vrijlaten van alle gevangenen.

Vele duizenden Zuid-Vietnamese gevangenen werden niet vrijgelaten.

Ik werd neergeschoten...

en gevangengenomen door de communisten en ik werd krijgsgevangene.

Ze zetten ons in een afgelegen gebied...

en lieten ons dwangarbeid doen.

Ze sloegen veel mensen.

We wisten dat de krijgsgevangenenruil ons nooit zou bereiken.

Het was duidelijk dat Hanoi zich niet aan de hoofdvoorwaarden zou houden.

Nadat het verdrag was getekend...

veranderde het hele politieke klimaat in de VS.

Nixon werd in beslag genomen door Watergate.

Eerst heette het de 'Watergate-capriool'.

Maar het voorval werd geleidelijk steeds sinisterder.

Geen capriool meer, maar de 'Watergate-affaire'.

Toen Richard Nixon herverkiesbaar was in '72...

had hij een groep agenten en voormalige CIA-agenten...

die de 'Plumbers' heetten...

die vuil werk voor Nixon opknapten.

Vijf Plumbers, vijf inbrekers van het Witte Huis...

werden betrapt toen ze inbraken bij het Watergate Hotel...

waar het Democratisch Nationaal Comité z'n hoofdkantoor had.

Ze wilden hun telefoons afluisteren...

om Nixon een voorsprong te geven in de verkiezing.

Er waren duidelijk banden met het Witte Huis...

en Nixons campagneteam.

Een groot geheim fonds werd verzameld in Nixons organisatie.

Waarschijnlijk meer dan een miljoen.

Als gevolg van de inbraak en de daaropvolgende doofpotaffaire...

leerden we dat Nixons illegale handelingen...

van doofpotaffaires en aftappen tot belemmering van de rechtsgang...

en inbraak en meineed en de lijst gaat maar door...

Dat er meer van die activiteiten waren dan we wisten.

Er is een crisis in het presidentschap zoals dit land nog nooit heeft gezien.

JURY ACHT TWEE MENSEN SCHULDIG

We hadden dat gemist als die inbraak niet was mislukt?

We hadden de mate van corruptie binnen de overheid kunnen missen?

Onze tolerantie voor zoveel corruptie binnen de Amerikaanse overheid...

moet echt stoppen.

Nixon was het kwaad zelve als het aankwam op overheidscorruptie.

Ik ben blij met dit soort onderzoek...

omdat het volk moet weten of hun president een misdadiger is.

Nou, ik ben geen misdadiger. Ik heb alles verdiend wat ik heb.

Als student van de Amerikaanse overheid begreep ik dat hij nu machteloos was.

Na z'n verwikkeling in Watergate had Nixon geen macht meer.

En wat gebeurde er toen? Richard Nixon nam ontslag.

Ik ben nooit een opgever geweest.

M'n ambt neerleggen voor m'n termijn voorbij is...

is onverenigbaar met al m'n instincten.

8 AUGUSTUS 1974

Maar als president...

moet ik de belangen van Amerika voorop stellen.

Daarom treed ik af als president met ingang van 12.00 uur morgen.

Vicepresident Ford wordt op dat tijdstip tot president beëdigd in dit kantoor.

Dat veranderde alles.

'Ik, Gerald R. Ford, zweer plechtig...'

Ik, Gerald R. Ford, zweer plechtig...

Toen Gerald Ford president werd, was hij vleugellam gemaakt.

Het Congres verlaagde de hulp drastisch.

De Noord-Vietnamezen zagen dat alles van een leien dakje voor ze ging.

ZUID-VIETNAMEES LEGER

Op dit punt hadden de VS zichzelf in feite voor eeuwig uit de oorlog verklaard.

Het was onmogelijk om in een noodgeval troepen terug te sturen naar Vietnam.

Graham Martin arriveerde in de eerste maanden van het staakt-het-vuren.

AMBASSADEUR IN ZUID-VIETNAM

Hij zou de laatste ambassadeur in Zuid-Vietnam zijn.

Martins geadopteerde zoon, Glenn Mann, kwam om in Vietnam.

Hij was helikopterpiloot.

En toen Martin hoorde over de dood van z'n geadopteerde zoon...

deed dat iets met hem.

Het versterkte z'n haat voor de communisten.

Ik was de senior inlichtingenanalist van de CIA in Vietnam.

Ik was degene die Martin meestal over inlichtingen informeerde.

Hij had één opdracht.

Proberen om de Zuid-Vietnamese regering een blijvende entiteit te maken.

Maar het probleem was dat hij niet eerlijk tegen ze kon zeggen...

dat ze niet de steun zouden krijgen die ze hadden verwacht.

Er zijn 17 miljoen mensen.

Er is een leger dat is getraind en dat redelijk goed is uitgerust...

aan onze zijde. Er is materiaal verloren, zoals dat gaat bij terugtrekking.

Als we dat vervangen, heb ik er vertrouwen in dat ze kunnen standhouden.

Ambassadeur Martin dacht dat hij Zuid-Vietnam kon redden...

ondanks alles wat tegenzat.

Ik wil niet zeggen dat hij waanbeelden had...

omdat hij het teken aan de wand had moeten zien.

Toen besloten de communisten een improvisatieoffensief te lanceren.

Hier slaan, daar slaan, duwen, trekken.

Zien of de VS zouden reageren op provocaties.

Eerst vielen ze de provincie Phước Long aan.

PROVINCIE PHƯỚC LONG DECEMBER 1974

Communistische troepen hebben een aanval gelanceerd...

in het zuiden van het land.

Volgens functionarissen zijn er meer slachtoffers...

dan op elk ander moment sinds het Paasoffensief van 1972.

Reageerden de Verenigde Staten? Nee.

BUÔN MA THUỘT VALT 11 MAART 1975

Dat veroorzaakte een kettingreactie. De stad Huế viel.

HUẾ 25 MAART 1975

Gruwelijke taferelen van pogingen om mensen per schip te evacueren.

Nog terwijl de vluchtelingen in Đà Nẵng aanmeerden...

werd duidelijk dat Đà Nẵng zelf de volgende plek was die zou vallen.

Toen viel de stad Đà Nẵng.

In Đà Nẵng werd het vliegveld overspoeld door mensen.

Ze waren op de startbanen. Ze waren overal.

Ze moesten een rijdende lading doen...

door iedereen via het luik aan boord te krijgen.

Mensen kwamen het vliegtuig in terwijl ze langzaam reden...

en ze trokken ze gewoon de trap op.

Toen er eenmaal een goed aantal mensen aan boord was...

bleven ze rijden en stegen ze op.

Het was een pandemonium.

Zo erg vreesden mensen het noorden.

Het CIA-hoofdkantoor en het Pentagon stuurden een bericht naar Saigon.

'Stuur het teveel aan mensen naar huis.'

Maar Martin wilde niemand het land uit sturen...

want dat zou het verkeerde signaal aan de vijand...

en de Zuid-Vietnamese bevolking geven en mogelijk chaos veroorzaken.

De situatie lijkt nu...

te worden beschreven als 'ramp' enzovoort.

Zou u zeggen dat Zuid-Vietnam nu het einde heeft bereikt?

Als het uw vraag is of Zuid-Vietnam op het punt staat om in te storten...

lijkt het antwoord me vrij resoluut nee.

Martin keurde echter één operatie goed...

omdat die sympathie voor Zuid-Vietnam van het Amerikaanse volk zou winnen.

Er was een adoptiebureau in de VS...

het Holt Adoption Agency. En enkele andere.

Zij stelden aan Gerald Ford voor...

om een babyvlucht te organiseren...

om ongeveer 2000 'kinderen van het stof' te evacueren.

2000 VIETNAMESE WEZEN

Vietnamees-Amerikaanse kinderen...

die voortkwamen uit affaires tussen Amerikaanse soldaten en Vietnamezen.

ZUID-VIETNAMESE WEES

Ik heb geen informatie over m'n ouders. Ik heb geen naam.

Er is me over die tijd verteld...

dat veel soldaten relaties hadden met de vrouwen daar...

en sommigen vertrokken.

Dus veel van hen wisten misschien niet dat ze daar een kind hadden.

Er waren veel biraciale baby's gemaakt...

en het noorden kwam eraan en wilde ons daar niet.

Alles wat Amerikaans was, zouden ze doden.

Dus veel moeders brachten de biraciale kinderen...

naar het weeshuis omdat ze ze niet konden houden.

Mijn moeder heeft me afgestaan.

Ze wilde me een beter leven geven. Ze wilde m'n leven redden.

De vluchten zouden worden uitgevoerd met een C-5 A...

een van de grootste beschikbare vliegtuigen.

En in de middag van 4 april...

was die C-5 A volgeladen.

Ik werd op een stoel naast het gangpad gezet.

PASSAGIER BABYVLUCHT

Rechts van me zat een klein jongetje.

We staarden elkaar een paar minuten aan en zeiden niets.

Toen bood hij me een rood snoepje aan. Ik nam het met genoegen aan.

Op dat moment kwam er een vrouw langs die onze gordels vastmaakte...

en ik herinner me dat we toen opstegen.

Zo'n 300 mensen stapten in dat vliegtuig.

Het steeg op rond 16.00 uur...

en op zo'n 12 minuten van Tân Sơn Nhứt...

knalde de luifel die de laadruimte onder het vliegtuig afsloot eraf.

Iemand was vergeten om een verdomd slot te vergrendelen.

De piloot greep de besturing en probeerde dat verdomde vliegtuig te keren.

Om een landing te maken in Tân Sơn Nhứt.

Het verloor hoogte.

Kinderen werden uit het vliegtuig gezogen.

Er was meteen decompressie. Mensen ontploften in het vliegtuig.

Het kwam voor een noodlanding...

bij een rijstveld net naast een van de grote startbanen van Tân Sơn Nhứt.

Het raakte de grond...

stuiterde weer omhoog...

stuiterde weer omlaag...

en onthoofdde meerdere vissers in de rijstvelden.

Tegen de tijd dat ik aankwam...

was de crash een halfuur tot een uur geleden.

Ik herinner me dat ik het laaddok controleerde...

waar alle baby's waren.

Het was weggevaagd.

MEER DAN 100 VIETNAMESE WEZEN EN 25 VOLWASSENEN DOOD

Het was een van de ergste vliegtuigrampen in de geschiedenis.

305 AAN BOORD

Ik zei: 'O, mijn God.'

Ik liet me met spoed naar de plek van de crash rijden.

Ze vonden veel baby's in hun wieg die daar dreven, levend.

Baby's die in het rijstveld dreven? - Ja.

In wiegjes.

Ik heb geen enkele herinnering aan de impact.

Het werd donker.

Ik hoorde het niet. Voelde het niet.

Ik zag niets.

Ik weet alleen dat ik m'n ogen opende...

en zag dat ik niet meer in het vliegtuig was.

Ik dreef in het water op een soort brokstukken.

Ik keek toevallig een beetje naar links en zag een vrouw achter me in het water.

Het jongetje was niet naast me.

In de verte zag ik rook. Ik zag geen vliegtuig.

Ik zag niets behalve water en brokstukken.

De laatste herinnering aan Vietnam is drijven op die brokstukken, rondkijkend.

Ik kreeg een black-out. Ik herinner me m'n redding niet.

M'n volgende herinnering is in Amerika.

Twee uur geleden zag ik dit vliegtuig opstijgen vanaf de Tân Sơn Nhứt-basis.

Het steeg perfect op om die wezen naar de VS te brengen.

Wat kan men zeggen, behalve:

'Wanneer houdt het leed in dit land ooit op?'

Dat was hartverscheurend voor me.

Het benadrukte, zoals niets eerder had gedaan...

het gevaar van willen evacueren onder gevaarlijke omstandigheden...

en hoe een gebrek aan planning tot een ramp kan leiden.

In die tijd probeerde president Ford...

het beleid van Nixon door te zetten, wat het steunen van Zuid-Vietnam was.

De situatie in Zuid-Vietnam en Cambodja...

heeft een kritieke fase bereikt.

Ik vraag het Congres daarom om onverwijld...

722 miljoen dollar toe te wijzen voor militaire noodhulp...

en een eerste bedrag van 250 miljoen dollar...

voor economische en humanitaire hulp voor Zuid-Vietnam.

Maar er waren ondertussen zoveel Congresleden tegen de oorlog...

dat president Ford geen enkele kans had om Amerikaanse hulp terug te brengen.

MILITAIRE HULP: 'HET IS DOOD'

We hadden niet voorzien dat het Congres onze militaire hulp zou afsnijden...

midden in een communistisch offensief en zo de poten onder ons weg zou zagen.

President Nguyễn Văn Thiệu en velen in z'n regering...

vertrouwden erop dat de VS Zuid-Vietnam zouden helpen.

Wat een verkeerde aanname bleek te zijn.

We hadden niets om mee te vechten.

We hadden niets.

Vliegtuigen stonden doelloos op de baan en helikopters konden niet opstijgen.

Terwijl de andere kant massale versterking...

en moderne wapens ontving, waren wij een weerloos doelwit.

Dus men wist het.

We wisten dat het een verloren zaak was.

Het verhaal uit Zuid-Vietnam werd vandaag steeds grimmiger.

Het nieuws uit bijna elke hoek van het land is slecht.

Communistische troepen in Zuid-Vietnam die al in 11 provincies de macht hebben...

begonnen vandaag aan nog één.

SAIGON HOOFDSTAD VAN ZUID-VIETNAM

Vanaf begin april...

was het Noord-Vietnamese leger naar Saigon aan het oprukken.

Een aantal van ons hield een kaart bij.

We hadden een kaart van Zuid-Vietnam met alle provincies.

En elke provincie die viel, kleurden we rood.

Toen wist je dat dingen heel snel heel slecht gingen.

Je zag het op de kaart. Hier was Saigon en alles eromheen werd gewoon opgeslokt.

Het lijkt er momenteel op dat er nog meer Noord-Vietnamezen bij Saigon zijn...

dan Zuid-Vietnamese troepen.

PAVN - NOORD-VIETNAMEES LEGER

We zochten en vernietigden. We waren vastbesloten om ze te doden.

Zo verspreidde onze insteek van intens vechten zich naar het zuiden.

We doodden ze aan de terugtrekkingsroute. Ze trokken zich terug in chaos.

Het Zuid-Vietnamese leger begon te desintegreren.

Zelfs de beste luchtlandingstroepen trokken hun uniform uit...

en gooiden wapens weg.

Onze voertuigen reden over ze heen.

We reden voor ze en niemand schoot op iemand.

Toen ze ons hoorden toeteren, verspreidden ze zich.

Honderdduizenden Vietnamezen willen dolgraag weg...

en er is blijkbaar geen manier.

Is een paspoort voor uw Vietnamese schoonfamilie krijgen moeilijk?

Het is vandaag onmogelijk.

Je kunt proberen er een te kopen voor tussen de 10.000 tot 50.000.

Elke dag spreek ik vrienden die zeggen...

dat zij of hun familieleden gif bij zich dragen.

Met de bedoeling om zichzelf te doden als de andere kant het overneemt.

Toen de communisten het noorden innamen...

hadden ze geheime documenten, Amerikaanse documenten opgepikt...

van Vietnamezen die nog steeds voor ons werkten...

in zeer gevoelige hoedanigheden.

Ze waren in acuut gevaar.

Ik schatte dat we voor het uitvoeren van onze morele verplichting aan hen...

alle Vietnamezen moesten evacueren...

die voor Amerikaanse diensten hadden gewerkt in de afgelopen tien jaar...

plus vier of vijf familieleden.

Al die aantallen bij elkaar...

Een miljoen Vietnamezen...

hadden we, als we moreel waren, moeten evacueren.

Voor mij was dat een van de vreselijkste inzichten die ik had in die oorlog.

Maar Martin bleef de evacuatieplannen traineren.

De president vroeg het Congres ook om hier Amerikaanse troepen in te zetten...

om Amerikanen en Vietnamezen die voor Amerika werken te evacueren.

Als het nodig is. - Heeft u daar plannen voor?

Elke ambassade ter wereld heeft dergelijke plannen.

Acht u het nodig?

Dat is wederom een beoordeling die ik op dit moment onmogelijk kan doen.

Het lijkt erop dat wat Martin echt dreef om het zo ver te laten gaan als het ging...

z'n valse hoop was...

dat er nog steeds een soort overeenkomst met de andere kant kon worden bereikt...

die een ordelijker vertrek mogelijk zou maken.

IK ZIE GEEN BELANG VOOR ONS BELEID IN GEPIKEERD VERTREKKEN

Het werd duidelijk dat de Amerikanen de oorlog in Vietnam hadden verloren.

19 APRIL 1975 TIEN KM BUITEN SAIGON

Vrijwel alle journalisten wisten het.

Vrijwel alle legercommandanten wist het.

Alle CIA-agenten wisten het zeker.

Maar het werd ontkend door de ambassade.

In de laatste dagen probeerde Thiệu te redden wat hij kon van Zuid-Vietnam.

Maar de communisten zeiden dat Thiệu, voor de oorlog tot halt kon komen...

moest gaan. Daar kwam het altijd op neer.

Thiệu moest aftreden en dan zouden ze de overheid daarna uitzoeken.

Ambassadeur Martin kwam bij hem en zei: 'We krijgen geen steun meer.'

Hij geloofde dat er misschien een klein beetje hoop was...

dat er als Thiệu ontslag nam...

mogelijk een kans was op een onderhandelde schikking.

Dus nam Thiệu, die in feite geloofde dat de Amerikanen hem hadden verraden...

ontslag in een laatste poging om z'n land of wat ervan over was te redden.

De Amerikanen vochten hier zonder succes een oorlog en gingen naar huis.

AFSCHEIDSREDE

Ze beloofden te reageren op communistische aanvallen, maar deden dat niet.

Ze zouden ons op z'n minst hulp kunnen sturen, maar doen dat niet.

Waar komt dit op neer?

Beloftes verbreken, oneerlijkheid, een gebrek aan gerechtigheid...

en een onmenselijke behandeling van een bondgenoot die lijdt.

Een grootmacht die zich aan z'n verantwoordelijkheid onttrekt.

Hij betichtte de Amerikanen van het verraden van Vietnam...

en ik zag dat het het einde was.

Generaal Dương Văn Minh werd de president van Zuid-Vietnam na Thiệu.

Rond die tijd gaf Kissinger eindelijk opdracht tot grote evacuatieplannen.

Toen werd Martin gedwongen om de evacuatieplanning te vervroegen.

AMERIKANEN UIT VIETNAM

kleine wapens gevuurd, mitrailleurkogels met kaliber...

Newport Bridge was de laatste brug tussen de communisten en de hoofdstad.

Met communistische troepen op enkele kilometers van hartje Saigon...

werd het bevel gegeven om Amerikaanse burgers te evacueren.

De opties om te evacueren waren ten eerste per schip.

Dat ging niet gebeuren met die stand van zaken.

De tweede optie was per vliegtuig vanaf de luchtmachtbasis Tân Sơn Nhứt.

Ze beschoten die met raketten op de 29e.

We hoorden dat er twee mariniers omkwamen.

Dat kwam hard aan.

Nog steeds.

De evacuatie van Saigon per helikopter was de allerlaatste optie.

Dat was alles wat ze resteerde. Er was geen andere manier om te gaan.

ARTS IN SAIGON

Ik was in het ziekenhuis.

Ik bleef bij m'n gewonde soldaten daar.

Ik ontmoette m'n opperbevelhebber.

Hij gaf me het bevel. Hij zei: 'Ga, want de Vietcong komen eraan.

Ze doden je.'

Eindelijk gingen we naar een plek waar we een helikopterplatform vonden.

Ik was een tiener, rond de 18.

M'n broer kwam en zei: 'Schiet op, ik moet je komen ophalen.

Dus je moet snel het huis uit gaan.'

De chauffeur bracht ons naar het gebouw. En ik zei tegen m'n broer:

'We moeten onze ouders thuis gaan ophalen.'

Hij zei: 'Daar is geen tijd voor.'

Plotseling kwam er een helikopter.

Hij landde. Hij zei: 'Snel, snel, stap in.'

We begonnen te gaan.

Er konden maar tien of twaalf mensen in.

Maar we waren al met ruim 20 mensen in dat vliegtuig.

De mensen achter me waren een stel met veel kinderen.

Ze hadden de baby vast en kinderen van twee of drie.

Op de ladder stond een kind van misschien 13.

Maar er was een limiet.

Ze konden de kinderen niet meer aan boord krijgen.

De ouders bovenaan probeerden te trekken.

De Amerikaanse persoon sloeg de man, dus toen kon de helikopter opstijgen.

Op dat moment huilden de ouders van de kinderen zoveel.

Toen zei hij: 'Nu gaan we.

We gaan naar de Seventh Fleet.'

VLOOT AANGEWEZEN OM TE HELPEN BIJ EVACUATIE

Vanaf toen...

huilde iedereen.

Omdat we wisten dat we ons land waarschijnlijk nooit meer zouden zien.

Het eerste waaraan ik dacht, waren m'n ouders.

Ik vroeg me af wanneer ik m'n ouders weer kon zien.

Ik wist zeker dat ik niet naar huis zou kunnen gaan.

Ik had geen cent.

Geen geld op zak.

Ik had alleen de kleren die ik droeg.

Dat was alles. Geen vrienden, geen familie, geen geld.

Geen carrière. Hoe kon ik overleven?

Ik was de hoofdingenieur op de USS Kirk, een Knox-klasse escortevaartuig.

Onze taak was in eerste instantie simpelweg beschermen.

Het was helemaal niet de bedoeling dat we evacués opnamen.

LANDINGEN OP USS MIDWAY

We zagen de helikopters van de Amerikaanse luchtmacht en marine...

heen en weer pendelen op heel ordelijke wijze.

Wat niet was gepland...

Ze hadden niet gepland dat zoveel helikopters van de Vietnamese luchtmacht...

uit zichzelf zouden komen.

Gevlogen door Vietnamese piloten met hun familie aan boord.

Hun echtgenotes, kinderen, buren, ooms en tantes.

Ze laadden ze gewoon in.

Er waren dus zwermen helikopters die heel wanordelijk aankwamen.

Ze landden op alles waar hun staartsteun op paste.

Zwevend boven het dek om passagiers eruit te laten...

waren de piloten niet bekend met landen op een bewegend schip.

Eén crashte tegen de zijkant van de USS Blue Ridge.

Anderen wisten een noodlanding te maken op het dek.

We hadden geen helikopter verwacht.

Wij op de brug gingen naar de kapitein en zeiden:

'Laten we een helikopter opvangen.'

Omdat er zoveel aankwamen.

Uiteindelijk lukte dat.

Natuurlijk begon dat een hele keten, want zodra de eerste landde...

begon de rest op ons af te komen om hetzelfde te doen.

Maar er was maar plek voor één.

Je keek op en zag dat er nog drie of vier wachtten om te landen.

Allemaal vol vrouwen, kinderen en baby's.

Dus dit was de vraag voor de kapitein.

Wat ging hij doen?

De kapitein zei: 'Gooi hem eraf.'

Laat je die mensen doodgaan? Of dump je een helikopter van een miljoen?

Het is geen vraag.

Dus plop, plop, plop. We dumpten ze allemaal.

Andere Zuid-Vietnamese piloten bleven lang genoeg zweven...

om passagiers uit te laden en gingen dan naar de zijkant...

waar ze met reddingsvest aan wegsprongen om te worden opgepikt...

terwijl hun helikopters in zee stortten.

Andere piloten gingen naar de zijkant na het uitladen van hun passagiers...

daalden naar het water en sprongen er toen uit...

wederom om te worden opgepikt door Amerikaanse matrozen.

We verwachtten dat we 7000 mensen zouden meenemen.

Het werden er uiteindelijk, met de zeebrug en helikopterbrug, 147.000.

FOTOJOURNALIST CBS

Ik zou achterblijven na de evacuatie.

Maar het was zo'n akelige situatie dat we besloten om ons te laten evacueren.

Ik was samen met een correspondent die Ed Bradley heette.

De massa's Amerikanen en andere buitenlanders...

die zijn verzameld in Saigon om op bussen te wachten.

We reden meer dan vier uur door de straten van Saigon.

We kregen te horen dat de ambassade omringd was en we niet naar binnen konden.

We hadden te maken met een lawine van vluchtelingen...

die raceten om de eerste vijandelijke troepen voor te blijven.

We besloten allemaal om naar de Amerikaanse ambassade te gaan.

Eenmaal daar troffen we die omringd door Vietnamezen aan...

die een ingang en een uitweg zochten.

Er waren vele duizenden Vietnamezen...

buiten de muren van de ambassade. Ze schreeuwden om naar binnen te mogen.

Ik was een van hen.

Ik stond voor de poorten van de Amerikaanse ambassade.

Op dat moment was m'n vrouw al twee dagen eerder vertrokken.

Ik was doodsbang dat ze me zouden doden. Ze zouden me doden.

Ik stond daar in wanhoop.

Als ik een pistool bij me had gehad, had ik mezelf daar doodgeschoten.

Op dat moment geloofde ik dat ik zou worden gedood als ik bleef.

We moesten ons door een menigte...

van honderden Vietnamezen duwen die een muur probeerden te beklimmen...

maar door Amerikaanse mariniers werden teruggeslagen.

Aan het begin kregen we te horen dat mensen die papieren hadden...

die op de ambassade werkten, naar binnen mochten.

Maar er waren zoveel mensen dat je de papieren niet kon onderscheiden.

We hadden een plek waar we ze klaarzetten.

Voor we dat deden, moesten we ze fouilleren.

We vonden messen, vuurwapens, noem maar op.

We pakten de wapens en gooiden ze in het zwembad.

Tussen de poort en het ambassadegebouw...

stond een groot vat waar een vuur in brandde.

Ik zag mensen uit een gebouw komen...

met stapels bankbiljetten van 100 en 20 dollar.

Onze overheid had een paar miljoen gestuurd...

om de Vietnamezen te betalen die werkten voor de consulaten en de ambassade...

en ze hadden nog geld over.

Ze gooiden de koffers gewoon leeg in de brandvaten en verbrandden het geld.

We dachten: dit meen je toch niet?

En dat deden ze. Maar we vroegen ons altijd af: hebben ze echt alles verbrand?

Ik ging het ambassadegebouw binnen en er was een Amerikaanse vrouw...

die dossiers uit archiefkast met streng geheime dossiers haalde...

en ze versnipperde.

Ik zei: 'Daar is het een beetje laat voor, nietwaar?'

En zij zei:

'Dit had weken geleden moeten gebeuren, maar de ambassadeur liet het niet toe.'

Geheime documenten versnipperen? - Ja.

We pakten zakken vol half versnipperd spul en zetten ze op de binnenplaats.

Toen de helikopters halverwege de middag kwamen...

scheurde de benedenwaartse trek de zakken open...

en lag er geheime confetti over de hele verdomde parkeerplaats.

Toen de communisten het overnamen...

kwamen ze met plakband en zetten ze de documenten weer in elkaar.

Het was een groot veiligheidslek.

Ik bedoel, er was geen geheim op die ambassade dat veilig was.

We pakten 50 Vietnamezen in elke helikopter.

Toen het later op de dag werd, zeiden we: 'Geen bagage.

Laad de mensen in en haal ze hier weg.'

Toen werden ze naar welk schip dan ook gebracht.

Toen ik Saigon verliet, op weg naar het Amerikaanse schip op de oceaan...

voelde ik m'n verlies.

Ik had verloren. Ik verloor elk deel van m'n ziel.

De ambassade was tegen de avond een catacombe van mensen in paniek.

Elk trappenhuis was gevuld met Vietnamezen.

Eén Vietnamees had een varken meegenomen.

We hadden de laatste 400 mensen klaargezet.

Dat waren letterlijk nog acht vluchten, 50 mensen per vlucht.

Er werd ons gezegd: 'Geen luchtbrug meer. Alleen Amerikaans personeel.'

De troepen, dus.

Bij de 400 mensen die we hadden klaargezet zag je de angst in hun ogen.

We speelden voor God.

Hoe word je daarvoor getraind?

Hoe word je ervoor getraind?

De afschuw. Er waren geen woorden voor.

En de schaamte...

van weten dat je die mensen niet kunt halen aan wie je zoveel hebt beloofd.

En wat voor mij zo gestoord is, is dat we de inlichtingen hadden...

waardoor we eerder hadden kunnen handelen. Het spijt me dat ik zo...

Ik kan hier niet aan denken.

Rond vier uur 's ochtends landde er een helikopterpiloot die zei:

'De president zegt dat het tijd wordt dat de ambassadeur vertrekt.'

Toen gingen ze eindelijk naar beneden. Ze zeiden het hem.

Hij pakte z'n spullen op, liep de deur van de ambassade uit...

stapte in de helikopter en ging.

En eindelijk zaten we in een helikopter en gingen we.

Toen we uitstapten...

zei een vriend van me van The Washington Post:

'De ambassadeur stapte uit net voor jij landde.'

En daar was de ambassadeur, gewoon helemaal niet coherent.

En gewoon, voor mij, een trieste aanblik.

Met de evacuatie, denk ik, voor zover...

Het optreden van de marine was absoluut voortreffelijk.

De Amerikaanse luchtbrug nam een fractie van degenen die wilden vertrekken mee.

Uren na het laatste vertrek...

dromden nog steeds massa's mensen samen op het dak van de ambassade...

in de ijdele hoop op redding.

Ik werk voor de Amerikaanse staf. - En u heeft uw Amerikaanse ID-kaart.

Er staat: 'Verenigde Staten, missie Saigon.'

Maar weet u dat alle Amerikanen weg zijn?

Ja, dat weet ik. Maar ik moet komen, voor het geval dat.

Maar het is onmogelijk, want alle helikopters zijn weg.

Kunt u ons helpen?

Ik kan u niet helpen, want we blijven hier.

We blijven in Saigon.

ONAFHANKELIJKHEIDSPALEIS

AANKOMST NOORD-VIETNAMEES LEGER BIJ ONAFHANKELIJKHEIDSPALEIS

Ik stond voor het presidentieel paleis in Saigon.

We zagen de tanks van Noord-Vietnam het paleis binnengaan.

Het leek een nare droom, een nachtmerrie.

Dat paleis is een symbool van vrijheid...

van het goede waarvoor we hebben gevochten.

Ik fotografeerde tanks die het paleis binnengingen.

FOTO DOOR TRẦN MAI HƯỞNG

Wat fotografie betreft, ziet men dit beeld als symbool van de overwinning in 1975.

Toen de tanks door de poorten van het Onafhankelijkheidspaleis walsten...

was m'n hart vervuld van extreme vreugde...

maar ook vol van immense pijn.

Vreugde dat er weer vrede was, maar ik dacht aan m'n kameraden...

die hun levens overal in Saigon hadden opgeofferd.

Ik zal het geen minuut, geen seconde vergeten.

Ik zei: 'Het zuiden is bevrijd.' Iedereen was verbluft en ongelovig.

VIERINGEN IN HANOI HOOFDSTAD NOORD-VIETNAM

Het gevoel was onbeschrijfelijk.

Hoe voelt het als je de wedstrijd wint?

We vierden feest die dag.

Toen Saigon viel, was ik ervan overtuigd dat de Amerikanen hadden verloren.

En dat dit de laatste strijd was.

We zeiden: 'Nu de bevrijdingssoldaten terug zijn...

is Saigon "Ho Chi Minh-stad".'

De Amerikaanse krant Time publiceerde een grote coverfoto van Hồ Chí Minh...

met een teken op de kaart waar Saigon 'Ho Chi Minh-stad' werd genoemd.

HO CHI MINH-STAD DE OVERWINNAAR

VIETNAMOORLOG VOORBIJ DE RODEN HEBBEN GEWONNEN

Ik huilde en huilde.

AMERIKAANS LEGER

Alles was voor niets.

Ik voelde me verraden.

Ik dacht: waarom deden ze het niet toen ze net waren begonnen?

Waarom moesten ze zoveel mensen laten sterven?

Ik moet er wel een traan om laten.

MARINEPILOOT

Alles waarop we hoopten, alles waarvoor we vochten...

verdween voor m'n ogen.

Toen ik hoorde dat Saigon was gevallen...

stortte alles in.

Geen hoop meer. Niets.

In het Vietnamees hebben we een spreekwoord.

'Als de natie verloren gaat, zal de familie worden verbrijzeld.'

Het was in de Filipijnen...

dat iemand een radio had...

en we hoorden dat de Noord-Vietnamezen de regering zouden overnemen.

We huilden, allemaal.

Omdat het ons land is.

En ik dacht dat we een tijd weg zouden zijn en terug zouden komen.

Ik dacht nooit dat we voor altijd zouden gaan en ons land zouden verliezen.

Oorlogen houden niet zomaar op omdat we zeggen dat ze voorbij zijn.

Mijn herinneringen begonnen...

een paar weken later in een vluchtelingenkamp in Pennsylvania...

waar wij, met nog zo'n 20.000 andere Vietnamese en Cambodjaanse vluchtelingen...

waren geplaatst.

De enige manier om dat kamp te verlaten, voor ons allemaal...

was als een Amerikaanse sponsor de verantwoordelijkheid voor ons nam.

Geen Amerikaan was bereid om alle vier leden van m'n gezin te nemen.

Dus één sponsor nam m'n ouders...

één sponsor nam m'n broer die toen tien was...

en één sponsor nam mij van vier.

M'n eerste verhalende herinneringen zijn dus aan bij m'n ouders weggehaald worden.

Uiteindelijk werden we herenigd.

Maar voor mij is de vluchtelingenervaring niet te scheiden van de oorlogservaring.

Meer dan 130.000 mensen wisten Zuid-Vietnam te verlaten.

Toen de communisten kwamen, gingen ze in de VS wonen.

Er waren er nog veel meer die wilden gaan, maar niet konden gaan.

En nu wilde de zegevierende communistische overheid...

hun revolutie voorzetten in Zuid-Vietnam.

Sommige Vietnamezen die voor de VS werkten...

doen nog steeds dwangarbeid in dit soort kampen.

Heropvoedingskampen, worden ze genoemd. Er zitten tienduizenden mensen vast.

Voormalige Zuid-Vietnamese generaals, politici, zakenmensen, intellectuelen...

zogenaamde 'vijanden van het volk'.

M'n man was legerofficier.

De Vietcong lieten iedereen...

die voor de overheid en het leger van Zuid-Vietnam had gewerkt...

zich melden voor heropvoeding.

'Neem alstublieft eten en persoonlijke spullen mee voor tien dagen.'

En mensen namen aan dat ze maar tien dagen zouden gaan.

Ik hoorde ongeveer een jaar niet van m'n man.

En ik had een baby van twee maanden oud.

Ik leefde in wanhoop.

Ze kwamen binnen en doorzochten m'n huis.

En daar was ik met m'n baby. Het was...

Ik dacht er echt over om suïcide te plegen in die tijd.

M'n man ontsnapte uit het heropvoedingskamp.

Hij werd in een kerk verborgen gehouden door de priester, de pastoor.

Er was zo'n ondergrondse beweging...

van Zuid-Vietnamese mensen die bereid waren...

ontsnapte gevangenen te verbergen. Zo hebben we het overleefd.

We ontsnapten pas in 1979.

We deden ongeveer 20 pogingen die mislukten.

Maar eindelijk, in oktober 1979, stapten we op een boot.

Een boot vol Vietnamese vluchtelingen na een reis van bijna 500 km...

van Vietnam naar de oostkust van Maleisië.

Ze komen met 10.000 mensen per maand aan land...

sneller dan de VS of elk ander land bereid is ze te accepteren.

In de loop van de volgende 20 jaar...

kwamen nog bijna een miljoen meer mensen naar de VS in kleine groepen.

Een boot met 12 mensen, een boot met 50 mensen.

Het heeft het Zuid-Vietnamese volk diepe littekens toegebracht.

Als het over bootmensen gaat...

de mensen in heropvoedingskampen en de duizenden die daarna stierven.

Voor veel van de Vietnamese vluchtelingen...

zijn de heropvoedingskampen een symbool van alles wat mis ging na de oorlog.

Ik was een krijgsgevangene.

Dertien jaar, acht maanden en één week lang.

In 1976 noemden ze me een 'heropvoedingsgedetineerde'.

Geen krijgsgevangene meer.

Met 'heropvoeding' wilden ze ons hersenspoelen en dwangarbeid laten doen.

Dat was het doel.

De heropvoedingskampen met hun zware leefomstandigheden...

Ik aarzel niet om te zeggen dat dit een ernstige fout van ons was.

Omdat ze daar min of meer werden vergeten.

Niemand zegt het officieel...

maar hier en daar, wanneer ik ernaar werd gevraagd, heb ik gesproken.

Er zal een moment komen waarop we het moeten onderkennen.

We zijn geen superhelden. We zijn gewoon mensen.

We hadden het beter kunnen doen, maar het was geen bloedbad.

Sommige dingen deed de communistische partij van Vietnam geweldig.

Na de 'vredesoorlog', de wederopbouw...

lette de communistische partij op mij en zorgde voor m'n familie en mij.

Er werd ons een huis gegeven en we konden een metalen dak bouwen.

Eerder konden we ons nooit een metalen dak veroorloven.

De menselijke gevolgen waren enorm. Rond de 3 miljoen Vietnamezen stierven...

tijdens de oorlogsjaren.

Dat is nog zonder het dodental in Cambodja en Laos...

wat tijdens de oorlogsjaren in de honderdduizenden liep.

En als je de Cambodjaanse genocide als direct gevolg van de oorlog telt...

voegt dat nog eens 1,7 miljoen mensen toe.

Onder Nixon en Kissinger maakten de bombardementen...

en de inval van de VS en de ARVN in Cambodja...

een begin aan de opkomst van de Rode Khmer.

Geleid door Pol Pot.

LEIDER VAN DE RODE KHMER

Er was een machtsvacuüm waardoor de Rode Khmer...

rivaliserende facties kon doden binnen de communisten van Cambodja.

Het ontketende een burgeroorlog.

AUTEUR

Zonder twijfel.

Ongeveer een kwart van de bevolking werd gedood na 1975.

Er was dus geen enkele vrede na de oorlog, zoals veel mensen hoopten.

Als we naar het huidige Vietnam kijken...

denk ik dat ik kan zeggen dat het een verenigd land is.

Het is onafhankelijk.

Het land moest in de jaren na de oorlog knokken...

om economische voorspoed voor het volk te bereiken.

Tot op zekere hoogte heeft het dat weten te bereiken.

Maar het is nog steeds een land met aanzienlijke economische ongelijkheid.

Er zijn spanningen binnen het land omtrent minderheden en hun rol in het land.

En er vindt nog steeds een hoge mate van politieke onderdrukking plaats.

De VS en Vietnam hebben de relaties genormaliseerd in 1995.

Dus ongeveer 20 jaar na het einde van het conflict in 1975.

Een deel van de inspanning was samenwerken met Vietnam...

in de zoektocht naar vermiste Amerikaanse militairen.

Meer dan 1000 Amerikanen zijn nog steeds vermist sinds de oorlog.

Vietnam heeft 200.000 tot 300.000 vermisten.

In het geval van de Vietnamezen zelf was de verzoening veel moeilijker.

Het was een revolutionaire oorlog, maar ook een burgeroorlog.

En burgeroorlogen, zoals Amerikanen hopelijk begrijpen...

brengen generatieslang diepe woede en wrok voort.

Tussen de mensen in het noorden en in het zuiden...

is er nog altijd een erg diepe verdeeldheid.

Het grootste deel van de diaspora wil niet thuiskomen.

De oudere generatie hoopt dat ze na hun overlijden...

in hun vaderland zullen worden begraven.

Maar als je ze vraagt of ze weer in Vietnam zouden willen wonen...

zeggen ze nee.

We konden de pijn niet bedwingen van miljoenen Vietnamese moeders...

wier kinderen daar stierven...

en Amerika kon de pijn van 50.000 families ook niet bedwingen.

We moeten het verleden begrijpen om de toekomst op te bouwen.

Het verhaal van de VS in Vietnam was er een van onwetendheid...

hoogmoed en arrogantie.

Zoveel van wat we nu zien over de oorlog in Vietnam...

is een uitwerking van de individuele persoonlijkheden van mensen...

en hun onvermogen om gewoon streng voor zichzelf te zijn.

McNamara en Johnson...

die uiteindelijk het meest verantwoordelijk werden gehouden...

wisten allebei dat het om allerlei redenen niet goed zou aflopen.

Ze waren onbekwaam.

Nixon en Kissinger waren allebei vastbesloten om de oorlog voort te zetten.

Om mensen te laten vechten en sterven...

tot het politiek veilig voor ze was om de oorlog te beëindigen...

nadat Nixon z'n tweede termijn had veiliggesteld.

Uiteindelijk was de menselijke tol enorm.

Toen de CIA-chef z'n laatste bericht vanuit het bureau in Saigon schreef...

AUTEUR

zei hij: 'Laten we leren van de lessen uit het verleden.

Laten we niet nog een Vietnam-ervaring hebben.'

Minder dan 40 jaar later betrokken de VS zich bij een andere oorlog...

in Irak...

op basis van politieke leugens...

gebaseerd op valse inlichtingen.

In dit geval geleverd door de CIA.

Ik neem het feit dat hij massavernietigingswapens ontwikkelt...

heel serieus.

We zijn de Verenigde Staten van geheugenverlies.

We leren niet van de geschiedenis.

Het is moeilijk om naar de oorlogen in Irak en Afghanistan te kijken...

en niet aan Vietnam te denken...

als je woorden als 'verzetsbestrijding' of 'uitputtingsslag' hoort.

Of 'geloofwaardigheidskloof', 'harten en geesten' of 'pacificatie'.

LUCHTHAVEN AFGHANISTAN 26 AUGUSTUS 2021

Toen Afghanistan werd ingenomen door de Taliban...

zei ik: 'Ze hebben het niet geleerd.

Ze hebben helemaal niet geleerd van de Vietnamoorlog.'

Er gebeurde hetzelfde met de mensen die ze achterlieten.

CHAOTISCHE TERUGTREKKING IS VOLTOOID

Een van de belangrijkste rollen van de pers...

is de macht aansprakelijk houden.

En de pers deed haar best...

om zowel de regering-Johnson als de regering-Nixon aansprakelijk te houden.

En de hele ervaring die ons land had met Vietnam en de oorlog...

maakt keer op keer duidelijk...

dat een vrije en onafhankelijke, echt onafhankelijke, pers...

het rode, kloppende hart van vrijheid en democratie is.

Voor de oorlog was er over het algemeen het gevoel...

dat Amerikanen vertrouwden dat hun overheid het juiste deed.

Toch? Mensen geloofden hun politici.

Zij hadden de juiste informatie en zouden in ons belang handelen.

Dat veranderde als gevolg van Vietnam.

Het ondermijnde het vertrouwen in Washington en politiek leiderschap.

We zijn er niet van hersteld...

en het zal nog jaren duren, als het ooit mogelijk is.

Het dreef ons tot de partijdigheid waar we nu in vastzitten.

Stomme verdeeldheid, geen debat.

ZUID-VIETNAMESE VLAG 6 JANUARI 2021

Ik kwam terug uit Vietnam en eindelijk naar Macon, m'n thuis.

Ik besloot dat ik deze keer zou blijven...

om de verandering te zijn die ik wilde zien...

omdat er nog steeds dingen gaande waren, restanten van racisme.

KIES C. JACK ELLIS TOT BURGEMEESTER.

Ik ging de politiek in, stelde me verkiesbaar...

en werd de eerste en enige zwarte burgemeester van m'n stad in 1999.

Ik ging terug naar Vietnam terwijl ik burgemeester was...

en ontmoette de burgemeester van Huế.

Tijdens Tết in het jaar '68 vocht ik in de stad Huế.

Hij zat in het Noord-Vietnamese leger dat in Huế diende.

Dus we probeerden elkaar te doden.

Maar nu was hij de burgemeester van Huế en ik van Macon...

en we zaten in z'n kantoor...

en hij zei z'n chauffeur dat hij me alles moest geven wat ik nodig had, dus...

We mogen niet vergeten wat voor effect het had op het Vietnamese volk...

de jonge kinderen.

We weten niet hoeveel Vietnamezen zijn omgekomen.

Op wie wij bommen en napalm lieten vallen...

en op wie we artilleriegranaten vuurden en hun dorpen afbrandden.

We vernietigden hun hele manier van leven zoveel jaren lang.

Het is de menselijke tol...

waaraan ik denk als ik aan die oorlog denk.

Zowel Amerikaanse soldaten als Vietnamezen.

Ik ben erg dankbaar dat iemand het juist achtte...

om al die mannen te herdenken die hun leven gaven.

Het is als een levend gedenkteken.

Natuurlijk ken ik daar zoveel namen.

M'n beste vriend in de oorlog...

een sergeant eerste klas die William C. Jennings heette.

Een jonge marinesergeant uit m'n thuisstad, Rodney Davis...

die de Medal of Honor kreeg.

Een sergeant eerste klas, Eddie Sands, die dicht bij me stierf in Vietnam.

De laatste keer dat je ze zag, was in een lijkzak...

of als ze op een helikopter werden gezet.

Hoewel wij vaak 'bedankt voor je dienst' horen, kun je hen dat niet zeggen.

Ik zou graag zeggen:

'Het spijt me.'

We waren zo jong. Pas 20, 21 jaar oud.

En wij Vietnamveteranen zijn nu midden tot eind 70, begin 80.

Maar sommigen van ons dragen de last van die oorlog tot op vandaag met ons mee.