1
00:00:06,640 --> 00:00:10,600
KERNCENTRALE FORSMARK, ZWEDEN

2
00:00:11,800 --> 00:00:17,000
Ik werkte in de kerncentrale
van Forsmark, Zweden.

3
00:00:21,840 --> 00:00:24,035
Als je de gecontroleerde zone
in wilde...

4
00:00:24,160 --> 00:00:26,600
moest je eerst door een monitor...

5
00:00:26,760 --> 00:00:31,680
die je controleerde
op radioactieve deeltjes.

6
00:00:33,440 --> 00:00:39,280
Dat was de normale procedure,
maar die ochtend ging het alarm af.

7
00:00:39,440 --> 00:00:43,800
Niemand kon erdoor
omdat het alarm steeds afging.

8
00:00:45,800 --> 00:00:49,680
Ik dacht niet dat het echt was...

9
00:00:49,840 --> 00:00:55,160
dus ik vroeg een jongen in de rij
of ik z'n schoen mocht lenen...

10
00:00:55,320 --> 00:00:58,080
zodat ik die kon analyseren.

11
00:00:59,080 --> 00:01:03,115
De snelheid waarmee de pieken stijgen
zegt iets over de radioactiviteit.

12
00:01:03,240 --> 00:01:05,440
Deze keer schoten ze omhoog.

13
00:01:08,320 --> 00:01:09,880
Het was angstaanjagend.

14
00:01:11,160 --> 00:01:15,080
Het alarm ging af
om de centrale te evacueren.

15
00:01:16,080 --> 00:01:20,393
Eerst dachten de Zweden dat er bij hen
sprake was van een kernongeval.

16
00:01:21,320 --> 00:01:23,675
Later stelden
Zweedse wetenschappers vast...

17
00:01:23,800 --> 00:01:26,613
dat de oorsprong ergens
in de Sovjet-Unie lag.

18
00:01:27,320 --> 00:01:29,995
OP 26 APRIL 1986 VOND ER
EEN EXPLOSIE PLAATS...

19
00:01:30,120 --> 00:01:32,933
IN DE KERNCENTRALE
VAN TSJERNOBYL IN OEKRAÏNE.

20
00:01:37,000 --> 00:01:43,720
Aan de rechterkant,
de centrale hal, reactor vier.

21
00:01:43,880 --> 00:01:46,635
Er komen details binnen
over het ernstige ongeluk...

22
00:01:46,760 --> 00:01:49,400
in een Sovjet-kerncentrale
in Oekraïne.

23
00:01:49,560 --> 00:01:53,040
Hoger, hier. Hou hem hier vast.

24
00:01:54,560 --> 00:01:57,835
Het wordt het ergste kernongeluk
in de geschiedenis genoemd.

25
00:01:57,960 --> 00:02:01,960
In een enorme reactor zou een
kernsmelting hebben plaatsgevonden.

26
00:02:03,800 --> 00:02:07,115
Men is vooral bang voor de straling,
een stille moordenaar.

27
00:02:07,240 --> 00:02:10,840
Blijkbaar blijft die
uit Tsjernobyl stromen.

28
00:02:11,840 --> 00:02:14,320
Het kan leiden tot ziekte en de dood.

29
00:02:15,320 --> 00:02:18,435
Een dramatische stijging
in dodelijke schildklierkanker...

30
00:02:18,560 --> 00:02:21,955
bij kinderen die zijn blootgesteld
aan de radioactieve neerslag.

31
00:02:22,080 --> 00:02:25,315
Hoe langer je leeft, eet en drinkt
in besmette gebieden...

32
00:02:25,440 --> 00:02:28,190
hoe meer straling zich
in je lichaam ophoopt.

33
00:02:30,120 --> 00:02:33,600
Is het een meltdown?
- Daar kan ik nu niets over zeggen.

34
00:02:33,760 --> 00:02:38,160
Reagan was het land uit, maar toen
vroeg vicepresident George Bush...

35
00:02:38,320 --> 00:02:41,320
hoe ernstig het reactorongeluk was.

36
00:02:41,480 --> 00:02:45,680
Voor mij als nucleair ingenieur was
dit het ergst denkbare ongeluk.

37
00:02:45,840 --> 00:02:49,800
VEERTIG JAAR LATER VERTELLEN
OVERLEVENDEN OVER DIE TIJD.

38
00:02:49,960 --> 00:02:53,280
SOMMIGEN VOOR HET EERST.

39
00:02:54,600 --> 00:02:58,200
Er waren ongelooflijke daden
van moed en heldhaftigheid...

40
00:02:58,360 --> 00:03:03,400
opoffering en extreem patriottisme.

41
00:03:03,560 --> 00:03:09,840
We verloren onze vrienden, onze buren.

42
00:03:10,000 --> 00:03:12,240
Zoveel jonge mensen stierven.

43
00:03:13,240 --> 00:03:16,720
Hoe kunnen we begrijpen
wat er gebeurd is...

44
00:03:16,880 --> 00:03:19,320
als de Sovjets ons niets vertellen?

45
00:03:19,480 --> 00:03:21,840
Dit was een wereldwijde ramp.

46
00:03:22,000 --> 00:03:24,475
Honderden miljoenen mensen
wilden weten...

47
00:03:24,600 --> 00:03:29,040
of ze gevaar liepen,
of het eten veilig was.

48
00:03:29,200 --> 00:03:30,950
Maar de Sovjets bleven stil.

49
00:03:33,360 --> 00:03:36,600
Dit was
een ongecontroleerde kernsmelting.

50
00:03:56,080 --> 00:03:59,075
Ik heb in de afgelopen 40 jaar
nooit de kans gehad...

51
00:03:59,200 --> 00:04:01,920
om hier openlijk over te praten.

52
00:04:02,080 --> 00:04:05,705
Een CIA-agent heeft doorgaans weinig
met de media te maken.

53
00:04:07,840 --> 00:04:12,520
In 1986 werkte ik
als nucleair analist voor de CIA.

54
00:04:12,680 --> 00:04:16,560
Ik was 27
en werkte al vier jaar voor de CIA.

55
00:04:19,080 --> 00:04:22,960
Ik weet nog dat ik op maandag 28 april
terugkwam van de lunch.

56
00:04:23,120 --> 00:04:26,435
De Sovjets hadden eindelijk erkend
dat er een probleem was.

57
00:04:26,560 --> 00:04:31,440
Er wordt hulp verleend, maar er zijn
geen details bekendgemaakt.

58
00:04:31,600 --> 00:04:35,680
Er zou een ongeluk gebeurd zijn
in de kerncentrale van Tsjernobyl.

59
00:04:35,840 --> 00:04:37,315
Dat was onheilspellend...

60
00:04:37,440 --> 00:04:41,065
want Tsjernobyl lag verder weg
dan we aanvankelijk dachten.

61
00:04:41,880 --> 00:04:43,440
MOSKOU, SOVJET-UNIE

62
00:04:43,600 --> 00:04:47,520
De Zweedse en Deense ambassades
hebben gezanten gestuurd...

63
00:04:47,680 --> 00:04:50,320
om de Sovjets te vragen
om meer openheid.

64
00:04:50,480 --> 00:04:53,800
Wyatt Andrews, CBS News, Moskou.

65
00:04:53,960 --> 00:04:57,360
De diplomatieke gemeenschap
en verslaggevers...

66
00:04:57,520 --> 00:05:01,440
eisten antwoorden
van de Sovjet-autoriteiten.

67
00:05:01,600 --> 00:05:03,920
CIA - VOLGENDE AFSLAG RECHTS

68
00:05:07,480 --> 00:05:12,400
We zetten meteen onze middelen in
om meer te weten te komen.

69
00:05:13,640 --> 00:05:16,600
We zetten
de verkenningssatellieten in...

70
00:05:16,760 --> 00:05:20,160
die lang niet
zo alomtegenwoordig waren als nu.

71
00:05:20,320 --> 00:05:25,880
Dus we moesten een reden verzinnen
om satellietbeelden te verkrijgen.

72
00:05:26,040 --> 00:05:30,400
We zeiden dat we wilden kijken
of er reddingsteams waren en zo.

73
00:05:31,800 --> 00:05:35,560
De volgende ochtend werd
onze nucleair analist gebeld...

74
00:05:35,720 --> 00:05:39,475
door de beeldanalisten, die zeiden:
De reactor is inderdaad ontploft.

75
00:05:39,600 --> 00:05:42,160
Onze reactie was:
'Nee, dat was gelogen.

76
00:05:42,320 --> 00:05:44,600
Dat gebeurt niet met reactoren.'

77
00:05:50,200 --> 00:05:54,680
Op de beelden was te zien
dat het gebouw volledig verwoest was.

78
00:05:54,840 --> 00:05:58,920
Als nucleair ingenieur stond ik paf
dat hij zo was ontploft...

79
00:05:59,080 --> 00:06:02,040
en dat de verwoesting zo enorm was.

80
00:06:03,040 --> 00:06:07,080
Zo'n kernexplosie had
nooit eerder plaatsgevonden.

81
00:06:07,240 --> 00:06:10,560
Er was nooit eerder
zoveel straling vrijgekomen.

82
00:06:10,720 --> 00:06:12,880
Het was afschuwelijk.

83
00:06:16,440 --> 00:06:22,040
De kernreactor wordt geïnstalleerd.
Er gaat een nieuwe wereld open.

84
00:06:25,680 --> 00:06:28,115
Sovjetpropaganda drong
er al jaren op aan...

85
00:06:28,240 --> 00:06:32,520
dat de nucleaire technologie
van de Sovjet-Unie vooraanstaand was.

86
00:06:34,280 --> 00:06:39,680
De bouw van de kerncentrale
in Tsjernobyl begon in 1970.

87
00:06:39,840 --> 00:06:43,400
In 1986 waren vier reactoren actief.

88
00:06:45,400 --> 00:06:48,640
Wat ze uniek maakte,
was hun enorme omvang.

89
00:06:48,800 --> 00:06:52,040
Ze waren veel groter
dan de reactoren in het westen.

90
00:06:53,320 --> 00:06:57,840
Elke reactor produceerde
1000 megawatt aan elektriciteit.

91
00:06:58,000 --> 00:07:03,120
Dat was genoeg om een miljoen
moderne huizen van stroom te voorzien.

92
00:07:05,080 --> 00:07:08,080
De centrale lag
ten noordwesten van Kiev.

93
00:07:09,920 --> 00:07:13,840
Zo'n 1300 kilometer
van Forsmark in Zweden...

94
00:07:14,000 --> 00:07:18,000
waar de straling van het ongeluk
voor het eerst werd waargenomen.

95
00:07:19,840 --> 00:07:24,160
Een enorme wolk radioactief materiaal
trok over Europa.

96
00:07:24,320 --> 00:07:26,515
We wisten,
vanwege de grote afstanden...

97
00:07:26,640 --> 00:07:30,890
en de metingen op die afstanden,
dat het om een flinke uitstoot ging.

98
00:07:33,760 --> 00:07:37,515
Het is moeilijk te meten welk effect
de radioactieve isotopen...

99
00:07:37,640 --> 00:07:41,120
op je lichaam en gezondheid
kunnen hebben.

100
00:07:42,120 --> 00:07:48,240
Zelfs lagere hoeveelheden kunnen
jaren later kanker veroorzaken.

101
00:07:49,240 --> 00:07:52,920
ZWEDEN

102
00:07:53,080 --> 00:07:57,960
Ik weet nog ik in de bus zat
van Forsmark naar Uppsala...

103
00:07:58,120 --> 00:08:00,200
en kinderen zag spelen.

104
00:08:00,360 --> 00:08:05,120
Ik wilde uitstappen en zeggen
dat ze daar niet moesten spelen.

105
00:08:06,920 --> 00:08:10,160
Maar het was geen bus
die zomaar stopt.

106
00:08:13,880 --> 00:08:17,880
Niemand wist wat die hoeveelheid
straling in de lucht...

107
00:08:18,040 --> 00:08:22,035
met de atmosfeer zou doen, hoe ver
de besmetting zich zou verspreiden...

108
00:08:22,160 --> 00:08:24,240
en hoe gevaarlijk dat kon zijn.

109
00:08:28,960 --> 00:08:33,160
In Forsmark spraken we veel
met iedereen in de controlekamer.

110
00:08:33,320 --> 00:08:36,480
We dachten vooral:

111
00:08:37,480 --> 00:08:41,880
'Hoe was het
om in Tsjernobyl te zijn...

112
00:08:45,080 --> 00:08:49,920
in een kerncentrale
die zo'n lot had ondergaan?'

113
00:09:14,600 --> 00:09:19,920
Op de avond van het ongeluk werkte ik
als senior turbine control engineer.

114
00:09:22,240 --> 00:09:23,680
Ik was 28 jaar.

115
00:09:28,640 --> 00:09:35,640
IGOR KIRSHENBAUM
REACTOROPERATOR

116
00:09:38,440 --> 00:09:40,720
Waarom heb je er nooit over gepraat?

117
00:09:42,040 --> 00:09:45,320
Ik wilde een nieuw leven beginnen.

118
00:09:45,480 --> 00:09:47,855
En wilde niet terug naar het verleden.

119
00:09:52,960 --> 00:09:58,320
25 APRIL 1986
23.30 UUR

120
00:09:58,480 --> 00:10:03,280
TWEE UUR VOOR HET ONGELUK

121
00:10:06,560 --> 00:10:10,320
REACTOR 4
KERNCENTRALE TSJERNOBYL

122
00:10:12,640 --> 00:10:16,680
We kwamen een half uur
voor onze dienst op het werk aan.

123
00:10:18,400 --> 00:10:22,240
Ik zat rechts,
bij twee turbinebesturingspanelen.

124
00:10:27,840 --> 00:10:31,760
Zodra onze dienst begon,
werd een experiment voorbereid.

125
00:10:33,760 --> 00:10:38,400
Reactor vier zou worden gesloten
voor routineonderhoud.

126
00:10:38,560 --> 00:10:41,800
De operators grepen die kans aan...

127
00:10:41,960 --> 00:10:45,273
om een lang uitgestelde
veiligheidstest uit te voeren.

128
00:10:47,320 --> 00:10:51,440
Ironisch genoeg was
het experiment bedoeld...

129
00:10:51,600 --> 00:10:56,120
om de reactorveiligheid te vergroten
in het geval van een stroomstoring.

130
00:10:57,400 --> 00:11:01,960
Ze waren een dag voor het ongeluk
met het experiment begonnen.

131
00:11:04,240 --> 00:11:07,480
Helaas werd het experiment
onderbroken...

132
00:11:07,640 --> 00:11:12,080
omdat er meer elektriciteit nodig was
en bleef de reactor langer uit.

133
00:11:15,840 --> 00:11:20,153
Door de vertraging moest de test
door de nachtploeg uitgevoerd worden.

134
00:11:21,120 --> 00:11:23,995
Ik wist niet dat er
een experiment gepland was.

135
00:11:24,120 --> 00:11:26,200
Niemand had ons iets verteld.

136
00:11:27,720 --> 00:11:30,040
De afdelingschef belde me.

137
00:11:32,120 --> 00:11:35,960
Hij legde uit wat we gingen doen,
in welke volgorde.

138
00:11:38,440 --> 00:11:44,600
Igor Kirshenbaum plus nog twee mensen
waren verantwoordelijk voor de test.

139
00:11:44,760 --> 00:11:48,040
Aleksandr Akimov, diensthoofd...

140
00:11:48,200 --> 00:11:52,080
en Leonid Toptunov,
die de reactor direct bestuurde.

141
00:11:55,200 --> 00:12:02,160
De reactor was zeer instabiel
tijdens de uitschakeling.

142
00:12:03,160 --> 00:12:05,440
Toptunov was niet erg ervaren.

143
00:12:05,600 --> 00:12:09,480
Hij maakte de uitschakeling
van een kernreactor...

144
00:12:09,640 --> 00:12:12,040
voor het eerst in z'n carrière mee.

145
00:12:13,880 --> 00:12:17,760
Tijdens overgangen,
het opstarten en uitschakelen...

146
00:12:17,920 --> 00:12:21,720
renden mensen rond,
om het zacht uit te drukken.

147
00:12:21,880 --> 00:12:26,160
De spanning was voelbaar.

148
00:12:30,640 --> 00:12:32,915
Ze waren moe en wilden het af krijgen.

149
00:12:33,040 --> 00:12:36,520
Ze kregen niet vaak de kans
om zoiets te doen.

150
00:12:38,360 --> 00:12:41,235
De hoogste baas in de kamer
was Anatoly Dyatlov.

151
00:12:41,360 --> 00:12:45,520
Hij was plaatsvervangend
hoofdingenieur voor de hele centrale.

152
00:12:47,200 --> 00:12:51,000
Er waren meningsverschillen
over het testprotocol.

153
00:12:51,160 --> 00:12:54,200
De test was zo lang uitgesteld...

154
00:12:54,360 --> 00:12:57,298
dat een deel van het team
dreigde te vertrekken.

155
00:12:59,040 --> 00:13:01,560
Dyatlov,
die nooit een goed humeur had...

156
00:13:01,720 --> 00:13:05,160
was al bijna 24 uur wakker.

157
00:13:07,560 --> 00:13:13,600
Het laatste wat Dyatlov
tegen Akimov zei, was:

158
00:13:13,760 --> 00:13:15,160
'Waar wacht je op?'

159
00:13:23,680 --> 00:13:25,760
Ik kreeg het bevel om te starten.

160
00:13:25,920 --> 00:13:28,960
Ik drukte op de stopknop...

161
00:13:29,120 --> 00:13:31,745
om de generator
van het stroomnet te halen.

162
00:13:39,160 --> 00:13:43,720
Als laatste stap drukte Toptunov
op de AZ-5-knop...

163
00:13:43,880 --> 00:13:46,040
om de reactor uit te schakelen.

164
00:13:56,760 --> 00:13:58,640
Er klonk een vreselijk kabaal.

165
00:14:05,120 --> 00:14:09,440
Er was iets gebeurd.
Maar niemand wist wat.

166
00:14:14,600 --> 00:14:18,360
ALEXEI MOSKALENKO
POLITIE-INSPECTEUR

167
00:14:20,760 --> 00:14:25,480
In 1986 was ik 29.

168
00:14:27,480 --> 00:14:33,840
Die avond begonnen we
rond de centrale te patrouilleren.

169
00:14:36,880 --> 00:14:39,880
Er was een koelvijver bij de centrale.

170
00:14:42,080 --> 00:14:46,120
We zagen twee stropers
netten uitzetten.

171
00:14:48,920 --> 00:14:51,045
Ik moest ze uit het water halen...

172
00:14:51,200 --> 00:14:54,760
dus kleedde ik me uit
tot m'n onderbroek.

173
00:14:56,160 --> 00:14:59,880
Ik weet nog dat we 400 meter
van de reactor waren.

174
00:15:02,880 --> 00:15:05,380
Net toen we die twee
wilden arresteren...

175
00:15:07,200 --> 00:15:13,000
hoorden we achter ons een knal.
We draaiden ons om en keken.

176
00:15:15,280 --> 00:15:17,240
Toen klonk er een tweede knal.

177
00:15:22,720 --> 00:15:27,000
Gerommel,
stof dat van het plafond dwarrelde.

178
00:15:27,160 --> 00:15:29,160
IGOR KIRSHENBAUM
REACTOROPERATOR

179
00:15:29,320 --> 00:15:30,760
Flikkerende lampen.

180
00:15:32,160 --> 00:15:34,440
De noodverlichting ging aan.

181
00:15:38,800 --> 00:15:42,120
Er wervelde een wolk boven ons.

182
00:15:43,120 --> 00:15:44,683
Het regende een soort as.

183
00:15:47,000 --> 00:15:48,880
Het stonk vreselijk.

184
00:15:51,640 --> 00:15:56,280
Op dat moment gingen
de waarschuwingslampen aan de muur...

185
00:15:56,440 --> 00:15:59,120
van groen naar rood.

186
00:16:02,920 --> 00:16:07,040
We reden 200 meter
en stopten voor de vierde reactor.

187
00:16:10,280 --> 00:16:13,480
Ik zei:
God, wat is er van het gebouw over?

188
00:16:13,640 --> 00:16:17,440
Het halve gebouw was verwoest.

189
00:16:23,040 --> 00:16:24,978
01.30 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

190
00:16:25,120 --> 00:16:26,520
In Pripjat?

191
00:16:27,720 --> 00:16:32,480
Hallo? De derde en vierde reactor?
- Ja, reactoren drie en vier.

192
00:16:32,640 --> 00:16:35,760
Als gevolg van de explosie?
- Ja.

193
00:16:35,920 --> 00:16:39,170
Staat het dak in brand?
- Ja, het dak staat in brand.

194
00:16:40,600 --> 00:16:43,360
Er kwamen allerlei berichten binnen.

195
00:16:45,520 --> 00:16:48,960
Er werd iemand naar binnen gedragen
die brandwonden had.

196
00:16:49,120 --> 00:16:50,520
Het was Shashenok.

197
00:16:52,320 --> 00:16:55,315
Vladimir Shashenok,
die de turbines in de gaten hield...

198
00:16:55,440 --> 00:16:57,960
werd overspoeld
met radioactieve stoom.

199
00:16:59,720 --> 00:17:02,280
Hij was nat en kreunde.

200
00:17:04,240 --> 00:17:07,760
Hij werd weggedragen. En hij overleed.

201
00:17:10,400 --> 00:17:15,240
Dyatlov kwam binnen en zei:
Ik begrijp niet wat er gebeurd is.

202
00:17:17,080 --> 00:17:20,920
Er was ongetwijfeld verwarring
in de controlekamer.

203
00:17:21,080 --> 00:17:24,400
Ze wisten alleen dat er iets mis was,
maar niet wat.

204
00:17:26,840 --> 00:17:30,090
Ze geloofden niet
dat de reactor vernietigd kon zijn.

205
00:17:32,640 --> 00:17:38,560
De kerncentrale van Tsjernobyl lag
om een lange centrale gang,

206
00:17:38,720 --> 00:17:41,480
De vier reactoren stonden op een rij.

207
00:17:42,480 --> 00:17:45,480
Elke reactor had
z'n eigen controlekamer.

208
00:17:45,640 --> 00:17:49,360
En elke controlekamer werd
van de reactorhal gescheiden...

209
00:17:49,520 --> 00:17:52,760
door vele dikke betonnen muren.

210
00:17:54,400 --> 00:17:59,520
Reactor vier was verwoest, samen
met alle sensoren en apparatuur...

211
00:17:59,680 --> 00:18:04,720
die moesten doorgeven
wat er in de reactorkern gebeurde.

212
00:18:05,880 --> 00:18:08,720
Dus ze tastten volledig
in het duister.

213
00:18:08,880 --> 00:18:11,960
01.34 UUR - MELDKAMER BRANDWEER
KIEV, OEKRAÏNE

214
00:18:12,120 --> 00:18:15,275
Wat staat er in brand?
- Explosie in de derde reactor.

215
00:18:15,400 --> 00:18:19,200
In het hoofdgebouw,
tussen de derde en vierde reactor.

216
00:18:19,360 --> 00:18:21,520
Zijn er nog mensen binnen?
- Ja.

217
00:18:21,680 --> 00:18:25,920
Attentie, zet het hele korps in.

218
00:18:27,760 --> 00:18:30,760
PETRO KHMEL
BRANDWEERMAN

219
00:18:31,520 --> 00:18:33,120
We begonnen te rijden.

220
00:18:37,200 --> 00:18:41,240
Ik zag het vuur.
Het brandde als een kaars.

221
00:18:42,640 --> 00:18:47,440
Er was een lichtzuil
die recht omhoog schoot.

222
00:18:47,600 --> 00:18:50,120
PETRO SHAVREY
BRANDWEERMAN

223
00:18:50,280 --> 00:18:56,280
De brandweerlieden hadden zoiets
nog nooit gezien.

224
00:18:56,440 --> 00:18:59,160
Die vreemde gloed van de kernsmelting.

225
00:19:01,600 --> 00:19:04,600
We reden over de brug
en ik zag een gloed.

226
00:19:05,840 --> 00:19:09,720
Yura Khylko zei:
Jongens, dit is eenrichtingsverkeer.

227
00:19:12,400 --> 00:19:14,080
Ik vroeg wat hij bedoelde.

228
00:19:14,240 --> 00:19:18,400
Hij zei: Zie je wat er gebeurt?
We halen het niet.

229
00:19:21,000 --> 00:19:23,795
Die brandweerlieden zetten
hun leven op het spel.

230
00:19:23,920 --> 00:19:27,233
Net als de brandweerlieden
bij het World Trade Center.

231
00:19:27,360 --> 00:19:30,548
Ze wisten waar ze aan begonnen,
maar deden het toch.

232
00:19:35,920 --> 00:19:41,160
Er was een grote, ronde, zwarte wolk.

233
00:19:44,120 --> 00:19:48,320
We moesten met het team
naar het dak van de vierde reactor.

234
00:19:49,560 --> 00:19:52,920
Het gebouw was verwoest.

235
00:19:56,880 --> 00:19:59,760
Hier lag beton, daar grafiet.

236
00:20:00,880 --> 00:20:03,280
Vuur, vlammen.

237
00:20:07,760 --> 00:20:12,040
Het moeilijkste was om de situatie
onder controle te krijgen.

238
00:20:12,200 --> 00:20:15,825
We wisten niet aan hoeveel straling
we werden blootgesteld.

239
00:20:25,240 --> 00:20:31,160
Straling als ongrijpbare, reukloze
en mogelijk dodelijke kracht...

240
00:20:31,320 --> 00:20:33,160
is de onzichtbare vijand.

241
00:20:35,120 --> 00:20:38,880
De engste en dodelijkste vorm
van straling zijn gammastralen.

242
00:20:39,040 --> 00:20:44,280
Die gaan door het lichaam
als kogels uit een machinegeweer.

243
00:20:44,440 --> 00:20:50,120
Ze verscheuren het lichaam
op celniveau en beschadigen het DNA.

244
00:20:50,280 --> 00:20:54,275
Ze kunnen fatale verwondingen
veroorzaken, zelfs van grote afstand.

245
00:20:54,400 --> 00:20:59,640
En ze laten zich alleen tegenhouden
door dikke platen lood...

246
00:20:59,800 --> 00:21:01,680
of enorme betonblokken.

247
00:21:04,080 --> 00:21:08,360
Direct na het ongeluk straalden
delen van de reactor...

248
00:21:08,520 --> 00:21:12,000
duizenden röntgen per uur uit.

249
00:21:12,160 --> 00:21:18,720
Een fatale dosis voor iedereen
die in de buurt stond.

250
00:21:20,800 --> 00:21:23,000
We hadden alleen maskers...

251
00:21:23,160 --> 00:21:28,120
om ons te beschermen tegen de rook.
Meer niet.

252
00:21:28,280 --> 00:21:31,520
Geen beschermende pakken
tegen radioactiviteit.

253
00:21:31,680 --> 00:21:33,880
02.27 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

254
00:21:34,040 --> 00:21:36,715
Tienduizend m2 van het dak
staat al in brand.

255
00:21:36,840 --> 00:21:39,835
Als het dak afbrandt,
brandt de hele centrale af.

256
00:21:39,960 --> 00:21:42,520
De hele centrale,
alle vier de reactoren.

257
00:21:44,680 --> 00:21:49,160
We hebben 30 tot 40 eenheden gestuurd.
De hele regio is opgeroepen.

258
00:21:51,640 --> 00:21:53,680
Overal woedde brand.

259
00:21:54,680 --> 00:21:57,240
Ik klom het dak op.

260
00:21:59,200 --> 00:22:04,440
Ik zag dat het dak vol gaten zat.
Het was verwoest en trilde.

261
00:22:05,880 --> 00:22:08,400
Ze waren gewapend met water en schuim.

262
00:22:08,560 --> 00:22:11,920
Dat is wat je meeneemt
naar een industriebrand.

263
00:22:12,960 --> 00:22:14,520
Duisternis...

264
00:22:14,680 --> 00:22:18,680
rook, brandhaarden,
delen van het dak die instorten...

265
00:22:18,840 --> 00:22:21,080
en mannen bedekt met bitumen.

266
00:22:21,240 --> 00:22:24,640
Er was geen tijd om te praten
en rond te kijken.

267
00:22:26,480 --> 00:22:27,480
Was het eng?

268
00:22:27,640 --> 00:22:31,520
Hoe bedoel je, eng?
Ik moest snel handelen.

269
00:22:31,680 --> 00:22:36,760
Ze riepen: 'Waar zijn de slangen?'
Ik kon alleen aan hen denken.

270
00:22:36,920 --> 00:22:38,483
Niet aan hoe eng het was.

271
00:22:38,640 --> 00:22:42,320
'Breng de brandslangen, breng water.'
Hoe kon je bang zijn?

272
00:22:42,480 --> 00:22:46,280
De angst kwam later pas.

273
00:22:47,280 --> 00:22:50,160
03.26 UUR - MELDKAMER BRANDWEER

274
00:22:50,320 --> 00:22:52,800
Er is een gevaar.

275
00:22:52,960 --> 00:22:55,840
Er is een risico
op ernstige stralingsziekte.

276
00:22:59,800 --> 00:23:03,520
De stralingsvelden op de daken
van de reactorgebouwen...

277
00:23:03,680 --> 00:23:06,280
waren zo intens dat vrijwel meteen...

278
00:23:06,440 --> 00:23:10,560
brandweerlieden symptomen
van acute stralingsziekte vertoonden.

279
00:23:10,720 --> 00:23:13,800
Ze waren al aan het overgeven.

280
00:23:15,800 --> 00:23:20,040
Ze zeiden een voor een:
Petro, ik voel me rot.

281
00:23:20,200 --> 00:23:24,480
Ik stuurde ze naar beneden
en de ambulance nam ze mee.

282
00:23:28,120 --> 00:23:31,475
Mensen in de controlekamer begrepen
nog steeds niet helemaal...

283
00:23:31,600 --> 00:23:36,920
wat er precies was gebeurd,
zelfs uren na de explosie.

284
00:23:39,240 --> 00:23:42,280
Dyatlov kwam terug van nog een ronde.

285
00:23:43,440 --> 00:23:48,480
Hij zei op rustige toon:
Onnodig personeel moet weg.

286
00:23:48,640 --> 00:23:52,680
Later kwam Dyatlov weer bij me langs.

287
00:23:53,800 --> 00:23:58,160
Hij riep: Al het onnodig personeel
moet de controlekamer verlaten.

288
00:23:59,560 --> 00:24:02,685
Twintig minuten later arriveerde
de hoofdingenieur.

289
00:24:04,000 --> 00:24:07,400
Hij eiste dat er water
naar de reactor werd gebracht.

290
00:24:09,320 --> 00:24:14,720
De reactor kreeg geen koelwater.
Dat zou een kernsmelting veroorzaken.

291
00:24:14,880 --> 00:24:20,760
Het werd dus een noodzaak
om water in de reactor te krijgen

292
00:24:21,760 --> 00:24:26,640
Maar de kleppen van het koelsysteem
moesten handmatig worden gekeerd.

293
00:24:29,680 --> 00:24:32,315
Akimov en Toptunov verlieten
de controlekamer...

294
00:24:32,440 --> 00:24:34,640
om kranen open te zetten...

295
00:24:34,800 --> 00:24:37,800
en de reactor
op andere wijze te koelen.

296
00:24:40,240 --> 00:24:44,720
Ze waren daar heel lang,
in die hevige gammastraling.

297
00:24:46,080 --> 00:24:49,520
Ze beseften niet dat wat ze deden
tijdverspilling was.

298
00:24:52,160 --> 00:24:57,840
Helaas was de reactor al vernietigd
en konden ze niets meer doen.

299
00:25:00,560 --> 00:25:05,400
Akimov en Toptunov waren blootgesteld
aan een dodelijke dosis straling.

300
00:25:06,760 --> 00:25:08,920
Ze stierven een paar weken later.

301
00:25:11,880 --> 00:25:14,943
Ze offerden hun leven op
om te doen wat ze konden.

302
00:25:18,760 --> 00:25:24,920
Als Dyatlov me niet had weggestuurd,
was mij hetzelfde overkomen.

303
00:25:26,680 --> 00:25:31,200
Ik kan dus zeggen
dat Dyatlov m'n leven heeft gered.

304
00:25:36,480 --> 00:25:38,640
Op de ochtend van 26 april...

305
00:25:38,800 --> 00:25:43,560
was het vuur op het dak
van de reactor geblust.

306
00:25:45,120 --> 00:25:49,355
De brandweer had reactorgebouw drie
en de rest van het complex gered.

307
00:25:49,480 --> 00:25:52,195
Ik heb veel bewondering
voor die brandweerlieden.

308
00:25:52,320 --> 00:25:55,800
Velen van hen stierven
in de dagen en weken daarna.

309
00:25:59,120 --> 00:26:04,760
07.00 UUR
5,5 UUR NA HET ONGELUK

310
00:26:07,960 --> 00:26:12,680
Om 07.00 uur was het alarm afgegaan.

311
00:26:14,280 --> 00:26:19,000
Iedereen was van het dak gekomen.

312
00:26:19,160 --> 00:26:24,440
Eerst was ik opgelucht.
Maar toen begon het.

313
00:26:25,440 --> 00:26:29,600
Ik had al ernstige brandwonden
op m'n benen.

314
00:26:29,760 --> 00:26:33,280
Ineens voelde ik me heel slecht.
Toen viel ik flauw.

315
00:26:33,440 --> 00:26:38,840
Toen ik wakker werd...

316
00:26:39,000 --> 00:26:42,280
lag ik al in het ziekenhuis
van Pripjat.

317
00:26:43,960 --> 00:26:47,355
Van de brandweerlieden die op het dak
van reactor drie waren...

318
00:26:47,480 --> 00:26:51,195
werden meerdere blootgesteld
aan een dodelijke dosis straling.

319
00:26:51,320 --> 00:26:53,360
We voelden ons vreselijk.

320
00:26:53,520 --> 00:26:56,560
We controleerden constant
of iedereen nog leefde.

321
00:26:57,600 --> 00:26:59,560
Deze lag hier, die daar.

322
00:27:00,800 --> 00:27:04,320
De brandweerlieden
die er als eerste waren...

323
00:27:05,520 --> 00:27:09,200
hadden een huid als geroosterd vlees.

324
00:27:24,240 --> 00:27:27,875
Het beschermende schild van de reactor
was twee of drie meter dik...

325
00:27:28,000 --> 00:27:31,240
en woog ruim 2000 ton.

326
00:27:31,400 --> 00:27:34,760
Dat hele ding werd 100 meter
de lucht in geblazen.

327
00:27:36,160 --> 00:27:37,520
Tweeduizend ton.

328
00:27:37,680 --> 00:27:41,840
De hoeveelheid energie die vrijkwam,
was indrukwekkend.

329
00:27:45,080 --> 00:27:50,440
Honderdzesentachtig brandweerlieden
blusten alles...

330
00:27:50,600 --> 00:27:55,480
op de daken van het reactorgebouw
en op het terrein.

331
00:27:56,480 --> 00:28:00,080
Maar iets bleef branden.

332
00:28:02,600 --> 00:28:06,320
De brand in de reactorkern was
niet gedoofd.

333
00:28:06,480 --> 00:28:10,520
Dat was een veel hetere brand
en veel moeilijker te bestrijden.

334
00:28:11,960 --> 00:28:16,400
Al dat radioactieve materiaal kwam
via de rookpluimen omhoog...

335
00:28:16,560 --> 00:28:18,475
waarna het over het terrein ging...

336
00:28:18,600 --> 00:28:22,800
en uiteindelijk naar andere landen
en plekken over de hele wereld.

337
00:28:24,120 --> 00:28:29,160
Je hebt het over
een ongekende hoeveelheid straling...

338
00:28:29,320 --> 00:28:31,240
recht de lucht in.

339
00:28:31,400 --> 00:28:33,040
Elke minuut, elk uur...

340
00:28:33,200 --> 00:28:38,120
bleef het grote hoeveelheden
radioactieve deeltjes regenen.

341
00:28:41,600 --> 00:28:43,835
De dichtstbijzijnde stad was
Pripjat...

342
00:28:43,960 --> 00:28:47,800
op drie kilometer
van de kerncentrale van Tsjernobyl.

343
00:28:48,880 --> 00:28:51,275
Er kwam die ochtend geen
officieel bericht...

344
00:28:51,400 --> 00:28:54,160
dat er een ongeluk had
plaatsgevonden.

345
00:28:55,240 --> 00:29:01,720
De inwoners van Pripjat deden hun ding
zoal altijd op een mooie lenteochtend.

346
00:29:04,120 --> 00:29:07,800
Niemand vertelde ze
dat ze in levensgevaar waren.

347
00:29:11,200 --> 00:29:17,200
Ons appartement was twee kilometer
van de centrale, dus heel dichtbij.

348
00:29:20,000 --> 00:29:23,480
In 1986 was ik acht jaar.

349
00:29:23,640 --> 00:29:27,800
OLENA MOKHNYK
INWONER VAN PRIPYAT

350
00:29:29,480 --> 00:29:33,760
Pripjat was gebouwd
voor de kerncentrale.

351
00:29:35,400 --> 00:29:38,400
Het was een vrolijke stad.

352
00:29:38,560 --> 00:29:42,400
Veel kinderen, veel bloemen.

353
00:29:44,280 --> 00:29:47,280
Er waren veel rozen geplant.

354
00:29:48,040 --> 00:29:51,760
Daar werd ik voor gefotografeerd
voor de stadsbrochure.

355
00:29:58,040 --> 00:30:02,760
Ik was de hoofdarchitect
van de stad Pripjat.

356
00:30:05,480 --> 00:30:09,200
MARIA PROTSENKO
HOOFDARCHITECT VAN PRIPJAT

357
00:30:09,360 --> 00:30:14,640
Ik moest de stad ontwikkelen
voor de toekomst.

358
00:30:19,600 --> 00:30:23,440
De meeste inwoners waren jong.

359
00:30:23,600 --> 00:30:26,880
De gemiddelde leeftijd was 27.

360
00:30:28,240 --> 00:30:31,600
Wat verwacht je
als er veel jonge mensen zijn?

361
00:30:31,760 --> 00:30:35,840
Veel liefde en dus veel kinderen.

362
00:30:41,160 --> 00:30:47,200
08.30 UUR
7 UUR NA HET ONGELUK

363
00:30:50,440 --> 00:30:54,760
We werden normaal wakker
en gingen naar school.

364
00:30:57,040 --> 00:30:59,435
Sovjetscholen waren open
op zaterdagochtend.

365
00:30:59,560 --> 00:31:04,720
Alle aanwezigen werden blootgesteld
aan radioactieve straling.

366
00:31:07,720 --> 00:31:10,640
Voor het ongeluk werd er
nooit gesproken...

367
00:31:10,800 --> 00:31:12,960
over veiligheidsmaatregelen.

368
00:31:13,120 --> 00:31:16,560
De kerncentrale werd gezien
als volkomen veilig.

369
00:31:16,720 --> 00:31:21,360
Niemand stond erbij stil
dat er iets gevaarlijks kon gebeuren.

370
00:31:29,880 --> 00:31:33,480
Op school was er helemaal
geen sprake van paniek.

371
00:31:33,640 --> 00:31:36,760
De docent gaf ons jodiumpillen.

372
00:31:37,760 --> 00:31:40,840
Die moesten we innemen.

373
00:31:41,000 --> 00:31:44,640
Er was geen goede verklaring
voor het wat en waarom.

374
00:31:47,240 --> 00:31:50,520
We gingen naar het toilet
en gooiden ze weg.

375
00:31:50,680 --> 00:31:54,480
Waarom zouden we pillen slikken?
Dat is niet leuk.

376
00:31:55,480 --> 00:32:00,840
We mochten eerder weg,
maar moesten direct naar huis toe.

377
00:32:01,000 --> 00:32:07,240
Het was lente, dus mooi weer.
We waren blij. Hoera, geen school.

378
00:32:15,040 --> 00:32:20,800
09.00 UUR
7,5 UUR NA HET ONGELUK

379
00:32:22,840 --> 00:32:26,280
Rond 09.00 uur op zaterdagochtend...

380
00:32:26,440 --> 00:32:29,120
werden lokale functionarissen
opgeroepen.

381
00:32:29,280 --> 00:32:33,840
Er werd uitgelegd dat iedereen gewoon
z'n gang moest blijven gaan...

382
00:32:34,000 --> 00:32:37,160
en dat er geen paniek mocht uitbreken.

383
00:32:40,720 --> 00:32:42,800
We kwamen die dag bijeen...

384
00:32:42,960 --> 00:32:46,720
en kregen officieel te horen
dat er een ongeluk was gebeurd.

385
00:32:48,280 --> 00:32:53,880
Iemand vroeg
hoe gevaarlijk het in de stad was.

386
00:32:54,040 --> 00:32:57,160
Niemand zei iets
over stralingsniveaus.

387
00:33:01,520 --> 00:33:07,480
Er werden stralingsmetingen verricht
door Sovjettroepen door de hele stad.

388
00:33:09,200 --> 00:33:12,400
Ik vroeg ze:
Hoe zijn de niveaus daar?

389
00:33:13,400 --> 00:33:16,240
Ze zeiden: Prima.

390
00:33:20,120 --> 00:33:24,760
Op filmbeelden
van 26 en 27 april in Pripjat...

391
00:33:24,920 --> 00:33:29,800
zijn heldere witte flitsen te zien,
mogelijk door de straling.

392
00:33:35,240 --> 00:33:41,840
Het waren militairen.
Ze wisten dat ze niet mochten praten.

393
00:33:42,000 --> 00:33:47,280
Mensen ontwikkelden
die gewoonte in hun jeugd...

394
00:33:47,440 --> 00:33:52,240
in de tijd van Stalin,
om hun mond te houden.

395
00:33:54,920 --> 00:33:58,915
De Sovjet-autoriteiten wilden alles
wat in Tsjernobyl gebeurd was...

396
00:33:59,040 --> 00:34:01,160
zo stil mogelijk houden.

397
00:34:02,280 --> 00:34:05,400
De wegen rondom de stad Pripjat
werden afgezet.

398
00:34:05,560 --> 00:34:09,080
En al snel sloot de KGB
alle telefoonlijnen af...

399
00:34:09,240 --> 00:34:11,920
zodat niemand kon bellen.

400
00:34:13,320 --> 00:34:17,400
De Sovjets probeerden elk probleem
in de doofpot te stoppen...

401
00:34:17,560 --> 00:34:20,440
tot ze een oplossing hadden bedacht.

402
00:34:23,640 --> 00:34:28,200
Toen de omvang van de ramp
steeds duidelijker werd...

403
00:34:28,360 --> 00:34:31,800
werd de verantwoordelijkheid
naar Moskou overgedragen.

404
00:34:37,440 --> 00:34:42,320
Het Centraal Comité in Moskou
vergaderde non-stop.

405
00:34:42,480 --> 00:34:45,720
Er werd een overheidscommissie
samengesteld.

406
00:34:48,400 --> 00:34:51,560
Het was toen
een supergeheim onderwerp.

407
00:34:53,440 --> 00:34:56,680
VOORMALIG MINISTER VAN ENERGIE
OEKRAÏNE

408
00:34:57,680 --> 00:35:04,600
Alles wat met kernenergie te maken
had, werd niet openbaar gemaakt.

409
00:35:06,160 --> 00:35:08,035
Skliarov was een hoge minister...

410
00:35:08,160 --> 00:35:12,720
die verantwoording aflegde aan het
hoofd van de Communistische Partij.

411
00:35:12,880 --> 00:35:16,395
Hij zat bij de eerste groep
hoge regeringscommissarissen...

412
00:35:16,520 --> 00:35:19,200
die moest uitzoeken
wat er was gebeurd.

413
00:35:19,360 --> 00:35:22,880
En die de gevolgen moest opruimen.

414
00:35:24,160 --> 00:35:27,520
Ik woonde alle vergaderingen bij.

415
00:35:28,920 --> 00:35:32,640
In Pripjat werd ik begroet
door m'n staatssecretaris.

416
00:35:34,400 --> 00:35:36,640
We reden naar reactor vier.

417
00:35:38,920 --> 00:35:42,200
Ik kon m'n ogen niet geloven.

418
00:35:43,960 --> 00:35:47,120
Het was alsof iemand
m'n hart samenkneep.

419
00:35:47,280 --> 00:35:48,680
Ik verstijfde.

420
00:35:49,440 --> 00:35:55,360
02.00 UUR
12,5 UUR NA HET ONGELUK

421
00:35:57,120 --> 00:35:59,280
Als je naar 14.00 uur gaat...

422
00:35:59,440 --> 00:36:02,840
is het ongelooflijk
wat het Sovjetopperbevel wist.

423
00:36:03,000 --> 00:36:07,960
Ze wisten dat de reactorkern
enorm veel straling...

424
00:36:08,120 --> 00:36:09,800
de atmosfeer in pompte.

425
00:36:09,960 --> 00:36:15,560
Ze wisten dat Pripjat
met die straling bestookt werd.

426
00:36:15,720 --> 00:36:19,400
Maar de inwoners van die regio werd
helemaal niets verteld.

427
00:36:26,400 --> 00:36:32,240
Het stadsbestuur zei tegen m'n moeder
dat er geen reden was voor paniek.

428
00:36:32,400 --> 00:36:35,838
Dat alles gewoon door moest gaan,
inclusief de bruiloft.

429
00:36:39,880 --> 00:36:43,400
IRYNA EN SERGIY LOBANOV
INWONERS VAN PRIPJAT

430
00:36:46,760 --> 00:36:51,920
Ik werd verliefd op Iryna
toen ik haar op het plein zag.

431
00:36:52,080 --> 00:36:54,705
Ik was onder de indruk
van haar schoonheid.

432
00:36:58,440 --> 00:37:02,960
Ik vroeg haar diezelfde avond
ten huwelijk.

433
00:37:04,440 --> 00:37:09,480
De trouwceremonie stond gepland
om 14.00 uur.

434
00:37:11,760 --> 00:37:16,000
Het was de laatste bruiloft
in Pripjat.

435
00:37:21,000 --> 00:37:26,560
17.00 UUR
15,5 UUR NA HET ONGELUK

436
00:37:27,640 --> 00:37:30,400
KANTOOR VAN HET STADSBESTUUR
VAN PRIPYAT

437
00:37:30,560 --> 00:37:35,280
Op de middag van de 26e kwamen
de leden van het stadbestuur aan...

438
00:37:35,440 --> 00:37:38,253
totaal onvoorbereid
op wat ze daar aantroffen.

439
00:37:40,840 --> 00:37:44,315
We kwamen bijeen in het kantoor
van de gemeentesecretaris.

440
00:37:44,440 --> 00:37:50,280
Het verbaasde me
dat er geen specialisten bij waren...

441
00:37:50,440 --> 00:37:54,480
die dit snel en overtuigend
konden oplossen.

442
00:37:56,080 --> 00:38:00,560
Er was geen enkele nucleair specialist
bij betrokken.

443
00:38:02,480 --> 00:38:08,240
Er was sprake van discommunicatie
tussen Moskou en de rampplek.

444
00:38:08,400 --> 00:38:11,280
Er was weinig eerlijkheid
en veel wrijving.

445
00:38:11,440 --> 00:38:14,640
Dat had zeker invloed
op de eerste reacties.

446
00:38:14,800 --> 00:38:20,000
Het was zichtbaar
in de trage evacuatie van de steden.

447
00:38:21,280 --> 00:38:24,195
Er werd binnen de overheidscommissie
gediscussieerd...

448
00:38:24,320 --> 00:38:27,355
of de inwoners van Pripjat wel
of niet moesten evacueren.

449
00:38:27,480 --> 00:38:30,760
Puur gebaseerd op hun behoefte
aan geheimhouding.

450
00:38:30,920 --> 00:38:33,755
Ze wilden niet dat nieuws
over de ramp uitlekte...

451
00:38:33,880 --> 00:38:37,680
of dat bekend werd
dat inwoners het gebied verlieten.

452
00:38:40,080 --> 00:38:45,560
Er was nergens aan te merken dat
zo'n grote ramp had plaatsgevonden.

453
00:38:46,600 --> 00:38:48,680
Het leven was volkomen normaal.

454
00:38:51,400 --> 00:38:55,240
Iemand vierde een bruiloft.
Dat zag ik ergens.

455
00:38:55,400 --> 00:39:00,760
18.00 UUR
16,5 UUR NA HET ONGELUK

456
00:39:07,360 --> 00:39:09,173
We spraken onze geloften uit.

457
00:39:11,720 --> 00:39:14,920
En werden man en vrouw.

458
00:39:20,520 --> 00:39:24,960
We dansten onze eerste dans
als getrouwd stel, een wals.

459
00:39:30,360 --> 00:39:35,600
Tijdens het eten hadden mensen het
alleen maar over de kerncentrale.

460
00:39:39,920 --> 00:39:44,240
Naarmate de dag vorderde, werd
de straling in Pripjat steeds erger.

461
00:39:44,400 --> 00:39:50,880
Tegen de avond waren
de stralingsmetingen extreem hoog.

462
00:39:53,000 --> 00:39:58,200
De mensen in de stad kregen te horen
dat er iets was gebeurd.

463
00:39:58,360 --> 00:40:03,360
Maar de omvang van het ongeluk was
voor niemand duidelijk.

464
00:40:06,840 --> 00:40:13,360
We gingen naar het appartement.
Moe, maar gelukkig.

465
00:40:16,200 --> 00:40:22,920
M'n boeket rozen was verwelkt.
Het was alsof ze verbrand waren.

466
00:40:27,960 --> 00:40:31,000
Ik legde de rozen in bad...

467
00:40:31,160 --> 00:40:34,480
omdat ik dacht dat ze weer
tot leven konden komen.

468
00:40:36,080 --> 00:40:40,320
Zaterdagavond begon
de gemeenteraad van Pripjat zelf...

469
00:40:40,480 --> 00:40:45,800
voorbereidingen te treffen
voor een eventuele evacuatie.

470
00:40:47,480 --> 00:40:51,760
Toen we het uitrekenden,
kwamen we erachter...

471
00:40:51,920 --> 00:40:56,680
dat we bijna 1500 bussen
naar Pripjat moesten halen.

472
00:40:58,360 --> 00:41:02,320
Stel je eens voor
hoeveel werk dat was.

473
00:41:03,560 --> 00:41:08,720
Ze gingen op zoek naar elke bus
die direct kon komen.

474
00:41:09,720 --> 00:41:12,283
Achteraf moet je dat
indrukwekkend vinden.

475
00:41:14,480 --> 00:41:17,760
Ooggetuigen die het konvooi zagen...

476
00:41:17,920 --> 00:41:21,760
zeiden dat het
een paar kilometer lang was.

477
00:41:23,400 --> 00:41:27,235
Zaterdagavond weigerde het hoofd van
de overheidscommissie nog steeds...

478
00:41:27,360 --> 00:41:32,440
een evacuatie goed te keuren
of de bevolking te informeren.

479
00:41:32,600 --> 00:41:35,760
Zelfs toen honderden bussen
werden ontboden...

480
00:41:35,920 --> 00:41:38,960
bleef het merendeel
van de bevolking thuis...

481
00:41:39,120 --> 00:41:41,880
om te horen wat er ging gebeuren.

482
00:41:43,920 --> 00:41:48,720
Alleen radiocommunicatie was mogelijk,
dus we waren volledig afgezonderd.

483
00:41:52,320 --> 00:41:57,680
Ik weet nog
dat de kerncentrale er vreemd uitzag.

484
00:41:57,840 --> 00:42:00,435
Ik vroeg aan m'n moeder
of hij in brand stond.

485
00:42:00,560 --> 00:42:05,280
Ze reageerde nogal bruusk
en zei dat ik m'n mond moest houden.

486
00:42:07,040 --> 00:42:10,840
Toen begreep ik dat er echt
iets aan de hand was.

487
00:42:11,000 --> 00:42:15,360
Maar we gingen gewoon naar bed,
alsof het een normale avond was.

488
00:42:21,920 --> 00:42:25,640
De Sovjets verwachtten het verhaal
geheim te kunnen houden.

489
00:42:25,800 --> 00:42:28,880
Ook al had er een kernsmelting
plaatsgevonden.

490
00:42:29,960 --> 00:42:34,640
De Sovjets hadden te maken
met een kernramp van ongekende omvang.

491
00:42:34,800 --> 00:42:36,960
Daar moesten ze iets mee.

492
00:42:37,120 --> 00:42:40,080
Duizenden arbeiders kregen te horen...

493
00:42:40,240 --> 00:42:44,480
dat ze met hun werk helden
van de Sovjet-Unie zouden zijn.

494
00:42:44,640 --> 00:42:49,840
Het radioactieve materiaal kon
in het grondwater terechtkomen.

495
00:42:50,000 --> 00:42:55,200
Dat zou de landbouw
decennialang geruïneerd hebben.

496
00:42:57,280 --> 00:42:59,675
We zagen allerlei
wanhopige maatregelen.

497
00:42:59,800 --> 00:43:03,720
Mijnwerkers moesten een tunnel
onder de reactor graven.

498
00:43:03,880 --> 00:43:10,240
Helikopterpiloten werd gevraagd
radioactieve wolken in te vliegen...

499
00:43:10,400 --> 00:43:13,920
om de gevolgen
van de explosie te beperken.

500
00:43:16,320 --> 00:43:18,555
Omdat de reactorkern nog
in brand stond...

501
00:43:18,680 --> 00:43:24,120
stegen radioactieve rookpluimen op
in de atmosfeer.

502
00:43:24,280 --> 00:43:27,040
Dit was een bedreiging
voor de hele planeet.

503
00:43:27,200 --> 00:43:29,700
Ondertiteld door:
Marleen Kerssens-Gimpel