Original subtitles

‫ارائه‌ اختصاصی از کانال تلگرامی سینما نگاه t.me/YisMovie

‫فارسی فیل‌آسفی t.me/PhilAsefi

آپلود زیرنویس : قـاسـم سـمـنـگـانـی @Qasem_Samangani

‫تا سال‌های سال، من رو "ارمنی" صدا می‌کردند

‫بی اینکه بدونند ارمنستان کجاست

‫جایی که، برای بیش از 2000 سال

‫نیاکان من، ‫نوادگان اوراتینی‌ها

‫با وجود کشتارها و ‫ستم‌هایی که بر آن‌ها رفت

‫میراث فرهنگی خود را حفظ کردند

‫با این امید، که این بار، بار آخر است

‫اولین مردمان مسیحی ما بودیم

‫اما مهاجمین، که با جاه‌طلبی‌های ‫خود مرزها را پس و پیش کردند

‫کشور ما را زیر یوغ ترک‌ها گذاشتند

‫در پس آرامش فریبنده مناره‌ها

‫که مومنین را به نماز می‌خواندند

‫زندگی ارامنه به اهرامی از ‫سرهای بُریده، آوازه یافته بود

‫شن‌های سوزان بیابان دیرالزور

‫رنج جمیعِ این مردم را دیدند

‫طوایف متعصب این مردم را کشتند

‫اما روح آن‌ها زنده‌ست. ‫یاد آن‌ها زنده‌ست

‫همین‌طور [روح] شاعر زانو-نشین، ‫که به صدای باد گوش می‌دهد

‫باد دیرالزور از استخوان ‫کودکی فلوت ساخت

‫و در سکوت سپیده‌ی صبح، ‫ترانه‌ای جاودانه را زمزمه‌ کرد

‫برلین، هاردنبرگ ‫ 15 مارچ 1921، 11 صبح

‫در 2 ژوئن 1921

‫آغاز جلسه محکمه دادگاه ‫برلین را اعلام می‌کنم

‫باید به کارشناسان ‫و شهود این محکمه

‫اهمیت و قداست سوگند را یادآوری کنم

‫سوگندشکنی، عامدانه یا غیرعامدانه، ‫اشد مجازات را به دنبال دارد

‫لطفا اتهامات را بخوانید

‫سوقومون تهلیریان، دانشجوی جوان

‫متولد 2 آپریل در ارزنجان

‫و هم‌اکنون ساکن شارلوتنبورک

‫با اتهام قتل عامدانه‌ی...

‫طلعت پاشا، وزیر تُرک پیشین امور داخلی

‫که تحت ماده 211 حقوق ‫جزاء آلمان، متهم شده است

‫متهم، لطفا بایستید

‫با بله و خیر پاسخ بدید

‫از بابت این جنایت عامدانه، ‫خود را گناهکار می‌دانید؟

‫نه، گمان نمی‌کنم کناهکار باشم. ‫وجدان من پاکه

‫درسته که مردی رو کشتم، اما آدمکش نیستم

‫- بنشینید ‫- به شهود گوش می‌دهیم

‫خانم الیزابت دیتمانفف، پلاک 37 آندشقازه ، آیا سوگند می‌خورید...

‫که حقیقت را بگویید، تمام ‫حقیقت، و نه چیزی جز حقیقت؟

‫سوگند می‌خورم

‫لطفا دانسته‌هاتون رو با ‫هیئت منصفه در میان بگذارید

‫من صاحب‌خانه این مرد جوان بودم، ‫در همون...

‫در همون زمان که این اتفاق افتاد

‫ایشون جوان متشخصی بود. ‫مبادی آداب...

‫ساکت و بسیار پاکیزه

‫امور خانه رو شخصا انجام می‌داد

‫صبح روز قت...

‫منظورم صبح 15م مارسه

‫خدمتکارم به من گفت که این آقای ‫جوان داره توی اتاقش گریه می‌کنه

‫و کنیاک می‌نوشه

‫خیال کردم که شاید شکست عشقی خورده

‫نیکلای یاسین، از ‫مغازه‌داران شارلوتنبورک

‫خواهش می‌کنم، ادامه بدید

‫بعد از اینکه خواستم متهم رو منصرف کنم

‫ازش پرسیدم که چرا می‌خواد او رو بکشه

‫جواب داد

‫«من ارمنی ام، او ترک. به آلمان ربطی نداره»

‫لولا بلنشون، معلم

‫من چند نوبت به آقای ‫تهلیریان آلمانی درس دادم

‫آشکارا افسرده بود. همیشه ‫غمگین به نظر می‌رسید

‫خانم بننسون، ایشون بابت ‫ناراحتی خودش دلیلی هم می‌آورد؟

‫فقط یک بار. گفت که دیگه کشوری نداره....

‫و تمام خانواده‌ش قتل عام شدند

‫اسمی هم از طلعت پاشا آورده بود؟

‫هرگز

‫ممنون

‫عالیجناب، مایل ام به عرض دادگاه برسونم

‫که طلعت پاشا، از سوی دادگاه ‫نظامی ترک، به تاریخ 5 جولای 1919

‫و از بابت جنایت علیه بشریت

‫به اعدام محکوم شده بود

‫سپس با 10,000 لیره در قالب طلا، ‫از ترکیه می‌گریزه

‫و با اسم سَل بیک، در برلین ساکن می‌شه

‫متاسفانه گمان می‌کنم جناب وکیل ‫به دادگاه اشتباهی اومدند

‫این‌جا دادگاه قاتل طلعت پاشاست، نه خود او

‫خاطرتون جمع، به دادگاه درستی اومدم

‫و ثابت می‌کنم که شما ‫طرف قاتل اشتباهی رو گرفتید

‫عالیجناب

‫اجازه می‌خوام تا حقایقی ‫چند رو به اختصار مطرح کنم

‫آقایان هیئت منصفه، در ژوئن 1915

‫یعنی فقط 6 سال پیش

‫این مرد، که امروز در معرض قضاوت شماست

‫شاهد شکافته شدن سر برادرش با تبر بود

‫و اصابت گلوله به صورت ‫مادر، و از پا افتادنش

‫سوقومون تهلیریان از این ‫وحشت طاقت‌فرسا عاجز شد

‫هم‌او که جیغ‌های خواهران ‫14 و 16 ساله‌ش را می‌شنید

‫که پاسبان ترک پشت بوته‌ها می‌بردشان

‫سپس او فروافتاد، ‫غرقه در خون خودش

‫و خون برادر جوان ‫کشته‌شده‌ش، که روی او می‌ریحت

‫گرداگرد او، جنازه‌ ‫شرحه‌شرحه و حرمت‌شکسته‌ی...

‫صدها زن، بچه و افراد مسن

‫آقایان هیئت منصفه

‫یک بازمانده خوش‌اقبال راه مرگ

‫یک بازمانده از خونریزی ‫تصورناکردنی دیو و دد

‫اکنون لب به شهادت می‌گشاید

‫خوب گوش کنید

‫نام من کریستین گازیباشیانه

‫در ارزوروم به دنیا اومدم

‫در جولای 1915 اخراج ‫شدیم، در چهار کاروان

‫چند نفر تو کاروان‌تون بودند؟

‫500 خانواده. ‫حدود هفت هشت هزار نفر

‫خانواده ما 21 نفر بود

‫نابود شدن کل خانواده‌م رو به چشم دیدم

‫فقط سه نفرمون جون به در بردند

‫چه چیزی محرک قتل عامی شد ‫که والدین شما درش جان باختند؟

‫به مالاتیا که رسیدیم

‫بردندمون به یک کوه

‫و زن و مرد رو از هم جدا کردند

‫ولی هر گروه می‌تونست ببینه ‫بر اون‌یکی گروه چه می‌گذره

‫تمام مردها با تبر مثله شدند

‫و به رودخانه افتادند

‫تعریف کنید که بر زن‌ها چه رفت

‫شب که شد

پاسبان‌ها خوشگل‌ترین زن‌ها رو جدا کردند

‫جوان‌ترین‌ها

‫هرکس که مقاومت می‌کرد و تن درنمی‌داد

‫زخم سرنیزه می‌خورد و چهار-تکه می‌شد

‫حتی زنان آبستن هم مستثنی نبودند

‫ترک‌ها شکم‌شون رو می‌گشودند

‫و بچه‌ها رو می‌دریدند

‫خانم، شما ادعا دارید که شخصا...

‫شاهد این روی‌داد مخوف و وحشتناک بوده اید

‫سوگند می‌خورم، عالیجناب

‫خواهر من، یکی از همون زنان باردار بود

‫ممنون، خانم

‫دکتر یوهانس لپیتوس، ‫شما یک نفر آلمانی هستید

‫که گزارشی از این کشتارها به دست دادید

‫که در طول جنگ، و به دلیل اتحاد تُرکی-آلمانی

‫مسکوت گذاشته شد

‫لطفا به این سوال پاسخ بدید

‫وحشت وصف‌‍شده در کشتار 1915...

‫آیا به همین‌گونه که ما شنیدیم رخ داده؟

‫آیا تجربه شخصی متهم، قابل استناده؟

‫عالیجناب...

‫صدها روایت با جزئیات آشکارا یکسان ‫با روایت مذکور

‫در دسترس است

‫که سر از مجلات آلمانی، ‫بریتانیایی و آمریکایی درآوردند

‫این واقعیات، ردخور ندارند

‫این وحشیانه‌ترینِ شیوه‌ها

‫که در قرن 20م محال می‌نمایند

‫به ترک‌ها توان داد

‫تا ظرف مدتی کوتاه، بیش ‫از یک میلیون نفر رو نابود کنند

‫تصمیم اخراج ارامنه

‫توسط مقامات ترک اخذ شده بود

‫و در آپریل 1915

‫به سرپرستی طلعت پاشا، ‫وزیر امور داخلی...

‫و اَنور پاشا، وزیر جنگ، اجرایی شد

‫عالیجناب... اجازه دارم بپرسم...

‫که آیا این کشتارها به ‫دلایل مذهبی اتفاق افتاده؟

‫مذهب فقط یک بهانه بود

‫پروتاگونیست‌های اصلی، ‫طلعت، انور، جمال، ناظم...

‫همگی بی‌خدا (آتئیست) بودند

‫رویای این‌ها برپایی یک ‫امپراتوری تُرکی اسلامی بود

‫و نابودی هر آن کس که ترک نیست؟

‫دقیقا

‫کلمه کلیدی، یکی از دستورات ‫مکتوب طلعت پاشاست

‫"هدف از نفی بلد، نابودی [ارامنه] است"

‫این مقصدی‌ست که بازگشتی از آن نیست

‫آقایان هیئت منصفه

‫1.5 میلیون کشته، که بدون گور

‫بر جاده‌های خارپوت، حلب، ‫زیتون، ترابوزان و دیرالزور افتاده اند

‫از شما می‌خواهند وجدان را قاضی کرده...

‫به این سوال پاسخ دهید

‫آیا سقومون تهلیریان از بابت ‫قتل طلعت پاشا گناه‌کار است؟

‫در همین لحظه به خصوص

‫نجات‌یافتگان کشتارها

‫که در چهار گوشه عالم متفرق شده اند

‫چشم بر شما دوخته اند

‫و قضاوت شما

‫تا هزار سال بعد هم در یادها خواهد ماند

‫مادر (مایریگ) مریضه؟

‫نه، نه آزاد جان

‫دریازدگیه. همچین که پا روی ‫خشکی بگذاریم خوب می‌شه

‫حالا، تهلیریان گناه‌کار شد یا نه؟

‫نمی‌دونم، آقای زاکاریان، ‫آلمانیه، نمی‌تونم بخونم

‫این عنوان رو می‌بینید؟

‫«نین» یعنی نه. ‫اما نمی‌دونم «نه» به چی

‫این‌جا کسی آلمانی حرف نمی‌زنه؟

‫هاگُپ!

‫زاوِن!

‫ما تو یک کشتی بودیم

‫آره، اما سفر من ادامه داره. ‫تو فرانسه می‌مونی؟

‫آره. خودت کجا می‌ری؟

‫من می‌رم ونزوئلا

‫اون‌جا کسی رو داری؟

‫نه، هیچکس رو نمی‌شناسم

‫اما برای یک مرد عزب، اسم خوش‌آهنگی داره

‫مثل یک اسم زنونه‌ست

‫هاگپ... یک نفر می‌خواد ببیندت

‫بیرون دروازه منتظره

‫خیلی خوب، اومدم

‫موفق باشی

‫آپکار!

‫همین‌جوری نامه نوشتم، هیچ ‫فکر نمی‌کردم به دستت برسه

‫یک هفته‌ست هرروز می‌آم ‫این‌جا تا بلکه شما رو ببینم

‫هربار می‌گن: «دو سه روز دیگه طول می‌کشه»

‫اما دیشب، به دلم برات شد

‫می‌دونستم امروز صبح روزشه

‫بگو ببینم، آپکار

‫تکنسینه تبرئه شد؟ ‫این‌جا هیچکس خبر نداره!

‫به اتفاق آرا تبرئه شد

‫همگی گوش بدید!

‫تهلیریان تبرئه شد!

‫تهلیریان تبرئه شد!

‫خیلی خوشحالم که این‌جایی، آپکار!

‫هیچ تکون نخوردی

‫بله آقای هاکپ، مخصوصا اگه واقعا تکون نخورم ‫(جابجا نشم)

‫خیلی خوب، بیرون منتظر شما می‌مونم

‫- هاگن زاکاریان ‫- بله، قربان

‫آراکسی زاکاریان، ‫نِه بلوتیان

‫آزاد زاکاریان، پسر ‫هاگپ و آراکسی زاکاریان

‫آنا و گایان بلوتیان

‫خواهرهای من اند

‫اولین خاطره شفاف من از کودکی

‫همون مُهر معلق در هوا بود

‫چهره پدرمادر و خاله‌هام

‫اهمیت مهر خوردن اون برگه‌ها رو نشون می‌داد

‫پدرم سکه‌ی طلایی زیبای خودش رو

‫با یک دسته کاغذ چرک و ‫چند سکه حلبی معاوضه کرد

‫اولین خریدش هم برای من بود

‫یک بستنی، که طعمش با ‫میوه‌ی نام‌برده نمی‌خوند

‫حالا ما در فرانسه ایم

‫لیس زدن بستنی به دور از ادبه

‫بیایید این‌جا، زود

‫بفرمایید

‫خاطره می‌شه برای بعدا

‫با احتیاط یک نگاه دزدکی ‫به ویترین این مغازه بنداز

‫بگو چی می‌بینی

‫خاک عالم!

‫- دیدی؟ ‫- آره، همونی رو که تو دیدی...

‫من هم دیدم

‫بیایید، اجاره‌ش کردیم

‫بجنب، آزاد

‫اومدم، اومدم

‫صبر کنید! این‌جا که سربازخونه نیست

‫چند نفرید شماها؟

‫شوهرم، پسرم، و دو تا خواهرهام

‫این آقا حرف از خواهر ‫مواهر نزده بود، مگه نه آقا؟

‫نمی‌دونستم اون‌ها هم می‌آن. شرمنده

‫خیلی خب حالا

‫اما معناش پنج تا مستاجر به جای سه تاست

‫این ناقابله خانم، برای دلجویی از شما

‫من فقط می‌خوام ببینم تو این خونه چخبره

‫پنج تا کجا و سه تا کجا! ‫حالا دیگه طوری نیست

‫آخر ماه حل و فصلش می‌کنیم

‫چهار طبقه برید بالا

‫خیلی خب

‫بیایید آشپزخونه رو ببینید

‫این‌جا رو با مستاجرهای روبرو شریک هستید

‫اما این‌جا فقط مخصوص پخت و پزه

‫اون هم از توالت

‫حلزون، حلزون قشنگ

‫حلزون بزرگ، حلزون کوچک

‫فلیسیانا!

‫الان می‌آم پایین

‫- حلزون می‌فروشه ‫- چقدر چندشناک

‫منم همین رو می‌گفتم، اما راستی خوشمزه‌ست

‫بگو ببینم، آپکار

‫برای کار استخدام‌تون می‌کنند؟

‫خب... من تو کارخونه شکر کار می‌کنم

‫برای چی می‌پرسی؟

‫برای خودم

‫اون‌جا جای تو نیست، هاگپ

‫مخصوصا همین بخشی که داره نیرو می‌گیره

‫زاکاریان و پسران، بزرگ‌ترین ‫کشتی‌داران دریای مرمره

‫اون‌جا جای تو نیست

‫کجا جای منه؟

‫گوش کن، آپکار

داغ دل آدم تبعیدی، ‫با حسرت چیزِ از دست‌رفته تازه می‌شه

‫با حرف‌های اشک‌آلودی شروع ‫می‌شه که قلبش رو به درد می‌آره

‫و یادش می‌آره که ‫چی بوده و چی شده

‫نستالژی یک دلخوشیه

‫آدم دلش به یک‌سری حرف‌ها زنده‌ست

‫خب پس، فردا باهات می‌آم کارخونه

‫مامانی، ارمنی یعنی چی؟

‫به‌ت گفتم برگرد

‫بیخیال، اون‌جوری نیستند

‫خب، آپکار، مارسی چجور جاییه؟

‫نسب به دیار ما، شهر بزرگیه

‫بنابراین همه‌جور چیزی ‫توش پیدا می‌شه، خوب و بد

‫در رو باز کنید، لطفا

‫مستاجرهای دیگه دارن جلوی اجاق غذا می‌خورند

‫روم نشد مزاحم‌شون بشم

‫دیدن سینی دست‌ته؟

‫نمی‌دونم

‫حتما دیدن، چون چندی جلوی در ایستادم

‫خودشون رو زدند به اون راه

‫به ما گفتند نوبتی استفاده کنیم، و ‫اینکه آشپزخونه فقط مختص پخت و پزه

‫بله، گفتند تو اتاق‌مون غذا بخوریم

‫نمی‌فهمم

‫ببخشید، لطفا...

‫تکون خوردی نخوردی!

‫یعنی چه که به ما دستور می‌دن! ‫ما هنوز این‌جا نشستیم

‫داد نزن، آروم باش

‫عشقم بکشه داد می‌زنم. ‫هرکس که ناراحته...

‫جمع کنه بره همون خراب‌شده‌ی خودش

‫خوار و خفیف شدن به خاطر ‫گدایی غذا باید وحشتناک باشه

‫یک سینی پر غذا داریم، ‫ولی نمی‌تونیم بپزیم

‫مسخره‌تر از این ندیدم!

‫گدایی آتش!

‫مرحمت کنید

‫می‌شه گوشه‌ای از اجاق‌تون رو به ما ببخشید؟

‫«گوشه‌ای از اجاق»

‫فکر کنم جرقه‌ی فکر نانوایی از این‌جا خورد

‫ببخشید، قربان...

‫می‌شه این سینی رو بگذارید گوشه فرتون؟

‫ما هیچ‌کجا رو نداریم این رو بپزیم

‫اولین در سمت چپ

‫تو راهرو منتظر باشید. بازش می‌کنم

‫ممنون

‫حوالی اون دشمن فرانسوی

‫با یک آدم خونگرم‌تر روبرو شدیم

‫و اندکی رفاقت، در دکان نانوایی

‫آزاد...

‫- بیشتر بکش ‫- نه، ممنون، خاله آنا

‫همین یک تکه. خیلی ترده، تو دهن آب می‌شه

‫گرسنه نیستم، خاله آنا

‫بله، معلومه

‫هیچکس گرسنه نیست

‫هیچ به این رون بره دست نزدید

‫خوشتون نیومد؟

‫حرف نداره، آنا خانم

‫از فر که درش آوردیم

‫بیرونش برشته و قهوه‌ای، توش صورتی

‫با سیب‌زمینی برشته خوشمزه

‫و گوجه‌های پخته دلچسب و فلفل

‫با خودم گفتم خودم تکی همه‌ش رو می‌خورم

‫اما حالا... نمی‌تونم

‫بیا بریم کمی هوا بخوریم

‫بگو ببینم، آپکار

‫تو موقع تبعید با برادرهای من بودی؟

‫بله، آقای هاگپ

‫با اون‌ها بودم

‫حق با شما بود

‫اون‌روز یکشنبه، بعد از کلیسا

‫جارچی به همه مردهای ارمنی دستور داد

‫که صبح روز بعد جلوی پاسگاه جمع بشن

‫شما گفتید: «فورا باید بزنیم به چاک»

‫«بدون گریه و زاری بابت ‫چیزی که پشت سر می‌گذاریم»

‫برادرهاتون، آرام، ‫مهران، و اُنیگ موندند

‫تا هرچه از دست‌شون برمی‌آد ‫برای نجات زاکاریان و پسران بکنند

‫خب، هم دارایی‌شون رو از ‫کف دادند، هم جون‌شون رو

‫باز هم شُکر که هنوز بخشی ‫از خانواده‌تون سرپاست

‫قهوه آماده‌ست

‫بیا، وقت خوابه

‫از دیدنتون خیلی خوشحال ام

‫از پدر تا پسر، ما برای ‫خانواده زاکاریان کار کردیم

‫و شما هیچوقت رئیس‌بازی درنیاوردید

‫چرت و پرت نگو

‫آپکار، پسر آقای ‫پاپازیان رو می‌شناختی که..

‫دکتر واسکن پاپازیانِ پاریس؟

‫معلومه که می‌شناختمش

‫خیلی گُل بود

‫همون دونشبه که جمع شدیم، همراه‌مون بود

‫چهار پنج هزار نفر جلوی ‫پاسگاه جمع شده بودیم

‫اسقف پیرمون، سروپ، جلودار ما بود

‫به‌همون گفتند به دلایل امنیتی نظامی

‫یک جابجایی جمعیتی کوچک در کاره

‫به‌مون قول دادن که در ازای نفری ‫200 لیر، برامون گاری فراهم کنند

‫داراها پول ندارها رو هم دادند

‫دو ساعت بعد، وقتی ‫سراغ گاری‌ها رو گرفتیم

‫پاسبون‌ها به ریش‌مون خندیدند

‫چندین و چند روز، زیر ‫آفتاب سوزان راه می‌رفتیم

‫توی گل، بی هیچ خوردنی و آشامیدنی

‫از کنار کاروان‌هایی از ‫کارپوزلو، بورسا، ایزمیت

‫آداپازاری و ترابوزان گذشتیم

‫کاروان‌های چند هزار ‫نفری از همه‌جا اومده بودند

‫تو هفتوان صدها جنازه بی‌سر دیدیم

‫فرمانده ترک برای سر هر امنی...

‫600 لیر جایزه گذاشته بود

‫طاقت‌فرساتر از همه...

‫گریه و زاری بچه‌ها بود

‫ترک‌ها جُفتی می‌بستندشون

‫و از روی صخره‌ها داخل فرات می‌انداختند

‫و لابه‌های مادرهای ناامید

‫یکی‌‌شون، از جنون اندوه، ‫شروع کرد به رقصیدن

‫رقصیدن و رقصیدن

‫چه به سر پدر سروپ اومد؟

‫برای خوار کردنش، ترک‌ها ‫زورش کردند تا لخت بشه

‫پیرمرد زیبا بود، با اون ریش بلندش

‫لخت عور راه می‌رفت

‫اولش

‫خیال کردم که مقامات ‫از این اتفاقات بی‌‍خبرند

‫و فقط پلیس مسئول این عذابه

‫وقتی فرمانده جودت ‫بیک از کنار کاروان گذشت

‫فریاد زدم

‫جودت بیک!

‫ولش کنید

‫کی هستی؟ چی می‌خوای؟

‫اسم من آپکاره، حضرت اشرف

‫با تمام احترام

‫می‌خوام بگم که ما داریم سلاخی می‌شیم

‫ما چندین هزار نفر بودیم

‫حالا چند صد تا ازمون ‫مونده، بی‌رمق، با پاهای خونین

‫به آپکار کفش نو ‫می‌دیم، کفش‌های با-دوام!

‫پس بقیه چی؟

‫اگه اون‌ها هم به مال تو راضی ‫باشند، به اون‌ها هم می‌دیم!

‫ممنونم، حضرت اشرف!

‫بس کنید!

‫مثل حیوان که نعلم کردند

پاسبان‌ها برم گردوندند به کاروان

‫با هر قدم، انگار که یک ‫میلیون سوزن قلبم رو می‌سُفت

‫اما یک چیز قوی‌تر مجبورم می‌کرد زنده بمونم

‫تا به مردم بگم که دوزخ رو دیدم

‫از یک کاروان چند هزار نفری

‫به ضرب و زور چند صد ‫نفر رو زنده نگه داشته بودند

‫تا مسئله رو در چشم کنسولگری‌های خارجی، ‫کوچ جمعیتی جلوه بدند

‫آخرین شهری که ازش گذشتیم حلب بود

‫بعد از حلب، بیابان بود و مرگ بر اثر تشنگی

‫تا چشم کار می‌کنه، آب می‌بینم

خیالاتت اند که بازی درمی‌آرند

‫اسمش سرابه

‫این‌قدر که فکر و ذکرت ‫آبه، دست آخر آب می‌بینی

‫اما وهمی بیش نیست

‫من همونقدر گرسنه ام که ‫تشنه، اما بره کبابی نمی‌بینم

‫دارم به‌ت می‌گم آبه

‫گوش کنید، ای کفار

‫رفقای کُرد ما حاضر اند از ‫سهم آب خودشون به شما بفروشند

‫اگر تشنه‌ اید، مایه‌ش نفری 100 لیره

‫شما که خوب می‌دونید ما آه در بساط نداریم

‫دار و ندارمون رو گرفتید

‫این آب...

‫نه مال کردهاست و نه ترک‌ها

‫مال همه‌ست

‫چون از آسمان می‌آد

‫گوش کنید...

‫جناب...

‫اسم من واسکن پاپازیانه

‫من پزشک ام، از دانشگاه پاریس

‫به عنوان پزشک، که سوگند ‫خورده یاری‌گر هر آدم رنجوری باشه

‫به این آقایون دستور می‌دم ‫که از آب بارون بنوشند

‫خودم هم از تشنگی می‌سوختم

‫اون‌قدری که می‌تونستم دریا ‫رو با ماهی‌هاش قورت بدم

‫اما برای فرار از مرگ، ‫خودم رو به مردن زدم

‫حتما شبیه مرده‌ای به نظر می‌رسیدم ‫که ارزش وارسی نداره

‫تا یک مدت طولانی، با ترس ‫و لرز، بدون حرکت موندم

‫چشم‌های برادرت آرام

‫چشم‌هایی که اغلب خندان دیده بودم‌شون

‫انگار که می‌گفتند

‫«چرا دارم می‌میرم؟»

‫تا چه مدت بین مردگان افتاده بودم؟

‫کاروانی که می‌گذشت من رو هم برداشت

‫اون‌ها هم ترک و کرد ‫بودند، اما نه مثل قبلی‌ها

‫از بین اون‌همه آدم، فقط من زنده موندم

‫من، منِ سراپا ناچیز

‫با این تنِ درهم‌کوبیده، که ‫دیگه تاب و توانی نداشت

‫می‌خواستم بمونم

‫تا به مردم بگم که آدم می‌تونه ‫با هم‌نوع خودش چه ها کنه

‫اون شب، آپکار با چهره‌ای محزون

‫بی‌رحمانه من رو از دنیای جن و پری ربود

‫فهمیدم که اون کشتی اشباح

‫که حامل خواهر و دو برادر بزرگ‌تر من بود

‫دروغی بیش نبود، برای خوش کردن دل من

‫برای فریفتنِ مرگ، ‫خانواده باید دو دسته می‌شد

‫ما تصادفا زنده بودیم

‫بقیه در ریگ‌های ‫سوزان بیابان مُرده بودند

‫اون شب

‫معصومیت کودکانه‌م رو از دست دادم

‫چی شده؟

‫نمی‌خواستیم بیدارت کنیم

‫نگران نباش، چیزی نیست

‫این‌ها چی ان بابایی؟

‫ساس اند، نباید له‌شون بکنی

‫وگرنه یک لکه قرمز به جا ‫می‌گذارند که بوی بدی داره

‫خطرناک اند؟

‫نه بابا. اما موذی اند

‫شب‌ها پیداشون می‌شه ‫تا از پوست آدم تغذیه کنند

‫روزها، تو درزها ‫و حفره‌ها قایم می‌شن

‫اون‌جا رو!

‫خیلی نیستند، همین که بکشیم‌شون تمومه

‫زیاد نیستند

‫اما کلی تخم می‌گذارند و تکثیر می‌شن

‫همیشه چندی‌شون می‌مونند

‫خب باید به خانم صاحب‌خونه بگیم!

‫نه! اون‌وقت می‌گه ساس‌ها ارمنی اند

‫و ما با خودمون آوردیم.

‫صبح بخیر عزیزم، چی می‌خوای؟

‫پنج تا تخم مرغ، کره، و ‫یک کیلو سیب‌زمینی لطفا

‫تخم‌مرغ‌هام تازه اند

‫مال همین امروز صبح

‫یا بجوشون یا نیم‌رو کنند

‫ببخشید، ما خارجی هستیم

‫بهترین مدرسه مارسی کجاست؟

‫تو مارسی مدرسه زیاده

‫بستگی داره چی بخوای یاد بگیری

‫همین مدرسه دولتی محلی هم هست

‫بچه‌های من تا 12 سالگی همین‌جا می‌رفتند

‫و اما بهترین مدرسه...

‫صبر کن

‫آهای، فرناند، اون‌جایی؟

‫این‌جا ام. خواب ام

‫یک سوال داشتم

‫به نظرت بهترین مدرسه مارسی کجاست؟

مدرسه سنت هیلاری

‫سنت هیلاری

‫بی چون و چرا بهترینه

‫جای شکی نیست

‫به‌ش فکر کردم، اما شاید مناسب شما نباشه

‫نمی‌دونم شهریه‌ش چقدره، اما گرونه

‫اما خب مدارس دولتی رایگان اند

‫آه، ترزا

‫پسر مرسیه سنت هیلاری می‌رفت دیگه؟

‫می‌دونی چقدر خرج برمی‌داره؟

‫این چیزها رو که با ‫آشپزشون در میون نمی‌گذارند

‫اما با اون خزها، ماشین‌ها و ‫پرستارهایی که بیرون می‌ایستند

‫می‌شه گفت که فقرا اون‌جا نمی‌رند

‫می‌دونم چاره کارتون کیه، آقای هوگوی شیمیدان

‫برادرزاده‌ش مدرسه می‌رفت

مدرسه سنت هیلاری

‫مقدمات برای کارشناسی

‫مطالعات دینی

‫آقای هوگو، شیمیدان درجه یک

‫بر حسب ترمی چند فرانک درباره مدرسه حرف زد

‫این محاسبات برای من معنایی نداشت

‫درک من از پول به هشت ‫دکمه‌ی مادرم خلاصه می‌شد

‫که به هر کدام سکه‌ای طلا دوخته شده بود

‫به محض ورود به مارسی، ‫از یکی استفاده کرده بود

‫و یکی دیگرش رو هم دیروز، ‫برای راه انداختن آشپزخونه

‫برای دوری از همسایه‌ی منفور

‫پس بعضی مدارس پولی اند و بعضی نه؟

‫آره

‫اگر به یک اندازه خوب بودند ‫که دیگه کسی پول نمی‌داد

‫با آنا موافق ام

‫مدرسه رایگان در حکم یک‌جور تحصیلات خیریه‌ست

‫خیریه‌ای برای فقرا

‫پس انتظار زیادی هم ازش نمی‌ره

‫جای دودلی نیست

‫می‌فرستمش بهترین مدرسه

‫گایان، می‌دونی هزینه‌ی بهترین چقدره؟

‫نه، هنوز نمی‌دونیم، اما این‌جوری بهتره

‫نباید درگیر مسائل فرعی بشیم

‫هاگپ

‫ما همه دوست داریم آزاد بره سنت هیلاری

‫اما منظور از «مسائل فرعی» که می‌گی

‫شهریه ترم به ترمه، و مخارج دیگه

‫جیش دارم

‫بفرما

‫سنت هیلاری شده بود یک دغدغه خانوادگی

‫جاه‌طلبی من به شخصه، ‫از بازی کردن نقش خلبان...

‫راننده تراموا یا شوفر ‫لیموزین فراتر نمی‌رفت

‫هفت سال‌م بود، موتزارت هم نبود

‫مادر، آنا و گایان رو در ‫پیاده‌روی‌های طولانی‌شون

‫در کوچه و بازار شهر همراهی می‌کردم

‫چشم سه تا مادر من، ‫به دنبال آگهی مشاغل بود

‫اما نیازمندی‌ها به کارکنان ‫با تجربه خلاصه می‌شد

‫اگر کسی نیازمند "صندوق‌دار" ‫بود، باید کارآزموده می‌بود

‫فاکتورنویس باید "ماهر" می‌بود

‫کمد لباس خیلی کوچک ‫مادر، آنا، و گایان

‫اون‌ها رو از فروشندگی بازمی‌داشت

‫شغلی که نیازمند "ظاهر عالی" بود

‫ویترین یک مغازه ‫بزرگ رو به یاد داد دارم

‫که مانکن‌های سرهم‌ش

‫بدن آدمی رو در بخش‌های ‫ایدئال به نمایش می‌گذاشتند

‫تا رهگذرانی با هیکل پر ‫و پیمان‌تر رو مجاب کنند

‫که چنین اندامی خواهند داشت

‫اما علامت "انگلیسی-زبان" اون جلو...

‫یک بار دیگر مادران ‫سه‌گانه‌ی من رو ناامید کرد

‫و سپس، معجزه در خیابان روویه رخ داد

‫نوشته‌، اون‌قدری سربسته بود ‫که نظر ما رو جلب کنه

‫نگاه کنید «[نیازمند] کارگران». ‫یعنی چند نفر می‌خوان

‫«از خانه»، یعنی می‌تونیم تو خونه کار کنیم

‫برو، آراکسی

‫باشه

‫صبح بخیر آقا، آگهی‌تون رو دیدم

‫پیراهن‌دوز هستید؟

‫ما سه تا خواهر هستیم، ‫اگه الگو داشته باشیم

‫قول می‌دیم که نظیرش رو دربیاریم

‫بفرمایید، خانم

‫چند دقیقه‌ی بعد، حال و هوای ابدیت داشت

‫هنوز چهره‌های نگران ‫خاله آنا و گایان یادمه

‫برای اون‌ها، سرنوشت خانواده زاکاریان

‫مثل سرنوشت زمین، ثابت ایستاده بود

‫و در انتظار مادرم بود تا بیرون بیاد

‫وقتی که عاقبت در مغازه باز شد

‫مادرم پاکتی در دست داشت که وقت داخل رفتن ‫همراهش نبود

‫هیچوقت اون شب رو فراموش نمی‌کنم

‫ساس‌های همه‌جا-حاضر، خوابم رو آشفته بودند

‫هربار که بیدار می‌شدم

‫حجره‌ی محقرمون رو می‌دیدم، با سه روحش

‫مادر، آنا، گایان، سه ‫مریم سرشار از برکت من

‫با انگشتانی سوزن-سُفته

‫که به جای چرخ خیاطی ‫نداشته‌شان، به کار گرفته بودند

‫تنها چیزی که از آقای ‫سی... اچ... ه... می‌دانستد

‫حروف اول نام او، در بخش چپ سینه‌اش بود

‫چرا هرروز من رو می‌آری این‌جا؟

‫تا کمی هوای تازه بخوریم

‫مثل یک تعطیلی کوچکه

‫چرا آپکار دیگه نمی‌آد پیش‌مون؟

‫رفته کوهستان تا ریه‌هاش رو درمون کنه

‫خاله آنا همیشه به‌ش قهوه داغ می‌داد، یادته؟

‫یک روز گفت که سرفه‌ش به نظر جالب نیست

‫برای خودت یک چیزی بخر

‫نه، ممنون، چیزی میل ندارم

‫بعدها فهمیدم که آپکار سل داشته

‫کلمه‌ای که هیچوقت بر زبان نمی‌آوردیم

‫یا اگر می‌آوردیم، بسیار ‫آرام، انگار که مسری باشد

‫سل بیماری شرم‌آوری تلقی ‫می‌شد، چرا که لاعلاج بود

‫می‌خوای نیم ساعت یک دوچرخه کرایه کنی؟

‫معلومه که از هزینه‌ش خبر نداری

‫- مگه چقدره؟ ‫- ساعتی 2.75 فرانک

‫طوری نیست، خرجش چند تا ‫سوراخ دکمه‌ست

‫فکر نکنم دوچرخه رو در عوض سوراخ دکمه بدن

‫نه، بابت سوراخ دکمه زدن، پول می‌گیریم

‫و با پول‌مون هرکاری بخواهیم می‌کنیم

‫نون می‌خریم، گوشت، کرایه دوچرخه

‫بستگی به خودمون داره

‫حتی می‌تونیم اسمت رو ‫بنویسیم مدرسه سنت هیلاری

‫- خوشحالی؟ ‫- خیلی

‫از اون‌جایی که نیم ‫ساعت کرایه‌ی دوچرخه

‫با بیست دکمه‌ی دست‌دوز هم اندازه بود

‫شروع کردم به محسابه‌ی چیزها، با ‫10، 100، 1000، 10,000 دکمه

‫تا پیش از آغاز مدرسه، ‫شب‌ها زیاد نمی‌خوابیدم

‫روز قبلش، تمام خرت و ‫پرت‌های پسربچگی‌م رو

‫یواشکی انداختم تو سطل زباله

‫اون روز صبح، همین‌جور ‫که رفتگر وسایل بچگی‌م رو

‫همراه با زباله‌های خانه برمی‌داشت

‫با ترس و لرز گوش می‌دادم

‫آزاد

‫گمونم که اون بوسه رو یادمه

‫خودم رو کشیدم کنار، چون ‫زبر بود و بوی عرق می‌داد

‫نمی‌دونستم رنگ‌پریدگی او

‫چین و چروک و پف زیر چشم‌های او

‫به معنای یک کشیک اضافه در کارخانه بود

‫تا خرج سنت هیلاری جور بشه

‫برو، آزاد. روت حساب می‌کنیم

‫انتظار چنین چیزی رو داشتم

‫برای اینکه از قماش همکلاسی‌هام به نظر بیام

‫لباسی از "نخ خالص شتلاند" تنم کردند

‫و "چرم اعلی"

‫آما "زیب و زیور" من، جعلی می‌نمود

‫رفقای من، با کفش‌های کتانی محکم

‫مغرورانه لباس‌های ‫نامرغوب‌شون رو به رخ می‌کشیدند

‫بی این که خدشه‌ای به ‫وجهه اجتماعی‌شون وارد بشه

‫این‌جا نشین. جا رو برای الکساندر نگه داشتم

‫بنشین

‫امیدوارم تعطیلات خوشی رو گذرونده باشید

‫و آماده یک سال تحصیلی خوب باشید

‫بله، خانم

‫خوبه. حالا حضور و غیاب

‫- الکساندر پاژه ‫- حاضر

‫- آرنو رژیس ‫- حاضر

‫- ریموند مرسیه ‫- حاضر

‫- فردیک شابک ‫- حاضر

‫- وینسنت فابر ‫- حاضر

‫اسامی فرانسوی به ترتیب الفبایی نبود

‫و ممکن بود هر لحظه اسم من صدا زده بشه

‫- زاویه دلفور ‫- حاضر

‫- فرانسوآ ژنیه ‫- حاضر

‫- پیر بُنیفه ‫- حاضر

‫- دوما بنیفه ‫- حاضر

‫- پاسکال آگستینی ‫- حاضر

‫آه، حتما من ام

‫آزا...

‫-زا-کا-قیان

‫آزاد زاکاریان. من ام

‫اسم کوچکت چیه؟ آزادزاکاریان؟

‫آزاد، خانم

‫- با "ز" دیگه؟ ‫- بله، خانم

‫- زاکاریان هم با "ز"؟ ‫- بله، خانم

‫بنشین، زاکاریان

‫داشتند زیباترینِ نام‌ها ‫رو به سخره می‌گرفتند

‫در کشور من، آزاد، یعنی آزاد!

‫و ارامنه این اسم رو روی بچه‌هاشون می‌گذارند

‫ساکت!

‫سکوت!

‫شابک!

‫ژنیه!

‫پیر!

‫دوما!

‫سیکارد!

‫پیقون!

‫گفتم پیقون!

‫- واتی ‫- توارد!

‫- ورون ‫- سانتینی

‫- میازرد! ‫- کیزین!

‫- فلوران ‫- تیسن

‫عقلم اون‌قدری می‌رسید که درجا بفهمم

‫هیچوقت در باشگاهِ مشاهیر ‫مادرزاد پذیرفته نمی‌شم

‫محکوم به نداشتن دوستان مدرسه‌ای

‫از تلاش برای محبوب یا منفور شدن، دست کشیدم

‫و به بی‌دوست بودن تن در دادم

‫به نظر خوشمزه‌ست، آنا

‫چطور بودم؟

‫تو علوم طبیعی از 20، 18 گرفتم

‫آفرین!

‫18؟ چطور؟ همین روز اول؟ ‫بی هیچ تکلیف و آزمونی؟

‫درسمون درباره حشرات بود، ‫معلم سوال کرد که...

‫«کی می‌تونه یک حشره گزنده نام ببره؟»

‫چون که هیچکس جواب نداد، من گفتم "ساس"

‫خدا کنه نگفته باشی که تو خونه ساس داریم!

‫معلومه که نه. الکی گفتم جایی خوندم

‫اسم علمی ساس ‫Cimex lectulariusـه

‫خیال نمی‌کردم بره مدرسه ‫تا درباره ساس‌ چیز یاد بگیره

‫دوست هم پیدا کردی؟

‫با دروغ پاسخ دادم

‫دروغ گفتم تا حقیقت زننده‌ای رو تغییر بدم

‫فریفتن آدم خوش‌باور، ساده‌ست

‫اون شب، پدرم برگشت ‫سراغ کار کارخانه

‫چهره‌ش مملو از غرور بود

‫چرا که پسرش به نخبگان شهر پیوسته بود

‫طی پنج سال بعد، تصمیم گرفتم ‫زنگ‌های تفریح با خودم باشم

‫و ارتباطم با همکلاسی‌هام ‫رو، محدود کنم به...

‫نشستن کنارشون، سر کلاس‌ها

‫کم‌کم از آرامش کلاسِ خالی از آشوب

‫لذت می‌بردم

‫همون لحظه‌ای که راهب پینون رو دیدم، ‫ازش بدم اومد

‫همین‌جور که سرش رو کرده ‫بود در کتاب ادعیه و راه می‌رفت

‫به نظر سخت مستغرق بود و منفصل از دنیا

‫اما پاهاش با زیرکی از سنگ‌ها می‌گذشتند

‫و بهترین راه رو در اطراف هر مانع، می‌یافتند

‫کتاب می‌خوند یا پاهاش رو می‌پایید؟

‫گمونم به خواندن وامی‌نمود ‫و پاهاش رو می‌پایید

‫من به روح القدس، ‫کلیسای مقدس کاتولیک

‫و یکدلی قدیسین اعتقاد دارم

‫اما از راهب پینون خوشم نمی‌اومد

‫او هم مزد من رو داد، با محدود ‫کردنم به جهنم شخصی کوچک

‫پنج شش ردیف عقب‌تر از بقیه کلاس

‫عیسی مسیح کلیسای کاتولیک رو بنیان گذاشت

‫زمانی که پیتر قدیس گفت «تو پیترس هستی»

‫«و بر فراز کوه، کلیسای ‫خود را بنیان خواهم نهاد»

‫رژیس، آیا ما خارج از کلیسای ‫کاتولیک مقدس روم، نجات خواهیم یافت؟

‫هیچکس بیرون از کلیسای کاتولیک ‫مقدس روم، نجات نخواهد یافت

‫زاکاریان عضو کدام کلیساست؟

‫می‌دونم که باید می‌گفتم...

‫«عضو کلیسایی که...

‫«هفده سال پیش از روم...

‫«بر ویرانه‌های معبدی پاگانی ساخته شد، ‫اولین بازیلیکای جهان...

‫«در اچمیادزین...

‫«که همچون ذکری‌ست...

‫«به معنای پسر خدا آمده»

‫باید همین پاسخ رو به مفتشین خود می‌دادم

‫که اعتبار مسیحی مرا به پرسش گرفته بودند

‫حالا که می‌خواهید بدونید، به‌تون می‌گم

‫به کلیسایی که از کلیساهای دیگه بد نمی‌گه!

‫کافیه! مثلا دارم اصول دین درس می‌دم!

‫این‌جا ارمنستان نیست! بیرون

‫گستاخی‌م، در سرم پیچید

‫تمام روز، در انتظار اون ‫نجوای وحشتناک بودم که...

‫«زاکاریان، دفتر مدیر»

‫اما اون روز و روزهای ‫به دنبالش، اتفاقی نیفتاد

‫این اتفاق نادیده گرفته شد

‫همین‌طور غیبت همیشگی ‫من در کلاس‌های راهب پینون

‫بعدها، در برنانوس خواندم ‫«کشیش متوسط، زشت است»

‫تا چند سال بعد، برای به ‫نمایش گذاشتن اتحاد مدرسه

‫در عکس‌های کلاسی سالانه، دخیل شدم

‫بیا این‌جا، زاکاریان

‫از نظر درسی، با افتخار ‫در میان هشت نفر برتر بودم

‫با این مزیت که موجب ‫برانگیختن حسادت کسی نمی‌شد

‫ضمنا این همان سالی بود که

‫مشروط به آمدن از سمت راست خیابان پارادیس

‫اجازه داشتم تنها به خانه برگردم

‫خدا با ماست، عزیزان من. خواهیم دید

‫خانم گایان سزاوار خوشبختیه

‫گاربیس شوهر معرکه‌ای ‫می‌شه، راستی که به هم می‌آن

‫چقدر قدم من خوش‌یمنه!

‫اما پاسخ رو خیلی پشت گوش نندازید

‫این شاخ شمشاد ساکن ولانسه. ‫همین خونه بغلی که نیست

‫الهی که خدا براشون بسازه، به قول مردم ما...

‫الهی که موهاشون روی یک بالش سفید شه

‫من طلبِ شفاهی چنین خیری رو ‫در خیلی ازدواج‌ها شنیده بودم

‫اما هیچ‌وقت نمی‌فهمیدم چرا خداوند باید ‫کسانی رو محکوم کنه به این که...

‫یک بالش رو باهم شریک بشن و روش عرق بریزند!

‫آزاد، عزیزم!

‫چقدر متاسف می‌شدم اگر نمی‌دیدمت

‫قلبم لبریز از شادیه، تپیدنش رو حس می‌کنی؟

‫توده‌ی عظیم و ژله‌مانند ‫سینه‌های بزرگ و شل و ول او

‫تپش قلب او رو با لایه‌های چربی خفه می‌کرد

‫بله، احساس می‌کنم

‫کم مونده بود اصل کاری رو فراموش کنم

‫خانم آراکسی، خانم آنا، تشریف دارید؟

‫بله، این‌جاییم

‫یادم رفت عکس گاربیس رو بدم به‌تون

‫خودش از این قضیه خبر ‫نداره، این راز کوچولوی ماست

‫بیا، این رو بده به مادرت، ‫که من دیگه تا بالا نیام

‫در اون سن و سال، برداشت ‫من از ازدواج محدود بود

‫و به ریختن بادام‌های ‫شکرپوشِ آبی و صورتی...

‫داخل کیسه‌های شفاف، خلاصه می‌شد

‫حالا می‌فهمم که [ازدواج] به یک معنا

‫مزاحمت بی‌عذر ‫مردی‌ست که از راه می‌رسید

‫تا مایه رنجش مادران سه‌گانه‌ی من بشه

‫از اون خانم تاکوی هم خوشم نمی‌آد

‫چاپلوسی‌هاش این‌قدر چسبناکه که ‫آدم دلش می‌خواد دست‌هاش رو بشوره

‫من هم ازش خوشم نمی‌آد، ‫اما زن او که نمی‌خوای بشی

‫به جای اینکه نقشه ازدواج بریزی، ‫یک کلام بگو سربار ام دیگه

‫خیلی خوب، از این‌جا می‌رم

‫اما برای همچین کاری محتاج شوهر نیستم

‫آنامون رو ببین

‫قشنگ یک نگاه بکن

‫با این گیس سفید و فداکاری‌هاش...

‫کسی که ازدواج نکرد تا خواهرهاش رو بزرگ کنه

‫فقط برای اینکه به ‫مادرمون چنین قولی داده بود

‫تو چیزی به کسی بدهکار نیستی

‫اما داری پا جای پای آنا می‌گذاری

‫زنیتت رو از دست نده

‫که چند سال بعد مایه پشیمونی‌ته

‫حرف گوش کن، گایان. با ‫این مَرده یک قراری بگذار

‫و اگه پسندت بود، دست‌دست نکن

‫تا هنوز فرصت هست، برو

‫من همین‌جوری که هستم، راضی ام

‫سری رو که درد نمی‌کنه دستمال نمی‌بندند

‫در مارسی برف می‌بارید

‫برفی که در 40 سال گذشته سابقه نداشت

‫دهنت رو باز کن، ‫زبونت رو درآر و بگو...

‫بگذار اون پشت رو هم ببینیم

‫دراز بکش

‫نفس بکش

‫نفس عمیق

‫دوباره

‫بگو 33، 33

‫سرفه کن

‫اگر فقط به صدای یک سینه گوش بدم، راحت‌تره

‫شرمنده

‫سرفه کن، کوچولو

‫خیلی خوب

‫دمای تنم چنده؟

‫نزدیک 38

‫مادران سه‌گانه‌م درباره تب دروغ گفته بودند

‫«اندکی بیش از 38»

‫«نه 39«

‫«که تقریبا 40»

‫دکتر چی گفت؟

‫گفت داری بهتر می‌شی

‫- هیچ هم این‌طور نیست ‫- منظورت چیه؟

‫تو خونه ما، وقتی چیزی بهتر می‌شه

‫بقیه هم بهتر‌ می‌شن

‫الان که انگاری همه‌تون ناخوش اید

‫سعی کن بخوابی

‫«ضماد داغِ سوزان، ساعت ‫به ساعت، روزی 24 ساعت»

‫دکتر فیلبرت تاکید کرده بود که این ‫ضماد باید شبانه‌روزی مصرف بشه

‫اون دوران، تنها راه مقابله ‫با بیماری من همین بود

‫که نوع وخیمی از سینه‌پهلو به شمار می‌رفت

‫ظاهرا، سینه‌پهلوی خشک هم داریم

‫اما سینه‌پهلوی ما...

‫سروتیبرینوسه

‫یعنی چی؟

‫یعنی ریه پر می‌شه ‫از مایعات، گاهی تا دو لیتر

‫از قضا باید با سرنگ بیرون کشیده بشه

‫مگر این که با همین ضماد داغ خشکش کنیم

‫خشکش می‌کنیم، آراکسی

‫سینه‌‍پهلوی من، شد سینه‌پهلوی اون‌ها

‫ریه‌های اون‌ها بود که پر از مایعاتی می‌شد

‫که می‌خواستند با ضماد داغ خشکش کنند

‫مادر، آنا و گایان، ‫مادرهای چندگانه من

‫هر سه با هم، قلبی رئوف رو شکل می‌دادند

‫حالا می‌فهمم که عشق، در بدو تولد آغاز می‌شه

‫دکتر گفت سوزان، تاب‌آوردنیه

‫تاب‌آوردنی نیست

‫فقط اولش این‌جوریه، بعدش عادت می‌کنی

‫ببین، قابل تحمله

‫روی دست آره، اما روی سینه نه

‫ببین

‫حتی روی گونه هم اذیتی نداره

‫خودخواهی معصومانه‌ی کودکی

‫تا 300 ضماد بعدی

‫گونه‌ی گایان رو به عنوان ‫تضمین تحمل‌پذیری سوزش می‌خواستم

‫یک شب، دکتر فیلبرت ‫با یک دکتر دیگه اومد

‫دکتر شارلت

‫گرچه اسمش به مال کمدین‌ها شباهت داشت

‫می‌دونستم که اومده تا ریه‌م رو تخلیه کنه

‫با یک سرنگ بزرگ!

‫می‌خواید به ریه‌م تلمبه بزنید؟

‫چی شد که همچین فکری کردی؟

دست مکانویی که مادرم امروز آورد

‫شش ماه زودتر

‫آخه قرار بود کادوی تولدم باشه

‫و اولین باره که بابام نرفته سر کار

‫متاسفانه باید مکانو رو پس بدید، رفیق

‫- می‌دونی چرا؟ ‫- چون نیازی به تلمبه نیست

‫زدن‌مون رو می‌دونی، نزدن‌مون رو می‌دونی، ‫جنابعالی همه‌چی رو می‌دونی!

‫نه، وقتی زدید پشتم

‫طرف ناخوش صدای خفه‌ای ‫داشت، طرف سلامت صدای پوک

‫امروز، صدای هر دو پوک بود، ‫پس به نظر درمان شدم

‫بله، بله، درمان شدی

‫چهره‌های اون شب‌شون رو به یاد دارم

‫مادرم با چشم‌های خسته‌ش

‫خاله آنا، با موهای ژولیده‌ش، که از ‫زمان ناخوشی من شانه نخورده بود

‫گایان، و چهره‌ی مغمومش، ‫که با ضماد من سوخته بود

‫و پدرم، که خیلی شکسته شده بود

‫انگار که همه‌شون رو از موزه ‫تندیس‌های مومی آورده بودند

‫و منفصل از واقعیت، ‫نفهمیده بودند که من درمان شدم

‫پزشک‌ها دوست دارن برنده باشن

‫اما این بار بُرد با عزم راسخ شما بود

‫این پیروزی مال شماست، ‫شما بودید که برش گردوندید

‫دو روز دیگه برمی‌گردم تا معاینه‌ش کنم

‫در این فاصله، این تقویتی‌ها رو به‌ش بدید

‫و دیگه نیازی به ضماد نیست

‫بیماری من، جلسه ملاقات با...

‫خواستگار خاله آنا رو به تعویق انداخته بود

‫خانم تاکوی باله‌ی سالانه‌ی ‫خیریه رو موقعیت خوبی می‌دونست

‫تا با این ققل‌ساز ولانسی ‫ملاقاتی داشته باشیم

‫گایانِ ما، دل به دریای این ‫ملاقات سرنوشت‌ساز زد

‫در حالی که آثار سوختگی ‫ضماد همچنان بر چهره‌ش بود

‫و لباسی گشاد به تن داشت که ‫برجستگی‌های تنش رو می‌‌پوشاند

‫خیلی خوشحالیم که این‌جا پیش شما هستیم!

‫بگید چه اتفاقی برای گابریس عزیزمون افتاد؟

‫ترفیع گرفت و مدیر شد

‫البته که با افزایش حقوق

‫او متخصص... هیچوقت اسمش یادم نمی‌مونه

‫- خودت بگو، گابریس ‫- قفل‌های ضد-سرقت

‫قفل ضد-سرقت چیه؟

‫یک گام بلند رو به جلوئه

‫همون‌قدر جنجال‌برانگیز که جایگزینی زنگ ‫برقی با کلون‌های قدیمی

‫آقای واسکن، بفرمایید

‫خدمت شما، خانم گایان

‫برای آزاده، وقتی که ‫بزرگ شد، با بهترین آرزوها

‫این هم برای شماست

‫این چه کاری بود، آقای واسکن. ‫آخه همین‌جوری بدون مناسبت...

‫نفرمایید

‫کتاب دادن که مناسبتی ‫نمی‌خواد، مگر جلب دوستی

‫بگیرید

‫پس، محض خاطر دوستی

‫ممنون

‫کتاب‌ها زیبا اند

‫کمابیش بوی فرانسه می‌دن

‫درباره چیه؟

‫عشق... و مرگ

‫- پس قصه غم‌انگیزیه ‫- زیباست، اما غم‌انگیز

‫این قفل‌ها برای درهای ‫بیرونی آپارتمان‌ها استفاده داره

‫ساز و کار قفل شدن ‫با کمک زبانه‌ای انجام می‌شه

‫که توپی رو در حالت ‫قفلِ باز نگه می‌داره

‫و با فشار کلید به حالت بسته درمی‌آد

‫کلید، که از مجرای ‫روزن وارد می‌شه

‫با سوزنی برخورد داره ‫که توسط لوله ثابت ایستاده

‫و تکانش می‌ده تا ‫از سیلندر آزاد بشه

‫چرخش [کلید] کامل می‌شه

‫سنجاق به موقعیت اولیه برمی‌گرده

‫بعد از این دیگه نیازی به لمسِ کلید نیست

‫چون صفحه فلزی ‫همزمان با کلید می‌چرخه

‫برقصیم؟

‫ممنون، اما من نمی‌رقصم

‫- حتی یک کوچولو؟ ‫- شما بگو کم‌تر از یک کوچولو!

‫خیلی خوب، برمی‌گردم

‫ممنون، آنا

‫باید با چند تا از دوستان سلام و ‫احوال کنیم، که خیلی وقته ندیدیم‌شون

‫تا بعد

‫گاربیس دیگه برنگشت سر میز ما

‫و دیگه هرگز خانم تاکوی رو ندیدیم

‫دیدار با شکست همراه شد

‫و احتمالا مرد ولانسی ‫عروس دیگری یافت

‫غلط نکنم این درست همون ‫چیزی بود که گایان می‌خواست

‫امیدوارم دیگه روی من همچین ‫آزمایش‌هایی نکنید

‫بنابراین، گایان تا همیشه دوشیزه ماند

‫گایان عزیز من

‫که آرام آرام در خاکسترانگی ‫زمان گذرا حل شد

‫مگر یک بار، بعدها که

‫که چهره‌اش از حیا گلگون شد

‫زمانی که برام از کتابِ بارها ‫باز-خوانده‌ای تعریف می‌کرد

‫و دکتر واسکن پاپازیان نامی

‫که در راه‌پیمایی مرگ، جان سپرده بود

‫خانم آنتارام

‫مردم از راه دور اومدند تا ‫در منزل شما قهوه بنوشند

‫عمدتا اومدند تا آینده‌شون پیش‌بینی بشه

‫آقای آتامیان، که تحصیل‌کرده‌ی پاریسه

‫شما رو نوستراداموس فال قهوه خوانده

‫این که دیگه اغراقه

‫آوازه شما بسیار بلنده، آنتارام

‫چون همه یادشون مونده که چی رو درست حدس زدم

‫اما اشتباهاتم رو فراموش کردند

‫خواهش می‌کنم، خانم آنتارام

‫خداوندا! در تمام عمرم

‫این‌همه دگرگونگی اساسی ‫در یک فنجون واحد ندیده بودم

‫اون هم در یک دوره کوتاه!

‫یک، دو، سه

‫دست کم سه دگرگونی می‌بینم

‫خوب، یا بد؟

‫خوب... بسیار خوب

‫این سه تا نشانه به وضوح آشکار اند

‫یک، دو، سه

‫خانم آنتارام پیر، درست پیش‌بینی کرده بود

‫همون سال، اول خونه‌مون رو عوض کردیم

‫البته، با دکمه‌دوزی در ‫یک مکان 10 سنتیه که

‫آدم ثروتی به هم می‌زنه

‫همین هم شد که یک مغازه ‫اجاره کردیم، پلاک 168

‫پیشرفت ما از پلاک 109 به 168

‫یعنی [جابجایی به] انتهای فریبای خیابان‌مون

‫و نام پدرم روی در

‫برای من، به منزله‌ی اوج کامیابی بود

‫پیراهن‌های دست-دوز

‫آزاد

‫بشقابت رو بده

‫با این کرکره، همه از خوابیدن ‫و بیدار شدن ما خبردار می‌شن

‫همه‌جور روغنی رو هم ‫امتحان کردم، داخلش زنگ زده

‫حتما قبلا هم قژقژ می‌کرده، ‫لابد همه عادت دارند

‫کارخونه نمی‌ری؟

‫دیگه کارخونه نمی‌ره

‫- ناخوشی؟ ‫- هیچ موقع احساس بهبودی نکردم

‫پیراهن رو با شکر معاوضه کردم

‫از پسش برمی‌آیی؟

‫الان، سه ساله که دارم حلقه آستین می‌دوزم

‫هربار رو برمی‌گردوندم، ‫خاله آنات از نو می‌دوخت

‫من هم خودم رو می‌زدم به ندیدن

‫تا این که یک روز، دست از نو-دوزی برداشت

‫فهمیدم که در آزمون خاله آنا موفق شدم

‫پدرم از کار شبانه در کارخونه استعفاء داد

‫بالاخره به روال سابق برمی‌گشتیم

‫پیش‌بینی دوم خانم آنتارام محقق شد

‫و سومین پیش‌بینی تفاله‌های قهوه

‫جلوی سینما ریالتو به وقوع پیوست

‫می‌دونی چند بار این فیلم رو دیدم؟ هفت بار!

‫- یک بار هم با تو می‌بینم ‫- دیدی بلیتش چنده؟

‫- نگران نباش ‫- نمی‌گذارم بلیت من رو حساب کنی

‫کی گفته می‌خوام حساب کنم؟ ‫من برای خودم هم پول ندارم.

‫اون در رو می‌بینی؟

‫سینما پشتشه

‫همچین که فیلم شروع شد، می‌خزیم داخل

‫بریم

‫این چیه؟

‫پرده اون پشته، این بلندگوئه

‫قصه‌ش چیه؟

‫تو سوئد می‌گذره، خیلی وقت پیش

‫سفیر اسپانیا می‌رسه به یک مسافرخانه

‫اما تمام اتاق‌ها پره

‫سرا‌ی‌دار به‌ش پیشنهاد ‫می‌ده که تختی رو

‫با آقایی که در اتاق آخری ساکنه، شریک بشه

‫شب خوش، آقایون

‫حتم دارم که خوب می‌خوابید، ‫این یکی از بهترین اتاق‌هامه

‫- تمیزه دیگه جناب سرای‌دار؟ ‫- تا حالا که کسی گله‌ای نداشته

‫به چند تا از رفقا هم ‫گفتم، اما زیاده‌روی کردن

‫حالا در قفل شده، بیا بریم

‫حالا که قراره از یک تخت ‫استفاده کنیم، باید آشنا بشیم

‫من دن آنتنیو خوزه ‫میگوئل د لا پرادا هستم

‫کنت پیمنتال، شوالیه ‫امپراتوری مقدس روم

‫پیک مخصوص شاه فیلیپ اسپانیا

‫- من کنت دونا ام ‫- کنت، ارواح خیکت، فقط صبر کن!

‫لباستون رو سبک نمی‌کنید؟

‫چرا، من...

‫گوش کن، دارن لخت می‌شن

‫یک مهمیز

‫یکی دیگه

‫چکمه اول

‫چکمه دوم

‫کمربند

‫موی بلندی از زیر کلاه می‌افته

‫بالاپوشش رو درمی‌آره

‫او گرتا گاربوئه، زیبا‌ترین زن جهان

‫به شگفتی سفیر گوش کن

‫البته

‫باید هم این‌طور می‌شد

‫حدس زده بودم

‫راستی که زندگی، شکوهمندانه دور از چشمداشت است

‫حالا او رو هل می‌ده روی تخت‌خواب پرده‌مند

‫و پرده‌ رو می‌کشه

‫پس ما هیچی نمی‌بینیم؟

‫به چشم هیچ‌، اما توی ذهن تا دلت بخواد

‫صبح روز بعد، با دقت گوش کن

‫چه می‌کنی؟

‫داشتم این اتاق رو به یاد می‌سپردم

‫در آینده، در خاطرم

‫بسیار در این اتاق زندگی خواهم کرد

‫بعد از گاربو، با خودم گفتم

‫«بزرگ که شدم، فیلم می‌سازم»

‫با همون چند کلام، امید همه نقش بر آب شد

‫گول‌تون زدم، هان؟ ‫شوخی کردم

‫می‌بینی که، خنده‌مون بند نمی‌آد

‫باید هرچه از دهنم درمی‌اومد ‫می‌گفتم تا فضا رو تلطیف کنم

‫همین کار رو هم کردم، بی این که ‫خیلی فکر کنم

‫حقیقت اینه که

‫من اهل صنعت ام و می‌خوام ‫مهندس نیروی دریایی بشم

‫مهندس؟ چقدر عالی

‫نیروی دریایی؟ یعنی سر و کار ‫داشتن با کشتی. این پسر شنا هم بلد نیست

‫دریانوردی کار بقیه‌ست. ‫او فقط کشتی می‌سازه

‫- اما خب باید سوار کشتی هم بشه ‫- آره، وقتی که بزرگ‌تر شد...

‫ساکت!

‫آزاد، دوباره می‌گفتی مهندس چی؟

‫مهندس صنعت و نیروی دریایی

‫اون کلمات در نظر پدرم، مثل یک سمفونی بود

‫سمفونیی که اثر خوبی روی خانواده‌ می‌گذاشت

‫ماه اکتبر، سنت هیلاری رو با ‫یک بی‌تفاوتی دو-جانبه، ترک کردم

‫مدرسه‌ای که برای شغل آبرومندانه‌ی ‫مهندسی تدارک دیده شده بود

‫پنج ساعت از شهر ما فاصله داشت

‫گفته بودم «فقط یک چمدان» ‫و در ادامه، به نفع خاله آنا:

‫«اگر دو تا یا بیشتر بشه، یکی ‫رو شانسکی برمی‌دارم و می‌رم»

‫همه‌چیز داخلشه

‫مدارک، تمبر

‫شماره تلفن همسایه

‫اگه چیزی لازم داشتی، به آقای آنزانی زنگ بزن

‫تا فورا به ما بگه

‫پول تو جیبی رو هم که، می‌دونی کجاست

‫هرچی می‌خوای بردار

‫اگه هنوز اون صندوق رو یادمه، جعبه ‫کوچکی که حامل تمام پس‌اندازمون بود

‫به خاطر همون حرف‌های ‫ساده‌ایه که اون‌موقع زده شد

‫«هرچی می‌خوای بردار»

‫آه، مادر کودکی‌های من، هیچوقت ‫چیزی بیش از اون برنداشتم

‫شاید به خاطر این که، ‫با درایتی عظیم

‫همیشه من رو با اون جعبه تنها می‌گذاشتی

‫نه کسی می‌دونست چقدر داخل ‫جعبه‌ست، نه این که من چقدر برداشتم

‫بریم تا از قطار جا نموندیم

‫همه رو ببوس

‫باید مثل آدم‌های این‌جا روبوسی ‫کنیم، یا به رسم خودمون؟

‫مگه این‌جا چطور هم رو می‌بوسند؟

‫پس، به رسم خودمون

‫ما فقط در بعضی مناسبات همدیگر رو می‌بوسیدیم

‫وقتی کسی می‌رفت یا ‫می‌اومد، موقع تولد، کریسمس...

‫اما به بوسه‌هایی جانانه، و سرشار از عشق

‫که تمام احساسات‌مون درش متجلی بود

‫خب، خاله آنا، آخرین توصیه‌هاتون رو می‌شنویم

‫توصیه‌ای ندارم

‫فقط اینکه...

‫خیلی لاغر برنگردی ها، چون ‫برای برگردوندن چند کیلو...

‫راستی، خاله آنا

‫محض محکم کاری پیشاپیش ‫چند کیلو رو برام گذاشتید؟

‫این تو چیه؟

‫- کم‌ترین مقدار ممکن ‫- چقدره؟

‫تمام تلاشم رو کردم

‫گفتی فقط یک چمدون

‫یعنی سه چمدون رو یکی کردید؟

‫آره، اما قطار می‌آردش

‫خب تا قطار و از قطار هم هست. ‫چرا شما باید زحمتش رو بکشید؟

‫خب نوبتی می‌آریم، بیا بریم

‫از مغازه که درآمدم

‫می‌دونستم دیگه هیچ چیز مثل سابق نخواهد بود

‫با کودکی بدرود گفتم، با خانه، و سه مادرم

‫بیا، آزاد. بجنب

‫سوار شو

‫خداحافظ، مهندس! باید کلی ‫پیراهن بدوزی، آقای زاکاریان

‫می‌دوزیم آقای آنزانی، می‌دوزیم

‫دبیرستان. آمادگی برای دانشگاه

‫طبعا

‫امیدوارم که این روز اولی، آفتاب دربیاد

‫اما خب، آب و هوا که گوش به فرمان ما نیست

‫بابا، بهتره بری تا از قطارت جا نموندی

‫آره، می‌رم

‫وایستا، یک چیز مهم رو داشت یادم می‌رفت

‫بیا

‫هرروز لباس‌هات رو عوض کن، ‫هرچی بخوای داخل چمدون هست

‫یک‌شنبه بعد که اومدم، رخت‌چرک‌هات رو بده من

‫تا یک‌شنبه بعدش، شسته و اتو-شده تحویلت بدم

‫امضاء خاله آنا

‫حرف او شد، گفت این بورک‌های داغ رو بدم به‌ت

‫داغ بودند ها، ولی خب سرد شدند

‫نمی‌شه به‌ش بگی من رو تا چندی فراموش کنه؟

‫نمی‌شه. نمی‌شه که به زمین بگی نچرخ

‫یا به خورشید بگی درنیا، و به باران بگی نبار

‫خاله آنا هم همینه دیگه

‫خب

‫بدرود، مهندس. مراقب خودت باش

‫پدر هیچ چیز رو فراموش نگرد

‫مگر، باز کردن چترش

‫زیر بارانی که او رو خیس می‌داد

‫خوابگاه

‫- زاکاریان تویی؟ ‫- بله

‫من وارتانیان ام، سال 4م

‫وارتانیان! عین زاکاریان! ‫ما مال یک قوم بودیم

‫گنجه‌ت باید او‌نجا باشه

‫عمرا بتونم این‌همه رو جا بدم

‫- این‌جا رو باش! ‫- یکی بردار

‫نه، یک روز دیگه به‌م تعارف کن

‫یکی بردار. خاله‌م کلی برام فرستاده

گل سرخ

‫مال تو

‫نهار

‫9 جولای. پایان سال تحصیلی

‫تازه رسیدم سال دوم

‫«مهندس نصفه و نیمه» معنایی نداره

‫یا مهندسی یا نه. باقیش اراجیفه

‫زاکاریان!

‫ملاقاتی

‫نمی‌گم «سال دیگه می‌بینمت»

‫چون می‌دونم که تو آزمون ورودی قبول می‌شی

‫امیدوارم

‫اما دلم برای مرباهای خاله آنا تنگ می‌شه

‫به‌ش می‌گم. همچین غرق ‫مربات کنه که مریض بشی!

‫می‌بینمت

‫تمام سال، بارانی یا آفتابی

‫پدرم یک وعده‌ی ملاقات رو هم از دست نداد

‫هر هفته برام لباس‌های ‫تمیز و اتو-شده می‌آورد

‫و یک بسته خوراکی خانگی

‫بعد می‌رفت، با قوز پشت، ‫و شادمان از دیدار کوتاه

‫که هر بار پنج ساعت وقت ‫می‌گرفت، هم رفت و هم برگشت

‫چی شده، آپکار؟ ‫بابام ناخوشه؟

‫نه، نیست. خودش که می‌گه ‫وقت برای ناخوشی نداره

‫من این حوالی کار داشتم

‫به‌ش گفتم حالا که اون‌جا کار واجب دارم

‫یک سر هم به تو می‌زنم

‫حال من هم خوبه، ممنون

‫شرمنده. از آسایشگاه مرخص شدی؟

‫آره، تحت مداوای ‫پزشکی و با یک ریه‌ی ناکار

‫الان امیدم به ریه یدکیه

‫اما مُسری نیستم، وگرنه که نمی‌اومدم

‫یالا، بیا بریم

‫من می‌آرم

‫کمرت رگ به رگ بشه، ‫باید بگذارم از شهر برم

‫یک لحظه صبر کن تا نفسم جا بیاد

‫الانه که اون یکی ریه هم از دست بره

‫- پس بگذار خودم بیارم ‫- عمرا

‫بگذار یک کم دیگه هم صبر کنند

‫می‌دونی، شاید به زبون نیارن، ‫اما دلشون بدجوری برات تنگ شده

‫دل من هم تنگ شده

‫انگار که تمام صفای خونه رو با خودت بردی

‫هر روز، می‌رم جلوی مغازه

‫تا جنسی رو که باید برسونم تحویل بگیرم

‫نه خنده‌ای هست، نه ترانه‌ای

‫فقط سرهای خمیده که مشغول دوزندگی اند

‫پاشو بریم،

‫تحویل درب منزل

‫- من دیگه باید برم ‫- شام بمون، آپکار

‫امروز نه. این لحظات مختص خانواده‌ست

‫پس خدا نگهدار، می‌بینمت

‫خاله آنا

‫خاله آنا؟

‫خاله آنا کجاست؟

‫اخبار غم‌انگیزی برات داریم، آزاد

‫خاله آنا از پیش ما رفته

‫رفته؟ کجا رفته؟

‫سوال مسخره‌ای بود

‫خاله آنا هیچوقت هیچ‌کجا نمی‌رفت

‫گمونم این رو گفتم تا زمان بخرم، ‫برای پشت گوش انداختن واقعه

‫با تمام وجود، دعا می‌کردم تا ‫کسی برای در آغوش گرفتنم نیاد

‫کسی برای بوسیدن و دلداری دادنم نیاد

‫متوجه مقاومت پنهانی من شدند

‫و کسی ادا و اصول ‫بی‌فایده‌ای از خود نشان نداد

‫چرا به من نگفته بودند؟

‫چه فایده؟ فقط از امتحاناتت می‌افتادی

‫تازه... خود او هم راضی نبود

‫- برای همین آپکار رو فرستادید؟ ‫- بله

‫نمی‌خواستم تو سالن ملاقات مدرسه چیزی بگم

‫مریضی خاله چی بود؟

‫مریض نبود

‫یک شب گفت:

‫«حالم خیلی خوش نیست»

‫«بهتره برم بخوابم»

‫از اون‌جایی که عادت ‫داشت دیرتر از همه بخوابه

‫اتاق به اتاق، این پا و اون پا می‌کرد

‫گفتیم صبح که شد پزشک خبر کنیم

‫اما بیدار که شدیم

‫کار از کار گذشته بود

‫پس مرگ این ریختی بود

‫تا اون‌روز صبح، غمی بود ‫که دیگران رو متاثر می‌کرد

‫آدم‌هایی که نه می‌شناختم، نه دیگر می‌دیدم

‫برای نخستین بار، مرگ قلبم را فشرده بود

‫درخت آنا-نامِ من، ریشه‌کن شده بود

‫داخلش چیه؟

‫کم‌ترین مقدار ممکن

‫چقدر؟

‫تمام تلاشم رو کردم

‫همیشه همین بود

‫عمرش رو برای نهایت تلاش در راه دیگران گذاشت

‫یک شب هم، گذاشت و رفت. ‫بی اینکه آزارش به کسی برسه

‫به سبک خاله آنا از دنیا رفت

‫برای کاستن از درد ‫طاقت‌فرسایی که قلبم رو سُفته بود

‫سعی کردم جدایی رو به ‫یک جزء روزمره تقلیل بدم

‫باید به وارتانیان نامه بنویسم

‫و به‌ش بگم دیگه خبری از مربای گل سرخ نیست

‫بدون چاشنی‌هایی که دیگه اسم‌شون ‫رو از زبون خاله آنا نمی‌شنوم

‫کباب‌هامون دیگه اون عطر و ‫طعم سابق رو نخواهند داشت

‫چاشنی زندگی چیه؟

گیاه شیطان رو از کجا چیده بود؟

‫یا گیاه سه‌گانه؟

‫گیاه بلع، گیاه مقدس و گیاه قلب

‫تا همیشه راز و رمز خودشون رو حفظ می‌کردند

‫هر قابلمه، خاطره‌ای از ‫معجزه‌ای پرطروات داشت

‫و همچین از دروغ‌های محبت‌آمیز خاله آنا

‫«ظرف رو پاک کنید، من غذا خوردم»

‫و دستورات زننده‌ی او...

‫«یک تکه دیگه بردار، آزاد» ‫«این‌قدر تند نخور»

‫«آزاد، کاپشنت رو یادت نره»

‫آزاد، آب یخ نخور!

‫فرانسه هشت ماهی درگیر جنگ بود

‫جنگی بدون خشم عیان

‫و نابودی خون‌بار

‫جنگ عیسی به دین خود و موسی به دین خود

‫که در نهایت به جنگ زرگری معروف شد

‫صدای آژیرها روزی یک بار بلند می‌شد

‫در ساعتی مشخص، ‫محض خالی نبودن عریضه

‫و فرماندهان ارتش همچنان گزارش می‌دادند

‫که مطلب قابل گزارشی در خط مقدم نیست

‫در شمال، حوالی نارویک، تحرکاتی بود

‫اما برای ما جنوبی‌ها

‫آن‌جا سرزمین دوردستی بود، ‫و همیشه‌ی خدا یخ‌زده

‫در طی دوران مدرسه ‫و چهار سال دبیرستان

‫با شادمانی از شمار ‫گذشته‌ای این پله‌ها را پایین آمدم

‫تا به تجدید دیدار با خانواده برسم

‫ژوئن 1940 بود ‫که تحصیلاتم کامل شد

‫سلام به همگی

‫تویی، آپکار!

‫بفرمایید، درست شد

‫بنشین، آپکار، بفرما...

‫نه، بلند نشید. من غذا خوردم

‫باید عجله کنم. به آقای ‫آواکیان قول دادم که برم

‫رادیو چه‌‍ش بود؟ سه هفته‌ست اون‌جاست

‫دو تا سرپوشش باید عوض می‌شد، ‫چند تا قطعه‌ش هم تعمیر می‌خواست

‫دل و روده‌ش رو خیلی یادم نیست

‫یک تعمیر کلی می‌خواد

‫خب، مهندس، امتحاناتت 24م شروع می‌شه؟

‫ساکت! بگذارید ببینیم چی می‌گن

‫بعد از تسلیم بلژیک

‫و تخلیه دانکیرک ‫توسط ارتش بریتانیا

‫ماشین جنگی آلمان، با 138 بخش خود

‫به قلب فرانسه می‌زند

‫دولت فرانسه تا بندر ‫بردو عقب نشسته

‫آلمانی‌ها وارد پاریس شدند

‫و ورماخت در شانزلیزه‌ی ‫متروک، گام برمی‌دارد

‫با امتناع از مذاکره با آلمان‌ها

‫نخست‌وزیر، پل رنو، از سمت خود استعفاء داد

‫با رویارویی با شکست قطعی

‫مارشال پتن کابینه‌ای جدید را معرفی کرد

‫نمی‌شه که!

‫این مزخرفات چیه!

‫قبل از خراب شدن رادیو، می‌گفتند ‫که مطلب قابل گزارشی نیست

‫در این خلال، آلمان‌ها ‫هلند و بلژیک رو فتح کردند...

‫و حالا در فراسنه اند

‫مارشال پتن، رهبر فرانسه

‫امشب سر ساعت 9، با مردم سخن می‌گوید

‫مردان و زنان فرانسه، در ‫پاسخ به ندای رئیس جمهور

‫امروز موافقت خود را مبنی ‫بر هدایت دولت، اعلام کردم

‫با علم به برخورداری از اعتماد مردم

‫خودم را دربست وقت ‫تسکین آلامِ فرانسه کرده ام

‫اینک با قلبی پردرد به شما اعلام می‌دارم

‫که باید تسلیم شویم

‫امشب با دشمن سخن گفتم

‫تا بپرسم که آیا حاضر اند با من...

‫همچون سربازان، پس از نبرد و با افتخار

‫در باب شیوه‌های پایان دادن ‫به خصومت‌ها مذاکره کنند

‫باشد که تمام فرانسوی‌ها، در این ساعت دشواری

‫از دولت من حمایت کنند

‫باشد که آلام خود را فرونشانند

‫تا ایمان‌‍شان به سرنوشت کشور محفوظ بماند

‫آن شب، پلاک 168 خیابان پارادیس

‫اشک‌ اندوه فرومی‌چکید، ‫در سوگ شکست

‫اما به قرینه، و با نسبتی ‫نامعلوم، اشک شادی نیز در کار بود

‫از برای پسری که به جنگ نمی‌رفت

‫خبری نشد؟

‫گفت نتایج تا ساعت 2 درمی‌‍آد

‫حالا می‌تونه 1:45 باشه، می‌تونه 2:30

‫حالا که 10 دقیقه گذشته. جای نگرانی نیست

‫گفت «به محض اینکه نتایج رو ‫گرفتم، زنگ می‌زنم به آقای آنزانی»

‫الان‌هاست که از مغازه ‫بزنه بیرون و داد بکشه:

‫«آقای زاکاریان، تلفن»

‫البته اگه تلفنش کار کنه

‫خب چرا نکنه؟

‫چون گاهی نمی‌کنه

‫چراش رو که به ما نمی‌گن، فقط کار نمی‌کنند!

‫کجا می‌ری؟

‫برم تلفن رو ببینم. ‫اگه بوق بخوره، کار می‌کنه

‫اومد!

‫- چطوره، آزاد؟ ‫- بعدا به‌تون می‌گم

‫در یک دقیقه

‫پنجاه ثانیه

‫چهل ثانیه

‫سی ثانیه

‫می‌تونستم بگم «آقای آنزانی»

‫به پدرم بگید قبول شدم

‫اما، یعنی واقعا اسم خودم ‫رو توی فهرست دیده بودم

‫یا اینکه این‌قدر مشتاق بودم

‫که خودم رو قانع کرده بودم ‫اسمم توی فهرست بوده؟

‫یک سکه تلفن و یک آبجو

‫ممنون

‫خواهش می‌کنم بمون. مزاحم نیستی

‫- خوشحالی ها. قبول شدی؟ ‫- از کجا فهمیدی؟

‫با یک نگاه، ناامیدی، ‫شادی، اوهام نقش بر آب

‫همه‌ش رو می‌شه از چهره‌ت خوند

‫اسمش مادلین بود

‫افسون محوشده‌ی ابریشمی کهنه رو داشت

‫همچنان که منتظر تلفن بودم

‫از موسیقی محبوبش برام گفت

‫و از رمان‌ها و فیلم‌های مورد علاقه‌ش

‫جای آدم‌ها در باجه تلفن عوض می‌شد، ‫همچنان که مادلین به صحبت ادامه می‌داد

‫و بر آتش زیر خاکستر قلب تنهاش می‌دمید

‫و من جرئت نداشتم بپرم وسط حرفش

‫بعد یکباره گفت

‫می‌دونی، هیچ آسون ‫نیست، من تنها زندگی می‌کنم

‫و این یک محرمانه‌ی دیگه بود، ‫بعد اضافه کرد

‫می‌دونی؟ به‌ت اعتماد دارم

‫و این یک دعوت آشکار بود

‫یک لحظه...

‫من باید یک تماس بگیرم

‫- من حساب می‌کنم ‫- ای بابا...

‫یک آب‌‍جوی شادانه که هدیه نیست، محض دوستیه

‫دفتر تلفن مارسی رو دارید؟

‫سخته بخوام برای هر ‫شهر رو جداگانه داشته باشم

‫کودکی و بزرگ‌سالی من با ‫تابوهای کلامی گذشته بود

‫من جمله در مسائل جنسی

‫که ذکرش هیچوقت در میان نبود

‫چیز ممنوعی هم در کار نبود

‫اما به قوانین نانوشته احترام می‌گذاشتم

‫از فکر دیده شدن با یک خانم سرخ می‌شدم

‫حتی در همین شهر که کسی رو نمی‌شناختم

‫حس می‌‍کردم همه حدس ‫می‌زنند که ما چه در سر داریم

‫- خیلی تند راه می‌رم؟ ‫- نه

‫چرا، همه همیشه می‌گن: ‫«مادلین، آرام‌تر»

‫یادمه که در "پاساژ د کُردلیه" زندگی می‌کرد

‫من هیچ تجربه‌ای از اتاق‌های ‫کرایه‌ای یا هتل‌ها نداشتم

‫امیال من تا اون‌موقع ‫ارضاء شده بود با

‫آغوش‌های کوتاه ‫دم صبح در ایوان‌ها

‫یا در کوچه‌های بن‌ست، ‫بین دو چراغ برق

‫و معمولا باز شدن یک ‫در، یا گذشتن یک رهگذر

‫مزاحم ما بود

‫نایست اون‌جا، بنشین

‫این اولین بار بود که در یک اتاق واقعی بودم، ‫با یک تخت واقعی

‫و زنی که برای برهنه شدن عجله‌ای نداشت

‫و دری که قفل می‌شد

‫با یک نوشیدنی چطوری؟

‫- [شراب] پُرت؟ ‫- نه، ممنون

‫- فقط یک جرعه ‫- نه، بی تعارف

‫درباره من فکر بد نکنی. قبلا ‫هیچ مرد جوانی رو این‌جا نیاوردم

‫- باور می‌کنی؟ ‫- البته

‫آدم می‌تونه احساس بکنه

‫در واقع، تنها چیزی که احساس ‫می‌کردم بوی تند پخت و پز بود

‫که او سعی می‌کرد با بوی عطر، از شدتش بکاهه

‫و قدری از هر دو به مشامم می‌رسید

‫من که اصلا اسمت رو هم نمی‌دونم

‫ژان-پاول

‫اسم اصلی‌م سیاهه‌ای از ‫سوالات رو به دنبال داشت

‫آزاد؟ چه قشنگ! حالا یعنی چی؟

‫مال کجاست؟ ‫ارمنستان کجاست؟

‫و بعد باید 2500 سال تاریخ رو شرح می‌دادم

‫و من برای همچین کاری اون‌جا نبود

‫ساعت هشت

‫شرمنده آقای آنزانی، ‫شما رو هم این‌جا نگه داشتم

‫طوری نیست، یک کم دیگه می‌بندم

‫بی‌فایده‌ست

‫زنگ نمی‌زنه

‫شاید فرصت نکرده زنگ بزنه

‫شرط می‌بندم سوار قطاره

‫قطارش که چند ساعت پیش رسید

‫گمونم مردود شده

‫و روش رو نداشته که زنگ بزنه و ‫بگه «آقای آنزانی، به پدرم بگید افتادم»

‫برمی‌گرده

‫اما خدا می‌دونه کِی؟

‫خاله و مادرش ناخوش و پریشون اند. ‫من هم همین‌طور

‫به هر حال

‫از کمک شما ممنون ام

‫این چه حرفیه

‫- می‌ری؟ ‫- باید برم، وگرنه از قطار جا می‌مونم

‫گمانم مادلین مغلوب احساسی شدید بود

‫حسرت از دست دادن ‫جوانی، در چشمانش جاری شد

‫آرایش سستش تنها سن و ‫سال شریک مرا پررنگ کرده بود

‫به زودی می‌بینمت

‫مادلین به خوبی می‌دونست که ‫«زود» به معنای «هرگز» بود

‫عیب نداره، سال دیگه قبول می‌شی

‫قبول شدم... نتونستم زنگ بزنم

‫از قطار جا موندم، توضیح می‌دم، اما قبول شدم

‫هیچوقت به موفق شدنت شک نکردیم، هیچوقت!

‫حتی فکرش رو هم نمی‌کردیم

‫اما می‌دونی که مادرت و خاله‌ت...

‫اگه پنج دقیقه هم دیر برسی...

‫شروع می‌کنند خیال کردن ‫تصادف ماشین و قطار...

‫کله‌شون پر از فجایعه

‫بریم از نگرانی درشون بیاریم

‫البته...

‫دلمون گرم بود که اسمت ‫در فهرست خواهد بود

‫اما خب دونستنش یک چیز دیگه‌ست

‫برای همین می‌خواستیم به‌ت بگیم که امشب

‫هدیه‌ای فوق العاده‌ای به ما دادی

‫ما قبول شدیم!

‫برگشتند! قبول شده!

‫رز! پسر زاکاریان قبول شده!

‫حالا که دیگه جای نگرانی نیست، من می‌رم

‫هیچ به دلم بد راه ندادم، می‌دونستم همه‌چی ‫به خیر و خوشی می‌گذره

‫نه، اصلا هم نگران نبود

‫فقط می‌خواست زیتون‌ها رو با باسنش بچلونه

‫حرف زدن موقرانه‌ی تو

‫هیچوقت برام عادی نمی‌شه

‫می‌دونم

‫شام بمون

‫کجا می‌ری؟

‫سر کار

‫من پسر مهندس ندارم که ‫میلیون میلیون برام خرج کنه

‫ما غذا خوردیم

قدر 15 نفر تداریک دیدیم

‫درسته

‫توجه! ساکت

‫چند وقته این بطری رو داریم؟

‫فقط خاله آنای طفلی خبر داشت

‫گذاشته بود برای یک مناسبت حسابی

‫اگه این‌جا بود

‫مطمئنا دوست داشت که همین امروز بازش کنیم

‫حواست باشه کجا رو نشونه می‌گیری، ‫وگرنه چراغ‌ها رو داغون می‌کنی

‫این همه جنجال برای چیه؟ ‫شامپانی، واقعا که!

‫آشامیدنی نیست

‫چی شده؟ ‫سر چی دست به یکی کردید؟

‫یک یادگاری کوچولو از طرف ‫سه تامون. الهی که خوش‌یمن باشه

‫امکان نداره!

‫چرا، طلای واقعیه

‫منظورم اینه که، معرکه‌ست

‫زیباست

‫مادر بیست‌ساله‌ی من...

‫هیچوقت اون تصویر چشم‌گیر رو فراموش نمی‌کنم

‫همچین که از حلقه‌ی خودم تعریف می‌کردم، ‫دیدم که حلقه تو سر جاش نیست

‫حلقه‌ی درشت عروسی، که همیشه دستت بود

‫حلقه‌ی پدرم هم سر جاش نبود

‫اون شب، فهمیدم که قیمت حلقه‌م چقدره

‫نگران بودیم مبادا خوشت نیاد

‫سخن توی گلوم خشکید

‫برای شکستن طلسم ‫قید و بندهای احمقانه‌م

‫و واهمه از این که مبادا به ‫وراجی احساساتی بیانجامه

‫شروع کردم به رقصیدن، تا اینکه سرم گیج رفت

‫یادمه که چطور می‌رقصیدیم

‫و، طی مدتی که رقصیدیم، جنگ محو شد

‫ماه، بی‌تفاوت به ‫مقرارت خاموش‌باش

‫بر شهر خالی از نور می‌درخشید

‫یادمه که اون تکه‌ی طلا، ‫منقش به حروف اول نام من

‫همچنان بر انگشتم سنگینی ‫می‌کرد، با تُن‌ها عشق

‫مادر، آنا، گایان

‫مادران چندگانه‌ی من

‫و تو، پدر، سلحشور سال‌های دور

‫به یاد دارم که چقدر در کنار هم خوشحال بودیم

‫در خیابان پارادیس، که ‫ابدیت را به ما وعده می‌داد

‫همچنان که موهای خاکستری تو

‫پیشاپیش، ‫گورستان را، در فصل بهار