1
00:00:56,220 --> 00:00:58,143
DE MAN DIE VOOROVERGEBOGEN
OP ZIJN MOTOR ZIT,

2
00:00:58,300 --> 00:00:59,267
RICHT ZICH OP HET NU

3
00:00:59,420 --> 00:01:02,708
HIJ MIST ELK TIJDSBESEF,
EN IS IN EEN STAAT VAN EXTASE

4
00:01:02,940 --> 00:01:05,910
HIJ KENT GEEN ANGST, WANT DE BRON
DAAR VAN LIGT IN DE TOEKOMST

5
00:01:06,060 --> 00:01:08,950
EN IEMAND DIE VRIJ IS VAN DE TOEKOMST
HEEFT NIETS TE VREZEN

6
00:01:09,100 --> 00:01:10,784
Milan Kundera

7
00:01:22,820 --> 00:01:26,541
Ze worden 'wegracers' genoemd.

8
00:01:28,180 --> 00:01:34,461
Mannen die motorracen
op doorsnee Ierse wegen.

9
00:01:35,740 --> 00:01:38,789
Wegen die doorgaans
het decor zijn...

10
00:01:38,940 --> 00:01:44,265
...voor personenwagens,
bussen, tractors.

11
00:01:46,380 --> 00:01:49,748
Wegen die omzoomd
worden door bomen...

12
00:01:50,460 --> 00:01:52,349
...lantaarnpalen...

13
00:01:52,700 --> 00:01:54,065
...stenen muren.

14
00:01:55,940 --> 00:02:01,947
Onbarmhartige obstakels als ze
botsen met het menselijk lichaam.

15
00:02:04,540 --> 00:02:10,309
Wegracers strijden tegen elkaar
en tegen de weg zélf.

16
00:02:40,220 --> 00:02:43,906
Voor de racers
is het een passie...

17
00:02:44,060 --> 00:02:48,429
...een verslaving aan snelheid waar
ze geen weerstand aan kunnen bieden.

18
00:02:49,340 --> 00:02:53,948
Voor sommigen, zoals de gebroeders
Michael en William Dunlop...

19
00:02:54,100 --> 00:02:56,546
...is het ook een baan.

20
00:02:58,260 --> 00:03:03,141
Een levenswijze die ze erfden
van een voorgaande generatie.

21
00:03:05,340 --> 00:03:09,743
Van hun vader Robert,
en diens broer Joey...

22
00:03:09,900 --> 00:03:13,700
...twee van 's werelds
succesvolste wegracers.

23
00:03:16,060 --> 00:03:21,066
Twee mannen die alles
riskeerden om te winnen.

24
00:03:54,460 --> 00:03:58,749
Dit is het verhaal
van tweemaal twee broers...

25
00:03:59,220 --> 00:04:02,906
...twee generaties
van één familie.

26
00:04:04,460 --> 00:04:07,031
Verenigd in succes.

27
00:04:09,220 --> 00:04:12,224
Verenigd in verlies...

28
00:04:12,500 --> 00:04:14,343
...op de wegen.

29
00:05:43,660 --> 00:05:49,269
Er zijn maar weinig plekken op aarde
waar nog op deze manier wordt gereden.

30
00:05:50,220 --> 00:05:54,020
Ierland en Isle of Man
zijn uitzonderingen.

31
00:05:54,540 --> 00:05:58,511
Deze plekken vormen het hart
van het wegracen.

32
00:06:06,980 --> 00:06:11,144
En op elk willekeurig weekend
van april tot september...

33
00:06:11,300 --> 00:06:17,831
...trekt de reizende karavaan van
coureurs en fans naar het circuit.

34
00:06:31,780 --> 00:06:37,583
Het maakt deel uit van ons erfgoed;
de races vinden plaats op het platteland.

35
00:06:37,740 --> 00:06:39,663
Op wegen waar we zelf ook op rijden.

36
00:06:39,820 --> 00:06:44,667
Het past naadloos
in ons dagelijks leven.

37
00:06:44,820 --> 00:06:51,465
Strobalen neer, speakers, lijnen op de
weg en dan gaan we gewoon racen.

38
00:06:52,500 --> 00:06:54,946
DE COOKSTOWN 100 / NOORD-IERLAND

39
00:06:55,100 --> 00:07:00,027
Het begin van een nieuw raceseizoen voor
de gebroeders William and Michael Dunlop

40
00:07:01,740 --> 00:07:07,031
We gebruiken een
andere race, als test...

41
00:07:07,180 --> 00:07:10,946
...we rijden de motor in,
en dan klopt uiteindelijk alles wel.

42
00:07:11,740 --> 00:07:15,825
WILLIAM DUNLOP
Robert Dunlops Oudste Zoon

43
00:07:16,620 --> 00:07:20,306
Als motorracen totaal
ongevaarlijk zou zijn...

44
00:07:20,540 --> 00:07:24,181
...denk ik dat de meesten
van hen het niet zouden doen.

45
00:07:24,340 --> 00:07:29,221
Het is de uitdaging van
het trotseren van gevaar...

46
00:07:29,700 --> 00:07:33,182
...het overwinnen.
Dat trekt hen aan.

47
00:07:33,980 --> 00:07:36,551
Maak de baan vrij!

48
00:07:37,220 --> 00:07:39,222
Als ie verkeerd reageert,
improviseer dan wat.

49
00:07:39,380 --> 00:07:41,826
Probeer de voorkant
wat aan te passen.

50
00:07:41,980 --> 00:07:49,148
Ze lijken een enorme geestelijke
bevrediging te putten...

51
00:07:49,300 --> 00:07:54,830
...uit de controle over
een krachtige machine...

52
00:07:54,980 --> 00:07:59,463
...op de dunne scheidslijn
tussen veiligheid en rampzaligheid.

53
00:07:59,980 --> 00:08:01,266
Wachten!

54
00:08:02,860 --> 00:08:03,941
START MOTOR

55
00:08:04,100 --> 00:08:05,067
LET OP DE VLAG

56
00:08:13,020 --> 00:08:17,150
Het is pure kunst, weet je. Maar als
't mis gaat, raak je gewond, of erger.

57
00:08:20,700 --> 00:08:26,025
Van buitenaf bekeken lijkt het compleet
gestoord. Wat doen die gasten nou?

58
00:08:26,180 --> 00:08:28,421
Maar op de motor
voel je de macht.

59
00:08:29,060 --> 00:08:30,983
Hoe staan de wielen afgesteld?

60
00:08:32,980 --> 00:08:34,823
Hoe is jouw motor afgesteld?

61
00:08:34,980 --> 00:08:37,745
Ik ging twee keer bijna onderuit.

62
00:08:37,900 --> 00:08:41,791
Het is nog linker als je de heuvel
óp moet rijden.

63
00:08:41,940 --> 00:08:47,583
Vaak krijg je harde kritiek van mensen;
'Geef je niet om jezelf dan?'

64
00:08:47,740 --> 00:08:52,268
Maar het is een prachtleven,
en je bent altijd scherp...

65
00:08:52,500 --> 00:08:57,745
...je hebt geen zorgen
en je doet wat je wil.

66
00:08:57,900 --> 00:09:00,301
En mocht er wat gebeuren...

67
00:09:00,540 --> 00:09:04,784
...dat laat me koud;
het zij zo.

68
00:09:05,500 --> 00:09:09,186
Schakelt ie snel genoeg,
als je het gas loslaat?

69
00:09:09,340 --> 00:09:13,425
En houden we achterop
wel genoeg grip?

70
00:09:13,980 --> 00:09:19,783
Met het normale leven houd je je niet
bezig. Je denkt voornamelijk aan jezelf.

71
00:09:19,940 --> 00:09:23,661
Niet aardig natuurlijk, maar een leven
buiten het racen gaat niet...

72
00:09:23,820 --> 00:09:29,543
...want als iemand bij je thuis komt,
gaat 't over motoren, altijd weer.

73
00:09:29,700 --> 00:09:35,264
Je neemt veel dingen voor normaal aan,
en je bent feitelijk heel egoïstisch.

74
00:09:39,460 --> 00:09:45,866
Je kunt wegracen veiliger maken,
maar nooit echt 100% veilig...

75
00:09:46,020 --> 00:09:50,548
...vanwege dat wat de coureurs
de 'meubels' noemen:

76
00:09:50,700 --> 00:09:56,389
...de heggen, de stoepranden,
diverse soorten palen, stenen muren.

77
00:09:56,540 --> 00:09:58,907
Die dingen zijn niet te verplaatsen.

78
00:10:00,860 --> 00:10:07,186
Al die dingen moeten ze buitensluiten
en vertrouwen op hun talent...

79
00:10:07,940 --> 00:10:12,707
...maar ook op een portie mazzel...

80
00:10:12,860 --> 00:10:19,903
...en dat zal ze erdoor brengen, want
elk race aspect vereist een dosis geluk.

81
00:10:20,260 --> 00:10:21,227
Thrasher!

82
00:10:23,180 --> 00:10:24,830
Er zit geen leven meer in.

83
00:10:24,980 --> 00:10:29,588
Alles is aanwezig; je zit dicht op de
actie, je maakt deel uit van het gebeuren.

84
00:10:32,940 --> 00:10:34,544
Probeer eens!

85
00:10:34,700 --> 00:10:38,421
De versnelling luistert
niet nauw genoeg!

86
00:10:38,860 --> 00:10:42,387
Je voelt de hitte van uitlaat,
de motor, je hoort het lawaai.

87
00:10:42,540 --> 00:10:45,225
De geur. Alles is springlevend.

88
00:10:47,860 --> 00:10:49,624
Let op de voorkant!

89
00:10:50,180 --> 00:10:52,069
Houd de lijn in de gaten!

90
00:10:59,180 --> 00:11:02,104
Als je je bedenkt
hoe het is om te bekijken...

91
00:11:02,260 --> 00:11:06,265
...hoe is 't dan
om op zo'n motor te zitten?

92
00:12:08,860 --> 00:12:10,464
Joey Dunlop!

93
00:12:10,620 --> 00:12:14,830
Voorbestemd om meervoudig
wereldkampioen te worden.

94
00:12:15,780 --> 00:12:23,107
Maar in de jaren '70 begon het
wegracen als grap voor Joey Dunlop...

95
00:12:23,260 --> 00:12:27,185
...de oom van William
en Michael Dunlop.

96
00:12:27,340 --> 00:12:30,981
Hij deelde de opwinding
met zijn broer Jim...

97
00:12:31,140 --> 00:12:34,110
...zwager Mervyn Robinson...

98
00:12:34,620 --> 00:12:38,466
...en boezemvriend
Frank Kennedy.

99
00:12:40,140 --> 00:12:44,941
Ze verzamelden zich
in het Noord-Ierse dorpje Armoy.

100
00:12:45,780 --> 00:12:48,750
Jongemannen die
al hun tijd staken...

101
00:12:48,900 --> 00:12:55,021
...in het optimaal afstellen van
hun woeste tweetakt machines...

102
00:12:55,380 --> 00:12:58,031
...om ermee te racen
in de weekends.

103
00:13:00,100 --> 00:13:04,310
Niet voor het geld,
niet voor trofeeën...

104
00:13:04,540 --> 00:13:07,942
...maar voor de opwinding
van het racen.

105
00:13:25,860 --> 00:13:30,229
Dergelijke machines afstellen
was 'n delicaat werkje...

106
00:13:30,380 --> 00:13:32,667
...om ze topsnelheid
te laten halen...

107
00:13:32,820 --> 00:13:35,790
...en niemand was daar
beter in dan de Dunlops.

108
00:13:37,940 --> 00:13:44,346
Ze hadden hun motoren dusdanig
afgesteld dat het raketten leken.

109
00:13:44,580 --> 00:13:51,111
Als je een motor als een raket hebt,
en een talentvolle coureur als Dunlop...

110
00:13:51,260 --> 00:13:53,228
...heb je een succesformule
in handen.

111
00:13:53,380 --> 00:13:57,829
Als ze wegrijden van de startlijn, neemt
nummer 17, Joey Dunlop de leiding...

112
00:13:57,980 --> 00:14:01,951
...voor het eerst in de race met nummer 1,
Mervyn Robinson. Joey Dunlop, nr. 17!

113
00:14:02,100 --> 00:14:06,025
Gaandeweg ontwikkelden
deze jongemannen hun vaardigheden.

114
00:14:06,180 --> 00:14:12,347
Mervyn Robinson en Joey Dunlop
bleken zeer getalenteerde coureurs.

115
00:14:12,580 --> 00:14:15,629
Het racen werd nu serieus.

116
00:14:21,900 --> 00:14:25,586
Het lijkt erop dat 't weer
hard gaat regenen.

117
00:14:27,540 --> 00:14:29,542
Kleddernat.

118
00:14:30,340 --> 00:14:33,583
Zeiknat. Maar we leven
een droomleven.

119
00:14:33,740 --> 00:14:35,663
Nat, inderdaad,
maar het droogt nog wel op.

120
00:14:35,820 --> 00:14:37,868
Is het de gok waard?
- Nee.

121
00:14:39,660 --> 00:14:41,901
Monteer 'm maar in het blok.

122
00:14:48,980 --> 00:14:51,950
Laat de trolley maar komen.
Haal de motoren maar.

123
00:14:59,940 --> 00:15:03,786
Ik heb 'm wat aangepast
om stabieler te worden.

124
00:15:07,780 --> 00:15:09,862
MOTOREN KLAAR

125
00:15:36,500 --> 00:15:43,031
In de late jaren '70 was Joey Dunlop één
van Ierlands beste wegracers geworden.

126
00:15:43,820 --> 00:15:48,667
Maar de keiharde realiteit
zou al snel toeslaan.

127
00:15:49,060 --> 00:15:54,908
Tijdens de 1979 North West 200,
'n belangrijke race vlakbij zijn woonplaats...

128
00:15:55,060 --> 00:15:59,110
...die jaarlijks meer dan
100. 000 toeschouwers trekt..

129
00:16:00,220 --> 00:16:05,784
...kostte een vreselijk ongeluk
Frank Kennedy zijn leven.

130
00:16:06,780 --> 00:16:13,504
Die dag stierven er nog twee coureurs.
Meer tragedies zouden volgen.

131
00:16:14,780 --> 00:16:19,820
Bij de North West 200, het daaropvolgende
jaar, kwam Mervyn Robinson om het leven.

132
00:16:24,060 --> 00:16:30,830
Joey was zijn beste vriend kwijt.
Zijn zusje verloor haar echtgenoot.

133
00:16:30,980 --> 00:16:37,067
Voor het eerst zette hij vraagtekens
bijzijn toekomst in de sport

134
00:16:37,740 --> 00:16:43,031
Ik dacht er diep over na, en daarom blijf
ik voorlopig thuis, om alles te overzien.

135
00:16:43,180 --> 00:16:45,387
Ik weet nog niet wat ik wil doen.

136
00:16:45,540 --> 00:16:47,588
Moeilijke vraag.

137
00:16:48,660 --> 00:16:52,062
Ik twijfel nog en sta in dubio...

138
00:16:59,780 --> 00:17:02,624
Het verlies van zijn zwager,
Mervyn Robinson...

139
00:17:02,780 --> 00:17:07,229
...en ook zijn goede vriend
Frank Kennedy...

140
00:17:07,380 --> 00:17:11,021
...maakte deel uit van
het groeiproces voor Joey.

141
00:17:12,220 --> 00:17:15,508
Ze waren er kapot van,
maar gingen toch door.

142
00:17:20,220 --> 00:17:25,670
Twee weken na Mervyns dood,
zat Joey weer op de motor.

143
00:17:25,820 --> 00:17:31,384
Tijdens de Isle of Man TT,
de beroemdste wegrace van allemaal.

144
00:17:31,540 --> 00:17:38,344
Een 60 km circuit door stadjes,
dorpjes en over een berg.

145
00:17:40,940 --> 00:17:46,868
Een circuit dat al 126 levens
had geëist...

146
00:17:47,020 --> 00:17:50,547
...maar waar Joey triomfen
zou vieren.

147
00:17:50,700 --> 00:17:54,466
Besefte je dat je alle snelheidsrecords
brak in de laatste 2 ronden?

148
00:17:54,620 --> 00:17:58,227
Dat wist ik niet. En zo ja, dan
was ik vast langzamer gegaan.

149
00:18:00,020 --> 00:18:05,584
Joey Dunlop dacht nu niet meer
aan een vervroegd pensioen.

150
00:18:06,060 --> 00:18:09,906
Voor Joey, die destijds
een centraal figuur was...

151
00:18:10,060 --> 00:18:11,903
...begon het nu pas
echt goed allemaal.

152
00:18:12,060 --> 00:18:13,585
Ik moet op reis.

153
00:18:13,740 --> 00:18:17,222
Hij pakte zijn koffers
om in Engeland te racen.

154
00:18:17,460 --> 00:18:23,547
Het was een teken aan de wand en
deze grote kans deed zich zomaar voor.

155
00:18:24,580 --> 00:18:30,189
Ongetwijfeld maakt dat deel uit
van het gevaar trotseren...

156
00:18:30,340 --> 00:18:36,063
...van het trotseren van de reële
risico's die zich voordoen.

157
00:18:37,460 --> 00:18:41,863
Uiteindelijk beroepen ze zich
op de ultieme verdediging:

158
00:18:42,020 --> 00:18:45,103
'Mij zal dat niet overkomen.'

159
00:18:48,140 --> 00:18:55,103
In de daaropvolgende jaren werd Joey
één van 's werelds beste wegracers.

160
00:18:55,260 --> 00:19:00,630
Hij werd professional,
voor het Japanse Honda team...

161
00:19:00,780 --> 00:19:06,708
...en hij werd wereldkampioen,
5 jaar op rij.

162
00:19:12,820 --> 00:19:16,586
Joey was destijds de beste,
en die volgde je dus uiteraard.

163
00:19:16,740 --> 00:19:19,789
Ik had een Joey Dunlop ding
thuis, in mijn slaapkamer.

164
00:19:19,940 --> 00:19:25,310
Ik had de letters van zijn naam uitgeknipt
en er een triomfboog ervan gemaakt.

165
00:19:25,540 --> 00:19:28,271
En overal hingen zijn foto's.

166
00:19:32,380 --> 00:19:36,021
Je ziet die foto's waarbij hij
zelf aan de motor sleutelt.

167
00:19:36,180 --> 00:19:40,822
Hij leek heel eenvoudig en hij leek
me niet zo'n competitieve coureur.

168
00:19:40,980 --> 00:19:43,904
Hij had ook vrachtwagenchauffeur
kunnen zijn.

169
00:19:47,220 --> 00:19:53,227
Hij was een simpele jongen uit
hetzelfde milieu als dat van ons.

170
00:19:54,060 --> 00:20:00,944
Het feit dat één van ons de hele
wereld aankon en ook versloeg...

171
00:20:01,100 --> 00:20:03,910
...daar konden wij
veel trots uit putten.

172
00:20:05,580 --> 00:20:11,587
Hij schepte niet graag op, en hij was
ook niet bepaald dol op complimentjes.

173
00:20:13,820 --> 00:20:18,508
Hij was feitelijk erg rechtlijnig;
zwart is zwart en wit is wit.

174
00:20:18,660 --> 00:20:25,111
Ik geloof niet dat er iemand gaat
wegracen om snel geld te verdienen.

175
00:20:25,260 --> 00:20:26,944
Dat risico nemen ze niet.

176
00:20:27,100 --> 00:20:31,708
Hij hield niet van interviews.
De pers vond ie maar niks...

177
00:20:31,860 --> 00:20:38,345
...dat was niks voor hem.
Hij wilde motorrijden en verder niks.

178
00:20:47,260 --> 00:20:53,745
Hij was gewoon aardig en iedereen had
ontzag voor 'm. Dat gold voor mij ook.

179
00:20:57,180 --> 00:20:59,660
Geen overdreven ego.

180
00:20:59,820 --> 00:21:02,664
Hij pakte je gewoon in.

181
00:21:05,500 --> 00:21:08,982
Gaandeweg moest je gewoon
wel van 'm houden.

182
00:21:41,300 --> 00:21:47,660
We zeggen altijd dat de North West 200
niks zou zijn zonder de Dunlop naam...

183
00:21:47,820 --> 00:21:50,903
...en dus ben je vast trots dat
je de familietraditie voortzet.

184
00:21:51,060 --> 00:21:54,860
Ik ben heel blij met de winst.
Alle lof voor het team.

185
00:21:56,500 --> 00:21:58,025
Dank je.

186
00:22:06,620 --> 00:22:10,909
We gaan wat anders proberen;
dat is altijd leuk en we zien wel.

187
00:23:27,620 --> 00:23:29,190
William, gaat 't?

188
00:23:29,340 --> 00:23:33,106
Super. Mijn andere been
doet 't nog.

189
00:23:45,620 --> 00:23:50,103
Terwijl Joey Dunlop
een internationale ster werd...

190
00:23:50,260 --> 00:23:54,743
...bleek zijn invloed nergens
groter dan thuis.

191
00:23:54,900 --> 00:23:58,188
Robert, de jongste telg
in de familie Dunlop...

192
00:23:58,340 --> 00:24:03,790
...besloot zijn eerste stappen
in deze sport te zetten.

193
00:24:03,940 --> 00:24:09,470
Een jongeman die geïnspireerd
werd door zijn grote broer.

194
00:24:10,860 --> 00:24:16,264
Hij zat op een kolenberg
in Joey's schuur in Armoy.

195
00:24:16,500 --> 00:24:20,983
Je moest over die berg klimmen
om in de werkplaats te komen.

196
00:24:21,140 --> 00:24:27,227
Robert zat daar en bekeek Joey
die aan zijn motor sleutelde.

197
00:24:27,380 --> 00:24:30,111
Hij prepareerde 'm zodat
Robert er op kon rijden.

198
00:24:30,260 --> 00:24:36,302
Hij zei dat Robert ooit
een topcoureur zou zijn.

199
00:24:37,260 --> 00:24:40,025
Heb je veel tips gekregen
van je grote broer?

200
00:24:40,180 --> 00:24:42,182
Genoeg.

201
00:24:42,980 --> 00:24:47,781
Ik denk dat Robert dol was
op alle publiciteit.

202
00:24:47,940 --> 00:24:55,028
Hij hield van de schijnwerpers,
hij is extravert en hij praat graag.

203
00:24:56,500 --> 00:24:59,982
Robert verschilde enorm van Joey
omdat ie daar echt lol in had.

204
00:25:00,140 --> 00:25:05,226
Robert was een jonge hond,
die voor z'n lol racete...

205
00:25:05,460 --> 00:25:08,543
...en zag zichzelf nooit als prof.

206
00:25:08,700 --> 00:25:13,501
Hij kreeg de aandacht en was afhankelijk
van de weggevertjes van Joey.

207
00:25:13,660 --> 00:25:18,222
Nogal druk, ja.
En de banden vlogen in 't rond.

208
00:25:18,380 --> 00:25:20,303
Alles vloog in 't rond.

209
00:25:20,540 --> 00:25:25,546
Tijdens interviews leek ie
teveel zelfvertrouwen te hebben.

210
00:25:25,700 --> 00:25:31,469
Maar het was maar een façade.
Want zodra die microfoon verdween...

211
00:25:31,620 --> 00:25:34,749
...bleek Robert weinig geloof
in zichzelf te hebben.

212
00:25:35,740 --> 00:25:36,946
Kin omhoog, Robert!

213
00:25:37,100 --> 00:25:41,150
Joey was de eerste
en hij was uniek...

214
00:25:41,300 --> 00:25:44,702
...en daar had Robert
het moeilijk mee.

215
00:25:45,860 --> 00:25:52,584
Robert besloot dat hij toch niet in de
schaduw kon leven en óp moest staan...

216
00:25:52,740 --> 00:25:57,621
...en hij paste zijn voorkomen
en optreden aan.

217
00:25:57,780 --> 00:26:02,820
Hij bleek een prima PR man te zijn
en zag in wat het beste voor hem was:

218
00:26:02,980 --> 00:26:06,268
Een verantwoordelijke
en professionele houding.

219
00:26:06,820 --> 00:26:11,906
Het was een langzaam proces
om Robert om te turnen...

220
00:26:12,060 --> 00:26:15,746
...in iemand anders dan Joey.

221
00:26:15,900 --> 00:26:20,349
Het moet ook er ook goed uit zien.

222
00:26:20,580 --> 00:26:26,030
Het gaat niet alleen om het motorrijden,
en alles is heel anders nu.

223
00:26:26,180 --> 00:26:28,945
Het is minder grappig.

224
00:26:29,100 --> 00:26:33,071
Het is geen geintje meer.

225
00:26:38,900 --> 00:26:44,942
Hier komt de winnaar, Robert Dunlop,
over de streep en de finishvlag.

226
00:26:47,300 --> 00:26:53,069
Ondanks de druk van het racen,
genoot Robert veelsucces.

227
00:26:53,820 --> 00:26:59,862
Hij werd professional, en voelde
zich thuis in wegraces, zoals de TT...

228
00:27:00,020 --> 00:27:05,345
...maar ook op de Engelse circuits
waar hij Brits kampioen werd.

229
00:27:06,500 --> 00:27:09,106
Ik houd me maar bij motorracen,
mannen.

230
00:27:11,660 --> 00:27:16,029
Hij was een motorcoureur
in de bloei van zijn leven.

231
00:27:21,940 --> 00:27:26,309
Ik ben reëel, en dus race ik
niet mijn hele leven.

232
00:27:27,900 --> 00:27:32,667
Ik zou graag nog
5 of 6 jaar racen...

233
00:27:32,820 --> 00:27:35,551
...en hopelijk loopt alles
dan op rolletjes...

234
00:27:35,700 --> 00:27:39,307
...en is het een familiebedrijf.

235
00:27:39,540 --> 00:27:43,909
Met mijn zonen als opvolgers,
als ik oud en grijs ben.

236
00:27:48,380 --> 00:27:52,146
Je wordt een beetje te groot
om op te tillen.

237
00:29:37,140 --> 00:29:40,861
Voor een wegracer
zijn succes en tragedie...

238
00:29:41,020 --> 00:29:44,706
...slechts gescheiden
door de kleinste marges.

239
00:29:44,860 --> 00:29:47,545
Gevaar is alom aanwezig...

240
00:29:47,700 --> 00:29:52,262
...de dood slechts een duizendste
seconde verwijderd.

241
00:29:54,700 --> 00:30:02,027
Voor Robert Dunlop werd de acceptatie
van deze waarheid deel van zijn leven.

242
00:30:02,700 --> 00:30:06,227
Bij het begin van een wegrace...

243
00:30:06,380 --> 00:30:09,304
...dacht ik vaker aan God...

244
00:30:09,540 --> 00:30:17,664
...maar bij een circuitrace was ik
me minder bewust van, eh...

245
00:30:17,820 --> 00:30:21,029
...de serieuze gevaren
die er opdoemen.

246
00:30:21,180 --> 00:30:26,220
Bij wegraces ben ik me daar
bewuster van en word ik ernstiger...

247
00:30:26,460 --> 00:30:28,701
...en scherper.

248
00:30:30,020 --> 00:30:35,265
Als een man die zijn angst trotseert,
stond Robert voor zijn grootste uitdaging:

249
00:30:35,500 --> 00:30:38,265
De Isle of Man TT...

250
00:30:38,500 --> 00:30:44,507
...de twee zomerweken die voor elke
coureur 't hoogtepunt van 't seizoen zijn.

251
00:30:47,020 --> 00:30:53,107
Maar Robert wist heel goed dat
dit het meest gevaarlijke circuit was.

252
00:30:54,300 --> 00:30:59,909
Ik herinner me dat ik Robert in de pits
zag staan, en dat z'n knieën knikten.

253
00:31:00,060 --> 00:31:02,461
Ik weet nog dat ik
hem 's avonds zei:

254
00:31:02,620 --> 00:31:05,703
'Je was wat nerveus vanmorgen.'

255
00:31:05,860 --> 00:31:08,704
'Werkt deze plek jou
ook zo op de zenuwen?'

256
00:31:08,860 --> 00:31:13,024
Hij zei: 'Inderdaad.'

257
00:31:13,500 --> 00:31:16,470
'Waarom rij je hier dan?'

258
00:31:16,620 --> 00:31:19,590
Zijn antwoord was:

259
00:31:19,740 --> 00:31:24,507
'De opwinding om hier te racen
en weer veilig thuis te komen...

260
00:31:24,660 --> 00:31:27,982
...weegt zwaarder
dan de angst en niet racen.'

261
00:31:31,900 --> 00:31:38,021
In mei 1994 keerde Robert
terug naar de Isle of Man TT...

262
00:31:38,180 --> 00:31:41,024
...zoals hij elk jaar deed.

263
00:31:41,180 --> 00:31:44,821
Wederom was hij een favoriet
voor de zege.

264
00:31:44,980 --> 00:31:48,029
Maar toen hij vertrok
voor de eerste race die wee ..

265
00:31:48,180 --> 00:31:52,344
...zou alles veranderen.

266
00:32:01,780 --> 00:32:06,183
We kregen het bericht
dat Robert 'vermist' werd...

267
00:32:06,340 --> 00:32:11,340
...en de omroeper vroeg of Liam
Beckett zich kon melden bij Calamiteiten.

268
00:32:20,500 --> 00:32:24,027
Ik zag het meteen aan
haar gezicht toen ze zei:

269
00:32:24,180 --> 00:32:29,789
'...Liam, hij is van de baan geraakt.'

270
00:32:33,540 --> 00:32:35,986
'En het is ernstig.'

271
00:32:43,220 --> 00:32:49,705
Ze brachten me naar Dr. Stephens kamer,
wat ze de traumaruimte noemen.

272
00:32:52,780 --> 00:32:57,069
En hij zei me: 'Liam, Robert
is er ernstig aan toe...'

273
00:32:57,220 --> 00:32:59,791
'...heel ernstig.'

274
00:32:59,940 --> 00:33:05,549
'De volgende 48 uur
zullen er om spannen.'

275
00:33:10,060 --> 00:33:15,100
Robert lag daar in zijn leren motorpak,
met 'n zuurstofmasker, en zoveel bloed...

276
00:33:15,260 --> 00:33:19,982
...overal op de vloer,
dik bloed...

277
00:33:20,140 --> 00:33:23,030
...het deed me bijna denken
aan kwik.

278
00:33:28,460 --> 00:33:32,670
Hij was nog net bij bewustzijn
en ik weet nog dat hij zei:

279
00:33:33,100 --> 00:33:37,981
'Het wiel schoot los, LB...
gewoon los.'

280
00:33:38,140 --> 00:33:40,871
En ik dacht: 'Godallemachtig...'

281
00:33:49,260 --> 00:33:53,424
Nu is het algemeen bekend dat
het achterwiel defect was geraakt...

282
00:33:53,580 --> 00:33:57,346
...dat was de oorzaak. Het was eerder
uiteengerukt dan losgeschoten.

283
00:33:57,580 --> 00:34:01,346
En hij was tegen een dikke,
stenen muur geknald.

284
00:34:01,580 --> 00:34:04,789
Zijn hele rechterzijde
was gemangeld...

285
00:34:04,940 --> 00:34:06,942
...zijn arm en zijn been...

286
00:34:07,100 --> 00:34:11,185
...en al snel zag men in dat ze
eerst zijn been moesten opereren.

287
00:34:11,340 --> 00:34:15,106
Dat werd zwart
en men dacht al aan amputatie.

288
00:34:17,380 --> 00:34:23,661
Men zei: 'We krijgen 'm wellicht
weer op de been, als ie dit doorstaat...'

289
00:34:23,820 --> 00:34:26,346
'...maar hij zal nooit meer
op de motor zitten.'

290
00:35:14,780 --> 00:35:18,785
Het leek nogal glibberig, maar
de weg bleek echt nat te zijn...

291
00:35:18,940 --> 00:35:23,343
...en 3 kwartier geleden was ie
kleddernat, grotendeels.

292
00:35:25,860 --> 00:35:30,502
Met snelheden die soms
oplopen tot 300 km/u...

293
00:35:30,660 --> 00:35:35,507
...moet een coureur absoluut
kunnen vertrouwen op zijn motor...

294
00:35:36,220 --> 00:35:39,190
...onwrikbaar vertrouwen.

295
00:35:43,380 --> 00:35:51,265
Robert Dunlops vertrouwen was wreed
geschaad, na zijn crash in de TT van '94.

296
00:35:54,540 --> 00:36:00,343
Hij had 't er levend afgebracht,
ternauwernood.

297
00:36:01,740 --> 00:36:08,225
Het leek of zijn dagen als wegracer
voortijdig waren beëindigd.

298
00:36:08,980 --> 00:36:12,985
Het dreigde zijn carrière
te dwarsbomen... dat been...

299
00:36:13,140 --> 00:36:18,431
Het was volkomen verbrijzeld,
en alles was aan elkaar geschroefd...

300
00:36:18,580 --> 00:36:20,742
...en dat bleef lange tijd zo.

301
00:36:28,700 --> 00:36:33,308
Maar zijn arm was het echte probleem,
omdat er zenuwen beschadigd waren...

302
00:36:33,540 --> 00:36:37,670
...en zijn pols was
volkomen onbruikbaar.

303
00:36:37,820 --> 00:36:43,429
Er zat geen beweging meer in.

304
00:36:43,700 --> 00:36:47,830
Robert kon niet meer lopen
of iets oppakken...

305
00:36:47,980 --> 00:36:54,864
...en omdat de zenuwen uiteengereten
waren, was de kans op herstel nul.

306
00:36:55,020 --> 00:36:56,943
Volkomen vernietigd.

307
00:36:59,820 --> 00:37:03,984
Wat ging er gebeuren?
Zijn verwondingen waren afschuwelijk.

308
00:37:04,140 --> 00:37:08,782
Zijn beroep was motorracen,
maar na het ongeluk...

309
00:37:08,940 --> 00:37:12,626
...kwam alles tot stilstand.

310
00:37:12,780 --> 00:37:19,061
Zijn enige broodwinning was in
een oogwenk tot 'n halt gebracht.

311
00:37:23,220 --> 00:37:28,943
Terwijl Robert aan 'n traag herstelproces
begon, zo goed en kwaad als 't ging..

312
00:37:29,100 --> 00:37:32,070
...ging zijn broer Joey
door met racen.

313
00:37:35,020 --> 00:37:37,751
Maar hij was al in de veertig.

314
00:37:38,100 --> 00:37:41,707
Een oudere man
in een sport voor jongemannen.

315
00:37:42,980 --> 00:37:45,221
Winnen werd moeilijker.

316
00:37:45,380 --> 00:37:49,226
Wat een geweldig TT record
heeft Joey Dunlop...

317
00:37:49,460 --> 00:37:52,669
...maar naar zijn maatstaven
waren de voorbije 3 jaar wat mager.

318
00:37:52,820 --> 00:37:57,951
Maar in een race als deze
is een 3e plek geen schande.

319
00:37:59,140 --> 00:38:03,065
Blijkbaar werd Joey gedreven
door een wil om te racen...

320
00:38:03,220 --> 00:38:05,587
...niet zozeer om te winnen.

321
00:38:06,820 --> 00:38:11,064
De geruchten over zijn pensioen
deden altijd de ronde.

322
00:38:11,620 --> 00:38:15,784
Als Joey eindelijk stopt,
zal er minder publiek komen.

323
00:38:15,940 --> 00:38:21,344
Iedereen kwam om hém te zien,
en zonder hem zal 't niet hetzelfde zijn.

324
00:38:23,060 --> 00:38:27,270
Behalve racen, kreeg Joey
ook andere interesses.

325
00:38:28,860 --> 00:38:35,061
Ontroerd door beelden uit de Bosnische
oorlog en Roemeense weeshuizen...

326
00:38:35,220 --> 00:38:39,987
...laadde hij zijn wagen vol met eten,
als het raceseizoen voorbij was...

327
00:38:40,140 --> 00:38:45,146
...en ondernam hij een rondreis door
Europa, van duizenden kilometers...

328
00:38:45,300 --> 00:38:52,946
...waarbij hij altijd at en sliep in
zijn bus, en hij reisde altijd alleen.

329
00:38:53,260 --> 00:39:00,508
Als er al 'n droevige tijd was, moet dat
de periode vóór Joey's aankomst zijn.

330
00:39:00,660 --> 00:39:05,871
En als we dan de bus
uitpakten, al die dozen...

331
00:39:06,020 --> 00:39:08,421
...elk met een eigen boodschap...

332
00:39:08,580 --> 00:39:11,789
...iedereen kon meeprofiteren
van wat daarin zat.

333
00:39:11,940 --> 00:39:15,740
Die bus van hem was een goudmijn.

334
00:39:17,940 --> 00:39:25,267
Hij was nooit bezig om gefotografeerd
te worden, met wie of wat dan ook.

335
00:39:26,220 --> 00:39:27,870
Het was geen vrolijke plek.

336
00:39:28,380 --> 00:39:31,463
Heel zwaar zelfs,
zeker als je zelf vader bent...

337
00:39:31,620 --> 00:39:36,228
...en dan kinderen in zulke
omstandigheden moet zien.

338
00:39:38,380 --> 00:39:42,908
Dergelijk liefdadigheidswerk
brengt verschillende mensen voort...

339
00:39:43,060 --> 00:39:47,668
...mensen met verschillende
beweegredenen...

340
00:39:48,140 --> 00:39:51,747
...maar hij was zonder meer
echt en oprecht.

341
00:39:54,500 --> 00:39:58,027
Ondanks zijn groeiende
interesse buiten de sport..

342
00:39:58,180 --> 00:40:00,182
...ondanks zijn leeftijd...

343
00:40:00,340 --> 00:40:04,982
...zocht Joey nog steeds de opwinding
van het racen, waar dan ook.

344
00:40:11,340 --> 00:40:18,428
Maar in 1996 crashte hij
in Oost-Europa, in Letland...

345
00:40:18,580 --> 00:40:26,431
...waarbij hij zijn schouder blesseerde.
Weer begon men over zijn toekomst.

346
00:40:27,460 --> 00:40:31,784
Als dit soort dingen gebeuren, denk je
dan wel eens: 'Nu is het genoeg?'

347
00:40:31,940 --> 00:40:34,671
Daar denk ik vaak genoeg aan.

348
00:40:34,820 --> 00:40:38,541
Maar als je weer beter bent,
is alles weer anders.

349
00:40:53,140 --> 00:40:56,781
Charlie, hou jij dat even vast.
Ik ben zo terug.

350
00:40:57,820 --> 00:40:59,310
Neem me niet kwalijk, mensen!

351
00:41:13,300 --> 00:41:14,506
Waar is mijn meisje?

352
00:41:15,220 --> 00:41:17,666
Neem wat te drinken.
- Rustig, tijger.

353
00:41:17,940 --> 00:41:19,783
Geef hier dat beest.

354
00:41:26,260 --> 00:41:27,910
Wat een power!

355
00:42:12,940 --> 00:42:18,026
De wil om zijn verwondingen
te overwinnen en om weer te racen...

356
00:42:18,540 --> 00:42:21,749
...was allesbepalend
voor Robert Dunlop.

357
00:42:23,940 --> 00:42:31,028
Slechts 2 jaar na de bijna fatale crash,
was hij weer klaar om te racen...

358
00:42:31,180 --> 00:42:37,222
...en was hij van plan om weer aan
de TT op het Isle of Man mee te doen.

359
00:42:37,940 --> 00:42:39,669
Kun je weer net zo goed worden?

360
00:42:39,820 --> 00:42:43,905
Ik denk het wel, en veel
andere mensen denken dat ook.

361
00:42:44,620 --> 00:42:48,591
Maar zijn verwondingen
van weleer bleken blijvend.

362
00:42:48,980 --> 00:42:55,625
Hij kreeg een aangepaste motor waarbij
de voorrem van rechts naar links ging

363
00:42:57,740 --> 00:43:02,780
En hij reed alleen nog maar
lichtgewicht 125cc motoren.

364
00:43:02,940 --> 00:43:07,423
Hij had de kracht niet meer
voor een krachtiger motor.

365
00:43:08,620 --> 00:43:12,466
Als je Roberts verwondingen beschouwt,
en hoe hij toch terugkwam...

366
00:43:12,620 --> 00:43:17,831
...en waarom hij eigenlijk terug
wilde komen. Ik weet het niet.

367
00:43:17,980 --> 00:43:25,546
Ik heb er vaak aan teruggedacht
en ik vroeg hem er nooit naar.

368
00:43:26,020 --> 00:43:28,421
Hij kon er gewoon niet buiten.

369
00:43:29,940 --> 00:43:34,184
Maar Roberts terugkeer
was niet zonder controverse.

370
00:43:34,340 --> 00:43:38,902
Bij de North West 200, die hij
alzo vaak had gedomineerd...

371
00:43:39,060 --> 00:43:46,581
...werd hij ongeschikt bevonden, als
gevaar voor zichzelf en andere coureurs.

372
00:43:49,300 --> 00:43:53,988
Ik kende Robert goed en was bij
'm thuis, toen het eten op tafel kwam.

373
00:43:54,140 --> 00:43:58,031
Hij had een vork in zijn hand, maar
het vlees kon hij niet goed snijden...

374
00:43:58,180 --> 00:44:04,984
...en dus moest hij dat met links doen.
Waarna hij mes en vork weer verwisselde.

375
00:44:05,140 --> 00:44:07,461
Ik keek toe, en dacht:

376
00:44:07,620 --> 00:44:12,865
'Deze gast gaat over 3 weken
de North West rijden, met 30 anderen.'

377
00:44:13,020 --> 00:44:16,229
'Maar hij kan z'n rechterhand
niet eens gebruiken.'

378
00:44:16,380 --> 00:44:19,782
Ik zei niks, ging naar huis
en dacht erover na.

379
00:44:19,940 --> 00:44:24,741
Op een ochtend werd ik vroeg wakker
en dacht ineens: 'Robert rijdt niet.'

380
00:44:27,140 --> 00:44:32,590
Maar Robert liet zijn verwondingen
zijn carrière niet in de weg staan.

381
00:44:32,740 --> 00:44:38,304
Twee jaar later, in 1998,
werd zijn schorsing opgeheven...

382
00:44:38,540 --> 00:44:41,749
...en was hij weer terug
in de North West 200.

383
00:44:41,900 --> 00:44:46,940
Kijk Robert Dunlop nou toch, vanaf de
3e rij! Die heeft een missie dit weekend!

384
00:44:47,100 --> 00:44:54,222
Maar binnen enkele minuten ondervond
Robert de harde realiteit van wegracen.

385
00:45:05,700 --> 00:45:10,740
Robert liep een gebroken sleutelbeen op
en een hersenschudding.

386
00:45:10,900 --> 00:45:15,303
Slechts een metalen pen
die hij in 1994 ingezet kreeg..

387
00:45:15,540 --> 00:45:18,908
...voorkwam dat zijn been brak.

388
00:45:25,220 --> 00:45:28,941
Maar ondanks zijn blessures,
oude en nieuwe...

389
00:45:29,100 --> 00:45:34,186
...was Robert 2 weken later
terug bij de Isle of Man TT...

390
00:45:34,340 --> 00:45:37,184
...en stond hij weer op 't podium.

391
00:45:43,620 --> 00:45:46,703
Die keer moest ik wel even
een brok wegslikken...

392
00:45:46,860 --> 00:45:49,670
...toen hij weer een TT won.

393
00:45:49,820 --> 00:45:53,791
En de dokter had nog wel gezegd:
'Hij zal nooit meer motorrijden...'

394
00:45:53,940 --> 00:46:00,505
Dus hij wón niet alleen, maar ook nog
op de plek waar hij bijna was gestorven.

395
00:46:01,220 --> 00:46:04,747
Hij bewees het ongelijk
van veel mensen.

396
00:46:05,900 --> 00:46:11,145
Er waren tijden dat ik echt
wanhopig was, weet je.

397
00:46:12,100 --> 00:46:16,310
Maar ik zag toch licht
aan het einde van de tunnel.

398
00:46:20,220 --> 00:46:24,305
Niemand die ik ooit
tegenkwam in de racewereld...

399
00:46:24,540 --> 00:46:29,546
...was zo taai en keihard
als Robert Dunlop.

400
00:46:31,140 --> 00:46:32,904
Het was een enorme
opgave voor hem...

401
00:46:33,060 --> 00:46:35,825
...want zo'n berg van een kerel
was hij sowieso niet...

402
00:46:35,980 --> 00:46:40,542
...maar zijn pijngrens lag
enorm hoog. Fantastisch.

403
00:46:40,700 --> 00:46:42,782
Een ongelofelijke prestatie.

404
00:46:43,460 --> 00:46:46,907
Hij kwam het podium op
voor de prijsuitreiking.

405
00:46:47,060 --> 00:46:51,987
Hij draaide zich om en gooide zijn
kruk in het publiek... niet meer nodig.

406
00:47:22,100 --> 00:47:27,504
Als je daar nog aan toe komt...
- Die gladde band, hè?

407
00:47:27,660 --> 00:47:29,662
Net als bij de Mallory.

408
00:47:29,820 --> 00:47:30,981
Zo ongeveer.

409
00:49:08,020 --> 00:49:13,743
Terwijl Joey en Robert nog steeds
in de race waren, vaak tégen elkaar...

410
00:49:13,900 --> 00:49:19,191
...leek het, einde jaren '90,
dat hun carrières op hun einde liepen.

411
00:49:19,940 --> 00:49:25,788
Joey was achter in de 40
en racete al bijna 30 jaar.

412
00:49:26,700 --> 00:49:33,106
Robert was 8 jaar jonger, maar was
zwaar getekend door zijn verwondingen.

413
00:49:36,500 --> 00:49:42,826
Maar in mei2000 keerden ze
wederom terug naar de Isle of Man TT...

414
00:49:42,980 --> 00:49:48,862
...als concurrenten, maar ook
als broers die samenwerkten.

415
00:49:50,060 --> 00:49:56,420
Joey wilde nog een keer
vlammen bij de TT...

416
00:49:56,580 --> 00:50:01,950
...dus moest ie weer fitter worden,
ook al werd ie dan ouder.

417
00:50:02,100 --> 00:50:07,584
Robert zei dat hij
met Joey mee zou gaan...

418
00:50:07,740 --> 00:50:13,986
...samen in de voorbereiding
en Joey zou de race rijden.

419
00:50:18,340 --> 00:50:21,503
Ik weet niet zeker of Robert zich
aanbood of dat mijn vader 'm vroeg...

420
00:50:21,660 --> 00:50:26,791
...maar Robert deed wat ie
prima kon, behalve racen...

421
00:50:26,940 --> 00:50:30,422
...namelijk manager zijn,
voor een paar maandjes.

422
00:50:31,740 --> 00:50:34,710
Ze zijn klaar voor Joey in de pits.
Daar is zijn broer Robert

423
00:50:34,860 --> 00:50:38,262
Ik had Robert nog niet
in zo'n rol gezien.

424
00:50:39,140 --> 00:50:42,223
Als een soort manager.

425
00:50:42,380 --> 00:50:48,422
Hij lette goed op zijn broer, en wilde
'm de beste kans bezorgen om te winnen.

426
00:50:49,020 --> 00:50:55,551
Het team heeft de pitstops geoefend
en alles moet rimpelloos verlopen.

427
00:50:56,500 --> 00:50:58,980
Het was inmiddels 10 jaar geleden...

428
00:50:59,140 --> 00:51:06,467
...dat hij zo'n grote race had gewonnen.
Niemand gaf 'm enige kans.

429
00:51:06,620 --> 00:51:10,830
Alles ging die ochtend zoals normaal.
Je sprak niet met hem van te voren.

430
00:51:10,980 --> 00:51:14,063
Je bleef maar bij 'm weg
en gaf hem de ruimte.

431
00:51:14,220 --> 00:51:17,269
We namen onze plaatsen in
en daar gingen ze.

432
00:51:17,500 --> 00:51:22,631
En vanaf de eerste ronde
gingen ze er echt keihard voor.

433
00:51:23,700 --> 00:51:26,624
Joey Dunlop ligt
nog steeds aan kop...

434
00:51:26,780 --> 00:51:30,990
...en presteert weer eens
ongelofelijk.

435
00:51:32,380 --> 00:51:38,501
Je wist gewoon dat je die dag
getuige was van iets heel speciaals.

436
00:51:38,900 --> 00:51:44,589
John McGuinness, op jacht naar Joey
Dunlop, die ruim 18 minuten onderweg is.

437
00:51:50,220 --> 00:51:53,269
Ik was de winnaar het jaar
daarvóór, in 1999.

438
00:51:53,500 --> 00:51:59,781
Ik lag 10 seconden achter en ik zou
'm pakken. Daar was ik zeker van.

439
00:51:59,940 --> 00:52:05,106
Ik ben de kampioen, ik ben de man.
En die ouwe gaat eraan.

440
00:52:05,260 --> 00:52:10,869
Ik heb 'm nooit meer teruggezien,
en ik reed écht hard. Hij vermorzelde me.

441
00:52:17,260 --> 00:52:22,107
Alles leek zo heerlijk relaxt
en je voelde het gewoon aan:

442
00:52:22,260 --> 00:52:27,141
Dit was de zwanenzang,
het allerlaatste jaar.

443
00:52:31,740 --> 00:52:36,780
Iedereen klapt zijn handen stuk
voor hem, het publiek gaat uit z'n dak...

444
00:52:36,940 --> 00:52:43,425
...en hier gaat hij over de finishlijn,
Joey Dunlop wint!

445
00:52:47,660 --> 00:52:49,981
Ik weet nog dat
we er allemaal waren.

446
00:52:50,140 --> 00:52:54,543
En een grote afvaardiging
van de Ierse pers.

447
00:52:55,940 --> 00:53:00,468
Hoewel we geharde
journalisten waren...

448
00:53:00,620 --> 00:53:03,624
...die veel hadden meegemaakt,
nieuws en sport...

449
00:53:03,780 --> 00:53:09,549
...konden we onze ogen niet
geloven... wat was hier gebeurd?

450
00:53:09,700 --> 00:53:14,467
Ik heb 'm, vlak na die race,
nooit gelukkiger meegemaakt.

451
00:53:16,980 --> 00:53:19,984
Hij was zó gelukkig.

452
00:53:20,140 --> 00:53:25,783
Zo heb ik 'm nooit meer gezien; hij had
z'n zinnen helemaal op die race gezet.

453
00:53:31,260 --> 00:53:35,743
Die week won Joey
nog twee races op het Isle of Man...

454
00:53:35,900 --> 00:53:41,191
...en na zijn laatste zege
stond hij weer op het podium...

455
00:53:41,340 --> 00:53:43,911
...met de coureur die 3e werd.

456
00:53:44,060 --> 00:53:47,542
Zijn broer Robert

457
00:53:47,940 --> 00:53:52,946
Je denkt haast dat 't voorbestemd was,
gezien Roberts rol dat jaar...

458
00:53:53,100 --> 00:53:57,150
...ervoor zorgend dat
alles perfect geregeld was.

459
00:53:57,740 --> 00:54:04,225
Mensen dachten dat ze aartsvijanden
waren, maar dat was nooit het geval.

460
00:54:04,460 --> 00:54:09,785
Ze waren juist heel close, en als ze
iets nodig hadden van elkaar, geen punt.

461
00:54:13,580 --> 00:54:16,663
Joey Dunlop was 48 jaar oud.

462
00:54:16,820 --> 00:54:21,144
23 jaar geleden had hij
zijn eerste TT gewonnen...

463
00:54:21,300 --> 00:54:26,466
...30 jaar sinds hij ging racen met
zijn vrienden op de Ierse buitenwegen.

464
00:54:26,900 --> 00:54:30,746
Nu zijn carrière ten einde liep,
vestigde hij een record.

465
00:54:30,900 --> 00:54:35,349
De succesvolste TT coureur ooit.

466
00:54:47,460 --> 00:54:53,786
De winnaar van de Aer Lingus
Supersport: nummer 6, William Dunlop!

467
00:55:08,300 --> 00:55:10,268
Mooi gedaan, William.

468
00:55:10,940 --> 00:55:15,104
Ik kwam wat achter te liggen
en ik ging forceren...

469
00:55:15,260 --> 00:55:18,309
...ik maakte een kleine stuurfout.
Niks ernstigs.

470
00:55:18,540 --> 00:55:22,829
Heel dom van mezelf.
Zo gaan die dingen.

471
00:55:22,980 --> 00:55:25,631
Maar dat gebeurt niet meer.

472
00:55:25,780 --> 00:55:27,623
Mannen, we gaan!

473
00:55:56,460 --> 00:56:00,909
En Michael Dunlop wint!
Guy Martin wordt tweede.

474
00:56:04,900 --> 00:56:06,743
Als je eerst die trap
maar opkomt.

475
00:56:06,900 --> 00:56:10,586
En daar is ie, Michael Dunlop!

476
00:56:23,300 --> 00:56:30,309
Joey Dunlops prestaties in juni 2000
waren aanleiding voor een speciaal feest.

477
00:56:32,260 --> 00:56:36,868
In zijn thuisland werd hij
als een held onthaald.

478
00:56:38,500 --> 00:56:41,982
Maar wederom zou
de tragedie weer toeslaan.

479
00:56:44,260 --> 00:56:46,945
Terwijl Joey en Robert feestvierden...

480
00:56:47,100 --> 00:56:55,224
...hoorde hij dat zijn vriend en sponsor,
Andy McMenemy, zelfmoord had gepleegd.

481
00:56:57,180 --> 00:57:00,343
Hij was er compleet gebroken door.

482
00:57:00,580 --> 00:57:04,471
Andy was een levensgroot
karakter, een gentleman...

483
00:57:04,620 --> 00:57:11,504
...een komiek en het middelpunt van
elk feest. En 100% loyaal aan mijn vader.

484
00:57:15,540 --> 00:57:21,024
We spraken er nooit over met pa.
Ook niet over zijn oude vrienden.

485
00:57:21,180 --> 00:57:28,143
Het kwam nooit ter sprake. Pa besliste
hoe hij alles wilde verwerken. Punt uit.

486
00:57:33,820 --> 00:57:39,224
Om te ontsnappen aan alle
gebeurtenissen van de voorbije weken...

487
00:57:39,380 --> 00:57:43,863
...deed Joey wat hij al zo
vaak eerder had gedaan.

488
00:57:44,460 --> 00:57:46,622
Hij ging racen.

489
00:57:47,140 --> 00:57:54,627
Hij vertrok in z'n eentje voor een
kleine race in Estland, Oost-Europa.

490
00:58:00,220 --> 00:58:04,464
Het was hem volkomen helder.
Hij wilde gewoon weg zijn.

491
00:58:04,620 --> 00:58:10,741
Daar ging ie, in zijn eigen bus,
naar Tallinn... verbazingwekkend.

492
00:58:13,140 --> 00:58:18,544
Hij was dol op racen. Hij gaf me nog
een geschiedenisles over Estland.

493
00:58:20,220 --> 00:58:22,666
Hij ging goed om
met de bewoners.

494
00:58:24,100 --> 00:58:25,909
Hij vond het er heerlijk.

495
00:58:30,540 --> 00:58:34,226
Zware omstandigheden, 4 km lang.

496
00:58:34,380 --> 00:58:37,304
Overal bomenrijen...

497
00:58:38,380 --> 00:58:41,623
...behalve in het kustgedeelte...

498
00:58:42,820 --> 00:58:45,471
...maar een zwaar beboste
omgeving.

499
00:58:54,340 --> 00:58:59,710
Hij reed een proefronde
en besloot het voorwiel te vervangen.

500
00:59:02,700 --> 00:59:08,070
Hij knikte me toe.
Het leek hem een goed idee.

501
00:59:13,180 --> 00:59:17,583
Plotseling begon het te regenen.

502
00:59:31,140 --> 00:59:33,871
De vlag ging naar beneden
en daar ging ie.

503
00:59:39,140 --> 00:59:44,465
Bij het begin van de tweede ronde,
was het een ware stortbui.

504
00:59:44,620 --> 00:59:49,751
Dus de omstandigheden
van die laatste bocht...

505
00:59:50,380 --> 00:59:53,509
...waren dramatisch
veranderd...

506
00:59:53,660 --> 00:59:57,506
...en toen hij die bocht naderde...

507
01:00:00,020 --> 01:00:02,910
...was die volledig ondergelopen.

508
01:00:07,300 --> 01:00:13,546
Ik ging naar de start-en finish zone.
De baancommissaris stond daar ook.

509
01:00:14,540 --> 01:00:20,502
'Is er al nieuws over Mr Dunlop?'

510
01:00:20,980 --> 01:00:24,905
'Die heeft een ongeluk gehad.'

511
01:00:25,620 --> 01:00:29,147
'Loop er maar heen,
dat mag wel.'

512
01:00:29,300 --> 01:00:36,263
Dus ik liep richting die laatste bocht.
Ik zag al mensen staan in de verte.

513
01:00:38,700 --> 01:00:46,221
Toen ik de plek naderde waar
Joey was, ging de menigte uiteen.

514
01:00:47,300 --> 01:00:53,785
En daar was hij... hij lag daar...

515
01:00:55,220 --> 01:01:00,943
Ik ging naar hem toe en knuffelde
hem, maar hij was al heengegaan.

516
01:01:10,300 --> 01:01:13,190
Het is bijna niet te bevatten...

517
01:01:14,060 --> 01:01:15,869
...maar hij maakte een vergissing.

518
01:01:17,580 --> 01:01:21,062
De boom die hij raakte,
lag vlak naast de weg.

519
01:01:21,220 --> 01:01:25,544
Een boom, zoals je die al jaren
voorbij zag gaan, 31 seizoenen lang...

520
01:01:25,700 --> 01:01:29,307
...al die race seizoenen...

521
01:01:29,540 --> 01:01:32,111
...al die races die je won
of verloor...

522
01:01:32,260 --> 01:01:36,231
...tijdens alle proefrondes,
de trainingsessies...

523
01:01:36,460 --> 01:01:41,182
En al die keren gooide hij zijn been
over de motor en dééd 't gewoon...

524
01:01:41,340 --> 01:01:44,503
...steeds weer opnieuw,
honderdduizenden keren.

525
01:01:44,660 --> 01:01:47,186
Maar in één duizendste seconde...

526
01:01:58,340 --> 01:02:01,867
Toen we naar Estland gingen,
na één jaar, kwamen we in 'n hotel...

527
01:02:02,020 --> 01:02:05,069
...met prachtig uitzicht
over het strand van Tallinn.

528
01:02:05,220 --> 01:02:10,101
En er was een Joey Dunlop Suite,
met een groot bord.

529
01:02:10,260 --> 01:02:13,582
Die suite was voor hem bedoeld.

530
01:02:19,260 --> 01:02:27,224
Maar tijdens zijn laatste nacht op aarde,
sliep hij op de voorbank van zijn bus.

531
01:02:29,020 --> 01:02:30,909
Sorry...

532
01:02:35,180 --> 01:02:40,664
Dat vond ik altijd zó symbolisch,
en lastig te accepteren...

533
01:02:41,060 --> 01:02:49,502
...maar meteen ook zó gepast, na alles
wat er al die jaren was gebeurd.

534
01:02:54,820 --> 01:03:00,031
Zo'n luxe hotelsuite
die hij links liet liggen.

535
01:03:00,180 --> 01:03:05,186
De dingen gebeurden gewoon
op de ouderwetse manier.

536
01:03:05,580 --> 01:03:10,222
Zoveel bereikt, 5 wereldtitels
en wat niet meer...

537
01:03:10,380 --> 01:03:15,261
...maar Joey als mens
veranderde nooit.

538
01:03:24,540 --> 01:03:27,703
Zelfs in de gevaarlijkste
motorsport..

539
01:03:27,860 --> 01:03:33,026
...waar een mogelijke tragedie
altijd nabij en waarschijnlijk lijkt..

540
01:03:33,180 --> 01:03:38,584
...kwam de dood van Joey Dunlop
toch als een schok.

541
01:03:40,820 --> 01:03:46,224
Thuis, in Ierland, was de impact
enorm en diepgaand.

542
01:03:53,940 --> 01:03:56,944
Het ergste telefoontje van mijn leven.

543
01:03:57,380 --> 01:03:59,781
Simpel.

544
01:04:01,260 --> 01:04:04,184
Het telefoontje dat niemand
wil ontvangen.

545
01:04:04,340 --> 01:04:11,428
En dat niemand ook denkt te ontvangen.
Maar ons overkwam het helaas.

546
01:04:14,980 --> 01:04:17,631
IK BEN NOG TE JONG,
MAAR PAPA ZAL HET ME UITLEGGEN

547
01:04:17,780 --> 01:04:25,585
Niemand van ons kon 't geloven, omdat
Robert destijds de grotere risico's nam...

548
01:04:25,740 --> 01:04:31,224
...en we van Joey wisten dat winst
of verlies niet meer belangrijk was.

549
01:04:31,380 --> 01:04:37,228
Hij nam geen risico's meer, en dat
deed hij die bewuste dag ook niet.

550
01:04:37,380 --> 01:04:40,509
Het was het Lot
en ik weet niet waarom.

551
01:04:46,180 --> 01:04:52,586
Veel mensen waren echt van streek,
omdat ze het bij Joey nooit verwachtten.

552
01:04:52,740 --> 01:04:58,668
Het was vreselijk, want je moest
het pa en ma ook vertellen.

553
01:05:07,060 --> 01:05:10,303
Het achtervolgt je een leven lang.

554
01:05:14,780 --> 01:05:18,785
Ik wist het zodra ik
de keuken inkwam...

555
01:05:18,940 --> 01:05:25,903
...ik zag Helen en Linda, ze waren er
allemaal, en ik zag het aan hun gezicht.

556
01:05:30,980 --> 01:05:38,148
Het duurt even voordat 't je echt raakt.
Na afloop ga je zitten en nadenken.

557
01:05:38,500 --> 01:05:42,903
En ik denk dat 't voor iedereen
hetzelfde was.

558
01:05:46,820 --> 01:05:52,702
Nadat Joey stierf, drong
het plotseling tot je door...

559
01:05:52,860 --> 01:05:54,749
...dat iederéén kon sterven.

560
01:05:54,900 --> 01:06:00,669
Zoals ik al zei, ik had nooit gedacht
dat Joey dit zou overkomen.

561
01:06:03,140 --> 01:06:08,465
Ik kon het gewoon niet geloven.
Nog steeds niet.

562
01:06:10,660 --> 01:06:13,584
Het is een wrede sport.

563
01:06:19,940 --> 01:06:24,150
Pas op dat moment zagen we in
hoeveel mensen aan hem dachten.

564
01:06:24,300 --> 01:06:27,747
We gaven de fans de kans
om hun respect te betuigen...

565
01:06:27,900 --> 01:06:32,144
...want zoiets is heel speciaal
in 't leven van een coureur.

566
01:06:32,300 --> 01:06:38,182
Maar de opkomst was ongelofelijk,
dus dat voelde heel erg goed.

567
01:06:39,500 --> 01:06:45,667
Ik weet nog dat ik in de verte
keek en overal mensen zag staan.

568
01:06:45,820 --> 01:06:51,941
Ik denk wel...
men sprak van 50.000 mensen.

569
01:06:53,340 --> 01:06:58,471
Dat was typerend voor hem.
Iedereen hield van hem.

570
01:06:58,620 --> 01:07:02,022
Dat bleek wel die dag.

571
01:07:03,660 --> 01:07:08,348
Terwijl duizenden mensen om hem
heen de geliefde sportman betreurden...

572
01:07:08,500 --> 01:07:12,903
...moest Robert zijn persoonlijke
verlies verwerken.

573
01:07:17,100 --> 01:07:22,345
Het is zwaar om over de begrafenis
van je broer te praten.

574
01:07:23,300 --> 01:07:28,431
Hij stortte volledig in en huilde zoals
ik hem nooit eerder had zien doen.

575
01:07:29,460 --> 01:07:32,225
En hij was volkomen van de kaart.

576
01:07:33,220 --> 01:07:40,502
Joey was Roberts idool,
en Robert was Joey's grootste fan.

577
01:07:40,940 --> 01:07:48,711
En toen dit allemaal gebeurde, zag
ik Robert absoluut nooit meer racen.

578
01:07:49,820 --> 01:07:57,705
Robert worstelde met zoveel gevoelens,
als broer en als concurrent.

579
01:07:58,060 --> 01:08:04,102
Hij moest heel diep nadenken, over
wat hij nu verder moest gaan doen...

580
01:08:04,260 --> 01:08:06,501
...het was heel moeilijk voor hem...

581
01:08:06,660 --> 01:08:11,109
...want ze hadden altijd samen gereden
en nu moest hij alleen verder.

582
01:08:14,300 --> 01:08:16,701
Het zat in hun bloed.

583
01:08:16,860 --> 01:08:19,511
Hij was een motorcoureur.

584
01:08:21,540 --> 01:08:23,907
Ondanks het verlies
van zijn broer...

585
01:08:24,060 --> 01:08:27,621
...en de speculaties
over zijn eigen carrière...

586
01:08:27,780 --> 01:08:33,503
...zat Robert, 6 weken na Joey's
dood, weer op de motor.

587
01:08:33,860 --> 01:08:37,785
Nadat hij de volgende jaren
wedstrijden bleef rijden...

588
01:08:37,940 --> 01:08:41,786
...werd duidelijk dat hij
een besluit had genomen...

589
01:08:41,940 --> 01:08:48,061
...over Joey, over het wegracen
en zijn eigen toekomst.

590
01:08:50,980 --> 01:08:54,348
Ik was uiteraard bedroefd
om Joey...

591
01:08:54,580 --> 01:09:01,225
...maar ik vond het erger voor pa en ma
en Joey's gezin, dan voor Joey zélf.

592
01:09:01,380 --> 01:09:06,227
Joey en ik hadden
het zelfde standpunt:

593
01:09:06,460 --> 01:09:09,225
Beter dood op de motor...

594
01:09:09,380 --> 01:09:13,908
...dan 6 maanden ziek op bed
liggen, en dán doodgaan.

595
01:09:18,100 --> 01:09:23,664
Hij maakte heel duidelijk
wat zijn mening was...

596
01:09:23,820 --> 01:09:27,711
...vooral door zijn grote verlies.

597
01:09:27,860 --> 01:09:32,787
Hij verloor zijn broer,
en vele goede vrienden.

598
01:09:36,580 --> 01:09:38,901
Maar hij ging door.

599
01:09:39,740 --> 01:09:47,670
En uiteindelijk is de grootste
vraag, of uitdaging, voor iedereen...

600
01:09:47,820 --> 01:09:52,667
...als er risico, gevaar
of dreiging bij komt kijken...

601
01:09:52,820 --> 01:09:55,903
...zou jij je kinderen toestaan
hetzelfde te doen?

602
01:10:06,020 --> 01:10:10,901
In 2004 waren twee
van Roberts drie kinderen...

603
01:10:11,060 --> 01:10:15,941
...William en Michael,
inmiddels ook wegracers geworden.

604
01:10:16,100 --> 01:10:18,944
Maar eventuele gedachten
om met pensioen te gaan...

605
01:10:19,100 --> 01:10:25,824
...ten faveure van de nieuwe generatie,
werden niet gedeeld door Robert zelf.

606
01:10:26,260 --> 01:10:31,187
Ik wist dat William en Michael gretig
waren en ik probeerde met 'm te praten...

607
01:10:31,340 --> 01:10:37,268
'...Je hebt alles al bereikt, je hoeft
niet meer, leid een leuk gezinsleven.'

608
01:10:37,500 --> 01:10:43,746
Maar dan onderschat je een wegracer,
want die zitten héél anders in elkaar.

609
01:10:49,140 --> 01:10:53,748
Ik wil de eerste worden.
Niet tweede of derde.

610
01:10:53,980 --> 01:10:57,666
Er telt maar één plek.
De eerste plek.

611
01:10:57,820 --> 01:11:00,426
De tweede is de eerste verliezer.

612
01:11:02,340 --> 01:11:07,471
Het was waarschijnlijk zijn manier
om te ontsnappen, aan het leven...

613
01:11:07,620 --> 01:11:09,190
...zodat ie zijn gang kon gaan.

614
01:11:09,340 --> 01:11:14,301
Wat zou ie anders moeten doen?
Met z'n ziel onder zijn arm lopen?

615
01:11:15,060 --> 01:11:20,464
Als je voor dit leven kiest, heb je
niets anders om op terug te vallen.

616
01:11:20,620 --> 01:11:27,629
Je hebt geen ander beroep geleerd,
je bent een coureur en racen is alles.

617
01:11:29,140 --> 01:11:31,620
En de winnaar is Robert Dunlop!

618
01:11:36,460 --> 01:11:41,227
Hij zag 't niet zitten, zoals vele vaders,
om de kinderen voor te laten gaan.

619
01:11:41,380 --> 01:11:45,271
Hij wilde erbij horen.
Pensioen kwam niet in hem op.

620
01:11:45,500 --> 01:11:51,223
Of de gedachte, 'Mijn gezin komt op
de 1ste plaats.' Hoewel ie dol op ons was.

621
01:11:51,460 --> 01:11:56,182
Maar die context kwam niet
in hem op; 'ik doe dit voor het gezin.'

622
01:11:56,340 --> 01:12:00,743
Want hij leefde nog steeds
in een droom.

623
01:12:01,620 --> 01:12:03,622
Zijn droom.

624
01:12:07,300 --> 01:12:09,780
Robert was altijd
doorgegaan met racen...

625
01:12:09,940 --> 01:12:15,549
...en bij het begin van het
seizoen 2008 was hij 47 jaar oud.

626
01:12:15,700 --> 01:12:22,231
Het leek er nu op dat de carrières
van zijn zoons nu de prioriteit kregen.

627
01:12:25,260 --> 01:12:31,586
Het was een vreemd jaar want m'n pa
leek geen interesse meer te hebben.

628
01:12:31,740 --> 01:12:34,949
Hij leek anders te zijn.
'n Raar gevoel.

629
01:12:36,860 --> 01:12:42,503
Hij leek zich alleen om mij en Michael
te bekommeren, totdat ik tegen hem zei:

630
01:12:43,020 --> 01:12:47,184
'Ik heb liever dat jezelf weer gaat
rijden.' North West kwam er weer aan.

631
01:12:47,340 --> 01:12:50,901
Toen dat ter sprake kwam,
leek hij onder druk te staan...

632
01:12:51,060 --> 01:12:56,271
...alsof dat het allerbelangrijkste
sluitstuk was.

633
01:12:58,940 --> 01:13:05,027
Dat seizoen was anders dan andere;
het was gewoon vreemd.

634
01:13:05,180 --> 01:13:10,550
Ik heb de meeste kans in de 125cc,
hoewel 250 ook nog kan.

635
01:13:11,220 --> 01:13:16,624
Maar mijn zoon William is op die race
gebrand, en hij heeft de motor ervoor.

636
01:13:16,780 --> 01:13:22,071
Michael heeft ook een goede motor,
iets minder als die van William, maar...

637
01:13:22,220 --> 01:13:28,944
Ik hoop vooral dat er een Dunlop wint
op zaterdag en ik heb er vertrouwen in.

638
01:13:29,100 --> 01:13:31,671
Robert, heb je even?
Is alles oké?

639
01:13:32,180 --> 01:13:33,989
Gaat alles goed?

640
01:13:34,940 --> 01:13:42,108
Hij gaat van start op zijn 250cc en hij
heeft weinig tijd, dus we laten 'm gaan.

641
01:13:56,340 --> 01:14:02,268
Die avond kwamen we uit de pits,
door de tunnel en op de weg...

642
01:14:02,500 --> 01:14:09,224
...en het was altijd een heel gedrang,
mensen willen altijd vooraan staan.

643
01:14:09,380 --> 01:14:13,180
Het was bitter koud die avond...

644
01:14:14,260 --> 01:14:18,948
...mijn herinneringen komen
weer terug; we kwamen de baan op...

645
01:14:19,100 --> 01:14:23,867
...we hoorden dat Robert toch
de 250cc reed, en ik was bezorgd.

646
01:14:24,020 --> 01:14:27,945
Gezien de verwondingen aan zijn
hand, was ik bezorgd door die 250cc.

647
01:14:28,100 --> 01:14:30,228
Het verhaal deed
al snel de ronde...

648
01:14:30,380 --> 01:14:34,180
...en Robert draaide zich om
en gaf me een knipoog...

649
01:14:34,460 --> 01:14:38,943
...naar later bleek zijn laatste
glimlach en knipoog.

650
01:14:48,060 --> 01:14:55,182
Ik stond achter William, pa stond naast
William en ze waren startklaar.

651
01:14:55,340 --> 01:15:00,824
Ik was er ook klaar voor en ik weet
nog dat ik pa en William zag wegrijden.

652
01:15:03,140 --> 01:15:08,226
De rook uit de motor was
niet blauw, maar wit.

653
01:15:08,380 --> 01:15:12,544
Er kwam een gore lucht vanaf,
net als bij Williams motor.

654
01:15:23,020 --> 01:15:26,229
Dat klopt niet, weet je...

655
01:15:26,380 --> 01:15:28,906
...er klopte gewoon iets niet.

656
01:15:32,820 --> 01:15:36,302
Ik deed het vooralsnog kalm aan,
gewoon een beetje warm draaien...

657
01:15:36,540 --> 01:15:41,421
...maar pa vloog me werkelijk voorbij,
maar ik zag rook uit de motor komen.

658
01:15:43,780 --> 01:15:47,751
Ik probeerde bij hem te komen,
maar hij ging ongelofelijk hard...

659
01:15:47,900 --> 01:15:51,143
...er was iets duidelijk mis.

660
01:17:23,820 --> 01:17:30,021
Roberts motor hield er plotseling
mee op en het achterwiel blokkeerde.

661
01:17:30,180 --> 01:17:37,029
Robert werd van de motor geslingerd
met een snelheid van 240 km/u.

662
01:17:45,700 --> 01:17:50,262
Ik zag het voor me opdoemen,
brokstukken.

663
01:17:50,500 --> 01:17:53,185
Ik zag mensen rennen.

664
01:17:53,340 --> 01:17:57,709
Ik zei tegen mezelf:
'Alsjeblieft niet...'

665
01:18:03,700 --> 01:18:06,624
Ik ging naast hem zitten...

666
01:18:09,180 --> 01:18:12,582
...ik hield zijn hand vast...

667
01:18:17,860 --> 01:18:22,184
...hij had zijn helm niet meer op...

668
01:18:22,340 --> 01:18:24,627
...en ik herinner me...

669
01:18:29,940 --> 01:18:33,262
...alleen dat ik zijn hand vasthield.

670
01:18:34,460 --> 01:18:39,626
De dokter kwam bij 'm
en ik bad dat hij 't zou redden.

671
01:18:47,020 --> 01:18:51,105
Iemand zei 'Hij redt 't wel' en op
dat moment kreeg ik zo'n voorgevoel.

672
01:18:51,260 --> 01:18:55,902
'Nee, ik denk het niet.' Ik weet
niet waarom, maar het was zo raar.

673
01:18:56,660 --> 01:19:01,541
En slechts een minuutje later
kreeg ik het slechte nieuws.

674
01:19:06,380 --> 01:19:13,070
Ik ging naar het ziekenhuis
en er waren massa's mensen...

675
01:19:14,100 --> 01:19:21,222
Ik ging via de achterdeur en daar zei men:
'Sorry, we konden hem niet redden.'

676
01:19:21,380 --> 01:19:25,829
Ik dacht eerst:
'Dat is onmogelijk... nee...'

677
01:19:30,140 --> 01:19:34,543
We gingen er snel heen met
de auto en we zagen Michael.

678
01:19:34,700 --> 01:19:41,310
Ik was al vlak bij Michael, maar
andere mensen vingen hem op...

679
01:19:42,020 --> 01:19:51,111
...en hij had een fles water
in zijn handen, die hij weggooide...

680
01:19:51,260 --> 01:19:54,104
...toen wist ik het meteen.

681
01:19:56,020 --> 01:19:59,741
De medische staf had
keihard gewerkt...

682
01:19:59,900 --> 01:20:05,669
...al het mogelijke gedaan om
'm te redden, maar hij was weg.

683
01:20:05,820 --> 01:20:10,223
Hij lag daar in zijn leren pak,
en dit vergeet ik nooit meer...

684
01:20:10,380 --> 01:20:13,862
...met een grijns
en een stoppelbaardje...

685
01:20:14,020 --> 01:20:20,471
...en met slechts een paar
schaafwondjes op zijn knokkels...

686
01:20:20,620 --> 01:20:25,182
Hij had voornamelijk
interne verwondingen.

687
01:20:25,940 --> 01:20:29,467
En ik kon zien waar ze
met 'm bezig waren geweest.

688
01:20:29,620 --> 01:20:34,023
Ik hield zijn hand vast,
bij zijn geschaafde knokkels...

689
01:20:34,260 --> 01:20:38,868
...en hij voelde warm,
net als jij en ik.

690
01:20:39,260 --> 01:20:46,189
Ik verwachtte elk moment een knipoog
van 'm, zoals ie wel vaker had gedaan.

691
01:20:46,340 --> 01:20:50,231
Maar deze keer niet.

692
01:20:50,380 --> 01:20:54,908
En die dag stierf er ook
een stukje van mij.

693
01:21:04,140 --> 01:21:10,307
Het was een race ongeluk, met de
tragische gevolgen die daarbij komen...

694
01:21:10,460 --> 01:21:14,829
...waarbij je altijd zegt:
'Als dit, als dat...'

695
01:21:14,980 --> 01:21:17,631
'Had ie die 250cc
maar niet gereden...'

696
01:21:17,780 --> 01:21:21,102
Maar het gevolg was
hetzelfde als bij Joey.

697
01:21:21,260 --> 01:21:25,151
Er was een crash en bij
een wegrace zit je dan in een loterij.

698
01:21:25,300 --> 01:21:28,509
Of je crasht met 60 of met 220 km/u.

699
01:21:28,660 --> 01:21:32,870
In een wegrace is het een loterij
of je ooit weer opstaat.

700
01:21:33,020 --> 01:21:36,263
En geen van beiden stond nog op.

701
01:22:08,940 --> 01:22:14,151
Een dag na het ongeluk was Roberts
lichaam terug in het familiehuis...

702
01:22:14,300 --> 01:22:18,942
...slechts enkele kilometers verwijderd
van de plek waar hij stierf

703
01:22:21,220 --> 01:22:24,906
Het circuit waar de volgende
ochtend weer werd gereden...

704
01:22:25,060 --> 01:22:30,908
...met of zonder William
en Michael Dunlop.

705
01:22:34,100 --> 01:22:37,309
Michael had geen enkele
behoefte om te racen...

706
01:22:37,540 --> 01:22:41,590
...maar op de vrijdag was William
de grootste zorg.

707
01:22:43,380 --> 01:22:49,990
Hij sloot zich volkomen af in de garage,
waar hij aan z'n motoren sleutelde.

708
01:22:50,140 --> 01:22:53,667
Toen zijn moeder informeerde
wat hij aan 't doen was...

709
01:22:53,820 --> 01:22:57,711
...zei hij dat hij bezig was
voor de race van zaterdag.

710
01:23:03,580 --> 01:23:05,981
Ik ging met hem praten,
wat moeilijk was...

711
01:23:06,140 --> 01:23:12,341
...want deze jongen verwerkte
de emotie anders dan ik zou doen.

712
01:23:14,860 --> 01:23:17,830
Hij was niet toeschietelijk,
de jonge William.

713
01:23:18,140 --> 01:23:22,543
Ik legde mijn arm om hem
heen en kneep 'n beetje...

714
01:23:22,700 --> 01:23:27,501
...en dacht: 'Dat doet ie niet,
zo verwerkt ie het gewoon...

715
01:23:27,660 --> 01:23:31,949
...door te sleutelen aan de motor.
Hij wil niet binnen zitten.'

716
01:23:34,940 --> 01:23:38,911
Die vrijdag wilde ik bezig zijn in
de garage; ik wilde niet naar binnen...

717
01:23:39,180 --> 01:23:43,310
...met al die mensen
die ik niet wilde spreken.

718
01:23:43,540 --> 01:23:46,942
Niet dat je ze niet mag.
Maar je wilde alleen zijn.

719
01:23:47,100 --> 01:23:50,627
In de garage lieten ze me met rust.

720
01:23:50,780 --> 01:23:55,627
Een paar mensen hielpen ons, en zo
probeerde ik 't maar te verwerken.

721
01:24:01,900 --> 01:24:05,029
Er was iemand die de jongens
hielp met de motoren.

722
01:24:05,180 --> 01:24:07,786
Die zei tegen me:
'Wat denk je daarvan?'

723
01:24:07,940 --> 01:24:11,865
Ik keek naar de werkplaats
waar ze altijd sleutelden.

724
01:24:12,020 --> 01:24:20,826
En de bus stond al klaar, dat ding
waar William in reed, bij de deur.

725
01:24:20,980 --> 01:24:26,020
Die gast zegt: 'William is aan
't sleutelen, hij rijdt morgen.'

726
01:24:27,980 --> 01:24:35,262
Ach, die hele toestand...
ik wist dat 't zo zou gaan...

727
01:24:35,500 --> 01:24:37,946
...typisch iets voor de Dunlops.

728
01:24:47,940 --> 01:24:55,347
De volgende ochtend verlieten William en
Michael hun huis en gingen naar 't circuit.

729
01:24:55,660 --> 01:25:00,666
Slechts twee dagen na de dood van
hun vader, de dag vóór de uitvaart..

730
01:25:00,820 --> 01:25:03,664
...hadden ze besloten te racen.

731
01:25:03,820 --> 01:25:09,145
Maar de organisatoren waren
niet onverdeeld gelukkig

732
01:25:09,300 --> 01:25:11,268
Er vond een vergadering plaats...

733
01:25:11,500 --> 01:25:17,109
...en drie mensen waren
tegen en twee waren vóór.

734
01:25:17,740 --> 01:25:21,870
Men zei dat ik mentaal
niet geschikt was.

735
01:25:22,140 --> 01:25:26,668
Toen we weggingen,
trof het ons keihard...

736
01:25:26,820 --> 01:25:31,064
...normaal had pa dat wel
even geregeld...

737
01:25:31,620 --> 01:25:35,261
...maar nu kon ik niks doen.
Alsof je de mond werd gesnoerd.

738
01:25:37,660 --> 01:25:41,790
Ik was bang, gezien hun vaders
dood, dat ze onstabiel waren.

739
01:25:41,940 --> 01:25:46,628
Ik was bang dat er weer iets
zou gebeuren. Snap je?

740
01:25:48,940 --> 01:25:53,582
Ik heb ze toegesproken maar
ze waren vastbesloten om te racen.

741
01:25:57,580 --> 01:26:04,031
Tijdens de 1 minuut stilte, ter ere van
Robert, ging William naar zijn team...

742
01:26:04,180 --> 01:26:12,747
...vastbesloten om op de baan te komen,
als persoonlijk eerbetoon aan zijn vader.

743
01:26:15,980 --> 01:26:20,941
William kwam langs de startrij
met zijn 250, voor de warming-up...

744
01:26:21,100 --> 01:26:25,185
...en het was een gekkenhuis.

745
01:26:28,380 --> 01:26:32,863
William zou gaan racen en Michael
rende weg, naar hun onderkomen...

746
01:26:33,020 --> 01:26:37,150
...en verscheen even later,
in leer gekleed, op de motor.

747
01:26:37,500 --> 01:26:39,980
Maar ze waren afgewezen.

748
01:26:41,820 --> 01:26:48,783
Nu beide zoons toch op de baan waren
verschenen, minuten voor de start..

749
01:26:48,940 --> 01:26:53,662
...verkeerde de organisatie
in een onmogelijke situatie.

750
01:26:56,740 --> 01:27:00,222
Ik kreeg al snel een telefoontje.

751
01:27:01,220 --> 01:27:05,305
'LB, kom snel hierheen.
Ze zijn beiden gestart.'

752
01:27:07,940 --> 01:27:13,902
Ik kon niet meer nadenken. Niet alleen
William ging racen, maar Michael óók.

753
01:27:17,020 --> 01:27:23,266
Ik weet nog dat ik daar was, met al die
mensen, en dat meisje had een paraplu.

754
01:27:23,500 --> 01:27:28,950
Ik vroeg of ze me af wilde schermen
van de mensen en de camera's.

755
01:27:29,380 --> 01:27:32,589
Zo wachtte ik het begin
van de race af.

756
01:27:35,060 --> 01:27:40,191
Als ik er nu op terugkijk, had
ik 't waarschijnlijk niet gedaan.

757
01:27:40,340 --> 01:27:43,503
Maar ja, ik wist niet beter.

758
01:27:49,380 --> 01:27:52,270
De stewards zeiden:
'We moeten iets doen.'

759
01:27:52,500 --> 01:27:56,585
Ik zei: 'We kunnen niks doen,
die jongens staan er al.'

760
01:27:56,740 --> 01:28:02,190
'Je kunt Michael en William Dunlop
absoluut niet van de baan verwijderen.'

761
01:28:04,940 --> 01:28:09,707
Als ze ons hadden verwijderd,
was de dag een aanfluiting geworden.

762
01:28:09,860 --> 01:28:15,822
De mensen waren gek geworden.
Punt uit, ze hadden geen andere optie.

763
01:28:16,180 --> 01:28:19,150
Ze moesten ons laten starten.

764
01:28:20,460 --> 01:28:23,304
Maar voor William Dunlop
zou het anders lopen.

765
01:28:23,540 --> 01:28:28,910
Zijn wil om zijn vader eer te bewijzen
op de baan, liep op niks uit.

766
01:28:30,660 --> 01:28:34,142
Dankzij de grilligheid
van een machine.

767
01:28:35,660 --> 01:28:41,906
Nu lag alle verantwoordelijkheid op
de schouders van zijn broer Michael.

768
01:28:42,060 --> 01:28:48,750
Slechts 4 dagen eerder, sprak Robert
zijn hoop uit dat een Dunlop zou winnen.

769
01:28:48,900 --> 01:28:53,827
Zijn jongste zoon hield
die hoop nu in leven.

770
01:29:12,340 --> 01:29:15,344
Ik weet nog dat ik
in de auto sprong...

771
01:29:15,580 --> 01:29:18,789
...en vol gas gaf
richting North West.

772
01:29:18,940 --> 01:29:24,470
Maar als je er niet vroeg bent, is het
'n nachtmerrie om 't circuit te bereiken.

773
01:29:24,620 --> 01:29:28,830
Ik stapte bij Portstewart uit
en ben gaan rennen.

774
01:29:28,980 --> 01:29:33,542
Maar al rennende, hoorde ik het
commentaar al. De race was begonnen.

775
01:29:33,900 --> 01:29:36,710
Schitterend! Hier gaat 't
om bij de North West!

776
01:29:36,860 --> 01:29:41,900
Dunlop gaat binnendoor en McGuinness
lijkt Elkin te pakken. Fantastisch!

777
01:29:42,060 --> 01:29:44,791
Deze drie mannen zijn de top 3!

778
01:29:44,940 --> 01:29:46,829
Dunlop binnendoor? Wellicht!

779
01:29:46,980 --> 01:29:50,826
Dunlop kijkt en kijkt..
En remt hard af!

780
01:29:50,980 --> 01:29:56,271
Als ie hier goed doorkomt...
fantastische stijl van Michael Dunlop.

781
01:29:56,940 --> 01:29:58,942
Je vraagt je steeds af:
'Hoe doet die jongen dat?'

782
01:29:59,100 --> 01:30:01,944
Hij was 19 of zo, destijds.

783
01:30:06,700 --> 01:30:09,943
Opkomend binnendoor...
lukt het Michael Dunlop?

784
01:30:10,100 --> 01:30:12,182
...remmen!...

785
01:30:12,340 --> 01:30:14,820
iets zei me...

786
01:30:15,740 --> 01:30:21,304
...dat hij deze race ten koste
van alles moest winnen.

787
01:30:22,540 --> 01:30:25,783
In de buitenbaan... vlakbij
Christian Elkin... Dunlop! Kijk dan!

788
01:30:25,940 --> 01:30:30,787
Elkin gaat er weer langs, maar dit was
waanzinnig en Michael Dunlop dreigt.

789
01:30:31,300 --> 01:30:35,544
Hij zou dwars door iedereen heenrijden
die 'm de zege zou betwisten.

790
01:30:41,820 --> 01:30:44,300
Iedereen zat die dag met Michael
op de motor.

791
01:30:44,460 --> 01:30:48,829
Duizenden mensen
wilden per se dat hij zou winnen.

792
01:30:52,700 --> 01:30:58,503
Michael lag aan kop en de menigte
werd wild, en ik kwam er niet bij...

793
01:30:58,660 --> 01:31:07,546
...en ik weet nog dat de massa me echt
over het hek duwde, op het circuit.

794
01:31:08,780 --> 01:31:15,026
En op het moment dat ik bij de start en
finish kwam, ging Michael over de streep.

795
01:31:22,700 --> 01:31:29,470
Absoluut ongelofelijk! Er zullen tranen
vloeien, maar ook vreugdetranen.

796
01:31:29,620 --> 01:31:34,626
En kijk naar Michael Dunlop;
dit is wat iedereen wilde.

797
01:31:34,860 --> 01:31:40,788
Een 'last-minute' start, misschien,
maar wel volkomen begrijpelijk.

798
01:31:40,940 --> 01:31:44,911
Wat zal er nu door
die jongeman heengaan?

799
01:32:16,180 --> 01:32:24,065
Er is geen sportgebeurtenis die hiermee
vergeleken kan worden, qua emotie...

800
01:32:24,940 --> 01:32:29,343
...wat er die dag gebeurde...

801
01:32:29,580 --> 01:32:34,029
...wat er in de naam van
wegracen gebeurde die dag.

802
01:32:36,460 --> 01:32:41,307
Voor Michael en William Dunlop,
en voor velen die hen voorgingen...

803
01:32:41,540 --> 01:32:47,229
...werd de pijn van het verlies verzacht
door de extase van de overwinning.

804
01:32:49,500 --> 01:32:52,788
AI was het maar voor even.

805
01:33:11,020 --> 01:33:17,551
Dat zit in het wezen van het wegracen,
waar de tragedie onvermijdelijk is.

806
01:33:25,580 --> 01:33:29,505
Maar altijd is er de mogelijkheid...

807
01:33:30,220 --> 01:33:32,109
...de hoop...

808
01:33:32,260 --> 01:33:34,866
...op euforie.

809
01:34:21,020 --> 01:34:27,824
Dat bevestigde de Dunlop naam en
hun autoriteit in de racewereld. Die zege.

810
01:34:28,180 --> 01:34:33,220
De jongen werd een man,
binnen een half uur.

811
01:34:39,580 --> 01:34:42,390
Het was heel egoïstisch...

812
01:34:42,540 --> 01:34:47,865
...maar het was de enige manier
die ik kon verzinnen...

813
01:34:48,020 --> 01:34:51,229
...om ermee om te gaan.

814
01:34:51,380 --> 01:34:56,705
Ik was blij, maar vieren kon ik
het niet; ik wilde naar huis...

815
01:34:56,860 --> 01:34:59,943
...dat was alles.

816
01:35:07,220 --> 01:35:12,306
Wat een passend eerbetoon aan
hun vader. Hij zou trots zijn geweest.

817
01:35:12,540 --> 01:35:15,669
Hij was sowieso trots
op zijn jongens...

818
01:35:15,820 --> 01:35:19,905
...dat zou een lach op zijn
gezicht hebben getoverd.

819
01:35:20,820 --> 01:35:27,829
En uiteraard was de race
meteen voorbij voor hem.

820
01:35:27,980 --> 01:35:31,701
Hij bleef niet voor de prijsuitreiking;
Mervyn bracht ze naar huis.

821
01:35:31,860 --> 01:35:38,266
Ze hadden hun punt gemaakt, en nu
moesten ze weer rouwen om hun vader.

822
01:35:45,540 --> 01:35:52,264
De volgende dag verzamelde de familie
Dunlop zich om één van hen te begraven...

823
01:35:52,500 --> 01:35:54,707
...wederom.

824
01:35:58,140 --> 01:36:01,861
De racewereld had weer
één van zijn sterren verloren...

825
01:36:02,020 --> 01:36:06,070
...maar de familie had
weer een broer verloren...

826
01:36:06,220 --> 01:36:08,791
...weer een echtgenoot...

827
01:36:08,940 --> 01:36:11,181
...weer een vader...

828
01:36:11,540 --> 01:36:13,941
...weer een zoon.

829
01:36:15,300 --> 01:36:18,270
Wat me vooral bij zal blijven...

830
01:36:19,700 --> 01:36:23,341
...de rest van mijn leven...

831
01:36:24,700 --> 01:36:28,466
...is mijn grootmoeder.

832
01:36:31,100 --> 01:36:34,547
De blik in haar ogen.

833
01:36:38,860 --> 01:36:41,864
Die vergeet ik nooit meer.

834
01:36:45,580 --> 01:36:50,142
Zoveel medelijden voor iemand
had ik nog nooit gehad.

835
01:36:54,020 --> 01:36:58,787
Toen Joey stierf, toen was
je leven eigenlijk voorbij.

836
01:36:58,940 --> 01:37:04,231
Er was altijd iets dat er
niet meer was.

837
01:37:04,700 --> 01:37:11,788
Maar toen Robert stierf,
had je helemaal geen leven meer.

838
01:37:12,260 --> 01:37:16,948
Ik moet er niet aan denken dat
William en Michael iets overkomt.

839
01:37:19,940 --> 01:37:24,150
Maar ik denk dat ze
toch niet stoppen...

840
01:37:24,300 --> 01:37:29,227
Zoals ik al zei,
vroeger was het leven goed...

841
01:37:29,460 --> 01:37:34,307
...maar toen hield je leven
eigenlijk op.

842
01:37:34,900 --> 01:37:38,825
Het zal nooit meer hetzelfde zijn.

843
01:37:41,220 --> 01:37:44,906
Ik heb geen slechte gedachten
bij het gebeuren.

844
01:37:45,060 --> 01:37:50,703
Hij had een fantastische carrière en
anderen mogen het dan droevig vinden...

845
01:37:50,860 --> 01:37:54,023
...maar wij zijn erg trots
op zijn prestaties.

846
01:37:54,180 --> 01:38:01,223
Iedereen praat over de goeie, ouwe
tijd, maar hij maakte er deel van uit.

847
01:38:01,540 --> 01:38:08,867
En als wij racen, krijgen we alleen
al respect omdat we Roberts zonen zijn.

848
01:38:09,020 --> 01:38:13,309
Dan weet je dat je deel
uitmaakt van iets groots.

849
01:39:23,100 --> 01:39:27,503
Joey en Robert Dunlop liggen naast elkaar
begraven in Ballymoney, Noord-Ierland

850
01:39:27,660 --> 01:39:32,302
Sinds 2008 rijden William en Michael Dunlop
nog steeds wedstrijden

851
01:39:32,460 --> 01:39:37,182
Ze behoren tot de beste wegracers ter wereld.

852
01:39:26,940 --> 01:39:30,706
Vertaling:
FRED and ERIC KARREMAN - NN1

