1
00:00:11,590 --> 00:00:16,430
Ná mereyɛ adwuma wɔ nuklea ahoɔden adwumayɛbea a ɛwɔ Forsmark wɔ Sweden no.

2
00:00:21,840 --> 00:00:26,820
Sɛ wopɛ sɛ wokɔ baabi a wɔhwɛ so no a, na ɛsɛ sɛ wode wo ho to afiri a wɔde hwɛ nneɛma so mu

3
00:00:26,820 --> 00:00:30,740
a ɛhwɛɛ sɛ ebia wowɔ radioactive efĩ bi wɔ wo so anaa.

4
00:00:33,160 --> 00:00:38,780
Ná eyi yɛ adeyɛ a wɔtaa yɛ ara kwa, nanso anɔpa yi alarm no bɔɔ.

5
00:00:39,860 --> 00:00:43,580
Obiara antumi anfa mu efisɛ na alarm no bɔ bere nyinaa.

6
00:00:46,420 --> 00:00:49,620
Ná minsusuw sɛ ɛyɛ nokware ankasa.

7
00:00:50,400 --> 00:00:54,780
Enti meka kyerɛɛ mmarima a wogyina ntonto no mu biako sɛ ɔmfɛm mpaboa

8
00:00:54,780 --> 00:00:57,560
na ofii ase yɛɛ ho nhwehwɛmu.

9
00:00:58,540 --> 00:01:02,960
Sɛnea mmepɔw no kɔ soro ntɛmntɛm no ma wohu radioactivity no ho asɛm

10
00:01:02,960 --> 00:01:05,340
na saa bere yi de na ɛyɛ...

11
00:01:07,600 --> 00:01:09,700
Ná ɛyɛ hu.

12
00:01:11,040 --> 00:01:14,120
Alarm no bɔɔ sɛ wɔretu afi gyinabea hɔ.

13
00:01:16,420 --> 00:01:20,140
Mfiase no, na Swedenfo susuwii sɛ wɔanya nuklea akwanhyia.

14
00:01:21,280 --> 00:01:26,220
Akyiri yi, Sweden nyansahufo hui sɛ mfiase no fi Soviet Union baabi.

15
00:01:43,440 --> 00:01:46,620
Akwanhyia a emu yɛ den no ho nsɛm reda adi anɔpa yi

16
00:01:46,620 --> 00:01:48,620
wɔ Soviet nuklea adwumayɛbea bi a ɛwɔ Ukraine.

17
00:01:54,290 --> 00:01:56,890
Wɔrefrɛ no nuklea akwanhyia a enye koraa wɔ abakɔsɛm mu.

18
00:01:56,890 --> 00:02:01,990
Reactor kɛse bi ahu amane wɔ nea abenfo gye di anadwo yi sɛ ɛyɛ ade titiriw a ɛyow.

19
00:02:03,810 --> 00:02:05,770
Nokwarem no, mframa a ano yɛ den ne ehu kɛse a ɛwɔ hɔ anadwo yi.

20
00:02:05,950 --> 00:02:09,970
Ɛyɛ owudifo a ɔyɛ komm no na ɛda adi sɛ ɛkɔ so hwie fi Chernobyl.

21
00:02:11,690 --> 00:02:14,310
Ebetumi de yare ne owu aba ntɛm ara.

22
00:02:15,330 --> 00:02:19,390
Thyroid kokoram a edi awu a ɛkɔ soro kɛse wɔ mmofra mu

23
00:02:19,390 --> 00:02:21,150
a wɔde wɔn ho ahyɛ saa radioactive fallout no mu.

24
00:02:21,990 --> 00:02:25,390
Dodow a wotena mmeae a efĩ wɔ hɔ, didi na wonom nsa kyɛ no, .

25
00:02:25,390 --> 00:02:27,810
dodow a mframa a ano yɛ den no dɔɔso wɔ wo nipadua mu no.

26
00:02:33,250 --> 00:02:35,590
Ná Ɔmampanyin Reagan nni ɔman no mu, .

27
00:02:36,150 --> 00:02:41,070
nanso saa bere no Ɔmampanyin Abadiakyiri George Bush bisaa me sɛnea reactor akwanhyia no nye koraa

28
00:02:41,070 --> 00:02:43,610
na mekae sɛ, owura, wɔ m’adwene mu sɛ nuklea mfiridwumayɛfo, .

29
00:02:43,750 --> 00:02:45,630
eyi ne akwanhyia a enye koraa a metumi asusuw ho.

30
00:02:53,610 --> 00:02:58,050
Na akokoduru ne akokoduru nneyɛe a ɛyɛ nwonwa wɔ hɔ, .

31
00:02:58,670 --> 00:03:02,090
afɔrebɔ ne ɔman ho dɔ a ɛtra so.

32
00:03:03,650 --> 00:03:05,710
Yɛhweree yɛn nnamfo.

33
00:03:07,210 --> 00:03:08,470
Yɛhweree yɛn afipamfo.

34
00:03:09,810 --> 00:03:11,430
Enti mmerante ne mmabaa pii wuwui.

35
00:03:13,010 --> 00:03:15,430
Yɛbɛyɛ dɛn ate ase ankasa

36
00:03:15,430 --> 00:03:15,610
sɛ eyi nyɛ nuklea akwanhyia?

37
00:03:15,610 --> 00:03:18,270
Sɛ Sovietfo no anka ankyerɛ yɛn a, dɛn na asi?

38
00:03:19,230 --> 00:03:21,290
Ná eyi yɛ wiase nyinaa asiane.

39
00:03:22,210 --> 00:03:24,510
Nnipa ɔpepehaha pii pɛe sɛ wohu, .

40
00:03:24,810 --> 00:03:25,830
so mewɔ asiane mu?

41
00:03:26,410 --> 00:03:27,930
So aduan no yɛ nea asiane biara nni ho sɛ wobedi?

42
00:03:28,590 --> 00:03:30,010
Na Sovietfo no yɛɛ komm.

43
00:03:33,370 --> 00:03:36,730
Ná eyi yɛ nuklea ntini a ɛrewosow a wɔanhyɛ da.

44
00:03:55,950 --> 00:03:57,690
Wɔ mfe 40 a atwam no mu no, .

45
00:03:57,750 --> 00:04:00,750
Minnyaa hokwan nkaa eyi ho asɛm wɔ baguam da.

46
00:04:02,090 --> 00:04:05,410
Sɛ́ CIA panyin no, ɛnyɛ mpɛn pii no yɛne nsɛm ho amanneɛbɔfo redi nkitaho.

47
00:04:07,690 --> 00:04:11,770
Wɔ 1986 mu no, na mayɛ nuklea ho nhwehwɛmufo wɔ Central Intelligence Agency.

48
00:04:12,750 --> 00:04:15,529
Ná madi mfe 27. Ná mayɛ adwuma ama CIA mfe anan ni.

49
00:04:18,820 --> 00:04:22,380
Mekae sɛ mefirii awia aduane baeɛ Memeneda, April 28th, 1999.

50
00:04:23,120 --> 00:04:26,420
na awiei koraa no Sovietfo gye toom ampa sɛ ɔhaw bi wɔ hɔ.

51
00:04:31,080 --> 00:04:33,900
Wɔde asɛm bi too gua sɛ akwanhyia bi asi

52
00:04:33,900 --> 00:04:35,320
wɔ Chernobyl nuklea ahoɔden adwumayɛbea hɔ, .

53
00:04:35,820 --> 00:04:38,940
na ɛno yɛ asɛmmɔne kakra efisɛ na Chernobyl wɔ akyirikyiri kɛse

54
00:04:38,940 --> 00:04:40,660
sen wɔn a yesusuwii mfiase no.

55
00:04:43,260 --> 00:04:46,100
Sweden ne Denmark aban ananmusifo dwumadibea ahorow no nyinaa somaa ananmusifo

56
00:04:46,100 --> 00:04:47,820
de kɔma Soviet amannɔne nsɛm ho adwumayɛbea nnɛ, .

57
00:04:48,160 --> 00:04:50,240
a wɔresrɛ Sovietfo sɛ wɔnyɛ nnipa a wɔbɛda wɔn ho adi kɛse.

58
00:04:50,780 --> 00:04:52,780
Wyatt Andrews, CBS Nsɛm ho amanneɛbɔ, Moscow.

59
00:04:53,780 --> 00:04:57,220
Aban ntam nkitahodifo ne amanneɛbɔfo kuw no nyinaa

60
00:04:57,220 --> 00:05:01,360
na ɔreto atopae agu Soviet atumfoɔ so de ahwehwɛ mmuae.

61
00:05:07,150 --> 00:05:10,290
Yɛde sii hɔ ntɛm ara sɛ yebefi ase de nneɛma a wɔde bɛyɛ adwuma no ahyɛ wɔn nsa

62
00:05:10,290 --> 00:05:12,330
sɛ na ɛsɛ sɛ yesua ho ade pii.

63
00:05:13,390 --> 00:05:16,690
Nokwarem no, yɛde adwuma hyɛɛ satellite ahorow a wɔde hwehwɛ nneɛma a ɛwɔ soro no nsa, .

64
00:05:16,870 --> 00:05:20,130
a ɛkame ayɛ sɛ na enni baabiara te sɛ nea ɛwɔ hɔ nnɛ no.

65
00:05:20,370 --> 00:05:22,290
Enti na ɛsɛ sɛ yefi adi kɔfa ntease bi ma

66
00:05:22,290 --> 00:05:24,210
sɛnea ɛbɛyɛ a wubenya satellite mfonini no.

67
00:05:25,550 --> 00:05:27,450
Yɛtɔn adwene a ɛne sɛ, yiw, .

68
00:05:27,490 --> 00:05:30,430
ebia yebehu adwumayɛfo a wɔyɛ adwuma wɔ tebea a egye ntɛmpɛ mu ne nneɛma a ɛtete saa.

69
00:05:31,530 --> 00:05:34,530
Ade kyee anɔpa no, yɛn nuklea ahoɔden ho nhwehwɛmufo panyin

70
00:05:34,530 --> 00:05:37,110
nyaa ɔfrɛ bi a ɛyɛ anigye fii mfonini nkyerɛasefo no hɔ na ɔkae sɛ, .

71
00:05:37,330 --> 00:05:39,550
reactor no abɔ, sɛnea wokae no ara pɛ.

72
00:05:39,670 --> 00:05:41,830
Na yɛn nneyɛe ne sɛ, dabi, yedii atoro wɔ saa asɛm no ho.

73
00:05:41,950 --> 00:05:43,490
Anka yɛrentumi nyɛ saa.

74
00:05:43,510 --> 00:05:44,750
Ɛno nsi wɔ reactor ahorow so.

75
00:05:49,960 --> 00:05:53,300
Mfonini ahorow no kyerɛe sɛ ɔdan no asɛe koraa.

76
00:05:54,480 --> 00:05:56,160
Sɛ́ nuklea mfiridwuma ho nimdefo no, me ho dwiriw me

77
00:05:56,160 --> 00:05:58,480
sɛ anka ade no bɛpae saa kwan no so

78
00:05:58,480 --> 00:06:00,980
na sɛ anka mobɛnya ɔsɛeɛ kɛseɛ yi.

79
00:06:02,800 --> 00:06:06,780
Ná saa nuklea ade a ɛpae no nsii da.

80
00:06:06,780 --> 00:06:10,540
Ná saa mframa a ɛbɔ no mmae da.

81
00:06:10,880 --> 00:06:11,780
Ná ɛno yɛ hu.

82
00:06:21,740 --> 00:06:28,200
Ná Sovietfo nsɛmmɔnedi de mfe pii asi so dua

83
00:06:28,200 --> 00:06:31,620
sɛ USSR nuklea mfiridwuma na edii wiase no anim.

84
00:06:34,420 --> 00:06:38,260
Wofii ase sii Chernobyl anyinam ahoɔden adwumayɛbea no wɔ 1970 mu.

85
00:06:39,580 --> 00:06:43,000
Eduu 1986 no, na reactor anan na ɛwɔ Intanɛt so.

86
00:06:44,630 --> 00:06:48,610
Ade biako a ɛyɛ soronko ne wɔn honam fam kɛse a ɛsõ yiye, .

87
00:06:48,710 --> 00:06:51,030
akɛse koraa sen reactor ahorow a ɛte saa ara wɔ Atɔe Fam.

88
00:06:53,230 --> 00:06:57,150
Ná anyinam ahoɔden a ɛyɛ megawatt 1,000, .

89
00:06:57,570 --> 00:07:02,170
a na ɛdɔɔso sɛ ɛbɛma anyinam ahoɔden afi nnɛyi afie bɛyɛ ɔpepem biako mu.

90
00:07:05,190 --> 00:07:08,110
Ná adwumayɛbea no wɔ Kiev atifi fam atɔe, .

91
00:07:09,810 --> 00:07:13,070
bɛyɛ akwansin 800 fi Foshmark wɔ Sweden, .

92
00:07:13,910 --> 00:07:17,590
baabi a wodii kan huu mframa a efi akwanhyia no mu wɔ Atɔe Fam no.

93
00:07:19,720 --> 00:07:22,300
Wowɔ nneɛma a ɛma anyinam ahoɔden a ɛdɔɔso kɛse

94
00:07:22,300 --> 00:07:24,080
ɛno na ɛreba Europa nyinaa.

95
00:07:24,420 --> 00:07:26,440
Enti na yenim saa esiane akwansin akɛse a na ɛwɔ hɔ nti

96
00:07:26,440 --> 00:07:28,820
ne sika a wɔregye wɔ saa akyirikyiri no, .

97
00:07:29,160 --> 00:07:30,740
ɛsɛ sɛ eyi yɛ ade a wɔayi no adi kɛse paa.

98
00:07:33,910 --> 00:07:37,710
Ɛyɛ den sɛ yɛbɛkyerɛ nkɛntɛnso a saa radioactive isotope ahorow yi nya no dodow

99
00:07:37,710 --> 00:07:40,410
ebia na ɛwɔ wo nipadua ne w’akwahosan so.

100
00:07:42,230 --> 00:07:46,270
Sɛ ɛba fam mpo a, ebetumi de nneɛma a ɛtra hɔ kyɛ te sɛ kokoram aba

101
00:07:46,270 --> 00:07:48,170
ɛno betumi ada adi mfe bi akyi.

102
00:07:52,360 --> 00:07:54,980
Mekae sɛ mifii bɔs mu huu

103
00:07:54,980 --> 00:07:58,020
bere a mifi Foshmark san baa Uppsala no, .

104
00:07:58,200 --> 00:08:00,320
Mihuu mmofra bi sɛ wɔredi agoru.

105
00:08:00,560 --> 00:08:03,080
Ná mepɛ sɛ migyina bɔs no na mipue kɔbisa wɔn sɛ, .

106
00:08:03,380 --> 00:08:04,240
nnyɛ agorɔ wɔ ha.

107
00:08:06,980 --> 00:08:09,500
Nanso na ɛrentumi nyɛ yiye sɛ wobesiw bɔs a ɛte saa.

108
00:08:13,910 --> 00:08:17,990
Ná obiara nnim nea saa mframa a ɛbɔ kɔ wim no dodow no

109
00:08:17,990 --> 00:08:19,730
anka ɛbɛyɛ wim tebea no

110
00:08:19,730 --> 00:08:21,870
ne baabi a efĩ no bɛtrɛw akodu

111
00:08:21,870 --> 00:08:24,310
ne sɛnea ɛno betumi ayɛ nea asiane wom.

112
00:08:24,310 --> 00:08:32,900
Wɔ Foshmark no, yɛkasae pii, obiara wɔ control room no mu.

113
00:08:33,840 --> 00:08:36,340
Adwene titiriw ne sɛ, .

114
00:08:37,620 --> 00:08:41,080
sɛnea na ɛte wɔ Chernobyl, .

115
00:08:45,150 --> 00:08:48,950
wɔ anyinam ahoɔden adwumayɛbea bi a na nkrabea a ɛte saa ahyia mu?

116
00:09:41,720 --> 00:09:43,760
Mifii hɔ kɔɔ asetra foforo mu.

117
00:09:44,960 --> 00:09:46,780
Ná mempɛ sɛ mɛsan akɔ bere a atwam no mu.

118
00:10:12,610 --> 00:10:16,410
Yeduu adwumam bɛyɛ dɔnhwerew fã ansa na adwuma no refi ase.

119
00:10:17,990 --> 00:10:19,590
Ná m’akongua no wɔ nifa so.

120
00:10:20,410 --> 00:10:21,430
Remote control abien a wɔde di dwuma.

121
00:10:27,540 --> 00:10:31,240
Bere a nsakrae no fii ase akyi pɛɛ no, yefii ase siesiee yɛn ho maa sɔhwɛ no.

122
00:10:33,600 --> 00:10:37,160
Ná wɔayɛ nhyehyɛe sɛ wɔbɛto reactor a ɛto so anan no mu

123
00:10:37,160 --> 00:10:38,260
ama nsiesie a wɔyɛ no daa, .

124
00:10:38,740 --> 00:10:41,340
na na wɔn a wɔyɛ adwuma no de hokwan no redi dwuma

125
00:10:41,880 --> 00:10:45,100
sɛ wɔbɛyɛ ahobammɔ ho sɔhwɛ a wɔakyɛ akyɛ.

126
00:10:47,260 --> 00:10:51,460
Anwonwasɛm ne sɛ, na wɔayɛ sɔhwɛ no sɛ wɔbɛma wɔn kwan

127
00:10:51,460 --> 00:10:55,040
sɛnea ɛbɛyɛ a wobenya reactor ahobammɔ a eye bere a ahoɔden a ɛwɔ mu no ayera a.

128
00:10:57,490 --> 00:11:00,910
Ná wɔafi sɔhwɛ yi ase da koro ansa na akwanhyia no resi.

129
00:11:04,370 --> 00:11:07,550
Nea ɛyɛ awerɛhow no, grid controller no twaa sɔhwɛ no mu

130
00:11:07,550 --> 00:11:11,030
a na wohia anyinam ahoɔden pii sɛnea ɛbɛyɛ a wɔbɛma wɔagyae adwuma no akyɛ.

131
00:11:15,200 --> 00:11:18,640
Ná bere a wɔkyɛe no kyerɛ sɛ na ɛsɛ sɛ wɔyɛ sɔhwɛ no ansa na anadwo fã adwuma no adu.

132
00:11:38,490 --> 00:11:40,030
Ɔne Igor Kirshenban, .

133
00:11:40,270 --> 00:11:44,290
shift no mufo baanu a wɔn asɛyɛde tẽẽ sɛ wɔbɛhyɛ sɔhwɛ no ho mmara

134
00:11:44,290 --> 00:11:47,650
na Alexander Akimov a ɔyɛ adwuma a wɔsesa no panyin, .

135
00:11:48,230 --> 00:11:51,410
ne Leonid Toptynov, a ɔhwɛ reactor no so tẽẽ.

136
00:11:55,280 --> 00:12:00,920
Ná reactor no agye dimmɔne sɛ entumi nnyina bere a wɔreto mu no.

137
00:12:03,120 --> 00:12:05,080
Ná Toptynov nni osuahu pii.

138
00:12:06,060 --> 00:12:09,500
Ná ɔbɛhwɛ nuklea afiri bi a wɔbɛto mu no so

139
00:12:09,500 --> 00:12:11,780
nea edi kan wɔ n’adwuma mu.

140
00:12:25,580 --> 00:12:32,800
Na wɔabrɛ, na na wɔrebɔ mmɔden sɛ wɔbɛyɛ, .

141
00:12:33,020 --> 00:12:36,660
efisɛ hokwan ahorow a wɔde bɛyɛ ade a ɛte sɛɛ no ntaa mma.

142
00:12:38,100 --> 00:12:41,040
Ɔbarima a wanyin sen biara wɔ dan no mu ne Anatoly Dyatlov a wadi mfe 100.

143
00:12:41,380 --> 00:12:44,440
a na ɔyɛ mfiridwumayɛfo panyin abadiakyiri a ɔhwɛ adwumayɛbea no nyinaa dwumadi so.

144
00:12:47,290 --> 00:12:50,650
Ná adwene nhyia pii wɔ sɔhwɛ nhyehyɛe no ho, .

145
00:12:51,230 --> 00:12:53,750
na na wɔatwe sɔhwɛ no akyɛ saa

146
00:12:53,750 --> 00:12:55,050
sɛ na wɔakyɛ sɔhwɛ no fã bi

147
00:12:55,050 --> 00:12:57,030
kosii sɛ na adwumayɛfo no rehunahuna wɔn sɛ wobefi hɔ.

148
00:12:59,200 --> 00:13:01,520
Dyatlov a na ɔnyɛ ankorankoro a ne bo afuw da no .

149
00:13:01,760 --> 00:13:04,240
na ɛkame ayɛ sɛ nnɔnhwerew 24 ni.

150
00:13:07,400 --> 00:13:13,260
Ade a etwa to a Dyatlov ka kyerɛɛ Akimov ansa na sɔhwɛ no refi ase ne sɛ, .

151
00:13:13,760 --> 00:13:14,760
Dɛn na woretwɛn?

152
00:13:14,760 --> 00:13:24,740
Bere a wɔka kyerɛɛ me sɛ memfa mfi ase no, .

153
00:13:25,820 --> 00:13:30,980
Memiaa power button no so na midum generator no fii network no so.

154
00:13:47,120 --> 00:13:58,480
Wɔyɛɛ dede a ɛyɛ hu.

155
00:14:04,470 --> 00:14:08,750
Biribi sii a obiara antumi anhu ho hwee.

156
00:14:20,710 --> 00:14:25,450
Wɔ 1986 mu no, na madi mfe 29.

157
00:14:27,790 --> 00:14:29,450
Ɛbɛdaa adi sɛ anwummere no, .

158
00:14:29,990 --> 00:14:33,410
yefii ase kyinkyin nuklea adwumayɛbea no ho.

159
00:14:36,620 --> 00:14:39,800
Ná yɛwɔ ɔtare bi a ɛma onwini wɔ baabi a ɛbɛn nuklea adwumayɛbea no.

160
00:14:41,580 --> 00:14:45,640
Yehuu akwanside abien a na mframa a ano yɛ den ahyɛ mu ma.

161
00:14:48,240 --> 00:14:52,760
Ná ɛsɛ sɛ yeyi yɛn ntade na yeyi saa baanu yi fi adi.

162
00:14:53,200 --> 00:14:54,440
Yeyii akwansidefo no fii nsu no mu.

163
00:14:56,120 --> 00:14:58,900
Ná efi reactor no rekɔ hɔ bɛyɛ mita 400.

164
00:15:02,690 --> 00:15:04,310
Bere a na yɛrefa saa baanu yi afi hɔ no, .

165
00:15:06,810 --> 00:15:08,270
yɛtee sɛ ɛrebɔ denneennen wɔ akyi.

166
00:15:10,550 --> 00:15:11,990
Ɛkame ayɛ sɛ obiara danee ne ho.

167
00:15:14,870 --> 00:15:16,770
Na ntɛm ara na ɔtopae a ɛto so abien bae.

168
00:15:20,090 --> 00:15:22,860
Ná ano yɛ den yiye.

169
00:15:22,860 --> 00:15:26,420
Aprannaa, mfutuma a efi ɔdan no atifi reba.

170
00:15:28,900 --> 00:15:30,280
Ná kanea no rehyerɛn.

171
00:15:31,680 --> 00:15:33,560
Wɔsɔɔ switch a ɛwɔ ntɛmpɛ mu no.

172
00:15:38,060 --> 00:15:40,720
Mehwɛɛ mununkum a ɛwɔ yɛn atifi no.

173
00:15:40,780 --> 00:15:41,240
Ná ɛretwa ne ho twitwiw.

174
00:15:42,680 --> 00:15:43,880
Ná ɛte sɛ nsõ.

175
00:15:46,320 --> 00:15:48,280
Ná ano yɛ den yiye.

176
00:15:58,920 --> 00:16:06,620
Yɛkaa kar no mita 200 na yegyinaa anyinam ahoɔden afiri a ɛto so anan no anim.

177
00:16:09,780 --> 00:16:12,560
Mekaa sɛ, Onyankopɔn, dɛn na aka wɔ ɔdan no ho?

178
00:16:13,600 --> 00:16:14,380
Wobubuu no.

179
00:16:14,380 --> 00:16:15,960
Wɔtwaa ne fã.

180
00:16:27,070 --> 00:16:27,870
Hɛlo?

181
00:16:28,930 --> 00:16:30,670
So eyi ne tumi a ɛto so abiɛsa anaa anan?

182
00:16:30,850 --> 00:16:32,330
Tumi a ɛto so abiɛsa anaa anan no.

183
00:16:32,670 --> 00:16:34,170
So ɔtopae bi wɔ hɔ?

184
00:16:34,170 --> 00:16:34,750
Aane.

185
00:16:35,670 --> 00:16:36,770
So ɔdan no atifi rehyew?

186
00:16:37,170 --> 00:16:38,250
Yiw, ɔdan no atifi rehyew.

187
00:16:40,250 --> 00:16:43,210
Yefii ase nyaa nkrasɛm ahorow.

188
00:16:45,190 --> 00:16:47,970
Yɛde obi a wɔahyew no bae.

189
00:16:47,970 --> 00:16:50,090
Ná ɛyɛ Shashinok.

190
00:16:52,570 --> 00:16:55,010
Vladimir Shashinok a na ɔrehwɛ turbine ahorow no so no .

191
00:16:55,630 --> 00:16:57,450
na mframa a ano yɛ den ahyɛ mu ma.

192
00:16:59,350 --> 00:17:01,050
Ná ɔrehoro nsu.

193
00:17:03,589 --> 00:17:04,890
Wɔde no kɔe.

194
00:17:06,290 --> 00:17:07,069
Afei owui.

195
00:17:10,040 --> 00:17:12,940
Yatlov nso baa hɔ bɛkaa sɛ, .

196
00:17:13,400 --> 00:17:14,960
Mente nea esii no ase.

197
00:17:16,680 --> 00:17:20,220
Akyinnye biara nni ho sɛ na adwene mu naayɛ koraa wɔ dan a wɔhwɛ nneɛma so no mu.

198
00:17:20,800 --> 00:17:22,400
Nea na wonim ara ne sɛ biribi anyɛ yiye, .

199
00:17:22,680 --> 00:17:24,020
nanso na wonnim nea ɛyɛ.

200
00:17:26,500 --> 00:17:29,920
Akyinnye biara nni ho sɛ na wonnye nni sɛ anka wobetumi asɛe reactor no.

201
00:17:32,280 --> 00:17:37,040
Wɔde Chernobyl anyinam ahoɔden adwumayɛbea no atwa mfinimfini kwan tenten bi ho ahyia.

202
00:17:38,400 --> 00:17:40,600
Reactors anan a ɛwɔ line bi mu no.

203
00:17:42,220 --> 00:17:45,200
Ná reactor ahorow no mu biara wɔ n’ankasa control dan a ɛyɛ soronko, .

204
00:17:45,620 --> 00:17:49,100
na na wɔatew adan a wɔde di dwuma no mu biara ne reactor asa no ho

205
00:17:49,100 --> 00:17:52,240
denam kɔnkrit afasu a ɛyɛ den pii so.

206
00:17:54,500 --> 00:17:56,700
Ná wɔapopa Reactor 4 no, .

207
00:17:57,160 --> 00:17:59,820
a ɛde sensor ne nnwinnade no nyinaa kɔ

208
00:17:59,820 --> 00:18:01,600
na ɛsɛ sɛ ɛno ne wɔn di nkitaho

209
00:18:01,600 --> 00:18:03,840
nea na ɛrekɔ so wɔ reactor no mu.

210
00:18:05,600 --> 00:18:07,440
Enti na wɔwɔ sum mu koraa.

211
00:18:07,440 --> 00:18:13,320
Ɛrehyew!

212
00:18:13,580 --> 00:18:16,360
Ɛwɔ ɔtopae bi wɔ main core no so.

213
00:18:16,540 --> 00:18:18,860
Reactor a ɛto so abiɛsa no wɔ nea ɛto so abiɛsa ne nea ɛto so anan ntam.

214
00:18:19,000 --> 00:18:20,060
So nnipa bi wɔ hɔ?

215
00:18:20,380 --> 00:18:20,900
Aane.

216
00:18:31,370 --> 00:18:33,030
Bere a na mereka kar no, na merehwehwɛ.

217
00:18:37,320 --> 00:18:40,460
Na ogyaframa bi rehyew, te sɛ nea kyɛnere rehyew.

218
00:18:43,240 --> 00:18:46,460
Odum no paee wɔ wim pɛɛ.

219
00:18:50,220 --> 00:18:55,100
Wɔ saa odumgyafo yi fam no, na eyi yɛ biribi a ɛte sɛ nea wonhuu bi da.

220
00:18:56,100 --> 00:18:59,100
Saa hann a ɛyɛ nwonwa yi a efi reactor core meltdown no mu ba.

221
00:19:20,660 --> 00:19:23,500
Saa odumgyafo no de wɔn nkwa too asiane mu.

222
00:19:23,900 --> 00:19:27,340
Te sɛ odumgyafo a wɔwɔ World Trade Center wɔ 9-11 no ara pɛ.

223
00:19:27,480 --> 00:19:28,600
Mekyerɛ sɛ, na wonim nea wɔrekɔ mu, .

224
00:19:28,740 --> 00:19:29,660
na wɔkɔyɛɛ no ɔkwan biara so.

225
00:19:56,680 --> 00:19:59,120
Concrete wɔ hɔ, mercury nso wɔ hɔ.

226
00:20:00,340 --> 00:20:02,340
Ɛte sɛ ogyaframa.

227
00:20:06,960 --> 00:20:12,000
Ná ɛyɛ hu kakra sɛ wɔantumi anni tebea no so.

228
00:20:12,380 --> 00:20:14,240
Ná wonnim mframa a ano yɛ den dodow a yɛwɔ.

229
00:20:25,210 --> 00:20:30,890
Mframa a ɛbɔ sɛ tumi a wontumi mfa wɔn nsa nka, ɛnyɛ huam, a ebetumi adi awu

230
00:20:30,890 --> 00:20:33,130
ne ɔtamfo a aniwa nhu no.

231
00:20:34,750 --> 00:20:38,850
Mframa a ɛyɛ hu na edi awu sen biara ne gamma mframa, .

232
00:20:39,110 --> 00:20:43,510
a ɛbɛfa nipadua no mu tẽẽ te sɛ atuo a wɔde di dwuma wɔ afiri mu, .

233
00:20:44,270 --> 00:20:49,210
a ɛtetew nipadua no mu wɔ nkwammoaa mu, na ɛsɛe DNA bere a ɛkɔ so no.

234
00:20:50,330 --> 00:20:53,930
Ɛnonom betumi ama wɔapirapira nnipa a wokunkum nnipa, sɛ wofi akyirikyiri paa mpo, .

235
00:20:54,210 --> 00:20:58,090
na wontumi mfa biribiara a ɛyɛ tiaa sen kɔbere nkratafa a ɛyɛ den nsiw ano

236
00:20:58,090 --> 00:21:01,210
anaasɛ kɔnkrit a wɔde ayɛ nneɛma akɛse.

237
00:21:03,670 --> 00:21:05,770
Wɔ akwanhyia no akyi pɛɛ no, .

238
00:21:06,330 --> 00:21:10,090
na reactor no ankasa asinasin rema mframa a ɛbɔ afuw

239
00:21:10,090 --> 00:21:11,750
roentgen mpempem pii dɔnhwerew biara, .

240
00:21:12,290 --> 00:21:16,270
a ɛdɔɔso a ɛbɛma obiara a ogyina hɔ no dodow a edi awu

241
00:21:16,270 --> 00:21:17,610
simma kakraa bi mu.

242
00:21:28,090 --> 00:21:30,370
Ná suit biara nni hɔ, na biribiara nni hɔ.

243
00:21:51,120 --> 00:21:53,440
Yehuu ogyaframa asinasin no.

244
00:21:54,760 --> 00:21:56,960
Mekɔɔ baabi a wimhyɛn tow hyɛ nkurɔfo so no atifi.

245
00:21:58,660 --> 00:22:01,120
Mihuu ɔdan no atifi nyinaa sɛ ntokuru.

246
00:22:01,780 --> 00:22:04,100
Wɔbɔɔ no, na saa na mframa a ɛbɔ no kɔɔ mu.

247
00:22:05,660 --> 00:22:08,100
Na wɔde nsu ne ahurututu ahyɛ hɔ, .

248
00:22:08,540 --> 00:22:11,000
a ɛno ne nea anka wode bɛba mfiridwuma mu ogya mu.

249
00:22:12,900 --> 00:22:13,420
Ná ɛyɛ sum.

250
00:22:14,880 --> 00:22:15,500
Ná wusiw wɔ hɔ.

251
00:22:16,140 --> 00:22:16,980
Aniwa a ɛyɛ ogya.

252
00:22:17,340 --> 00:22:18,320
Abubu, abubu.

253
00:22:19,220 --> 00:22:20,860
Wɔboroo mmarimaa no.

254
00:22:21,240 --> 00:22:23,100
Ná biribiara nni hɔ a wɔbɛka ho asɛm.

255
00:22:23,380 --> 00:22:24,680
Na wuntumi nhu onii ko a ɔyɛ nea ɔyɛ.

256
00:22:26,060 --> 00:22:27,620
Ná ɛyɛ hu. So wubetumi aka ho asɛm akyerɛ yɛn?

257
00:22:27,660 --> 00:22:28,740
Oh, hwɛ sɛnea na ɛyɛ hu!

258
00:22:28,840 --> 00:22:29,180
Ná meretu mmirika.

259
00:22:32,080 --> 00:22:33,800
Ná mewɔ adwene foforo.

260
00:22:34,420 --> 00:22:35,260
Na wɔreteɛteɛm sɛ, .

261
00:22:35,420 --> 00:22:36,060
Ɛhe na nsateaa no wɔ?

262
00:22:36,840 --> 00:22:37,780
Dabi, na ɛyɛ hu.

263
00:22:38,460 --> 00:22:39,200
Ma me nsateaa no.

264
00:22:39,200 --> 00:22:40,300
Ma me nsuo no.

265
00:22:40,760 --> 00:22:42,100
Hwɛ sɛnea na ɛyɛ hu!

266
00:22:43,400 --> 00:22:45,900
Ná ɛte sɛ nea wɔrehwe me.

267
00:22:59,760 --> 00:23:03,600
Mfuw a mframa bɔ kɛse wɔ reactor adan no atifi

268
00:23:03,600 --> 00:23:05,740
na emu yɛ den araa ma ɛkame ayɛ sɛ ntɛm ara

269
00:23:05,740 --> 00:23:08,400
odumgyafo adwumayɛfo no bi sian baa fam

270
00:23:08,400 --> 00:23:10,320
a ɛwɔ acute radiation syndrome ho sɛnkyerɛnne ahorow

271
00:23:10,320 --> 00:23:12,680
na woyii wɔn fii baabi a wɔyɛɛ basabasa no a na wɔrefe dedaw.

272
00:23:17,200 --> 00:23:19,080
Mekaa sɛ, me ho nyɛ me den.

273
00:23:19,100 --> 00:23:19,860
Wɔkaa sɛ, kɔ fam.

274
00:23:20,280 --> 00:23:22,080
Mekaa sɛ, sian mmiako mmiako.

275
00:23:22,260 --> 00:23:24,200
Wɔkaa sɛ, san bra ntɛm.

276
00:23:27,950 --> 00:23:29,390
Nnipa a wɔwɔ control room no mu

277
00:23:29,390 --> 00:23:31,150
da so ara nte ase yiye ankasa

278
00:23:31,150 --> 00:23:32,970
nea na asi no pɛpɛɛpɛ.

279
00:23:33,670 --> 00:23:36,910
Bere a ɔtopae no sii akyi nnɔnhwerew pii mpo.

280
00:23:39,370 --> 00:23:40,090
Dyatlov bae, .

281
00:23:40,650 --> 00:23:41,930
efi bypass foforo so.

282
00:23:43,390 --> 00:23:44,830
Ɔkaa no brɛoo sɛ, .

283
00:23:46,030 --> 00:23:47,370
ɛsɛ sɛ yɛde nea aka no kɔma.

284
00:23:49,890 --> 00:23:51,170
Afei Dyatlov bae

285
00:23:51,170 --> 00:23:53,130
na ɔhunuu me bio.

286
00:23:53,610 --> 00:23:54,450
Mekaa sɛ, .

287
00:23:54,770 --> 00:23:56,770
fa nea aka no kɔ control room no mu.

288
00:23:59,270 --> 00:24:00,610
Bɛyɛ simma 20 akyi no, .

289
00:24:01,130 --> 00:24:02,170
adwumayɛbea no mfiridwumayɛfo titiriw bae

290
00:24:03,930 --> 00:24:05,630
na ɔhwehwɛɛ sɛ wɔyɛ

291
00:24:05,630 --> 00:24:07,110
fa nsu no kɔ reactor no mu.

292
00:24:08,910 --> 00:24:11,670
Ná reactor no nnya nsu a ɛma onwini biara.

293
00:24:12,450 --> 00:24:14,630
Ɛno bɛma reactor bi asɛe.

294
00:24:14,630 --> 00:24:18,050
Enti wɔbɛyɛɛ fixated saa bere no

295
00:24:18,050 --> 00:24:20,770
wɔ nsu a wɔde bɛkɔ reactor no mu ho.

296
00:24:21,630 --> 00:24:24,290
Nanso gate valves a ɛwɔ cooling system no so no

297
00:24:24,290 --> 00:24:25,630
na ɛsɛ sɛ wɔde nsa dannan no.

298
00:24:29,830 --> 00:24:31,870
Akimov ne Tatunov fii baabi a wɔhwɛ nneɛma so no

299
00:24:31,870 --> 00:24:34,750
na ofii adi sɛ ɔrekɔbɔ mmɔden sɛ obebue valve ahorow

300
00:24:34,750 --> 00:24:37,650
na wɔde akwan foforo a wɔbɛfa so ama reactor no ayɛ nwini asi hɔ.

301
00:24:39,870 --> 00:24:41,890
Na wɔdii bere tenten wɔ hɔ

302
00:24:41,890 --> 00:24:44,050
wɔ gamma mframa a ɛbɔ no mfuw akɛse mu.

303
00:24:45,510 --> 00:24:47,470
Nea na wonnim ne sɛ

304
00:24:47,470 --> 00:24:49,610
na valve ahorow no a wobebue no yɛ beresɛe koraa.

305
00:24:52,370 --> 00:24:54,790
Nea ɛyɛ awerɛhow no, na wɔasɛe reactor no dedaw

306
00:24:54,790 --> 00:24:56,030
na biribiara nni hɔ a anka wɔbɛtumi ayɛ

307
00:24:56,030 --> 00:24:56,710
ɛno anka ɛbɛboa.

308
00:25:00,670 --> 00:25:01,950
Akimov ne Tatunov na wɔkyerɛwee

309
00:25:01,950 --> 00:25:04,390
wɔn baanu nyinaa nyaa mframa a ano yɛ den a edi awu.

310
00:25:06,690 --> 00:25:08,650
Wowuwui wɔ adapɛn kakraa bi akyi.

311
00:25:11,330 --> 00:25:13,050
Wɔde wɔn nkwa mae wɔ mmɔdenbɔ no mu

312
00:25:13,050 --> 00:25:14,190
sɛ wɔbɛbɔ mmɔden ayɛ nea wobetumi.

313
00:25:18,720 --> 00:25:21,660
Misusuw sɛ sɛ Dyatlov ansoma me a, .

314
00:25:22,980 --> 00:25:24,780
Anka nkrabea koro no ara na ɛbɛto me nso.

315
00:25:26,620 --> 00:25:30,120
Ɛno nti na metumi aka sɛ Dyatlov gyee me nkwa no.

316
00:25:35,530 --> 00:25:38,630
Wɔ April 26, 1999 anɔpa no.

317
00:25:38,850 --> 00:25:41,290
ogya a ɛrehyew wɔ reactor dan no atifi

318
00:25:41,290 --> 00:25:42,570
na wɔadum no.

319
00:25:44,770 --> 00:25:47,290
Odumgyafo no gyee Reactor Building 3 no nkwa

320
00:25:47,290 --> 00:25:49,110
ne nea aka a ɛwɔ complex no mu.

321
00:25:49,110 --> 00:25:52,110
Minni hwee sɛ odumgyafo yi ho anigye, .

322
00:25:52,350 --> 00:25:54,790
wɔn mu pii wuwui wɔ nna ne adapɛn a edi hɔ no mu.

323
00:26:43,920 --> 00:26:46,940
Wɔ odumgyafo a wɔkɔɔ Unit 3 no atifi no mu no, .

324
00:26:47,540 --> 00:26:50,100
dodow bi nyaa mframa a ano yɛ den a edi awu.

325
00:27:01,400 --> 00:27:02,340
Bere a odumgyafo no wɔ hɔ no, .

326
00:27:02,500 --> 00:27:07,560
na wɔte sɛ nam a wɔato.

327
00:27:46,980 --> 00:27:49,200
Odumgyafo no tumi dum biribiara

328
00:27:49,200 --> 00:27:52,420
sɛ wohuu sɛ ɛrehyew wɔ reactor dan no atifi

329
00:27:52,980 --> 00:27:54,500
ne asase no so.

330
00:27:56,520 --> 00:27:58,920
Nanso na biribi da so ara wɔ hɔ a ogya rehyew.

331
00:28:02,450 --> 00:28:06,090
Ná ogya a ɛwɔ reactor no mu no ntumi dum

332
00:28:06,090 --> 00:28:08,350
na ɛno yɛ ogya a ɛyɛ hyew sen saa koraa

333
00:28:08,350 --> 00:28:09,990
na ɛyɛ den kɛse sɛ wobedi ho dwuma.

334
00:28:11,610 --> 00:28:16,470
Saa nneɛma a ɛma anyinam ahoɔden yi nyinaa reba wɔ wusiw a ɛretu no mu

335
00:28:16,470 --> 00:28:18,530
baabi a wobetumi de atwa beae no ho ahyia

336
00:28:18,530 --> 00:28:20,630
na awiei koraa no, wɔde kɔ aman afoforo so

337
00:28:20,630 --> 00:28:21,990
ne mmeae afoforo a ɛwɔ wiase nyinaa.

338
00:28:23,910 --> 00:28:28,630
Woreka mframa a ɛbɔ a ebi mmae da ho asɛm

339
00:28:29,330 --> 00:28:30,790
tẽẽ kɔ soro wɔ wim.

340
00:28:31,330 --> 00:28:33,070
Simma biara, dɔnhwerew biara, .

341
00:28:33,230 --> 00:28:34,870
na osu da so ara retɔ

342
00:28:34,870 --> 00:28:37,030
nneɛma nketenkete a ɛyɛ radioactive a ɛdɔɔso.

343
00:28:41,590 --> 00:28:43,530
Kurow a ɛbɛn hɔ paa ne Pripyat, .

344
00:28:44,070 --> 00:28:46,970
kilomita abiɛsa fi Chernobyl anyinam ahoɔden adwumayɛbea no ankasa.

345
00:28:48,570 --> 00:28:51,130
Wɔamfa aban amanneɛbɔ biara amma saa anɔpa no

346
00:28:51,130 --> 00:28:54,070
a wɔbɔ obiara amanneɛ sɛ akwanhyia bi asi.

347
00:28:55,370 --> 00:28:56,970
Nkurɔfo yɛɛ wɔn adwuma wɔ Pripyat

348
00:28:56,970 --> 00:29:00,710
sɛnea wɔbɛyɛ bere nyinaa wɔ ahohuru bere mu anɔpa pa bi mu no.

349
00:29:04,020 --> 00:29:07,500
Na obiara nka nkyerɛ wɔn sɛ wɔwɔ owuo mu asiane mu.

350
00:29:11,320 --> 00:29:14,340
Ná yɛn dan no ne anyinam ahoɔden adwumayɛbea no ntam kwan yɛ kilomita abien, .

351
00:29:15,120 --> 00:29:16,240
enti na ɛbɛn paa.

352
00:29:20,060 --> 00:29:23,340
Wɔ 1986 mu no, na madi mfe awotwe.

353
00:29:28,750 --> 00:29:32,770
Wɔkyekyee Pripyat sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛsom anyinam ahoɔden adwumayɛbea no.

354
00:29:34,920 --> 00:29:37,440
Ná ɛyɛ kurow a anigye wom, mɛka sɛ.

355
00:29:38,520 --> 00:29:41,340
Mmofra pii, nhwiren pii.

356
00:29:44,300 --> 00:29:46,420
Woduaa nhwiren a wɔfrɛ no roses pii.

357
00:29:48,120 --> 00:29:51,280
Wɔtwee me mfonini wɔ wɔn anim maa kurow no mu nhomawa no.


