Original subtitles

TV-Rip: Burak �AH�N

"�ark�c�y� i�eri atabilirsiniz ama �ark�y� asla." Harry Belafonte

�lk tutukland���mda...

...kendimi �yle �zg�r, �yle serbest hissettim ki.

�izgiyi a�t���m� hissettim.

Belaya bula�mamam defalarca ���tlenmi�ti.

Ama �o�u arkada��m ve meslekta��m gibi ben de belaya kar��t�m.

Ama bu do�ru bir belayd�. Gerekli bir belayd�.

�zg�rl�k!

�zg�rl�k!

Bize cesaret, azim, inan� ve dayanma g�c� veren, �ark�lard�.

Polis �ark� s�ylemenize engel olamaz.

Sizi hapse atar ama durduramaz.

Belki a�z�n�z� t�kar ama o zaman da m�r�ldan�rs�n�z.

Her �eyimizi alabilirler, �ark�lar�m�z hari�.

Yani ruhumuz bizimdir.

Bu belki son sefer

Bu belki son defa Beraber �ark� s�yleyi�imiz

Bu belki son defa Beraber �ark� s�yleyi�imiz

Son defa

Yar�n ne olaca��n� Ger�ekten bilmiyorum

Dayan��ma ruhunu yaratan m�zikti.

�iddet olacak diye, biri dayak yiyecek diye...

...veya biri hapse girecek diye korktu�umuzda...

...hatta hapse girdi�imizde bile biri �ark� s�ylemeye ba�lard�.

Kollar�m�, kemiklerimi k�rabilirsin.

Ama ruhumu k�ramazs�n.

Unutmay�n, Hareket'ten �nce...

...siyahlar�n, ki o zaman bize renkli derlerdi...

...ileti�im arac� �ark�lard�.

�ark� s�yleyerek i�imizdeki duygular� ifade ediyorduk.

�zg�rl�k!

T�m �ark�lar ilham vericiydi.

Hepsinin bir tek amac� vard�.

Amac�m�z,�st�rab�n en k�t� oldu�u anlarda...

..."Biz daha beterini g�rd�k, buna da dayan�r�z" demekti.

Mississippi'den Bir Mesaj

Buras� Mississippi.

Merkez eyalet.

G�neyin kalbi.

Bug�n Mississippi n�fusunun y�zde 45�i renkli.

Bu durum sorunlara ve s�k�nt�lara sebep oldu...

...ama en �nemlisi...

...sosyal sistemin zorlukla y�zle�mesini sa�lad�.

Mississippi�nin her yerinde oldu�u gibi Forrest'ta da �rk ayr�m� var.

�e�meler ayr�.

Tuvaletler ayr�.

Sinema salonu ayr�.

Siyahlar balkonda oturur.

Forrest�ta tek y�zme havuzu var.

Yaln�zca beyazlar i�in.

Anneme babama, b�y�k anne ve babalar�ma sorard�m...

..."Neden �rk ayr�m� var?" diye.

Onlar da "Var i�te, sen kar��ma" derlerdi.

Mezarl�klar�n neden ayr� oldu�unu hi�bir zaman anlayamad�m.

H�l� anlam�yorum.

��nk� �l�ler iyi anla��rlar.

Ne birbirlerini, ne ba�kas�n� rahats�z etmezler.

Kald�r�mda y�r�rken kar��dan...

...hele gen� bir beyaz kad�n geliyorsa...

...iyice �ekilip yol verirdiniz.

"Pervas�zca bakmak" diye bir yasa vard�.

Birine bakmaktan su�lu bulunabilirdiniz.

Bir siyah olarak beyaz bir kad�na bakarsan�z �ld�r�lebilirdiniz.

Yedi ya��mdayken annem �ld�.

Hat�rl�yorum, b�y�kler konu�uyorlard�...

...renkli olmasaym��...

...beyazlar�n hastanesine g�t�r�l�p kurtar�labilirmi�.

Bir �eyleri de�i�tirmem gerekti�ini biliyordum.

Nas�l olaca��n� bilmiyordum.

Ama nerede olursa olsun bunun bir par�as� olmal�yd�m.

Suda y�r�y�n �ocuklar

Suda y�r�y�n

Tanr� suyu dalgaland�racak

Montgomery'deki otob�slerde ay�r�m vard�.

Martin King de Montgomery'ye daha yeni gelmi�ti.

Ama siyasete ya da eylemlere bula�mak istemiyordu.

Yaln�zca sakin bir yere gidip tezini bitirmek istiyordu.

Tezini bitirdi ve iki hafta sonra...

...Rosa Parks otob�ste oturdu.

B�ylece Montgomery'deki otob�s ayr�m�na kar�� hareketin �nc�s� oldu.

Siyahlar�n �nde gelenleri topland�lar ve �ehre yeni gelen...

...Martin Luther King'i boykotun lideri se�tiler.

Bu biraz da ba�ar�s�z olunursa liderlerin de�il...

...bu yeni �ocu�un su�lanabilmesi i�indi.

Umurlar�nda de�ildi.

Ama o, tam bu i�in adam� ��kt�.

Doktor King ��yle diyordu:

"Birinin size iyi ko�ullar sa�lamas�n� beklemenize gerek yok."

"Rahat�n�z�, keyfinizi b�rak�p...

...harekete ge�melisiniz."

Suda y�r�y�n. Gelin, suda y�r�y�n.

Bizimle beraber m�cadeleye kat�l�n.

Tanr� yan�n�zda olacak.

Gelin, suda y�r�y�n. Suda y�r�y�n.

Suda y�r�y�n �ocuklar

Tanr� suyu dalgaland�racak

Suda y�r�y�n

Suda y�r�y�n �ocuklar

Suda y�r�y�n

Tanr� suyu dalgaland�racak

Kimi Peter der, kimi Paul, Tanr� yine de suyu dalgaland�racak

Hepimizi yaratan tek Tanr�

Tanr� suyu dalgaland�racak

Suda y�r�y�n

Suda y�r�y�n �ocuklar

Suda y�r�y�n

Tanr� suyu dalgaland�racak

Neredeyse her gece y�r�y�� vard�. Heyecanla �ark� s�yler, el ��rpard�k.

Zaman gelmi�ti art�k. Haz�rd�k.

Onlar korkmayan insanlard�. Ba�lar� dikti.

Ba�� dik y�r�mek, boynu b�k�k arabaya binmekten daha �ereflidir.

Her sabah ve ak�am ��k�p otob�slere bak�yorduk...

...binen siyah var m� diye.

Otob�slerin bombo� geldi�ini g�r�nce "Ya�as�n!" diye ba��r�rd�k.

Otob�se binmemeye kesin kararl�yd�k.

Tart��mas�z b�yleydi.

Otob�se binmeyi akl�m�zdan bile ge�irmiyorduk.

Tanr� suyu dalgaland�racak

Siyahlar�n birlik olmas�...

...beyaz toplumda �ok etkisi yaratm��t�...

...��nk� beyazlar, siyahlar�n h�linden memnun oldu�unu d���nmek istiyordu.

Senat�r Engelhardt, �ehir meclisi ne yapmaya �al���yor?

Alabama'daki her beyaz�n hakk�n� korumaya �al���yoruz.

Boykot s�ras�nda Martin Luther King b�y�k bir mitinge ba�kanl�k ediyordu.

Birisi ona "Evin bombaland�" yaz�l� bir not iletti.

�ocu�um Yolanda'yla birlikte evdeydim.

Birka� g�n �nce aray�p evi bombalamakla tehdit etmi�lerdi.

Martin'e �� g�n i�inde �ehri terk etmezse evi bombalay�p...

...kar�s�yla bebe�ini �ld�receklerini s�ylemi�lerdi.

Daha a��k nas�l ifade edilir ki?

Birine vurmak istiyordum. Bunu yapmal�yd�k.

Bar���� yoldan protestoyu...

...yeterince denemi�tik, art�k birilerini d�vmeliydik.

King eve ko�tu.

�fkeli bir kalabal�k toplanm��t�.

Belediye Ba�kan� ve polis m�d�r�yle beraber verandada duruyordu.

Kalabal��� sakinle�tirdi ve "Eve d�n�n, biz iyiyiz" dedi.

"D��manlar�m�zdan nefret etmek de�il, onlar� sevmeyi istiyoruz."

"�iddet yok" dedi�i anda elimizde ne varsa b�rakt�k. Sopa, mu�ta, b��ak.

Benim elimde bir tu�la vard� galiba.

Ama bu tek hareketle t�m muhaliflerin fikrini de�i�tirdi.

Patlamaya haz�r bir eylemi etkisiz h�le getirdi.

Benzersiz bir and�, k�t�l�kle eskiden oldu�undan farkl�...

...bir y�ntemle, �iddet kullanmadan...

...sava�abilece�imiz anlay���n� getirdi.

Montgomery, Alabama'n�n siyah vatanda�lar� olarak...

...kitlesel protestomuza devam ediyoruz ve edece�iz.

Kabul eden herkes aya�a kalks�n.

Martin King yaln�zca siyahlar�n de�il,..

...t�m �lkenin de�i�ime ihtiya� duydu�u bir zamanda ortaya ��kt�.

Bu �iddetsiz bir protesto. Ahlaki ve ruhsal g�c�m�ze g�veniyoruz.

Montgomery Otob�s Boykotu 365 g�nden fazla s�rd�.

Otob�s �irketini iflas�n e�i�ine getirdi.

Ama ayr�m� ortadan kald�ran boykot olmad�.

Y�ksek Mahkeme otob�s ayr�m�n�n anayasaya ayk�r� oldu�una karar verdi.

Bize g�re siyasi bir mucizeydi bu.

Beklenmedik bir �eydi.

Ama bar����l direni�li sosyal de�i�imi s�rd�rmek i�in...

...bize inan� ve cesaret verdi.

Montgomery'de yapt�klar� di�er �ehirlerde tekrarlan�yordu.

Montgomery dersi di�er kasaba ve �ehirlerde ��renilmi�ti...

...ve ondan yola ��karak yepyeni bir hareket ortaya ��kt�.

�zg�rl�k!

Herkes s�yl�yor �zg�rl�k!

Herkes istiyor

Herkes seviyor �zg�rl�k!

�zg�rl�k!

Oturma eylemleri otob�slerden beyazlara ait b�felere s��rad�.

Lokanta sahibi bana ya servis yapacak, ya da beni tutuklatacakt�.

Tutuklat�rsa yerime ba�kas� ge�ecekti.

Onu da tutuklat�rsa, bir ba�kas� daha.

Oturma eylemlerine haz�rl�kl�yd�k.

Akl�m�za bir anda gelmemi�ti.

Ara�t�rd�k.

Pasif direni�in felsefesini ve ��retilerini ara�t�rd�k.

Gandi'nin G�ney Afrika'da denedi�i, Hindistan'da ba�ard��� �eyi ara�t�rd�k.

Nashville'de pasif direni� e�itimi ald�k.

E�itimi veren Jim Lawson'd�.

Biri �rk��l�k yap�yorsa...

...o anda �rk��n�n duygular�n�...

...olabildi�ince anlamaya �al��mal�s�n�z.

��rencileri, din adamlar�n� ve halktan insanlar� toplay�p...

...bu e�itim at�lyelerine kat�lmalar�n� sa�lad�k.

B�feden siyahlar� kovan polis rol�n� oynamam� istediler.

Tamam dedim.

Gidip "L�tfen efendim, bu yapt���n�z yasad���" dedim.

"L�tfen buray� terk edin."

Lawson'�n at�lyesindeki herkes g�lmekten yerlere yatt�, dediler ki...

..."G�neyli beyaz polis asla 'L�tfen' demez,..

...'efendim' de demez."

- Zenci! - Zenci!

Eylem vakti gelince Woolworth'te bir d�kk�na gidip masaya oturduk.

Sakince, sessizce oturup servis bekledik.

Kimimiz �devini yap�yordu,..

...kimimizse kitap okuyor veya yaz� yaz�yordu.

Kimimiz de �ylece bak�yordu.

Uzun s�re bekledik ama servis yap�lmad�.

Montgomery'de oldu�u gibi genellikle bu tip eylemlerde...

...b�y�k mitingler olurdu, insanlar �nceki toplant�lardan itibaren...

...olanlar� anlat�rd� ve mutlaka birlik sa�layan �ark�lar s�ylenirdi.

�ark�lar kat�l�m sa�l�yordu. Beyaz bir hipi �ift vard�...

...Guy ve Candie. Bize bir s�r� �ark� ��rettiler.

Guy, "I'm Gonna Sit at the Welcome Table" �ark�s�n� ��retti...

...oturma eylemleri s�ras�ndayd�.

Eylem ��rencilerine ilk haftadan ��retmi�tin.

Biraz �al da dinleyelim. - �alar�m ama sen de s�yle.

S�cak kar��lanaca��m Sofraya oturaca��m

S�cak kar��lanaca��m sofrada Oturaca��m bir g�n

S�cak kar��lanaca��m Sofraya oturaca��m

Oturaca��m bir g�n

S�t ve bal ziyafeti �ekece�im

S�t ve bal ziyafeti �ekece�im bir g�n

S�t ve bal ziyafeti �ekece�im

S�t ve bal ziyafeti �ekece�im bir g�n

Woolworth'te b�feye oturaca��m

Woolworth�e b�feye Oturaca��m bir g�n

Woolworth�te yemek yiyece�im

B�feye oturaca��m bir g�n

Servis yapsalar ba�ka yere gidecektik.

Ama bizi yok sayd���n�z s�rece geri geliriz. �yle yapt�k zaten.

Buralarda b�yle �eyler olmas�na al��k�n de�iliz.

Gelip yan�m�za oturuyorlar, biz buna al��k�n de�iliz.

��nk� ne onlarla b�y�d�m, ne de onlarla beraber ya�ad�m...

...�imdi ba�layacak da de�ilim.

Beyazlar deli i�te.

Resmen doktorluk deliler.

Memphis�te ve burada, Jacksonville, Florida�daki eylemler �iddete yol a�t�.

Bize t�k�r�rlerdi, sa��m�zda ve s�rt�m�zda sigara s�nd�r�rlerdi...

...�st�m�ze s�cak su d�kerlerdi, bizi b�feden ��kar�p d�verlerdi.

Ama geri gelmeye devam ettik.

D�v��erek kar��l�k vermektense ac�y� v�cudumuzla yutuyorduk.

Kimse ka�mad�.

Kimse yumrukla kar��l�k vermedi.

Kimse tutuklanmaktan korkmad�.

Pasif direni�le kazanabilece�imize inanmak istiyorduk.

Her zaman pasif direni��i de�ildim. Buna zamanla al��t�k.

Bir �eyler olaca��n� biliyorduk.

Tek yapabilece�in bu arada �lmemek i�in dua etmek.

Kimin taraf�ndas�n? Kimin taraf�ndas�n �ocu�um?

Babam �zg�rl�k sava���s�yd� Ben de babam�n o�luyum

�zg�rl�k i�in sava�aca��m Her sava� kazan�lana dek

Kimin taraf�ndas�n �ocu�um?

Kimin taraf�ndas�n?

�zg�rl�k Seferleri'nin stratejisi...

...hareketi �ehrimizin d���na, sorunun �ok daha ciddi...

...ve karma��k oldu�u k�rsal g�ney b�lgesine...

...ta��man�n bir yolunu bulmakt�.

Siyah- beyaz kar���k ekiplerle iki otob�s h�linde...

...Washington DC'den New Orleans, Louisiana'ya gidecektik.

�zg�rl�k Seferi �a�r�s�n� duyunca g�n�ll� oldum.

Siyah ve beyaz Amerikal�lar�n beraberce �ehirleraras� otob�se...

...binmesini tart��mak bile �ok tehlikeliydi.

�zg�rl�k yolcular�, beyaz �st�nl���n�n temel fikrine sald�r�yorlard�.

Siyahlarla beyazlar fiziksel olarak yan yana olamazlard�.

D���nebildikleri tek �are, onlar� neredeyse �ld�recek kadar d�vmekti.

Ve bunu yapt�lar da.

Alabama'da ancak kaos olarak nitelendirilebilecek �eyi ya�ad�lar.

Anniston'da bir otob�s bir ta�ra d�kk�n�nda durdu...

...ve otob�s�n camlar�n� k�rmaya ba�lad�lar.

Birka� saniye sonra otob�s�n arkas�na yan�c� bir �ey att�lar.

"Zencileri diri diri yakal�m!" diye ba��rd�klar�n� duydum.

Kap�ya vuruyordum ama ��kmam�za izin vermediler.

O anda yak�t deposu patlad�.

Patlaman�n etkisiyle da��ld�lar, ancak �yle otob�sten ��kabildik.

Dumanlar�n i�inden ��kt�m, biri "�yi misin delikanl�?" dedi.

"Evet, iyiyim, sa� olun" dedim.

"Sordu�un i�in sa� ol" diyecektim neredeyse.

O anda bir �eyle bana vurdu.

Aptallar�n g�venli�ini garanti edemezsin.

Bunlar da aptal i�te.

Mississippi'nin ��hreti Alabama'y� bile geride b�rak�yordu.

Mississippi s�n�r�na geldi�imizde neyle kar��la�aca��m�z� bilmiyorduk.

G�rd���m�z ilk tabela kocamand� ve...

..."Mississippi Eyaletine Ho� Geldiniz" yaz�yordu.

Sonraki ilk tabelada da "Tanr�n�zla Bulu�maya Haz�r Olun" yaz�yordu.

Nedense �ark�lara hep benim �nc�l�k etmemi isterlerdi.

Ben de ederdim.

Durmadan s�ylerdik, sonunda s�zleri uydurmaya ba�lard�k.

Tanr�ya ��k�r ki gidiyorum Tanr�ya ��k�r ki iyiyim

Tanr�ya ��k�r ki Jackson'a gidiyorum bu defa

Jackson'a geldik.

Jackson polisi bizi tutuklamak i�in sab�rs�zlan�yordu.

Milleti s�ra yap�p tutuklad�lar. Ben ilklerden biriydim...

...Yarg�� su�u kabul edip etmedi�imi sordu ama daha a�z�m� a�madan...

..."Su�lusun, vaktimi harcama. Alt� ay" dedi.

Paul ve Silas girdiler kodese

Yoktu paralar� kefalete

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

Paul ve Silas Ba��rmaya ba�lad�lar

Kodes kap�lar� a��ld� ve ��kt�lar

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

Dayan

Dayan

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

Dayan

�zg�rl�k Seferi'ne ba�kalar� da kat�ld�.

Sonunda h�k�met...

...bu hizmetleri herkesin kullanmas� i�in yasa ��karmaya ba�ard�.

Ama bu arada y�zlerce ki�i tutuklanm��t�.

Dayan, evet

Dayan

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

Dayan

Dayan

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

G�z�n� ay�rma �d�lden Biraz daha dayan

Kat�lmazsan, hi� olmazsa Bana mani olma

�ark�lar�n �o�u dini siyah �ark�lar�yd�.

�oktan b�rakt���m�z bir m�zikti.

Ama d�n�p bak�nca g�rd�k ki �ok g��l� bir m�zikti bu.

Y�r�yorum yolumda Geri d�nmem asla

Y�r�yorum yolumda Geri d�nmem asla

Protest �ark�lar bunlar. �syan �ark�lar�.

Vatanda�l�k haklar� hareketinin m�zi�ini biz yaratmad�k.

Tarih boyunca yarat�ld�lar.

Amerika'da siyahlar�n s�rd�rebildi�i tek gelenek, s�zl� gelenekti.

Bize kimli�imizi tan�tan tek gelenek.

Hareket ba�lay�nca bu dini �ark�larla ne yapars�n?

Y�zlerce y�ld�r en derin d���ncelerini ifade etti�in �eyi...

...bir ara�, bir melodi olarak kullan�rs�n.

Bug�n ya�ad���n bask� ve zul�m kar��s�ndaki duru�unu anlat�rs�n.

Tanr� i�imizde olanlar� bilir

Tanr� i�imizde olanlar� bilir

Kilisede topland�ysak kiliseye k�pekleriyle geliyorlard�.

Korkard�k ama biri ��k�p...

..."K�pe�inden korkmuyorum, ��nk� �zg�rl���m� istiyorum" derdi.

Ve millet �ark� s�ylemeye ba�lard�: K�pe�inden korkmuyorum ��nk�...

...�zg�rl���m� istiyorum K�pe�inden korkmuyorum ��nk�...

...hemen �zg�rl���m� istiyorum

Sonra biri �ark�ya s�z katard�: "Silah�ndan korkmuyorum."

Kimseden korkmuyorum. Polisten korkmuyorum.

Sonra t�m cemaat "Korkmuyorum" diye �ark� s�ylemeye ba�lard�.

Hat�rlar�m, y�r�y�� yaparken "Bu �ocuklar eve d�nmeli...

...y�r�y��e kat�lmamal�lar" derlerdi.

Biz de onlara bak�p "K���k �����m parlas�n" derdik.

Sonra yolumuza giderdik, ��nk� kimseden korkmuyorduk.

Bunu onlara da g�stermeye niyetliydik.

Onlar �ocuklar�n evde olmas� gerekti�ini s�yledik�e...

...sesimizi iyice y�kseltiyorduk.

Bir yere gitmiyoruz

Su yan�na k�k salm�� a�a� gibi

Bir yere gitmiyoruz

�izgiyi �iziyorum ve zorbal��a meydan okuyorum.

�imdi ayr�mc�l�k, yar�n ayr�mc�l�k, sonsuza dek ayr�mc�l�k!

Wallace bizim d��man�m�z

Ondan kurtulmal�

Wallace bizim d��man�m�z Ondan kurtulmal�

Sokaktaki ��p gibi

Ondan kurtulmal�

Kalbimin derinliklerinde

�nand���m� biliyorum

Bir g�n galip gelece�iz - El ele y�r�yece�iz

Hareket d�neminde her �ark� g�zeldi ama...

...ge�mi�imizi ve gelece�imizi en iyi anlatan "We Shall Overcome"d�.

Arkada�lar�m�n dedi�ine g�re �ark� i��i m�cadelesinde do�mu�tu.

Ama asl�nda eski siyah kilisesinden ��km��t�.

�stesinden gelece�im diye s�ylerdik.

S�yleyemiyorum ama hissiyat b�yleydi i�te.

Bir g�n �stesinden gelece�im

Ne yapt�k peki?

�stesinden gelece�iz

We Shall Overcome'� ilk kez Raleigh, Kuzey Carolina'da...

...Pasif Direni� ��renci Kolu mitingini d�zenlerken duydum.

1960'ta Paskalya hafta sonuydu.

Bir Kaliforniya s�rf��s�ne benzeyen Guy Carawan s�yledi.

Birka� haftaya kalmadan vatanda�l�k haklar� hareketinin mar�� oluverdi.

Bir, iki, ��.

��leme vard�.

Enstr�mans�z da s�yleseler akor yap�s� harikayd�.

Bir g�n �stesinden gelece�iz

O �ark�lar kazanaca��m�za olan inanc� per�inledi. Kibirden de�il...

...hakl� oldu�umuz i�in kazanaca��m�zdan emindik.

Tanr� ger�ekten varsa ve s�yledikleri do�ruysa, kazanaca��z.

Hadi gelsene

�zg�rl�k yoluna gel

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

Hadi gelsene

�zg�rl�k yoluna gel

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

King ve Abernathy, Birmingham'a geldiler

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

Shuttlesworth ve �zg�rl�k��lere kat�l

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

Hadi gelsene

�zg�rl�k yoluna gel

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

�zg�rl�k yoluna gel

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

�zg�rl�k hakim olacak

�zg�rl�k hakim olacak

Martin Luther King, yeni hedef olarak Birmingham'� se�ti...

...��nk� ABD'de ayr�mc�l���n en yo�un oldu�u yerlerden biriydi.

Kimse Birmingham'a gitmek istemiyordu.

Faili me�hul 60 bombalama olmu�tu...

...kimse tutuklanmam��t�.

Bisikletli bir genci durdurup had�m etmi�lerdi.

�iddet dolu, gaddar bir �ehirdi.

Hadi gelsene

Tanr� �zg�rl�k olacak dedi

�zg�rl�k yoluna gel

K�t�l�k, Birmingham'da hayat�n bir ger�e�iydi.

Polis m�d�r� son derece gaddard�. Eugene Theophilus "Bo�a" Connor.

Eugene Connor resmen Birmingham'a h�kmediyordu.

Beyazla zenciyi ayr� tutmal�s�n�z!

Onlar� okulda tutman�z gerekti�i gibi!

Buzlar� k�rmak i�in onunla k�saca konu�tum.

Benimle su�lu bir �ocukmu�um gibi konu�tu.

"Delikanl�" falan diyordu.

Washington'daki o Kennedy'ler, �aylak Bobby ve ba�kan karde�i...

...burada bela ��kmas� i�in...

...her �eylerini verirler.

Burada bela ��kmazsa onlar� kendi oyunlar�yla alt ederiz.

Kemik k�raca��n� da a��k�a ifade ediyordu.

Ba�ta b�yle adamlar olunca herkese bula��r bu.

Bir vir�s gibi toplumun, insanlar�n kan�na kar���r.

Bir �eyler ya�ad�ysan�z ve art�k dayanamayacak h�le geldiyseniz...

...bir �eyler yap�p bunu durdurman�n vakti gelmi�tir.

Birmingham'da �zg�rl�k ad�na i�eri girenlerin say�s�...

...ABD'nin b�t�n �ehirlerinden daha fazlad�r.

King'in ilk stratejisi �ehirde baz� lokantalar se�ip...

...oturma eylemi yapmakt�. Ama sand��� kadar etkili olmad�.

Eyleme kat�l�p hapse girmeye g�n�ll� olanlar�n say�s� azald�.

�ocuk kat�l�mc�lar konusunda da kendi i�imizde ciddi tart��malar vard�.

Baz�lar� evet derken Birmingham'l�lar "Benim �ocu�um olmaz" dedi.

Ama �ocuklar bast�rd�lar. "Gelmek, bunu yapmak istiyoruz" dediler.

Nihayet King onlar� kullanmay� kabul etti ve olaylar�n ak��� de�i�tirdi.

Say�lar� �oktu.

Okuldan ka��yorlar, pencerelerden atl�yorlard�...

...��retmen arkas�n� d�nd���nde hepsi gitmi� oluyordu.

Bo�a Connor �a�k�na d�nm��t�.

Ne yapaca��n� bilemiyordu.

Oysa her �ey kontrol�nde san�yordu.

Bu �ocuklar aptal de�ildi.

Bir �eyleri de�i�tirmek u�runa seve seve kat�l�yorlard�.

"Bug�n hapse giriyor musun"...

..."Ge�en hafta ben de girdim" diye konu�uyorlard�.

Yap�lmas� gereken buydu. �ocuklar i�in bile.

Yola ��kt�m

Yola ��kt�m

�zg�rl�kler diyar�na

Yola ��kt�m

Yola ��kt�m

�zg�rl�kler diyar�na

Yola ��kt�m

Yola ��kt�m

�zg�rl�kler diyar�na

Yola ��kt�m Tanr�m

�zg�rl�kler diyar�na

�ocuklara ac�madan su s�k�yorlard�...

...tazyik insan� a�aca yap��t�r�verirdi.

Hatta o hortumlar a�ac�n kabu�unu bile s�kerdi.

Kim insana, hele �ocuklara kar�� b�yle bir �iddeti uygulayabilir?

Elinden bir �ey gelmez

Beni yolumdan d�nd�rmek i�in

Televizyon sa� olsun. B�t�n �lkede ak�am haberleri bunu g�sterdi.

Ba�kan Kennedy olaylar�n midesini buland�rd���n� s�yledi.

Sonunda Birmingham �ehir idaresi ayr�mc�l��� yasalardan ��kard�.

Vatanda�l�k Haklar� Hareketi ad�na b�y�k bir zaferdi bu.

Fark� yaratan �ocuklar olmu�tu.

Bask�y�, gerginli�i ve Birmingham zaferini geride b�rakm��t�k.

Hareket'teki bir�ok ki�i Washington'a gitmek istemedi bile...

...bunu hareketten ziyade bir piknik olarak g�r�yorduk.

Washington'a gitmek, zor gidi�e biraz ara vermek i�in f�rsatt�.

Martin arad�, "Buraya gelmelisin, gelmezsen pi�man olursun" dedi.

Bir yere gitmiyoruz

Bir yere gitmiyoruz

Su yan�na k�k salm�� a�a� gibi

Bir yere gitmiyoruz

Zafer bizim olacak

Bir yere gitmiyoruz

Zafer bizim olacak Bir yere gitmiyoruz

Su yan�na k�k salm�� a�a� gibi

Bir yere gitmiyoruz

Millet geldik�e geliyordu, art�k say�lar� belli de�ildi.

Lincoln an�t�na ��k�p bak�nca bile...

...kalabal���n sonu g�r�nm�yordu.

Her t�r insan vard�.

Tak�m elbiseliler, kot pantolonlular...

...do�du�u yerden hi� ayr�lmam�� insanlar...

...kendilerini ba�kentte bulmu�lard�.

"Bu, Amerikan halk�n�n destekledi�i bir �ey...

...Amerikan halk� buna �nem veriyor" diye d���n�yordunuz.

�zg�rl�k ��nlas�n

Mississippi'nin her tepesinden, her da��ndan.

�zg�rl�k ��nlas�n.

B�ylece �zg�rl��� ��nlatt���m�zda...

...her k�y, kasaba, her eyalet ve �ehir ��nlad���nda...

...Tanr�'n�n �ocuklar� siyahlar, beyazlar, Yahudiler...

...Musevi olmayanlar, Protestanlar, Katolikler...

...el ele verip o eski siyah �ark�s�n� s�yleyecekler:

"Nihayet �zg�r�z! �zg�r�z!"

"Tanr�m! Nihayet �zg�r�z!"

Hi�bir yere gitmiyorum

��nk� �zg�rl���m� istiyorum Ve alaca��m

Zafer bizim olacak

Zafer bizim olacak, inan�yoruz

Evet, ba�araca��z

Ba�araca��z

Washington y�r�y��� olmadan Amerika'y� de�i�tiremezdik.

G�neyde ba�layan siyah hareketi...

...ulusal, �ok �rkl� bir harekete d�n��t�.

Siyahlar kadar beyaz da vard�.

Washington y�r�y��� Hareket'i hem Amerika'ya...

...hem de d�nyaya tan�tt�.

Art�k daha ileri gidebiliriz.

��nk� Martin beraber y�r�yece�imizi s�yledi �ocuklar.

�zg�r olaca��z.

S�z�m sana Mississippi eyaleti

��nk� s�n�rlar�nda �eytan kol geziyor

�amurlu �rmaklar�n� arasalar

�simsiz cesetler bulurlar

Orman�n koca a�a�lar�

Saklar binlerce su�lar�

Takvim bile yalan s�yl�yor

G�n� s�ylerken

S�z�m kalbini s�k�p atan yere

Mississippi Ba�ka �lke bul kendine

S�z�m sana Mississippi eyaleti

S�z�m sana Mississippi eyaleti

60'lar�n ortas�nda Mississippi, siyahlar i�in en zorlu b�lgeydi.

En bask�c�, en kat� yasalar buradayd�,..

...en ac�mas�zca olaylar ve �l�mler burada s�radand�.

Mississippi'de yol ortas�nda vurulabilir, evinizde havaya u�urulabilirdiniz.

�l�m�ne d�v�l�p a�aca ba�lanm��, �l�me terk edilmi� ki�iler buluyorduk.

Mississippi ve Alabama polis eyaletleriydi.

Irk�� felsefeyle y�netiliyorlard�.

Irk��lar da di�er �rk��lar� adam �ld�rmeye te�vik ediyordu.

Korunma yoktu.

Yasadan bahsediyordunuz ama bunu yapan yasayd� zaten.

1964'te Mississippi'de se�men ya��nda 450 binden fazla siyah vard�.

Ama yaln�zca 16-18 bini se�men olarak kay�tl�yd�.

Mississippi bizi �a��r�yordu.

Bize meydan okumu�lard�. Biz de bunu kabul ediyorduk.

Sonradan "�zg�rl�k Yaz�" olarak bilinecek �eyi d�zenledik.

�o�u beyaz bin kadar �ocuk kamp�slerden geldiler.

Ohio'dayd�k ve bu �niversiteli gen�leri...

...kar��la�acaklar� �eyler konusunda e�itiyorduk.

Polis sizi taciz edecek.

Sizi yol ortas�nda tutuklayacaklar.

Uydurma su�lardan i�eri atacaklar.

Hapse girece�iniz kesin.

�o�u i�i ciddiye alm�yordu.

Misyoner g�revine ��k�yordular sanki.

Ben de "Mississippi'ye gidiyorsunuz" dedim.

Eskisi gibi ac�mas�z bir yer oldu�una inanm�yorlard�.

Bu bir sorundu, onlara bak�p "�ld�r�lebilirsiniz" diyordum.

Gidece�imizi duyan bir arkada��m bana gelip...

..."Vatanda�l�k haklar� hareketi u�runa kurban olacaks�n�z" dedi.

Ona bakt�m. Bana �ok tuhaf gelmi�ti.

Bunu hi� d���nmemi�tim.

Mississippi hareketi lideri Bob Moses bir g�n bizi �a��rd� ve...

...�� ki�inin Philadelphia, Mississippi'ye gitti�ini...

...ama onlardan haber al�namad���n� s�yledi.

lkisiyle New York'ta, di�eriyle de Mississippi'deki...

...se�men kayd� kampanyas�nda tan��m��t�m.

�� vatanda�l�k haklar� i��isi ge�en cumadan beri...

...Mississippi'de kay�plar ve onlardan haber al�nam�yor.

Aramada yaln�zca bir ipucu bulunabildi.

���n�n son kez g�r�ld�kleri araban�n yanm�� enkaz�.

Kay�plar: Andrew Goodman. 20 ya��nda, New York�lu, �niversiteli.

James Chaney, 21 ya��nda. Meridian, Mississippi�li.

Michael Schwerner, 24 ya��nda. Brooklyn, New York�lu.

Hayatta olduklar�na dair fazla umut yok.

Kaybolduklar�n� s�yledikleri an �ld�klerini anlad�k.

B�t�n bu olaylara ne diyorsunuz?

Reklam bu. Ama �ld�lerse hak etmi�lerdir.

�ld�lerse �z�ld�m ama aranm��lar bence.

S�z�m sana Mississippi

Diyorlar ki kuzeyliler Hi� anlam�yorlar

Anlam�yorlar

Y�ld�r�m�n g�lgesinde korkuyorlar

Klan'�n y�ld�r�m�n�n

Korkudan �lecek gibiler

Ellerindeki kan temizlenmiyor

G�l�mseyip omuz silkiyorlar Cinayet kar��s�nda

S�z�m kalbini s�k�p att���n�z yere

Mississippi Ba�ka �lke bul kendine

S�z�m sana Mississippi eyaleti

Mississippi eyaleti

�erif �� genci arabada g�r�p durdurmu�.

�ki siyah, bir beyaz.

Tutuklay�p nezarete atm��.

Ayn� ak�am bu �� gen� adam...

...Klan'a teslim edilmi�.

D�v�lm�� ve vurulup �ld�r�lm��ler.

Bu �l�mlerin cezas�z kalaca�� insan�n i�ine do�uyordu,..

...nitekim �yle oldu.

Schwerner, Goodman ve Charney'i ararken en az iki ceset daha buldular.

Biri ikiye b�l�nm�� ve dereye at�lm��t�.

Ne bir uyar�, ne bir ceza geldi. Bu size bir fikir verir.

S�z�m sana Mississippi eyaleti

Vazge�medik.

Teslim olmad�k.

K�smedik.

Sald�rganla�mad�k.

�nanc�m�z� yitirmeden �abalamaya devam ettik.

Bir�o�umuz oturup "Aman Tanr�m, beni �ld�rebilirler" demedi.

Bu olas�l���n her zaman oldu�unu biliyorduk ama ald�rmad�k.

�ok iyi hat�rl�yorum,..

...eli silahl� biri kar��dan bana sesleniyordu.

Sesinden alt�patlar oldu�unu anlad�m.

"Bu senin i�in" dedi.

Ben de "Vaktim geldiyse haz�r�m" dedim.

Medgar Evers'�n evinin garaj�nda vuruldu�u haberini ald�k.

Gitti�imizde garaj�n kan i�inde oldu�unu g�rd�m.

Bir insan� k�pek gibi vurmu�lard�.

�deyebilece�in en b�y�k bedel, inand���n dava u�runa can vermek.

So�uk ve bulutlu bir g�nde

Oturuyordum pencerede

Cenaze arabas�n� g�rd�m

Gelmi�ti annemi g�t�rmeye

Cenazeciye dedim ki

"L�tfen a��r s�r cenazeci"

��nk� ta��d���n bu bedenin

Gitmesini istemiyorum

Bu d�ng� k�r�lacak m�

Tanr�m, zaman ge�tik�e

Daha iyi bir yuva

Bekliyor bizi g�ky�z�nde

Takip ettim onu yak�ndan

Kendimi tutar�m

A�lamam sand�m

Ama onu mezara koyduklar�nda

Ac�m� saklayamad�m

D�v�ld�, Vuruldu

Vuruldu

Sopayla D�v�lerek �ld�

Lin� Edildi

Yak�ld�

Vuruldu

Vuruldu

Vuruldu

Bo�uldu

D�v�ld�, Vuruldu

Vuruldu

Bo�uldu

Vuruldu

D�v�ld�, Vuruldu

Vuruldu

Bombaland�

Vuruldu

Vuruldu

Vuruldu

Vuruldu

Bombaland�lar

G�ky�z�nde Tanr�m G�ky�z�nde

Selma'da Doktor King ve di�er vatanda�l�k haklar� savunucular�...

...��yle demi�lerdi: "Art�k �izgiyi �iziyoruz."

O anda konu art�k Amerikal�lar�n...

...herkese oy hakk� verip vermemesi olmu�tu.

Selma, Alabama'n�n Jim Clark ad�nda bir �erifi vard�.

Jim Clark iri yar�, gaddar bir beyazd�.

Herkes bu iri yar�, gaddar beyazdan korkard�.

Ben ayr�mc�l�k yanl�s�y�m. Atalar�m da �yle olmasalard�...

...�u an belki melez olurdum. Beyaz olmaktan gurur duyuyorum.

Etrafta belinde silahla dola��yordu. Kendini Patton san�yordu.

Birmingham y�r�y���nde tan��t���m birka� ki�iyle kal�yordum.

Jim Clark o gece yard�mc�lar�yla evi bast� ve...

...bu iki genci levyelerle d�vmeye ba�lad�lar.

Bana vurmak i�in levyeyi kald�rd�klar� anda Jim Clark ��yle dedi:

"O zenciyi levyeyle d�vme. O, Martin Luther denen mars���n dostu."

Sonra bir plastik hortum getirdiler ve karn�ma, g��s�me vurmaya ba�lad�lar.

Kimseye "Beni d�vd�ler" diyemezdim...

...��nk� plastik hortum deriye zarar vermiyordu...

...can�n�z� yaksa da yara, ��r�k b�rakm�yordu.

Olay� dramatize etmek ve federal h�k�metin vicdan�n� uyand�rmak...

...amac�yla binlerce ki�iyle her oy kayd� b�rosuna y�r�yece�iz.

Ama�, se�men olarak kaydolmakt�.

Gidip kap�da duracakt�k. Dayanabildi�imiz kadar duracakt�k.

Adliye merdivenlerini ��karken...

...bir kad�n ko�up elindeki ka��d� kap�ya ast�.

Yakla��nca okuyabildim.

"��le yeme�i molas�" yaz�yordu.

"Beyazlar amma erken yiyor" diye d���nd���m� hat�rl�yorum.

Saat daha sabah 9.30'du.

Pasif Direni� ��renci Kolu Ba�kan� bir a��klama yapacak.

Dallas ve di�er Alabama Black Belt siyahlar� olarak...

... bug�n Selma'dan Montgomery'ye y�r�y�p, Vali George Wallace...

...ve Alabama meclisine, sorunumuzu ��zmeleri i�in dilek�e verece�iz.

Y�r�y�� g�n� "Ain't Going to Let Nobody Turn Me Around"...

...�ark�s�yla kiliseden ayr�ld�k. - "Geri d�nmek yok" diyorduk.

Yolumuzdan d�nemezdik.

Kimse d�nd�remez yolumdan beni

D�nd�remez beni

Kimse d�nd�remez yolumdan beni Susmayaca��m

Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na kadar Y�r�yece�im

Ayr�mc�l�k D�nd�remez beni yolumdan

D�nd�remez

D�nd�remez

Ayr�mc�l�k D�nd�remez beni yolumdan

Susmayaca��m

Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na kadar Y�r�yece�im

Y�r�yece�im Y�r�yece�im

Y�r�meliydik.

Selma'da insanlar se�men kayd� yapt�ram�yorlard�.

S�ralar ilerlemek bilmiyordu. Herkes �ok korkuyordu.

�ok iyi hat�rl�yorum, k�pr�den bak�nca masmavi bir deniz g�rd�k.

Alabama Eyalet Polisi.

Y�r�y��e devam etmemeniz g�venli�iniz a��s�ndan sak�ncal�d�r.

Bu y�r�y�� yasad���d�r. Derh�l da��lman�z� emrediyorum.

Evinize ya da kiliseye d�n�n. Y�r�y�� devam etmeyecek.

Sonra gaz maskeleri takt�lar.

Bize do�ru geliyorlard�.

Toplulu�a do�ru ilerleyip da��lmalar�n� sa�lay�n.

Bir eyalet polisi kafama copla vurdu. K�pr�de beyin sars�nt�s� ge�irdim.

Son y�r�y���m olacak sand�m.

�lece�imi sand�m.

Dizlerimin �st�ndeydim. Bir el arkadan yakam� �ekti.

Geriye do�ru s�r�kl�yorlard�. Yakam� tutan eli �s�rd�m...

...ve "Zenci!" dedi�ini duydum. G�z�m�n �st�ne iki defa vurdu.

Kalkmaya �al��t���m� hat�rl�yorum...

...g�z ya�art�c� gaz�n i�inde ko�uyordum...

...ve yine kafama vurdu. Ben ka�t�k�a o da vuruyordu.

K�pr�n�n kar��s�nda k�z karde�im Joanne'i g�rd�m.

O zaman dokuz ya��ndayd�.

Onu beyaz bir araban�n arkas�na koyuyorlard�...

...�ld���n� sand�m.

Arabaya do�ru ko�tum. Yaln�zca bay�ld���n� s�ylediler.

Y�z�ne vurmaya ba�lad�m, g�zlerini a��p bana bakt�.

Kafam onun kuca��ndayd� ve a�l�yordu.

Ay�l�nca anlad�m, y�z�me d��enler g�zya�� de�il kand�.

Sa� g�z�m�n �st�ne yedi diki� at�ld�. Yaras� h�l� duruyor.

Ba��m�n arkas�na da 28 diki� at�ld�.

�i�lik h�l� duruyor. 14 ya��ndayd�m...

...ve kimseye bir �ey yapm�yordum.

Burada polis zulm�nden b�kt���m�z i�in topland�k.

Bug�nk� g�revimiz belli.

Bizi d�vmeye kalkarlarsa...

...onlar� kendi barbarl�klar�yla eli kanl� bir h�lde b�rakaca��z...

...ve bu �lkeye ve d�nyaya �unu s�yleyece�iz:

"Kimse bizi davam�zdan d�nd�remez."

Bug�n adliyeye y�r�yece�iz ama birka� g�n sonra...

...daha kalabal�k olarak eyalet meclisine y�r�meyi planl�yoruz.

Bu yaln�zca bir kez olmu�tu.

ABD Ba�kan� gece meclis toplant�s�na geldi.

Ocak ay�ndaki y�ll�k konu�mas�ndan farkl� olarak...

...Bay Johnson, t�m se�imlerde k�s�tlamalar� kald�rmak i�in...

...h�zl�ca g��l� bir yasa �nergesi istiyor.

Johnson'� izliyorduk.

Martin de tabii ki �nde oturmu�, onu dinliyordu.

Onlar�n amac�, bizim de amac�m�z olmal�d�r.

��nk� elimizi kolumuzu ba�layan ba�nazl�k ve adaletsizlik miras�n�...

...yaln�zca siyahlar�n de�il, biz de a�mal�y�z.

Ve �stesinden gelece�iz.

"�stesinden gelece�iz" derken...

...�ark�m�z� kulland�. Y�ld�r�m d��m��t� adeta.

Martin'in yana��ndan sessizce bir damla s�z�ld�.

Bunu bekliyordu. Bunu umuyordu. Bunun i�in sava��yordu.

Devletin bizi tan�mas�n�.

Selma'dan Alabama merkezi Montgomery�ye yap�lacak olan...

...beklenen y�r�y�� nihayet ba�lad�.

Federal mahkeme karar�yla, eyalet korucular� ve...

...askerlerin e�li�inde y�r�yorlar.

George Wallace, hapishanelerde t�m Alabama'y� tutacak kadar...

...yer oldu�unu s�ylemi�ti.

K�pr�ye gelince d�n�p bakt�k.

T�kl�m t�kl�md�. O kadar insan� hapse atamazd�.

Vali Wallace Hepimizi t�kamazs�n i�eri

Vali Wallace

Say�n Vali Ayr�mc�l�k art�k bitti

Evet. �ark� s�yl�yorduk.

Kald�r onlar�, sustur, hakl�s�n Gidiyoruz Maymun �ehrine

Montgomery'ye "Maymun'un �ehri" diyorlard�.

Selma'dan Montgomery'ye y�r�d�m. Bunu yapan en k���k ki�iydim.

Bana neler yapt���n�...

...Wallace'a g�stermeye kararl�yd�m.

Bir�ok ki�i bize t�k�rd�.

Klan'c�lar da vard�. Beyaz �st�nl��� taraftarlar� da.

Gel de bak.

Konfederasyon bayra��.

Bu arada ayr�mc�l�k yanl�lar� da bo� durmuyordu.

Posterler as�p Doktor Luther King�i...

...kom�nist e�itimi almakla su�lad�lar.

Bir di�er propaganda da havadan geldi.

P�rp�rlardan beyaz i�verenleri siyah i��ilerini...

...kovmaya �a��ran bro��rler da��tt�lar.

Kimse d�nd�remez beni yolumdan D�nd�remez

D�nd�remez

Kimse d�nd�remez beni yolumdan Y�r�yece�im

Susmayaca��m

�zg�rl�kler diyar�na Y�r�yece�im

Kimse d�nd�remez beni yolumdan D�nd�remez

D�nd�remez

Kimse d�nd�remez beni yolumdan Susmayaca��m

Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na Y�r�yece�im

Hapishane d�nd�remez beni yolumdan d�nd�remez

D�nd�remez

Hapishane d�nd�remez beni Yolumdan, susmayaca��m

Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na Y�r�yece�im

Ayr�mc�l�k d�nd�remez beni yolumdan D�nd�remez

D�nd�remez

Ayr�mc�l�k d�nd�remez beni yolumdan Susmayaca��m

Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na Y�r�yece�im

- Her yerde kutlama vard�. - Meclis binas�na geldik.

Wallace panjurun arkas�ndan bak�yordu.

Yedi diki�li kafamdaki sarg�ya bakmaya gelmedi.

Asla y�r�yemezsiniz dedikleri 85 kilometreyi y�r�m��t�k.

Ba�kent �n�nde pes etmek zorundayd�lar.

Tam bir zafer �n�yd�.

Buraya gelemeyece�imizi s�ylediler.

Buraya ancak cesetlerini �i�neyip gelebilece�imizi s�yleyenler olmu�tu.

Bug�n b�t�n d�nya burada oldu�umuzu biliyor ve...

...Alabama devlet g��lerinin �n�ndeyiz durarak diyoruz ki...

...kimse bizi yolumuzdan d�nd�remez.

Olay buydu, Doktor.

Ba�ka hi�bir �ey bu kadar etkili olmam��t�.

Susmayaca��m Y�r�yece�im

�zg�rl�kler diyar�na Y�r�yece�im

Montgomery'ye varmadan bir g�n �nce Adalet Bakanl���'ndan gelip...

..."Doktor King'e suikast yap�laca�� istihbarat�n� ald�k" dediler.

O zamanlar vaizler genellikle mavi tak�m ve beyaz g�mlekle kravat giyerdi.

Bulabildi�im b�t�n vaizleri toplay�p...

..."Doktor King'le beraber �n safta y�r�melisiniz" dedim.

Bir keskin ni�anc� varsa hedefi �a��rs�n istedim...

...ne de olsa b�t�n siyahlar�n benzedi�ini s�ylerler.

Ona gelen suikast tehditlerinin say�s�n� tahmin edemezsiniz.

"Hi� bahsetme. Art�k duymak istemiyorum" dedi.

�zg�rl��e ula�man�n tek yolu, bir �ekilde �l�m korkusunu yenmektir.

�nsan u�runa �lece�i bir �ey bulmam��sa, ya�amaya lay�k de�ildir.

Evi bombalanm��t�. B��aklanm��t�.

New York, Harlem'de kitaplar�n� imzal�yordu.

Siyah, deli bir kad�n ona yakla�t�.

Masaya gelip zarf a�aca��n� onun g��s�ne saplad�.

B��aklanmas�na g�l�p ge�er, espri yapard�.

�ok komikti.

"B��aklanacaksan Harlem'de b��aklanmal�s�n" derdi.

B��ak nas�l ��kar�l�r biliyorlard�. ��kard�lar.

Yara izi ha� �eklindeydi.

"Her sabah di�lerimi f�r�alarken g��s�mdeki ha�a bak�yorum ve...

...o g�n�n son g�n�m olabilece�ini d���n�yorum" derdi.

King'i isteriz!

King'i isteriz!

1968'de Memphis, Tennessee'de ��p i��ilerinin sisteme ba�kald�r�p...

..."�al��mayaca��z" diyece�i kimin akl�na gelirdi?

Martin King, Memphis'e gitmeyecekti.

Son dakikada bir konu�ma yap�p d�nmeye karar verdi.

Doktor King olaya �iirsel yakla��rd�.

"En az hizmet alm��, en ezilmi�, en d��lanm�� insanlardan...

...yani ��p��lerden ba�larsam kendimi ifade edebilirim."

Y�r�y�� g�n� gergindik.

Kalabal�kta bile hissediliyordu.

�iddet patlak verdi.

Baz� gen�ler pankartlar�n saplar�n� s�k�p camlar� k�rmaya ba�lad�.

Sonra ��rendik ki bu gen�ler Doktor King'in ad�n� lekelemek i�in...

...yerel makamlar�n tuttu�u provokat�rlermi�.

Martin �ok hastayd�.

�ok k�t� ���tm��t�. Ate�i vard�. Morali de bozuktu.

Onu hi� bu kadar s�kk�n g�rmemi�tim,..

...��nk� daha �nce hi� �iddet olay� ya�amam��t�k.

Bizi zor g�nler bekliyor.

Ama benim i�in art�k fark etmez.

��nk� ben doru�a ula�t�m.

Art�k umursam�yorum.

Herkes gibi ben de �ok ya�amak isterim.

Bunun yeri ayr�.

Ama art�k bunu d���nm�yorum.

Yaln�zca Tanr�'n�n dile�ini yerine getirmek istiyorum.

O, doru�a ��kmama izin verdi.

Oradan bak�p vaat edilmi� topraklar� g�rd�m.

Oraya sizinle beraber gelemeyebilirim...

...ama bilin ki hepimiz vaat edilmi� topraklara gidece�iz!

Bu y�zden bu ak�am mutluyum.

Ne bir endi�em, ne kimseden korkum var!

��nk� g�zlerim Tanr�'n�n geli�inin zaferini g�rd�!

Ancak yard�m�m�zla oturabildi.

Var�n� yo�unu vermi�, iflas etmi�ti.

Biz de oturmas�na yard�m ettik.

4 Nisan 1968

Martin balkonda duruyordu...

...biz de palto versek mi diye konu�uyorduk.

Bir silah patlad�.

Arkama bakt���mda parmakl�ktan yere d��m��t�.

Balkon merdivenini ��kt���mda onu kan i�inde yatarken g�rd�m.

Y�z�n�n sa� taraf�nda a��k bir delik vard�.

Mermi �enesinin ucundan girmi�ti ve...

...boynunun yar�s�n� par�alam��t�.

Omurga ve omurili�i g�r�n�yordu.

Santral olmadan telefon edilemiyordu.

Duvarlar� yumruklay�p "A� �u telefonu" diye ba��r�yordum.

Ama santral cevap vermedi.

K�z silah sesini duyunca santrali b�rak�p avluya ��km��.

Martin'i balkonda yatarken g�r�nce orac�kta kalp krizi ge�irmi�.

Bir yatak �rt�s�yle boynundan a�a��s�n� �rtt�m.

Tek kelime etmedi.

Televizyonda Doktor King'in resmi vard�.

Sonra "King �ld�" diye a��klad�lar.

Tabutunu bir kat�r arabas�na koyduk.

Yan�nda y�r�yor, bir yandan da Hareket'in �ark�lar�n� s�yl�yorduk.

Y�r�yorum

Ba��r�yorum

Akl�mda �zg�rl�k var

Bu sabah uyand�m

�ok ��k�r Akl�mda �zg�rl�k var

Bu sabah uyand�m

Akl�mda �zg�rl�k var

Bu sabah uyand�m

Akl�mda �zg�rl�k var

Bu sabah uyand�m

Akl�mda �zg�rl�k var

�ok ��k�r

Y�r�yorum, konu�uyorum

Akl�mda �zg�rl�k var

Y�r�yorum, konu�uyorum

Akl�mda �zg�rl�k var

Y�r�yorum, konu�uyorum

�ok ��k�r Akl�mda �zg�rl�k var

Yanl�� bir �ey yok bunda

Akl�mda �zg�rl�k var

Yanl�� bir �ey yok bunda

Akl�mda �zg�rl�k var

Yanl�� bir �ey yok bunda

Senin de akl�nda �zg�rl�k var

�ark� s�yleyip dua ediyorum

Akl�mda �zg�rl�k var

�ark� s�yleyip dua ediyorum

Akl�mda �zg�rl�k var

�ark� s�yleyip dua ediyorum

�ok ��k�r Akl�mda �zg�rl�k var

�ok ��k�r

�ok ��k�r

��k�rler olsun

"�u hayalperesti vural�m, bakal�m hayaline ne olacak" dediler.

Vanderbilt �niversitesi'ne son gidi�inde Martin King demi�ti ki:

"Beyaz olup da aileniz, i�iniz y�z�nden ya da politik sebeplerle...

...bize yard�m etmek istiyor ama edemiyorsan�z...

...�unu s�yleyeyim, biz sizi �zg�rle�tirece�iz."

Ve can�n� verdi.

Yaln�zca siyahlara e�itlik sa�lamak u�runa de�il...

...onu cezaland�ran beyazlar�n zihinlerini uyand�rmak i�in de.

S�radan insanlar s�ra d��� �eyler yapm��lard�.

Y�zlerce y�ll�k ayr�mc�l�k sistemini...

...�iddetsiz pasif direni� sayesinde y�kt�lar.

Birle�ik Devletler'in karakterini de�i�tirdiler.

M�kemmel de�iliz ama bu hareketten �ncesine g�re de...

...art�k �ok daha farkl� bir yerdeyiz.

Amerika'n�n en g�zel anlar�ndan biriydi ama daha bitmedi.

H�l� devam ediyor.

M�cadeleye devam etmeliyiz. �ark� s�ylemeye ve...

...ruhumuzu katmaya devam etmeliyiz. �stesinden gelece�iz.

Hayalperesti �ld�rebilirsin ama...

...hayali asla �ld�remezsin.