Original subtitles

Jullie hebben geen recht. Ik ben een volle neef.

Ik ben toch ook familie? Ze zijn beter af bij ons.

Niet om onaardig te zijn, maar...

Zoveel fijne dingen. Muziek, een groot huis...

Zijn wij niet goed genoeg? Niet chic genoeg? Zijn jullie beter?

Bij ons hebben ze alle kansen, alle mogelijkheden.

Zeg nou zelf. Niet dat jullie minder zijn, maar zeg nou zelf.

Jullie kunnen die zieke krijgen. Alleen die.

Godgeklaagd is het. Een tweeling. Die horen bij elkaar.

Doorlopen.

Wanneer komt Lotte? -Als jij klaar bent.

Vooraan beginnen.

Niet alles in ��n keer.

Lotte komt niet meer. Die heeft de tering. Dat je het weet.

Lieve Lotte, wanneer kom je?

Wat schrijf je? -Een brief.

Aan wie? -Lotte.

En waar stuur je die heen? -Holland.

Weet je het adres dan?

Ze denkt dat wij het weten.

Wij hebben het adres ook niet.

Die willen niet dat wij 't weten. Bang dat we op de stoep staan.

Kakken net zo goed schijt.

Misschien dat Lotte jou schrijft.

Als ze nog leeft.

Lieve Anna.

Morgen kom ik met de trein naar je toe.

Morgen ben ik weer bij je.

Waarom komt er geen brief?

Harder. -Nee.

Omdat er geen brief komt. -Waarom niet?

Vertel ik je nog wel. Ga door. -Nee.

Lotte wil jou niet meer kennen. Die vindt jou maar dom en vies.

En bovendien is ze dood.

Slaap lekker, Anna.

Wat nou weer? Wat wil je? -Ik wil in bad.

Wat heeft die kleine?

Ik wil in bad.

Krijgt ze wel melk?

Melk is voor de verkoop.

En waarom zie ik haar niet op school?

Echt?

Die indruk maakt ze helemaal niet. Ze lijkt me eerder erg slim.

Wat is er?

'De genade van bijstand is een bovennatuurlijke hulp...

waarmee God ons verstand verlicht en ons inspireert...

om het slechte te laten en het goede te doen.'

Ik wil naar school. -Meekomen.

Wat heeft u?

Artritis?

Ik ook. Dat heb ik ook.

Het zit in de familie.

Toch wel.

Ja zeker.

Heel zeker.

Lottchen.

Waarom kijk je in de spiegel?

Je vader had de tering.

En je zus ook.

En je moeder had kanker.

Maar ik leef nog.

hij, de prachtigste van allen

zo zachtaardig en zo goed

mooie lippen

doelgericht en vastberaden

zoals daar in de blauwe diepte

fel en prachtig, elke ster

hij, aan mijn hemel

De boer die met jou trouwt... -Die bestaat niet.

Nee? -Nee.

Ik trouw niet met een boer, ik word geen boerin.

Wat wil je dan?

Ik wil naar school. En dan studeren.

Ga naar de smid.

We zijn bezig.

Bezig? Moet ik soms zelf gaan?

De as van onze hooiwagen. Is die klaar? -Dadelijk.

Wat doe je?

Het lijkt of hij wil vechten. -Dat wil hij ook.

Vechten voor ons.

Tegen de werkloosheid en tegen de armoede.

Die man heeft grote plannen met ons.

Wist je dat wij de Eerste Stand zijn?

De boeren zijn de Eerste Stand.

Als het hem lukt, wordt alles beter.

Dan kan jij een knecht nemen en ik naar school.

Van wie heb je die krant? -Bernd M�ller. Die heeft me alles verteld.

Bernd M�ller is een idioot.

Wij zijn katholiek.

Adolf Hitler vecht voor ons. Daar staat het.

Jij een knecht, ik naar het gymnasium.

Je gaat niet meer met die stomkop om. -Waarom? Ik wil alleen maar naar school.

Laat ik jou nooit meer in de buurt van die hufter zien!

Zo doen ze dat dus. Jonge mensen ronselen, h�.

Idioten. Stelletje meelopers. En jij laat je ook meeslepen.

Nooit meer, hoor je. Nooit meer.

Als ik jou in de buurt van die stomme ezel zie...

Laat ze maar praten, die brave boeren.

Je oom is een brave boer.

Gehoorzame katholieken. Die weten niet beter.

Net dieren die te lang in een kooi leven. Als je het hok openzet, blijven ze zitten.

Wat heeft de kerk ooit voor ons gedaan?

Wil jij je hele leven in viezigheid wonen?

Wij gaan het anders doen.

Met meer vrouwen zoals jij kwam het nieuwe Duitsland zo van de grond.

En, hoe vind je het? -Mooi.

Ik hoor er nu bij, Anna.

Een nieuwe orde, en ik hoor erbij.

Nu jij nog. -Ja.

Wil jij mij gelukkig maken?

En Duitsland? En onze F�hrer? -Ik wil naar 't gymnasium.

Ik bouw een huis voor je. Met puntdak. En luiken.

En een Beierse veranda. En een massief eikenhouten deur.

Ik moet naar huis. Ze weten niet waar ik ben. En het gaat onweren.

Heinrich, kom eens.

Anna heeft hem gekust.

Had je dat ook gedurfd als je vader nog geleefd had?

Had je dat gedurfd?

Had je dat ook gedurfd als je vader nog geleefd had? Kom hier, jij.

Geef antwoord.

Het is genoeg geweest. Ik haal jou hier weg.

Huishoudschool St. Joseph

Die kast op maandagochtend, heb ik gezegd.

Alleen de buitenkant.

En de vloer? -Die wilde ik later doen.

Kom eens, meisje.

Alles wordt door mij gecontroleerd, op deze manier.

Nergens mag meer stof liggen, nergens viezigheid.

Dus niet rusten tot alle vuil weg is.

Het is een gevecht. Stof bezoedelt ons leven.

En het portret van onze F�hrer niet vergeten.

Je hoeft je vrije avond niet altijd op je kamer te zijn.

Ik vind dat niet erg.

Je komt gezellig bij ons zitten. Ga zitten.

We gaan natuurlijk niet voor ons uit zitten staren.

Iedere jonge vrouw moet dat beheersen.

Ga zo door.

Herr Stolz?

Zou ik misschien 'n boek mogen lezen? -Natuurlijk. Heb je een voorkeur?

Het lijden van de jonge Werther. -Goethe?

Dat is toch veel te moeilijk. -Heb jij het gelezen?

Nee, maar... -Nou dan. Laat haar toch.

Cultuur is tegenwoordig voor iedereen.

Erbgesundheitsamt. Kunnen we u even spreken?

Volgens onze gegevens hebt u een dienstbode. Ene Anna Bamberg.

Mogen we binnenkomen?

Wat is er met Anna Bamberg?

Zoals u weet, is Anna Bamberg zwakzinnig.

Ze ziet er heel normaal uit. Dacht ik. -Ja, ja. Dat zie je wel vaker.

Maar deze papieren laten geen twijfel.

Wat wilt u van haar?

U weet dat de regering bezig is met een oplossing voor 't zwakzinnigenprobleem.

Er is voorzien dat Anna Bamberg moet worden gesteriliseerd.

Gesteriliseerd?

Zwakzinnigheid is erfelijk, mevrouw. Dat is u toch bekend?

Anna Bamberg, zwakzinnig?

Het staat zwart op wit in de voogdijakte.

'Anna Bamberg, pleegdochter van Heinrich en Martha, is zwakzinnig...

en te broos van gezondheid om 'n opleiding te volgen.

Ze is helaas zo zwak...'

Dat ze haar thuis moesten houden van school. Enzovoort.

Leest u zelf maar.

Hij heeft er geld voor gekregen...

Ze zit hier voor u. Anna Bamberg.

Ik ben het broze, zwakzinnige meisje dat u zoekt.

Ik kon op m'n zesde al lezen en schrijven.

Mijn oom heeft me thuis gehouden om voor hem te werken.

Hij heeft me laten terroriseren door z'n vrouw en afgetuigd. En niemand...

Niemand is ooit komen kijken of het wel waar was wat hij invulde.

En nu wilt u mij ook nog steriliseren. Ik heb er genoeg van. Eruit.

Eruit.

Wees maar niet bang. Ik zal uw vazen nooit meer breken.

Weet je wat het met jou is?

Je hebt het te hoog in je bol.

Het ga u goed. -Je bent en blijft een dienstmeid.

Dit is m'n eerste brief aan jou, maar ook m'n honderdste.

Ik schrijf dit met bonzend hart, want ik denk, lieve Anna...

dat wij elkaar binnenkort weer zullen zien. Ik heb je gevonden.

Je leeft dus nog. Lotte...

Wat een verrassing. Honderd keer heb ik me afgevraagd waarom je niet schreef.

We zijn allebei bedrogen.

Je brief heeft er vijf weken over gedaan.

Lieve Anna, weet je al waar je terechtkomt?

Ik geef bijlessen. Duits. Ik heb de reis al bijna bij elkaar. Schrijf je me?

Lieve Lotte. Gisteren kwam je brief. Na acht weken.

Opengemaakt door de deviezencontrole.

Ik heb een nieuwe betrekking. Vlak bij Keulen, bij een gravin.

We wonen in een villa met een zwembad. Stel je voor.

De gravin is een mooie vrouw. Ze ruikt zo lekker naar poeder en sigaretten.

Kom je snel?

Ik moet naar het station. -Vandaag? Dat is echt onmogelijk.

Ik had het u gezegd. M'n zus. -Maar niet nu. Ik kan juist jou niet missen.

Jij houdt tenminste het hoofd koel. -U had het beloofd.

Voorzichtig, pas op die lamp.

Alstublieft. -Och, liefje...

Hoe kom je bij 't station? G�nther.

Hermann, neem het over.

Maar wel snel. Haast je.

Ken je me nog?

Alles.

Je wenkbrauwen... Alles.

Je ogen.

Vati's ogen.

Dit is de auto van de gravin.

Eigenlijk worden alle auto's in beslag genomen.

Mooie auto.

Je kan maar ��n nacht blijven.

Ik kon je niet meer bereiken, maar alles is alweer anders.

We gaan naar het oosten. De gravin is bang.

Dat de Engelsen gaan bombarderen.

Daar is ze. Charlotte von Garlitz Dublow, Gravin von Falkenau.

Ze hebben nog een oud kasteel aan de Oder, daar gaan we naar toe.

Mooi is ze, h�?

Goed zo?

Wanneer moet je dan weg?

Morgenochtend.

De gravin kan niet zonder me.

Morgen al. -Ja. Jammer. Oorlog.

Ik moet naar beneden.

En ik dan?

Kan ik mee? Ik help je.

Goed. Weet je gelijk hoe het leven van een echte dienstmeid is.

Je bent net een plank. Kaarsrecht.

Bedankt. -Niet te strak?

Ik heb het ze geleerd.

Kom.

Waarom zijn die hier? -Verlof. Gasten van de graaf.

Hannele. Mijn zus.

Mijn zus Lotte.

Ik weet niet hoe het er uitziet en hoe lang we blijven.

Het is gekkenwerk, maar we nemen alles mee.

De hele familie eet mee. Plus aanhang.

Die officieren...

de gasten... Even nadenken... Wie serveert er?

Dezelfde glazen als vroeger. -Hannele en ik. En Lotte.

Hermann doet de wijn. Hadden wij kristal vroeger?

Nee, in Holland. Bij mijn vader en moeder.

Anna, het bestek. Niemand kan het vinden. Is het al ingepakt?

Mevrouw, dit is mijn zus.

Niet nu, schat. Bestek. Kom, red me.

Hoe is dat, universiteit?

O, leuk.

Maar ik studeer niet genoeg.

Ik vind zingen veel leuker.

Ik heb tegenwoordig een pianobegeleider.

Ik kan zelf wel spelen, maar hij kan het veel beter.

Speel jij nog steeds piano?

Een hele leuke jongen.

Zal ik wat verklappen?

We gaan ons verloven.

Anna, lieve Anna. Als ik jou toch niet had...

Verloven? Echt? Vertel. -Wanneer ben je klaar?

Is het de champagne, of komen er steeds meer dienstmeisjes bij?

want de joden wonen schaamteloos in het Duitse vaderland

soldaten, kameraden zet de joden tegen de muur

als de soldaat naar het slagveld trekt is hij vol goede moed

als het jodenbloed van de messen spat dan gaat het heel erg goed

want we trekken ten strijde

want we trekken ten strijde

tegen Engeland, Engeland

Aan onze kant is het eerste slachtoffer gevallen.

Ik heb nog nooit zo hard gewerkt.

Wil jij hier blijven?

Hoezo?

Je kan met me mee naar Holland.

Er is geen oorlog.

En mijn...moeder vindt het ook goed.

Met jou mee naar Holland...

Ik heb niks voor jou.

Zoveel?

Je hoeft ze nu niet te lezen.

Domme kinderbrieven.

Als ik die allemaal gekregen had...

Ken je dit nog?

Van Mutti.

Nu mag jij 'm een tijdje hebben.

Borduren kon ze niet.

Wat doen ze?

Waarom doen ze dat?

Ze zijn gek geworden.

Anna, je moet hier weg. Je kunt hier niet blijven.

Kom mee. Ga mee naar Holland, met mij.

Ik kan de gravin nu niet in de steek laten.

Ze is zo goed voor me.

Twee weken, hoogstens drie. Dan moet alles in orde zijn. Dan kom ik.

Twee weken...

Ik snap het niet. Ik zou het hier geen dag meer uithouden.

Tot we de boel op orde hebben. Dan kom ik.

Maar je kan toch ook zelf beslissen?

Vijfenveertig kamers. Ze weet zich geen raad.

Die vrouw heeft niets over jou te zeggen. Het is jouw leven.

Drie weken, dan kom ik. Ik beloof het.

Ik wil iedereen ontmoeten. Je zusjes. Je verloofde.

Wil je hem zien?

Wat is er? -O, niks. Hij is knap.

Wat was er nou?

Ik dacht even dat 't een jood was.

Mevrouw.

Als u mee wilt naar het station, moet u nu instappen.

Goede reis.

Tot gauw.

Iedereen wacht op je.

Al dit geren. Ik ben oud.

Ik ben je zus. Ik leef. Ik besta.

Ik heb gezocht, getelefoneerd.

Ja, getelefoneerd. Naar je gevraagd. En dan weet ze niet wie ik ben.

Je dochter.

Ik zei: Anna. Niks. Anna Grosalie, weer niks. Anna Bamberg, niks.

Ik hoor haar denken: Die is mesjokke.

Al die tijd heb je zo gedaan alsof ik niet bestond.

Maar ik leef. Ik wil met je spreken.

Waarom heb je niemand van mij verteld?

Heb je je wegens mij geschaamd?

Ik loop met je mee en we spreken met elkaar.

Dan praat ik wel.

Ik had tijd. Veel tijd om over alles na te denken, Lottchen.

Laat mij spreken, ja?

We lopen en ik vertel.

Mijn hemel, wat een zwijnenstal.

Vijfenveertig kamers.

Je moet me helpen.

Keizer Wilhelm heeft hier geslapen.

Je ruikt hem nog.

Muf en zuur.

Over twee weken wil ik naar Holland, naar m'n zus. Kan dat?

Natuurlijk niet.

De kamerverdeling... Ik weet niet waar alles ligt. Linnengoed en zo.

Maar daarna wil ik naar m'n zusje.

Schat, dat gaat niet. Want daarna moeten de kelders ingericht voor de Polen.

Welke Polen? -Dwangarbeiders.

Ze vervangen onze werklieden, want die moeten vechten in Polen. Je lacht je dood.

Je ziet het zelf. Je kan echt niet weg.

Lieve Lotte.

Het zal nog wel even duren...

maar dan...

kom ik echt naar je toe.

Gezien de omstandigheden lijkt het me beter dat je niet hier naar toe komt.

Jouw land is in oorlog. Beter van niet.

We gaan. Kom je nou?

Is er iets met je zus?

Ik heb geen zus.

Ik heb het zo heet, zo verschrikkelijk heet.

Zijn m'n wangen erg rood?

Blijven jullie nog lang?

Waarom zegt ze dat? 'Beter van niet.' Voor wie is het beter?

Wie zegt dat? -Lotte.

Eerst moet ik komen en nu weer niet. -Lotte, is dat die dikke?

M'n zus. In Holland. Die brief. -O, je zus.

Waarom nu opeens niet? -Wat niet?

Wat heb ik dan misdaan? Ik wil alleen maar naar haar toe.

Naar Holland?

We zijn toch een tweeling. -Ja, een tweeling.

In Tsjechoslowakije had ik er ook een. Die was onderofficier bij de artillerie.

Ik schrijf niet terug. 'Beter van niet.' Ik ben al m'n hele leven zonder haar.

Echt?

Was je in Tsjechoslowakije?

Lijken jullie erg op elkaar?

M'n zus weet alles van muziek. Ze kan prachtig zingen. Liederen van...

ik weet niet wie allemaal. Met 'n pianist, dat is haar verloofde.

Kun jij zingen?

Ik ook niet.

Ze studeert aan de universiteit. Duits. M'n zus.

Ze geeft ook les. Spreekt heel mooi Duits, beter dan ik. Zo wijs...

Met zo'n...neusje.

En haar ogen.

Ze kan zo kijken. -Hoe?

Precies als onze vader.

Dan hoeft ze niets meer te zeggen.

Dan zeggen we allebei niets.

Ik zag haar denken. En kijken. Waarom doet ze dat nou?

Hij is schoon.

Ze is toch zelf Duits.

Wat een mooie zakdoek.

Geweldig dat je zo'n zakdoek bij je hebt.

Kan het zijn dat ze me dom vindt? -Jou dom vindt?

Onmogelijk. Absoluut uitgesloten.

Ik heb jou wel door, Oostmarker.

Of moet ik Oostenrijker zeggen? Jullie horen nu bij ons.

Nu is hij vies.

Waarom ga je niet even liggen.

Oostenrijkers, dat zijn toch operettesoldaten?

Met rozen in hun geweer.

Ik ben dienstplichtig.

Als het aan mij lag, zat ik nu thuis in Wenen.

Met 'n roos in m'n geweer.

Wat hoor ik nou? Wat heb je gedaan?

De bietenpers aan de Polen uitlenen?

Anders moeten zij het met de hand doen.

Gansje. Denk je dat zij dat andersom ook zouden doen?

Ze haten ons. -Maar wij haten hen toch niet?

Het zijn Untermenschen. Wij zijn Herrenmenschen.

Dan moeten we de bietenpers toch juist uitlenen, als wij Herrenmenschen zijn?

Doe dan ook maar. Jij doet toch wat je wilt. Bolsjewiek.

Wat is er?

Luister goed.

Ik wilde je nog even zien.

Maar ik mag de kazerne niet uit. Dus ben ik over de muur gekropen.

Het is geheim. We marcheren af. -Waar naar toe?

Ik heb geen tijd, ik moet terug. Als ze me missen...

Ik wilde je nog even zien.

Waar naar toe?

Ik moet weer terug. Alle verloven zijn ingetrokken.

We gaan, Anna. O, mijn lieve.

Ik schrijf je.

Wacht je op me?

Wanneer kom je terug?

Waarom zijn plotseling de verloven ingetrokken?

Ik kom Martin Grosalie ophalen. Zijn opleiding is voorbij. Hij krijgt verlof.

Het verlof is ingetrokken.

Ze hebben straf. -Waarom?

Ze waren klaar. Hoefden alleen nog 'Sieg Heil' te roepen.

Kersverse SS-officieren, dat moet toch kunnen.

Het klonk de commandant niet enthousiast genoeg.

Dat wordt hier nogal zwaar opgenomen.

Begrijpt u?

Ze kunnen hem niet hier houden.

Ik heb hem twee jaar niet gezien.

Niets aan te doen.

Ze moeten vannacht nog terug naar het front.

Polen, Rusland. Vechten, vechten...

Hij probeert al twee jaar verlof te krijgen. Dat moet doorgaan, nu.

Dat verlof was de enige reden voor die stomme opleiding.

Dacht u dat hij zo graag officier wilde worden?

Die hele oorlog kan hem gestolen worden.

'Het gaat goed met me. We werken hard. David.'

Vergeef me, Anna, dat ik zo lang niets van me heb laten horen.

We zijn hier allemaal in de war.

Maar ik denk veel aan jou en ik heb je nodig.

Ik ben bang, Anna. Help me.

David is afgevoerd naar Buchenwald. Het is mijn schuld.

Weet jij wat er in Buchenwald is?

Vertel.

We gaan trouwen, als ik wil. En ik wil.

Anna. Goeie, lieve Anna...

Of ik naar Wenen kom. Hij heeft verlof. -Hoe kan hij verlof hebben, nu?

'Wagen reismoe, Rusland te groot. Acht dagen te laat voor Stalingrad.

Officieel verlof. Kom naar Wenen. Trouwen, als je wilt. Martin.'

Ik snap er niks van, maar ik wil. Ik wil.

Anna, u bent een goed mens.

Anna, wacht.

Anna, wacht. Uit Holland.

Van je zus.

Maar hoe moet je zo'n haas klaarmaken?

Marineren in olie met een scheut cognac.

Naar het dorp? Dat is die kant op.

Leuk hier iemand van ons eigen volk te ontmoeten. Veel geluk en bedankt.

'Als ik m'n zeilboot niet snel krijg...

dan is het te laat. David.'

Welkom thuis, meneer en mevrouw Grosalie.

Deed het pijn?

Het deed verschrikkelijke pijn.

Heb je gehuild?

Ik ben een man.

O, mijn held.

Wees niet bang. Ik zit bij de verbindingstroepen, die lopen geen gevaar.

Ik ben nerveus. Als ik hem maar herken. -Als hij jou maar herkent.

Geloof dat maar.

Geloof me, ik ga van elke minuut met hem genieten. Of hij wil of niet.

Ik wil niet zwanger worden. Maar moet ik 'm dan m'n rug toekeren?

Nee meisje, je gaat met een gevulde buik weer terug.

De vrouwen!

Ze zeggen dat het bijna gebeurd is.

De Russen staan al voor West-Pruisen.

Misschien hoef je niet meer terug.

Dan gaan we terug naar Wenen.

Niet kijken.

Nu.

Beetje voorbarig, maar ik heb niet zoveel te doen bij je ouders.

Daar droom ik van. Een kindje.

Eerst een jongen, dan een meisje en dan nog een jongen.

Of twee jongetjes. Kunnen ze samen spelen, dat doen ze niet met meisjes.

Hoewel 't voor dat meisje leuk is om een grote broer te hebben.

Of misschien toch eerst 'n meisje.

Wat wil jij liever, eerst een jongen of eerst een meisje?

Als 't er maar veel zijn. Een groot gezin. Op zondag wandelen met z'n allen.

Ga je dan mee?

Eigenlijk wil ik 't liefst een meisje. Ik weet ook niet waarom.

Nu weet ik wat ik echt wil. Een tweeling, twee meisjes.

En die blijven altijd samen.

Is er post?

Er is al heel lang geen brief meer gekomen.

Er is wel post.

'Liebe Frau Grosalie.

Als compagniechef heb ik de plicht...

u te berichten over de heldendood van uw man.'

In de Eiffel. Granaatvuur.

Hij had Rusland overleefd, de partizanen...

zelfs dysenterie, heb ik daarna gehoord. Doch die appels...

Kort voor 't einde van de oorlog zit hij met 'n paar jongens in 'n vrachtwagen.

Aan de wegrand een paar appelbomen. Sterappeltjes, geloof ik.

Die had je nog toentertijd.

Hij blijft wachten in de cabine. Vanuit de bomen zien ze...

hoe de hele vrachtwagen explodeert...

en in stukken wordt gereten.

Granaatvuur van de Amerikanen.

De heldendood van uw man.

Ze hebben hem bij elkaar geveegd...

en in dat dorp in de grond gestopt.

Je hebt een kind!

Dat wist ik niet.

Is het een jongen of een meisje?

Een meisje. Hester.

Waarom zeg je niets?

Alles gelijmd.

Beenderlijm? Met een penseel en heel mooie lak.

Voor de klank.

Ik ben hier voor haar.

Ze is de enige die ik nog heb.

Dat was het dus.

Je tweelingzuster, de vrouw van een SS-er.

Goed, h�?

Ik dacht, dat gebeurt me geen tweede maal.

Ik wist nauwelijks wat in Holland aan de gang was.

En wat er met de joden gebeurd is...

dat heb ik ook pas na jaren gehoord.

We wisten het niet.

Had ik tuberculose gehad, dan was alles andersom geweest.

Natuurlijk. Je had niet beter geweten, net zoals ik.

Ik ben niet verliefd geworden op een SS-er...

maar op Martin, de beste man ter wereld.

Martin was geen moordenaar.

Natuurlijk heeft hij meegedaan omdat hij dat moest.

Maar wat ik zeker weet, is dat hij de oorlog haatte. Hij was 'n goed mens.

Er zijn toch mensen in soorten en maten. Dus ook bij de SS.

Wij zijn allebei slachtoffer van de omstandigheden geweest.

Waarom niet? Telt mijn verdriet minder dan dat van jou?

Verdomme, Lotte. Als jij en ik elkaar al niet begrijpen, wie kan het dan wel?

Hoe moet het dan verder met de wereld?

Jij hoeft mij niks te vergeven.

Ik vraag niet om vergeving, want ik heb niets verkeerds gedaan.

Ik heb altijd geprobeerd het goede te doen en jij doet alsof ik een onmens ben.

Ik heb David niet vermoord.

'De geest is gewillig, maar het vlees is zwak.'

Zitten we dan.

Ik heb David niet vermoord.

Maar je vindt dat ik schuld heb.

Heerlijk.

Een feestmaal.

Nee.

Ik kon ze niet krijgen...

dankzij de klappen van oom Heinrich.

Toen ben ik gaan werken bij de Kinderbescherming.

Daar heb ik de rest van mijn leven gewerkt.

Met veel plezier.

Anna'tje...

ik heb het zo koud, zo koud...