1 00:00:01,080 --> 00:00:04,400 16 MEI 1986 2 00:00:04,560 --> 00:00:09,040 3 WEKEN NA HET ONGELUK 3 00:00:17,560 --> 00:00:20,680 Nadat de brand in de reactorkern was geblust... 4 00:00:20,840 --> 00:00:25,200 stuurde de overheid een team van specialisten... 5 00:00:25,360 --> 00:00:31,120 om temperatuursensoren onder de reactor te installeren. 6 00:00:31,280 --> 00:00:33,680 Zijn jullie dicht bij de reactor? 7 00:00:33,840 --> 00:00:39,120 Heel dichtbij. Die is al aan de andere kant van de muur. 8 00:00:42,120 --> 00:00:46,520 Ze hebben 18 uur lang geprobeerd met een plasmatoorts... 9 00:00:46,680 --> 00:00:50,120 door de dikke betonnen muren heen te komen. 10 00:00:50,280 --> 00:00:54,218 Onder normale omstandigheden zou dit krankzinnig zijn geweest... 11 00:00:54,360 --> 00:00:57,040 gezien de gevaren van straling. 12 00:00:57,200 --> 00:01:00,915 Maar zoals bij zoveel dingen leek het toen de enige oplossing. 13 00:01:01,040 --> 00:01:04,360 Hoever staan jullie ervan af? 14 00:01:04,520 --> 00:01:06,440 Slechts een paar meter. 15 00:01:08,680 --> 00:01:13,880 In 1986 hadden de Sovjets heel veel vertrouwen in hun regering. 16 00:01:14,040 --> 00:01:16,560 Ze waren enorm patriottisch. 17 00:01:16,720 --> 00:01:20,880 Sommigen noemen het de mythe van de Sovjetheld. 18 00:01:21,040 --> 00:01:23,600 Ben je bang? 19 00:01:23,760 --> 00:01:28,720 In het begin is het eng, maar je went eraan. 20 00:01:28,880 --> 00:01:31,440 We zijn helemaal niet bang. 21 00:01:32,720 --> 00:01:36,680 Ze waren op een natuurlijke wijze geneigd te denken... 22 00:01:36,840 --> 00:01:40,840 dat hun eenheid was gesmeed op dit bed van opoffering. 23 00:01:41,000 --> 00:01:46,280 En de Sovjetpropagandamachine versterkte dat. 24 00:01:46,440 --> 00:01:50,640 De Sovjets zeiden: Je land roept je op. 25 00:01:50,800 --> 00:01:56,440 Het is tijd om je patriottisme te bewijzen en je plicht te vervullen. 26 00:01:56,600 --> 00:01:58,840 Om een offer te brengen. 27 00:02:16,160 --> 00:02:19,675 Twee weken na het ongeluk hadden de Sovjets nog steeds te maken... 28 00:02:19,800 --> 00:02:24,120 met een heel radioactieve en gevaarlijke situatie. 29 00:02:24,280 --> 00:02:27,755 Er zijn grote zorgen dat de extreem hete nucleaire brandstof... 30 00:02:27,880 --> 00:02:30,435 naar de bodem van de reactor zal stromen... 31 00:02:30,560 --> 00:02:35,000 het staal en de betonnen fundering zal doen smelten... 32 00:02:35,160 --> 00:02:37,760 en in het grondwater terechtkomt. 33 00:02:39,280 --> 00:02:42,960 Een ongecontroleerde nucleaire meltdown... 34 00:02:43,120 --> 00:02:45,395 brengt de watervoorziening in gevaar... 35 00:02:45,520 --> 00:02:51,080 maar ook de landbouw in dat deel van Europa. 36 00:02:51,240 --> 00:02:53,080 En dat decennialang. 37 00:02:53,240 --> 00:02:57,280 Dit was een existentieel moment voor het Sovjetopperbevel. 38 00:02:59,600 --> 00:03:05,040 Op satellietfoto's zagen we dat ze mijnwerkers lieten komen... 39 00:03:05,200 --> 00:03:08,040 om een tunnel onder de reactor te graven. 40 00:03:10,080 --> 00:03:16,600 Onze baas zei dat er een ongeluk was gebeurd en dat we moesten gaan. 41 00:03:16,760 --> 00:03:20,560 IHOR KHODOSOV MIJNWERKER 42 00:03:21,760 --> 00:03:28,040 Ik wist niet wat er in Tsjernobyl was gebeurd. 43 00:03:28,200 --> 00:03:30,840 Een tunnel graven. 44 00:03:31,000 --> 00:03:33,680 Dat was onze taak. 45 00:03:33,840 --> 00:03:37,760 Waar komen jullie vandaan? - Uit Tula. 46 00:03:37,920 --> 00:03:40,600 Kom op, we gaan. 47 00:03:43,120 --> 00:03:48,360 De mijnwerkers moesten een tunnel graven van 130 meter lang... 48 00:03:48,520 --> 00:03:53,840 tot de plek waar ze een enorme warmtewisselaar wilden bouwen. 49 00:03:54,000 --> 00:03:58,440 De warmtewisselaar moest de aarde afkoelen... 50 00:03:58,600 --> 00:04:03,520 onder de fundering van de reactor, om te voorkomen dat een meltdown... 51 00:04:03,680 --> 00:04:07,680 de grondwaterspiegel onder het gebouw zou bereiken. 52 00:04:07,840 --> 00:04:11,315 Het was een enorm ambitieus plan om ruim 400 mijnwerkers... 53 00:04:11,440 --> 00:04:14,690 meer dan een maand lang dag en nacht te laten werken. 54 00:04:16,040 --> 00:04:21,760 Het doel was om meer dan 13 meter per dag af te graven... 55 00:04:21,920 --> 00:04:28,120 zodat het radioactieve magma niet in het watersysteem kwam. 56 00:04:28,280 --> 00:04:31,200 De sfeer was gespannen. 57 00:04:38,760 --> 00:04:42,320 Het is ongelooflijk wat ze van die mijnwerkers vroegen. 58 00:04:42,480 --> 00:04:45,355 Ze moesten op een extreem gevaarlijk plek werken... 59 00:04:45,480 --> 00:04:48,720 en zichzelf in feite opofferen. 60 00:04:52,880 --> 00:04:56,360 In de tunnel en op alle andere plekken... 61 00:04:56,520 --> 00:05:01,600 zou de achtergrondstraling, volgens het management, normaal zijn. 62 00:05:04,600 --> 00:05:11,600 Het had een lichtzoete smaak. Zoet en metaalachtig. 63 00:05:15,160 --> 00:05:17,760 M'n intuïtie zei me... 64 00:05:17,920 --> 00:05:21,960 dat ik deze tunnel zo snel mogelijk moest verlaten. 65 00:05:25,120 --> 00:05:28,235 Bij het graven gebruikten ze vaak handgereedschap... 66 00:05:28,360 --> 00:05:33,120 uit angst om de fundering te veel te beschadigden. 67 00:05:33,280 --> 00:05:37,920 Dan kon het hele ding instorten en zouden ze levend worden begraven. 68 00:05:39,800 --> 00:05:43,640 Hoe heet je? - Ik ben Victor. 69 00:05:43,800 --> 00:05:46,960 Is het moeilijk? - Niet echt. We doen ons best. 70 00:05:47,120 --> 00:05:48,680 We moeten het afmaken. 71 00:05:50,160 --> 00:05:53,760 De camera draait, dus hard doorwerken. 72 00:05:57,640 --> 00:06:03,560 Wij filmmakers hoorden ook van de explosie. 73 00:06:03,720 --> 00:06:09,320 We besloten ons vrijwillig aan te melden... 74 00:06:09,480 --> 00:06:12,160 en erheen te gaan om te filmen. 75 00:06:13,360 --> 00:06:17,080 Het zou propaganda kunnen zijn. 76 00:06:17,240 --> 00:06:21,120 ANATOLII KHYMYCH CINEMATOGRAAF 77 00:06:23,600 --> 00:06:25,800 Het is net een oorlog. 78 00:06:25,960 --> 00:06:29,400 Iemand schiet daar en jij filmt hier. 79 00:06:29,560 --> 00:06:34,000 Er vliegen geen kogels rond, maar je weet... 80 00:06:34,160 --> 00:06:36,960 dat je er niet lang moet blijven. 81 00:06:38,880 --> 00:06:42,880 Het Sovjetverhaal ging over de heldhaftigheid... 82 00:06:43,040 --> 00:06:45,360 en de moed van de mijnwerkers. 83 00:06:45,520 --> 00:06:48,915 Bijna met compleet gebrek aan wetenschappelijke informatie... 84 00:06:49,040 --> 00:06:51,440 over het gevaar dat die mensen liepen. 85 00:06:55,080 --> 00:06:59,880 Het doel was bepaald en wij hebben het bereikt. 86 00:07:00,040 --> 00:07:03,240 Onze missie was voorbij. 87 00:07:04,600 --> 00:07:07,960 De mijnoperatie was een compleet succes. 88 00:07:08,120 --> 00:07:12,600 De warmtewisselaar zelf werd in die ruimte gebouwd... 89 00:07:12,760 --> 00:07:15,160 en was klaar voor gebruik. 90 00:07:16,280 --> 00:07:18,600 Maar hij werd nooit aangezet. 91 00:07:21,360 --> 00:07:25,640 De temperatuur in het gebouw daalde langzaam... 92 00:07:25,800 --> 00:07:30,640 en hun angst voor vervuiling van het grondwater verdween. 93 00:07:30,800 --> 00:07:33,515 Dus al het werk en de offers van de mijnwerkers... 94 00:07:33,640 --> 00:07:36,120 waren pure tijdverspilling. 95 00:07:39,120 --> 00:07:42,680 Persoonlijk begreep ik niet wat straling was. 96 00:07:42,840 --> 00:07:45,160 Waarom het gevaarlijk was. 97 00:07:46,800 --> 00:07:52,400 Slechts twee jaar later stierf een van onze mijnwerkers. 98 00:07:53,600 --> 00:07:57,200 Een paar jaar later stierf de tweede. 99 00:07:58,480 --> 00:08:05,400 Daarna begonnen we te beseffen dat het niet voor niets was... 100 00:08:06,760 --> 00:08:09,120 dat we haast moesten maken. 101 00:08:12,400 --> 00:08:17,080 Zeventig procent van de mannen is overleden. 102 00:08:23,160 --> 00:08:26,480 29 MEI 1986 103 00:08:26,640 --> 00:08:30,480 1 MAAND NA HET ONGELUK 104 00:08:30,640 --> 00:08:35,240 De angst voor de meltdown verdween uiteindelijk... 105 00:08:35,400 --> 00:08:39,160 maar het reactorgebouw zelf stond nog bloot aan de atmosfeer. 106 00:08:39,320 --> 00:08:43,120 Het is nog steeds gevaarlijk voor de gezondheid. 107 00:08:43,280 --> 00:08:46,715 Michail Gorbatsjov besloot dat tegen het einde van het jaar... 108 00:08:46,840 --> 00:08:52,320 de resten van unit 4 permanent moesten zijn begraven. 109 00:08:52,480 --> 00:08:55,275 Een gebouw dat ze uiteindelijk de sarcofaag noemden. 110 00:08:55,400 --> 00:08:59,960 Dit werk gaat lang duren en zal veel inspanning vergen. 111 00:09:00,120 --> 00:09:04,720 Alle mensen op aarde zullen hier baat bij hebben. 112 00:09:04,880 --> 00:09:07,795 Het probleem was dat ze niet dichtbij konden komen. 113 00:09:07,920 --> 00:09:11,760 Er lag enorm veel radioactief materiaal op het terrein. 114 00:09:11,920 --> 00:09:14,075 Dit moest de volgende focus zijn... 115 00:09:14,200 --> 00:09:18,200 om deze ongekende straling op te schonen. 116 00:09:19,640 --> 00:09:22,240 Het meest vervuilde gebied... 117 00:09:22,400 --> 00:09:27,080 lag direct rond de reactor, in de zogenoemde speciale zone. 118 00:09:27,240 --> 00:09:29,995 We moeten zo min mogelijk straling opvangen... 119 00:09:30,120 --> 00:09:32,155 en zo veel mogelijk werk leveren. 120 00:09:32,280 --> 00:09:39,280 Ze verwijderden de bovenste laag aarde, direct rondom de reactor. 121 00:09:39,440 --> 00:09:43,240 Dat deden ze met beveiligde bulldozers... 122 00:09:43,400 --> 00:09:45,480 waar ze mensen in konden zetten. 123 00:09:45,640 --> 00:09:51,320 In een straal van 29 kilometer werd de grond omgespit... 124 00:09:51,480 --> 00:09:53,760 en dit maanlandschap gecreëerd. 125 00:09:55,040 --> 00:09:58,080 We konden niet zien hoe effectief het was... 126 00:09:58,240 --> 00:10:02,280 maar we wisten dat dit het juiste was om te doen. 127 00:10:02,440 --> 00:10:04,720 Maar dit was nog maar het begin. 128 00:10:06,600 --> 00:10:09,760 Over meer dan 5000 vierkante kilometer... 129 00:10:09,920 --> 00:10:14,600 waren de bodem, de bladeren aan de bomen, de gebouwen... 130 00:10:14,760 --> 00:10:19,680 alles was gevaarlijk vervuild met radioactieve stof. 131 00:10:19,840 --> 00:10:22,920 Het verstikt alles en iedereen. 132 00:10:23,080 --> 00:10:26,080 De staat zal ons niet laten omkomen. 133 00:10:26,240 --> 00:10:29,635 De Sovjetautoriteiten deden iets wat totaal ongekend was. 134 00:10:29,760 --> 00:10:32,720 Ze haalden 100.000 mensen weg uit de regio... 135 00:10:32,880 --> 00:10:36,440 en sloten het gebied af. 136 00:10:36,600 --> 00:10:39,800 KERNCENTRALE TSJERNOBYL 137 00:10:39,960 --> 00:10:43,195 Toen haalden ze duizenden arbeiders uit het hele land... 138 00:10:43,320 --> 00:10:48,360 met de mededeling: Jullie krijgen een paar honderd roebel, maar meer niet. 139 00:10:48,520 --> 00:10:53,440 Ga aan de slag en dien de Sovjet-Unie. 140 00:10:59,600 --> 00:11:03,475 Er komen langzaam meer beelden vrij van de schoonmaak rond Tsjernobyl. 141 00:11:03,600 --> 00:11:06,880 Volgens Moskou worden twee van de vier reactoren... 142 00:11:07,040 --> 00:11:10,360 dit jaar weer in gebruik genomen. 143 00:11:13,080 --> 00:11:15,200 Halverwege de zomer van 1986... 144 00:11:15,360 --> 00:11:20,160 begon het gebied rond de centrale op een slagveld te lijken. 145 00:11:21,200 --> 00:11:24,880 Veertigduizend mensen kampeerden in tenten... 146 00:11:25,040 --> 00:11:27,520 rond de fabriek in Tsjernobyl. 147 00:11:28,720 --> 00:11:31,840 De Sovjets gebruikten de term liquidators... 148 00:11:32,000 --> 00:11:36,000 voor de soldaten, dienstplichtigen en vrijwilligers... 149 00:11:36,160 --> 00:11:39,155 die het radioactieve materiaal moesten opruimen... 150 00:11:39,280 --> 00:11:42,635 en de sarcofaag moesten bouwen om de boel in te dammen. 151 00:11:42,760 --> 00:11:47,640 De vijand is bekend. Het werk is gepland. 152 00:11:56,440 --> 00:12:00,480 De opruimwerkzaamheden waren grotendeels experimenteel. 153 00:12:01,960 --> 00:12:06,000 Gebouwen werden bespoten met waterkanonnen. 154 00:12:08,680 --> 00:12:13,800 Ze spoten zelfs met bietenpulp gemengd met water... 155 00:12:13,960 --> 00:12:17,200 om de verspreiding van stof te beperken. 156 00:12:20,400 --> 00:12:23,360 Alle dieren werden bijeengedreven. 157 00:12:23,520 --> 00:12:27,600 Als ze ze konden vinden, werden ze afgemaakt. 158 00:12:29,000 --> 00:12:31,520 Het was een enorme uitdaging. 159 00:12:33,120 --> 00:12:37,160 Uiteindelijk konden radionucliden niet vernietigd worden... 160 00:12:37,320 --> 00:12:39,960 maar alleen verplaatst. 161 00:12:41,120 --> 00:12:45,760 Zeker in het begin ontbraken er stralingsmeters... 162 00:12:45,920 --> 00:12:47,795 om het stralingsniveau te meten. 163 00:12:47,920 --> 00:12:51,200 Met als resultaat dat niemand een exact idee had... 164 00:12:51,360 --> 00:12:54,880 van de hoeveelheid straling die ze absorbeerden. 165 00:12:55,040 --> 00:12:59,360 In het begin bedek je jezelf en zet je het masker op. 166 00:12:59,520 --> 00:13:03,720 Maar later vergeet je dat. 167 00:13:07,160 --> 00:13:13,080 Ik nam m'n besluit letterlijk in de eerste dagen na het ongeluk. 168 00:13:13,240 --> 00:13:17,440 Ik ging naar het aanmeldcentrum en zei: Ik wil gaan. 169 00:13:19,080 --> 00:13:21,240 Ik wilde mijn land helpen. 170 00:13:24,920 --> 00:13:28,400 Voor mensen in het westen is het moeilijk te bevatten... 171 00:13:28,560 --> 00:13:32,360 hoe toegewijd de Sovjets waren... 172 00:13:32,520 --> 00:13:38,640 om hun eigen gezondheid en hun leven op te offeren. 173 00:13:43,320 --> 00:13:48,960 Natuurlijk is het gevaarlijk, anders zouden we hier niet zijn. 174 00:13:49,120 --> 00:13:52,520 We voeren overheidstaken met eergevoel uit. 175 00:14:00,840 --> 00:14:05,800 Toen we naar een van de kerngebouwen van de Tsjernobyl-centrale gingen... 176 00:14:05,960 --> 00:14:10,960 leek het alsof mensen alles hadden laten vallen en zo waren vertrokken. 177 00:14:15,880 --> 00:14:19,000 Ik weet nog dat ik door het gebouw liep... 178 00:14:19,160 --> 00:14:22,480 en een korte, gele gang inging. 179 00:14:23,920 --> 00:14:30,920 Opeens besefte ik dat de gele kleur op de vloer en op de vensterbanken... 180 00:14:31,080 --> 00:14:35,800 honderden, zo niet duizenden gele vlinders waren. 181 00:14:38,120 --> 00:14:40,800 Ik snapte niet hoe ze daar waren gekomen... 182 00:14:40,960 --> 00:14:43,000 maar ze waren allemaal dood. 183 00:14:44,680 --> 00:14:48,440 Ik keek door het raam en zag een man die aan het werk was... 184 00:14:48,600 --> 00:14:53,720 op minder dan een paar honderd meter afstand van reactor 4. 185 00:14:53,880 --> 00:14:55,880 Een lasser. 186 00:14:56,040 --> 00:15:01,240 Hij zat daar maar. Hij werkte heel methodisch en kalm. 187 00:15:02,680 --> 00:15:06,560 Blootgesteld aan de hoogste stralingsniveaus... 188 00:15:06,720 --> 00:15:09,000 die je je maar kunt voorstellen. 189 00:15:10,360 --> 00:15:15,400 Ik wist bijna zeker dat hij iets floot. 190 00:15:15,560 --> 00:15:17,915 Dat bleef jaren door m'n hoofd spoken. 191 00:15:18,040 --> 00:15:22,600 Hoe iemand z'n eigen angst kan overwinnen. 192 00:15:28,280 --> 00:15:31,080 Wie waren de liquidators? 193 00:15:32,440 --> 00:15:38,000 Het waren mensen die op de een of andere manier wisten... 194 00:15:38,160 --> 00:15:42,640 hoe het voor hen zou aflopen, maar ze bleven toch. 195 00:15:46,800 --> 00:15:51,920 Mijn ouders werden opgeroepen om de ramp in Tsjernobyl op te lossen. 196 00:15:52,080 --> 00:15:59,040 Na de evacuatie van de stad naast de centrale, moesten ze terug. 197 00:15:59,200 --> 00:16:02,040 Omdat we geen onderdak hadden... 198 00:16:02,200 --> 00:16:08,560 moesten we een halfjaar naar een kamp, zonder onze ouders. 199 00:16:08,720 --> 00:16:11,080 Ik was acht jaar. 200 00:16:13,200 --> 00:16:18,360 Ons haar bevatte veel straling, dus werd het geknipt. 201 00:16:19,360 --> 00:16:21,440 Het was heel erg kort. 202 00:16:21,600 --> 00:16:27,200 Ik weet nog dat kinderen ons naderhand Tsjernobyl-egels noemden... 203 00:16:27,360 --> 00:16:32,120 en zeiden dat we terug moesten naar waar we thuishoorden, in Tsjernobyl. 204 00:16:32,280 --> 00:16:34,920 Ik wilde getroost worden. 205 00:16:35,080 --> 00:16:39,920 Ik wilde beschermd worden. Ik wilde bij m'n familie zijn. 206 00:16:41,560 --> 00:16:47,280 Deze brieven schreven we aan m'n moeder. 207 00:16:48,720 --> 00:16:53,360 Liefste mama, ik huil hier elke dag... 208 00:16:53,520 --> 00:16:56,800 omdat we hier geslagen worden. 209 00:16:56,960 --> 00:17:01,360 Haal ons hier alsjeblieft zo snel mogelijk weg. 210 00:17:01,520 --> 00:17:05,160 We kunnen hier niet zijn zonder jou. 211 00:17:07,480 --> 00:17:10,720 Mijn god. Het spijt me. 212 00:17:15,960 --> 00:17:19,800 Het verhaal van deze saga is angstaanjagend... 213 00:17:19,960 --> 00:17:22,195 wat betreft de algehele impact op mensen. 214 00:17:22,320 --> 00:17:25,515 Niet per se op hun gezondheid, maar op hun levensonderhoud. 215 00:17:25,640 --> 00:17:29,080 Misschien honderdduizenden mensen in de Sovjet-Unie. 216 00:17:29,240 --> 00:17:33,120 Maar het had ook een stralingsimpact op het VK. 217 00:17:35,360 --> 00:17:39,355 Mensen buiten de Sovjet-Unie betalen nog steeds de prijs voor Tsjernobyl. 218 00:17:39,480 --> 00:17:44,000 In het VK hadden sommige schapen nog een hoog stralingsniveau. 219 00:17:45,080 --> 00:17:51,680 Het had onverwacht hard geregend in Cumbria in Noord-Wales. 220 00:17:51,840 --> 00:17:55,320 Voor de boeren was het een ramp. 221 00:17:55,480 --> 00:17:58,720 Bijna 10.000 boerderijen werden getroffen. 222 00:17:58,880 --> 00:18:01,875 Radioactieve regen vervuilde het land daar zodanig... 223 00:18:02,000 --> 00:18:04,200 dat nog decennia daarna... 224 00:18:04,360 --> 00:18:07,360 schapen moesten worden gecontroleerd op straling. 225 00:18:08,320 --> 00:18:11,600 Het gevaar was dat het in de voedselketen kwam. 226 00:18:12,600 --> 00:18:16,000 Bestellingen nemen af. Niemand weet wanneer klanten... 227 00:18:16,160 --> 00:18:18,595 het product weer vertrouwen. - Ik sta stil. 228 00:18:18,720 --> 00:18:23,360 Als ik ze niet kan verkopen, wordt het heel moeilijk. 229 00:18:23,520 --> 00:18:25,320 Het duurde bijna 30 jaar. 230 00:18:25,480 --> 00:18:28,435 Het was een echte bedreiging voor onze levenswijze. 231 00:18:28,560 --> 00:18:34,320 Je wist nooit echt of het gevaar geweken was of niet. 232 00:18:38,160 --> 00:18:41,480 JULI 1986 233 00:18:41,640 --> 00:18:45,720 DRIE MAANDEN NA HET ONGELUK 234 00:18:45,880 --> 00:18:49,960 De schoonmaakoperatie in het verboden gebied ging door. 235 00:18:51,280 --> 00:18:54,760 Ze moesten nog de sarcofaag bouwen, de betonnen buis... 236 00:18:54,920 --> 00:18:57,160 om de reactorkern in te sluiten. 237 00:18:58,440 --> 00:19:02,760 Gorbatsjov gaf wetenschappers en ingenieurs minder dan vier maanden... 238 00:19:02,920 --> 00:19:07,600 om dit gevaarlijke en ambitieuze civiele techniekproject af te ronden. 239 00:19:15,800 --> 00:19:18,875 De Sovjets lieten vandaag beelden zien van een muur... 240 00:19:19,000 --> 00:19:23,040 rond de verwoeste kerncentrale van Tsjernobyl. 241 00:19:23,200 --> 00:19:27,880 Bij de eerste poging om de verwoeste reactor af te dekken... 242 00:19:28,040 --> 00:19:32,035 gebruikten ze de middelen van toen: op afstand bestuurbare kranen... 243 00:19:32,160 --> 00:19:36,640 en op afstand bestuurbare betonpompen, zodat het snel kon worden gedaan. 244 00:19:36,800 --> 00:19:39,560 Hoe voel je je? Is de spanning afgenomen? 245 00:19:39,720 --> 00:19:42,760 Nee, dat is een verkeerde interpretatie. 246 00:19:42,920 --> 00:19:45,440 De spanning is er nog. 247 00:19:45,600 --> 00:19:50,160 NIKOLAI STEINBERG HOOFDTECHNICUS 248 00:19:50,320 --> 00:19:55,240 Ik heb 13 jaar voor de kerncentrale van Tsjernobyl gewerkt. 249 00:19:55,400 --> 00:19:59,150 Het was mijn taak om de bouw van de sarcofaag af te ronden... 250 00:19:59,800 --> 00:20:03,000 en unit 1 op te zetten. 251 00:20:03,160 --> 00:20:08,560 Er was elektriciteit nodig. Zonder elektriciteit vallen fabrieken stil. 252 00:20:08,720 --> 00:20:15,240 De sarcofaag was ontworpen om zo'n 50 jaar te blijven staan. 253 00:20:15,400 --> 00:20:19,440 Maar er waren geen garanties. 254 00:20:19,600 --> 00:20:22,875 Hij werd ondersteund door gebouwen die deels waren verwoest. 255 00:20:23,000 --> 00:20:26,080 In het begin was het echt een gekkenhuis. 256 00:20:28,960 --> 00:20:31,795 De bouw van de sarcofaag was vooral moeilijk... 257 00:20:31,920 --> 00:20:35,640 omdat je slechts een paar minuten in de buurt mocht komen... 258 00:20:35,800 --> 00:20:38,200 om je werk te doen. 259 00:20:38,360 --> 00:20:43,000 Mijn team werd al blootgesteld aan een hoge dosis. 260 00:20:43,160 --> 00:20:47,000 Om de stralingsomstandigheden ter plekke te verbeteren... 261 00:20:47,160 --> 00:20:49,640 moesten we het dak ontruimen. 262 00:20:52,800 --> 00:20:56,800 Het dak van unit 3 was bedekt met puin... 263 00:20:56,960 --> 00:21:01,280 dat door de kracht van de explosie uit reactor 4 was geworpen. 264 00:21:03,040 --> 00:21:06,520 Het was een soort radioactieve stormbaan. 265 00:21:10,440 --> 00:21:14,800 Er lagen stukken grafiet van de reactor, stukken nucleaire brandstof. 266 00:21:14,960 --> 00:21:19,600 Je kon alleen veilig in de buurt van die stukken puin zijn... 267 00:21:19,760 --> 00:21:22,320 gedurende een paar minuten of seconden... 268 00:21:22,480 --> 00:21:24,875 zonder blootstelling aan een dodelijke dosis. 269 00:21:25,000 --> 00:21:28,920 Dus om de sarcofaag te bouwen, moest dat opgelost worden. 270 00:21:29,080 --> 00:21:31,920 Ze maakten daarbij gebruik van robotica. 271 00:21:32,080 --> 00:21:35,640 8 AUGUSTUS 1986 272 00:21:35,800 --> 00:21:39,080 3,5 MAAND NA HET ONGELUK 273 00:21:42,120 --> 00:21:45,080 Waarom stuur je naar rechts? 274 00:21:45,240 --> 00:21:48,400 Daar is het. Het beweegt. 275 00:21:48,560 --> 00:21:51,080 Ze hadden twee soorten robots. 276 00:21:51,240 --> 00:21:54,480 Eén werd geïmporteerd uit West-Duitsland... 277 00:21:54,640 --> 00:21:57,800 tegen enorme kosten en was speciaal ontworpen... 278 00:21:57,960 --> 00:22:00,920 om radioactieve gevaren het hoofd te bieden. 279 00:22:01,080 --> 00:22:05,640 Ze hadden ook robots die waren gebouwd door de Sovjet-Unie zelf... 280 00:22:05,800 --> 00:22:08,200 om het maanoppervlak te verkennen. 281 00:22:11,880 --> 00:22:14,920 Goed. Ja, goed. 282 00:22:16,520 --> 00:22:21,200 Het idee was dat de robots het puin gewoon van het dak zouden duwen... 283 00:22:21,360 --> 00:22:24,720 in wat er over was van reactor 4. 284 00:22:26,080 --> 00:22:30,080 Niks aan de hand. 285 00:22:30,240 --> 00:22:32,615 Dat werd dan bedekt door de sarcofaag. 286 00:22:34,680 --> 00:22:36,560 Werkt helemaal niets? 287 00:22:36,720 --> 00:22:38,920 Misschien zit het daar vast? 288 00:22:39,080 --> 00:22:43,920 Het bewoog, stampte rond en stopte toen. 289 00:22:45,480 --> 00:22:48,280 Maar we zagen dat zelfs de robots faalden. 290 00:22:48,440 --> 00:22:52,690 De elektronica was niet lange tijd bestand tegen het stralingsniveau. 291 00:22:53,640 --> 00:22:55,640 We moeten de remmen eraf halen. 292 00:22:55,800 --> 00:22:57,880 Ze worden losgemaakt. 293 00:22:59,480 --> 00:23:02,440 Daar staat hij dan. 294 00:23:02,600 --> 00:23:05,120 Ze waren niet meer te besturen. 295 00:23:07,240 --> 00:23:09,400 Dan zijn ze nutteloos. 296 00:23:11,360 --> 00:23:16,240 De Duitse robot kan er nog niet uit, maar we werken eraan. 297 00:23:16,400 --> 00:23:20,120 Niets werkt, hij beweegt niet. 298 00:23:21,480 --> 00:23:24,280 Wat nu? 299 00:23:26,200 --> 00:23:33,080 De ingenieurs en wetenschappers zagen geen alternatief. 300 00:23:33,240 --> 00:23:35,120 Ze moesten mensen sturen... 301 00:23:35,280 --> 00:23:39,160 naar een van de gevaarlijkste plekken op aarde. 302 00:23:43,280 --> 00:23:46,680 19 SEPTEMBER 1986 303 00:23:46,840 --> 00:23:50,160 5 MAANDEN NA HET ONGELUK 304 00:23:55,480 --> 00:24:00,000 Zijn jullie al op het dak geweest? - Nee, we gaan nu. 305 00:24:00,160 --> 00:24:02,098 Doe iedereen de groeten van me. 306 00:24:04,000 --> 00:24:06,920 Sergei, lach nog even. 307 00:24:09,120 --> 00:24:14,480 De bevelhebbers maakten zich geen illusies hoe gevaarlijk het was... 308 00:24:14,640 --> 00:24:18,440 om stukken puin van het dak te schrapen, ermee te rennen... 309 00:24:18,600 --> 00:24:21,035 weg te gooien in de resten van reactor 4... 310 00:24:21,160 --> 00:24:24,848 en zo snel mogelijk terug te sprinten naar een veilige plek. 311 00:24:29,280 --> 00:24:33,840 Toen ik daar aankwam, was ik heel opgewonden. 312 00:24:35,160 --> 00:24:41,160 De adrenaline gierde door m'n lijf en alles was één grote waas. 313 00:24:46,400 --> 00:24:52,440 Je moest uren wachten, zweten, tot je kon gaan. 314 00:24:53,960 --> 00:24:58,720 Ik weet niet hoeveel ze wisten van het gevaar dat ze liepen... 315 00:24:58,880 --> 00:25:00,915 maar ze deden wat ze werd opgedragen. 316 00:25:01,040 --> 00:25:05,160 Ze noemden zichzelf bio-robots. 317 00:25:06,960 --> 00:25:10,080 Is er iemand die de taak niet wil uitvoeren? 318 00:25:10,240 --> 00:25:11,995 Nee. - Wil iedereen het graag? 319 00:25:12,120 --> 00:25:14,320 Dat klopt. - Goed zo. 320 00:25:19,480 --> 00:25:23,440 Je moest beschermende kleding aan. 321 00:25:23,600 --> 00:25:25,960 Twee loden platen... 322 00:25:27,000 --> 00:25:30,120 en zware gasmaskers... 323 00:25:30,280 --> 00:25:34,520 die bescherming zouden bieden tegen de radioactieve stof. 324 00:25:34,680 --> 00:25:37,440 Dat was alles wat we hadden. 325 00:25:40,160 --> 00:25:46,840 Kijk welk gereedschap het beste is. Schoppen of iets anders. 326 00:25:48,000 --> 00:25:50,200 Vier mensen tegelijk. 327 00:25:50,360 --> 00:25:53,600 Ga jij ook? 328 00:25:53,760 --> 00:25:56,160 Eén voor één. 329 00:25:58,840 --> 00:26:01,600 Ik was eindelijk boven. 330 00:26:03,080 --> 00:26:07,960 Je moest een kleine bunker in waar de deur was naar de hel. 331 00:26:11,760 --> 00:26:13,160 Zo noemden ze het. 332 00:26:24,200 --> 00:26:27,960 Je hart gaat ongelooflijk tekeer. 333 00:26:30,960 --> 00:26:35,400 Je geest werkt totaal niet normaal. 334 00:26:35,560 --> 00:26:38,520 Voorzichtig. 335 00:26:38,680 --> 00:26:40,720 Voorzichtig. 336 00:26:45,560 --> 00:26:48,400 Ik moest verzamelen wat ik kon... 337 00:26:48,560 --> 00:26:51,680 en vanaf het dak op de grond gooien. 338 00:26:51,840 --> 00:26:58,160 Dat is alles waar je je op concentreerde. 339 00:27:00,280 --> 00:27:04,840 Daar. Dit stuk. 340 00:27:05,000 --> 00:27:06,835 Er was een man met een stopwatch. 341 00:27:06,960 --> 00:27:11,680 Na 30 tot 45 seconden was de toegestane dosis straling bereikt. 342 00:27:11,840 --> 00:27:14,080 Dit ook. 343 00:27:14,240 --> 00:27:17,320 Er waren niet alleen grote stukken puin... 344 00:27:17,480 --> 00:27:21,320 maar ook delen van de reactorkern zelf... 345 00:27:21,480 --> 00:27:24,320 die met het asfalt waren versmolten. 346 00:27:24,480 --> 00:27:29,040 Ze zaten als het ware vast gelast aan het dak. 347 00:27:32,200 --> 00:27:36,840 Het asfalt was bijna niet te breken. 348 00:27:37,000 --> 00:27:40,280 Ik voelde een enorme woede. 349 00:27:40,440 --> 00:27:46,120 Ik wilde letterlijk neervallen en het met m'n tanden verscheuren. 350 00:27:46,280 --> 00:27:50,520 Ik had zo'n ongelooflijk intens verlangen... 351 00:27:50,680 --> 00:27:53,840 om te doen wat van ons gevraagd werd. 352 00:27:58,120 --> 00:28:00,080 Tijd om te gaan. 353 00:28:06,200 --> 00:28:09,560 Wat je toen voelde... 354 00:28:09,720 --> 00:28:12,600 was een enorme opluchting. 355 00:28:18,840 --> 00:28:25,720 Ik kreeg een vreemde fysieke reactie. Alsof ik een zware verkoudheid had. 356 00:28:25,880 --> 00:28:27,280 Ik kon niet ademhalen. 357 00:28:30,600 --> 00:28:32,715 Ik sprak veel mensen die erbij waren. 358 00:28:32,840 --> 00:28:36,600 Iemand kreeg bijna meteen enorme hoofdpijn. 359 00:28:36,760 --> 00:28:39,680 Bijna iedereen had wel wat. 360 00:28:45,280 --> 00:28:47,800 Het aantal mensen dat ze stuurden... 361 00:28:47,960 --> 00:28:51,475 duizenden mensen die zich blootstelden aan een beperkte dosis... 362 00:28:51,600 --> 00:28:55,225 en werden weggestuurd nadat ze gedaan hadden wat ze konden. 363 00:28:58,240 --> 00:29:01,760 Ik ben in totaal zes keer het dak opgegaan. 364 00:29:01,920 --> 00:29:07,160 Ik ben nog nooit zo uitgeput geweest, niet alleen fysiek... 365 00:29:07,320 --> 00:29:10,560 maar ook emotioneel en mentaal. 366 00:29:13,520 --> 00:29:17,360 Ieder van jullie krijgt 800 roebel. 367 00:29:17,520 --> 00:29:22,880 Ik dien de Sovjet-Unie. - Dank u wel. 368 00:29:23,040 --> 00:29:25,235 Het waren moeilijke omstandigheden... 369 00:29:25,360 --> 00:29:29,080 toen het stralingsniveau nog onbekend was. Goed gedaan. 370 00:29:31,480 --> 00:29:33,320 Veel goede mensen... 371 00:29:33,480 --> 00:29:37,440 die de gevolgen van het ongeluk moesten opruimen... 372 00:29:38,760 --> 00:29:42,840 liggen al onder de grond. 373 00:29:51,040 --> 00:29:54,360 1 OKTOBER 1986 374 00:29:54,520 --> 00:29:57,800 5,5 MAAND NA HET ONGELUK 375 00:29:59,160 --> 00:30:05,280 Een constructie bouwen rond de ruïnes van een half verwoeste kernreactor... 376 00:30:05,440 --> 00:30:09,120 zou onder alle omstandigheden extreem moeilijk zijn. 377 00:30:09,280 --> 00:30:11,480 Maar de bouw van de sarcofaag... 378 00:30:11,640 --> 00:30:17,200 moest ook voldoen aan de absurde eisen van de Sovjetpolitiek. 379 00:30:17,360 --> 00:30:20,240 Hallo kameraad, luitenant-kolonel Samoilenko. 380 00:30:20,400 --> 00:30:23,600 De jongens gaan de vlag op de schoorsteen planten. 381 00:30:23,760 --> 00:30:26,198 Deze operatie mag niet worden verstoord. 382 00:30:29,760 --> 00:30:33,040 Om de herstart van reactor 1 te vieren... 383 00:30:33,200 --> 00:30:37,840 besloten de bevelhebbers om drie stralingsverkenners... 384 00:30:38,160 --> 00:30:43,800 met een rode vlag de schoorsteen boven de reactoren te laten beklimmen. 385 00:30:43,960 --> 00:30:47,600 Ik weet nog dat mensen hun leven riskeerden... 386 00:30:47,760 --> 00:30:52,040 omdat het puin nog niet was opgeruimd. 387 00:30:52,200 --> 00:30:53,480 Je kunt geen nee zeggen. 388 00:30:53,640 --> 00:30:56,000 Ik ga naar huis voor mijn zoon. 389 00:30:56,160 --> 00:30:58,515 Ik vertel hem wat mijn laatste taak was: 390 00:30:58,640 --> 00:31:01,195 op de schoorsteen klimmen en de vlag planten. 391 00:31:01,320 --> 00:31:04,440 Laten we er een eind aan maken. 392 00:31:07,280 --> 00:31:10,435 Hoewel er niet veel wetenschappelijke informatie was... 393 00:31:10,560 --> 00:31:13,480 over het echte gevaar... 394 00:31:13,640 --> 00:31:17,440 waren er genoeg verhalen over ons nobele leger... 395 00:31:17,600 --> 00:31:19,725 ons nobele Burgerbeschermingkorps. 396 00:31:19,880 --> 00:31:25,320 Dit is een prachtig symbool, een symbool van de overwinning... 397 00:31:25,480 --> 00:31:31,720 in de Grote Vaderlandse Oorlog tegen die walgelijke radionucliden. 398 00:31:33,960 --> 00:31:35,648 Het verhaal was nog steeds: 399 00:31:35,800 --> 00:31:39,360 Wij zijn de unieke en bijzondere Sovjet-Unie. 400 00:31:39,520 --> 00:31:41,645 Ik keek er met verbijstering naar. 401 00:31:56,800 --> 00:32:00,400 Waarom hesen ze die vlag? 402 00:32:00,560 --> 00:32:02,320 Propaganda. 403 00:32:04,800 --> 00:32:07,050 Het was een symbool van overwinning. 404 00:32:09,720 --> 00:32:12,800 Ik was er zo boos over. 405 00:32:12,960 --> 00:32:17,000 Mensenlevens op het spel zetten voor symboliek. 406 00:32:17,160 --> 00:32:19,400 Dit is zo stom. 407 00:32:23,560 --> 00:32:28,920 We zijn gehersenspoeld door patriottisme... 408 00:32:29,080 --> 00:32:34,320 door zelfopoffering en dat soort gedoe. 409 00:32:41,680 --> 00:32:46,120 Daarom was het nodig om de vlag te hijsen... 410 00:32:46,280 --> 00:32:49,640 op die smerige pijp. 411 00:32:49,800 --> 00:32:54,360 Om met z'n allen te roepen: We hebben de straling verslagen. 412 00:33:06,280 --> 00:33:08,530 Ik weet niet wie het heeft verslagen. 413 00:33:10,480 --> 00:33:14,840 Het heeft mensen gedood en doet dat nog steeds. 414 00:33:18,840 --> 00:33:22,160 15 NOVEMBER 1986 415 00:33:22,320 --> 00:33:25,600 7 MAANDEN NA HET ONGELUK 416 00:33:25,760 --> 00:33:29,115 De overblijfselen van de ontplofte kernreactor in Tsjernobyl... 417 00:33:29,240 --> 00:33:32,990 liggen nu begraven onder een betonnen graf van 61 meter hoog. 418 00:33:34,880 --> 00:33:38,435 Met de voltooiing van de sarcofaag werden de resten van unit 4... 419 00:33:38,560 --> 00:33:43,080 effectief afgesloten van de andere fabrieksunits. 420 00:33:45,080 --> 00:33:50,760 De bouw van de sarcofaag werd op 30 november voltooid. 421 00:33:53,800 --> 00:33:57,640 Hans Blix vloog in. 422 00:33:58,640 --> 00:34:01,160 Ik herinner me Nicholas. 423 00:34:01,320 --> 00:34:04,840 Hij had de leiding over het hele project. 424 00:34:05,000 --> 00:34:09,440 Ik vroeg of hij de sarcofaag wilde zien. 425 00:34:09,600 --> 00:34:11,960 'Ja, natuurlijk.' 426 00:34:12,120 --> 00:34:16,880 De technische vaardigheid met op afstand bestuurbaar gereedschap... 427 00:34:17,040 --> 00:34:22,800 was erg indrukwekkend, maar het had een beperkte levensduur. 428 00:34:24,320 --> 00:34:27,640 Hoewel de voltooiing een hele prestatie was... 429 00:34:27,800 --> 00:34:32,600 was het zeker niet de meest veilige of solide constructie. 430 00:34:32,760 --> 00:34:36,640 De sarcofaag was net zo goed een propagandamiddel... 431 00:34:36,800 --> 00:34:39,955 als een veiligheidsmiddel tegen radioactieve straling. 432 00:34:40,080 --> 00:34:43,595 Ik begreep dat het maken van een foto vóór de sarcofaag... 433 00:34:43,720 --> 00:34:46,200 een politieke zet zou zijn. 434 00:34:49,000 --> 00:34:51,035 Zo lieten we de hele wereld zien... 435 00:34:51,160 --> 00:34:54,080 dat we de veiligheidssituatie hadden opgelost. 436 00:34:57,440 --> 00:35:03,520 Ze konden zeggen dat ze Tsjernobyl en de ramp achter zich hadden gelaten. 437 00:35:03,680 --> 00:35:09,240 Opnieuw had de Sovjet-Unie gezegevierd over een onverbiddelijke vijand. 438 00:35:16,680 --> 00:35:21,640 Vanaf 1988 kwamen er ziektes aan het licht... 439 00:35:21,800 --> 00:35:25,440 waar je eerst niets van wist. 440 00:35:25,600 --> 00:35:30,040 IHOR KHODOSOV MIJNWERKER 441 00:35:30,200 --> 00:35:33,640 Ziektes kunnen alleen worden behandeld... 442 00:35:33,800 --> 00:35:37,840 zodat ze niet erger worden. Meer niet. 443 00:35:38,000 --> 00:35:40,675 Zonder stalen zenuwen heb je hier niets te zoeken. 444 00:35:40,800 --> 00:35:42,400 Dan kun je gaan. 445 00:35:43,560 --> 00:35:46,160 En de achterblijvers moeten aan de slag. 446 00:35:46,320 --> 00:35:50,400 NIKOLAI STEINBERG HOOFDTECHNICUS 447 00:35:50,560 --> 00:35:52,440 Het is mijn stem niet meer. 448 00:35:52,600 --> 00:35:58,400 Het is fijn dat ik me m'n stem kan herinneren zoals die was... 449 00:35:58,560 --> 00:36:00,640 voordat ik kanker kreeg. 450 00:36:03,600 --> 00:36:08,120 Ik heb er nooit spijt van gehad en ik zal ook nooit spijt krijgen. 451 00:36:08,280 --> 00:36:15,280 Ik had nachtmerries en veel gezondheidsproblemen... 452 00:36:15,440 --> 00:36:20,840 maar ik was zo hard nodig. Er werd zoveel van me geëist. 453 00:36:21,000 --> 00:36:24,120 Ik was daar echt belangrijk. 454 00:36:24,280 --> 00:36:29,560 Tsjernobyl heeft een man van me gemaakt, dat zal nooit veranderen. 455 00:36:34,920 --> 00:36:37,560 Zeshonderdduizend mensen. 456 00:36:37,720 --> 00:36:43,160 De liquidators waren heldhaftig en dapper. Ze dienden de Sovjet-Unie. 457 00:36:45,240 --> 00:36:50,040 Niets aan dat deel van hun propagandacampagne was onwaar. 458 00:36:50,200 --> 00:36:54,760 Ik denk niet dat de opofferingen van de Sovjets een mythe waren. 459 00:36:54,920 --> 00:36:56,760 Ik denk dat dat echt was. 460 00:36:59,120 --> 00:37:01,555 Niet alleen de Sovjets, maar de hele wereld... 461 00:37:01,680 --> 00:37:05,360 was hen dank verschuldigd voor hun dapperheid. 462 00:37:05,520 --> 00:37:07,555 En misschien wel het belangrijkste: 463 00:37:07,680 --> 00:37:10,275 de regering was hen de waarheid verschuldigd... 464 00:37:10,400 --> 00:37:13,120 over de oorzaak van deze ramp. 465 00:37:16,440 --> 00:37:18,840 7 MAANDEN NA HET ONGELUK 466 00:37:21,880 --> 00:37:27,760 25 AUGUSTUS 1986 4 MAANDEN NA HET ONGELUK 467 00:37:27,920 --> 00:37:31,880 Sinds het ongeluk in Tsjernobyl wacht de wereld vol spanning... 468 00:37:32,040 --> 00:37:33,920 op uitleg van de Russen. 469 00:37:35,000 --> 00:37:39,880 In het IAEA in Wenen wordt de Sovjetramp besproken. 470 00:37:42,400 --> 00:37:45,355 Het was een prioriteit voor de Amerikaanse regering... 471 00:37:45,480 --> 00:37:48,675 om te weten wat de oorzaak en de omstandigheden waren... 472 00:37:48,800 --> 00:37:50,635 die tot deze ramp hadden geleid. 473 00:37:50,760 --> 00:37:53,840 Er was wat bekend over de opruimwerkzaamheden... 474 00:37:54,000 --> 00:37:56,035 de liquidators en de mijnwerkers... 475 00:37:56,160 --> 00:37:59,960 maar er was nog geen uitgebreid verhaal gepresenteerd. 476 00:38:00,120 --> 00:38:05,520 De IAEA vond dat ze na een ongeluk de leden moesten helpen. 477 00:38:05,680 --> 00:38:09,640 Maar de wereld moest ook iets leren van het ongeluk. 478 00:38:10,840 --> 00:38:15,840 Ik was erbij. Op de conferentie hing een verwachtingsvolle sfeer. 479 00:38:16,000 --> 00:38:18,635 Er waren grote veranderingen in de Sovjet-Unie. 480 00:38:18,760 --> 00:38:22,120 Dit is Gorbatsjovs perestrojka. Dit is Glasnost. 481 00:38:22,280 --> 00:38:26,280 Het had over openheid moeten gaan. 482 00:38:26,440 --> 00:38:30,720 De hele wetenschappelijke wereld was benieuwd... 483 00:38:30,880 --> 00:38:33,120 wat de Sovjets zouden zeggen... 484 00:38:33,280 --> 00:38:36,160 en of het een eerlijk verhaal zou zijn. 485 00:38:42,600 --> 00:38:48,000 Degene die het Sovjetrapport over het ongeluk... 486 00:38:48,160 --> 00:38:52,320 in Wenen presenteerde, was Valery Legasov. 487 00:38:52,480 --> 00:38:56,595 Hij was een van de belangrijkste leden van de overheidscommissie... 488 00:38:56,720 --> 00:39:00,160 die vanuit Moskou naar Tsjernobyl werd gestuurd... 489 00:39:00,320 --> 00:39:03,000 in de uren na de explosie. 490 00:39:03,160 --> 00:39:05,075 Een beetje straling is stimulerend. 491 00:39:05,200 --> 00:39:08,715 Middelgrote doses hebben geen effect. Grote doses zijn schadelijk. 492 00:39:08,840 --> 00:39:10,840 Hij bleef daarna nog weken... 493 00:39:11,000 --> 00:39:14,195 om specifieke delen van de schoonmaakoperatie te leiden... 494 00:39:14,320 --> 00:39:18,040 en daarna de oorzaken te onderzoeken. 495 00:39:18,200 --> 00:39:20,075 Dat werd als geheim beschouwd. 496 00:39:22,200 --> 00:39:25,000 In Wenen bereidde dr. Legasov zich voor... 497 00:39:25,160 --> 00:39:29,285 om vanuit een technisch standpunt uit te leggen wat er was gebeurd. 498 00:39:30,240 --> 00:39:33,035 Ik weet nog dat ik het er met Moskou over had. 499 00:39:33,160 --> 00:39:35,920 Ik vroeg: Hoeveel tijd heeft hij nodig? 500 00:39:36,080 --> 00:39:38,120 'Misschien vijf uur', zeiden ze. 501 00:39:38,280 --> 00:39:41,840 Ik zei: Vijf uur? Dit is geen partijconferentie. 502 00:39:42,000 --> 00:39:44,600 'Nee, we hebben veel tijd nodig.' 503 00:39:46,120 --> 00:39:52,200 Dr. Legasov had het rapport in twee of drie dagen doorgenomen. 504 00:39:53,520 --> 00:39:55,160 De Sovjets legden uit... 505 00:39:55,320 --> 00:40:00,720 dat het ongeluk was veroorzaakt door een experiment... 506 00:40:00,880 --> 00:40:03,640 dat vreselijk uit de hand was gelopen. 507 00:40:03,800 --> 00:40:06,035 Uit de verklaring kwam naar voren... 508 00:40:06,160 --> 00:40:08,960 dat het ontwerp van de reactor gebrekkig was. 509 00:40:09,120 --> 00:40:11,400 Zeker vanuit een westers standpunt. 510 00:40:11,560 --> 00:40:16,120 Er zat geen veiligheidsgedachte over radioactief materiaal achter... 511 00:40:16,280 --> 00:40:18,093 zoals bij westerse reactoren. 512 00:40:19,800 --> 00:40:22,680 We gaan de veiligheidssystemen verbeteren... 513 00:40:22,840 --> 00:40:26,400 rekening houdend met het ongeluk in Tsjernobyl. 514 00:40:26,560 --> 00:40:30,000 Dit was het moment waarop het regime van Gorbatsjov... 515 00:40:30,160 --> 00:40:35,000 lof kreeg voor het vooropstellen van wetenschap boven propaganda... 516 00:40:35,160 --> 00:40:37,720 en het erkennen van een reeks fouten. 517 00:40:37,880 --> 00:40:41,715 De meeste gedelegeerden zijn onder de indruk van de eerlijkheid. 518 00:40:41,840 --> 00:40:44,835 Ik stond er versteld van, zoals de meeste deelnemers... 519 00:40:44,960 --> 00:40:47,920 hoe behulpzaam ze waren. 520 00:40:48,960 --> 00:40:54,240 Ze gaven ook impliciet de schuld aan degenen die de reactor bedienden. 521 00:40:54,400 --> 00:40:56,715 Ze hadden bepaalde dingen niet moeten doen. 522 00:40:56,840 --> 00:41:01,560 Een menselijke fout zou de oorzaak zijn van de explosie en het lek. 523 00:41:01,720 --> 00:41:05,280 De meeste mensen in het Westen geloofden ze op hun woord. 524 00:41:05,440 --> 00:41:08,835 Maar ze beschikten alleen over de vrijgegeven informatie... 525 00:41:08,960 --> 00:41:12,440 die heel zorgvuldig was geredigeerd. 526 00:41:12,600 --> 00:41:17,120 Ik weet dat specialisten uit Canada, Amerika en Groot-Brittannië... 527 00:41:17,280 --> 00:41:21,280 voelden dat er iets mis was. 528 00:41:21,440 --> 00:41:23,675 Wetenschappers in Wenen geloven niet... 529 00:41:23,800 --> 00:41:27,960 dat uw delegatie alles zegt over Tsjernobyl wat ze weten. 530 00:41:28,120 --> 00:41:29,480 Zegt u wat u weet? 531 00:41:29,640 --> 00:41:31,880 VALERY LEGASOV HOOFD SOVJETDELEGATIE 532 00:41:32,040 --> 00:41:37,000 Alles wat ik heb gehoord, is correct. 533 00:41:39,200 --> 00:41:43,040 Er is natuurlijk nog steeds veel informatie... 534 00:41:44,800 --> 00:41:49,480 die nog niet is verwerkt door Sovjetexperts. 535 00:41:52,160 --> 00:41:54,240 Naarmate de tijd verstreek... 536 00:41:54,400 --> 00:41:58,650 probeerde Legasov hervormingen door te voeren die hij nodig achtte... 537 00:41:58,800 --> 00:42:03,960 om de werking van de nucleaire staat in de Sovjet-Unie te verbeteren. 538 00:42:04,120 --> 00:42:07,520 Onze kernindustrie, die de ramp heeft overleefd... 539 00:42:07,680 --> 00:42:09,155 zal zeker sterker worden. 540 00:42:09,280 --> 00:42:14,480 Dit is de man die de beloftes van Glasnost eindelijk nakomt. 541 00:42:14,640 --> 00:42:18,600 Maar pas na Tsjernobyl ontdekte hij... 542 00:42:18,760 --> 00:42:21,360 de exacte omvang van de geheimhouding... 543 00:42:21,520 --> 00:42:25,120 en corruptie van de Sovjetkernstaat. 544 00:42:26,920 --> 00:42:30,040 De politieke leiders waren bang... 545 00:42:30,200 --> 00:42:33,560 om de wereld te laten zien dat het niet goed ging. 546 00:42:34,680 --> 00:42:39,640 Legasov werd steeds depressiever en wanhopiger. 547 00:42:39,800 --> 00:42:44,075 Z'n gezondheid was aangetast door de straling waaraan hij was blootgesteld. 548 00:42:44,200 --> 00:42:50,080 Hij begon te beseffen hoe verrot de Sovjet-Unie in de kern was. 549 00:42:51,600 --> 00:42:54,240 Sommige mensen zagen hem als een held. 550 00:42:54,400 --> 00:42:56,880 Toen pleegde hij zelfmoord. 551 00:42:59,680 --> 00:43:01,920 Legasovs zelfmoord maakte hem... 552 00:43:02,080 --> 00:43:05,840 tot een van de tienduizenden slachtoffers van Tsjernobyl. 553 00:43:14,320 --> 00:43:19,280 Wat ging er mis in Tsjernobyl? Volgens de Russen was het een besturingsfout. 554 00:43:20,400 --> 00:43:26,000 Het Sovjetrapport in Wenen bevatte niet de hele waarheid... 555 00:43:26,160 --> 00:43:27,960 over wat er was gebeurd. 556 00:43:28,120 --> 00:43:32,800 Toen ik het rapport begon te lezen, had ik nog haar. 557 00:43:32,960 --> 00:43:35,640 M'n haar stond bijna rechtop... 558 00:43:35,800 --> 00:43:38,080 door alle leugens die ik las. 559 00:43:38,240 --> 00:43:40,960 Ze gaven het personeel en mij de schuld. 560 00:43:41,920 --> 00:43:46,000 Er kwam uiteraard een strafproces in de Sovjet-Unie... 561 00:43:46,160 --> 00:43:50,560 om niet het ontwerp van de reactor te schuld te geven, maar individuen. 562 00:43:52,840 --> 00:43:55,875 Er was een vermoeden dat het de doodstraf zou worden. 563 00:43:56,000 --> 00:44:00,040 Wat was de doodstraf dan? - Fusilleren. 564 00:44:01,000 --> 00:44:03,438 Ondertiteld door: Shirley Delnoy-Messak